Tiết 86 So sanh (TT)

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.. Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn múa m

10 UY

Chào mừng quý thầy cô và các em học sinh !

Giáo viên: Lê Minh Khai

Trường THCS Hải Quy

Kiểm tra bài cũ:

? So sánh là gì? Xác định phép so sánh trong ví dụ sau? Dựa vào đâu em biết đó là so sánh?

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

a Trên trời mây trắng như bông

Ở dưới cánh đồng bông trắng như mây…

b Con mèo vằn vào tranh to hơn cả con hổ nhưng nét mặt

lại vô cùng dễ mến.

Ti t: 86 ết: 86

1- Ví dụ:

Những ngôi sao thức ngoài kia

Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời

( Trần Quốc Minh )

Những ngụi sao thức ngoài kia

Chẳng bằng mẹ đó thức vỡ chỳng con

I.CAÙC KIEÅU SO SAÙNH

 cuừng nhử, gioỏng nhử, tửùa nhử….

 keựm, thua, chửa baống, chaỳng baống

Tỡm pheựp so saựnh trong ủoaùn thụ sau?

Mẹ là ngọn giú của con suốt đời

Tiết 86 SO SÁNH (tiếp theo)

Em hóy tỡm một số

từ so sỏnh khỏc thay thế cỏc từ “chẳng bằng”, “là” làm nghĩa cõu khụng

đổi?

Từ so sỏnh:

- Chẳng bằng: => Chỉ ý so sỏnh khụng

ngang bằng

=> Chỉ ý so sỏnh ngang bằng.

- Là :

I.CÁC KIỂU SO SÁNH

Ghi nhí: Cã hai kiĨu so s¸nh:

- So s¸nh kh«ng ngang b»ng.

- So s¸nh ngang b»ng.

? Qua tìm hiểu, em hãy cho biết có những kiểu so sánh nào?

Lµ, nh , y nh , gièng nh , tùa nh , bao nhiªu, bÊy nhiªu…

H¬n, kÐm, kh«ng b»ng , ch a b»ng, ch¼ng b»ng…

So s¸nh ngang b»ng

So s¸nh kh«ng ngang b»ng

Tiết 94 SO SÁNH (tiếp theo)

Tiết 94 SO SÁNH (tiếp theo)

a Quê hương tôi có con sông xanh biếc

Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

Tỏa nắng xuống dòng sông lấp loáng

(Tế Hanh)

b Con đi trăm núi ngàn khe

Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm

Con đi đánh giặc mười năm

Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi

(Tố Hữu)

c Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng

Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng (Minh Huệ)

Em hãy xác định phép so sánh và cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào, trong các khổ thơ sau?

Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

Con đi đánh giặc mười năm

Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi

b Con đi trăm núi ngàn khe

Chưa bằng muôn nổi tái tê lòng bầm

c Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng

Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng.

=> So sánh ngang bằng.

=> So sánh không ngang bằng.

=> So sánh không ngang bằng.

=> So sánh ngang bằng.

là

Chưa bằng

Chưa bằng

Như

hơn

Ai yêu nhi đồng bằng Bác Hồ Chí Minh

Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi đồng

So sánh không ngang bằng:

1- Ví dụ:

Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm giác riêng Có chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất nh cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhieõn, không th ơng tiếc, không do dự vẩn vơ Có chiếc lá nh con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi cố g ợng ngoi đầu lên hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái giây nằm phơi trên mặt đất Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn múa may với làn gió thoảng, nh thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại : cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây không bằng một vài giây bay l ợn, nếu sự bay l ợn ấy có vẻ nên thơ Có chiếc lá nh sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi nh gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành Có chiếc lá đầy âu yếm rơi bám vào một bông hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngọn cỏ xanh mềm mại (Khaựi Hửng)

1- Chỉ ra phép so sánh trong đoạn văn trên

2- Nêu tác dụng của phép so sánh đối với việc miêu tả sửù vật, sự việc?

Đối với việc thể hiện t t ởng, tình cảm của ng ời viết?

II.TAÙC DUẽNG CUÛA PHEÙP SO

SAÙNH

Thaỷo luaọn

5’

2- Nhận xét

khác nhau-> hình ảnh chiếc lá hiện lên sinh động -> giúp ng ời

đọc cảm nhận đ ợc mỗi chiếc lá khi rụng xuống đều có những trạng thái khác nhau , tâm tình khác nhau.

của mình về sự sống và cái chết.

? Qua ủoự, em haừy neõu taực duùng cuỷa pheựp so saựnh?

So saựnh coự taực duùng gụùi hỡnh, giuựp cho vieọc mieõu taỷ sửù vaọt sửù vieọc cuù theồ sinh ủoọng, vửứa coự taực duùng theồ hieọn tử tửụỷng tỡnh caỷm saõu saộc.

? Xác định tác dụng của phép so sánh trong đoạn thơ ?

Chú bé loắt choắt Cái xắc xinh xinh Cái chân thoăn thoắt Cái đầu nghênh nghênh

Ca lô đội lệch Mồm huýt sáo vang Như con chim chích Nhảy trên đường vàng …

Tố Hữu

-Tác dụng của so sánh làm nổi bật hình ảnh Lượm:

nhỏ nhắn, nhanh nhẹn.

-Đồng thời cho thấy tình cảm của tác giả đối với Lượm.

? Xác định tác dụng của so sánh trong các ví dụ sau?

a Nam cao hơn Hoa.

b.Mẹ già như chuối chín cây Gió lay mẹ rụng con phải mồ côi.

 Nhằm thông báo, xác định sự vật, hiện tượng.

 Thường sử dụng trong đời thường.

 Có tác dụng gợi hình nhằm bộc lộ tình cảm của tác giả.

 Thường sử dụng trong văn chương (So sánh tu từ).

a- Quª h ¬ng t«i cã con s«ng xanh biÕc

( TÕ Hanh )

b- Con ®i tr¨m nĩi ngµn khe

( Tè H÷u )

III LUYỆN TẬP:

Bài 1: Chỉ ra những phép so sánh ở các khổ thơ dưới đây Cho biết Chúng thuộc kiểu so sánh nào Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm Của một phép so sánh mà em thích.

 So sánh

ngang bằng

 So sánh

không ngang bằng

Bài tập 2: Đọc đoạn văn sau:

Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh nh cắt Thuyền cố lấn lên D ợng H ơng Th nh một pho t ợng đồng

đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào giống nh một hiệp sĩ của Tr ờng Sơn oai linh hùng vĩ.

( Trích V ợt thác “Vượt thác” – Võ Quảng) ” – Võ Quảng) – Võ Quảng) Võ Quảng)

Phân tích tác dụng của phép so sánh trong đoạn văn.

 L u ý: Khi phân tích tác dụng của phép so sánh trong văn, thơ,

cần:

- Chỉ rõ những từ ngữ thực hiện phép so sánh (Tửứ so saựnh).

sánh gợi ra.

-Bài 3:

Dựa theo bài “Vượt thác” – Võ Quảng) V ợt thác” – Võ Quảng) hãy viết đoạn văn từ 3 đến 5 câu tả

D ợng H ơng Th đ a thuyền v ợt qua thác dữ , trong đoạn văn có sử dụng cả hai kiểu so sánh đã đ ợc giới thiệu.

N ớc từ trên cao phóng giữa hai vách đá dựng đứng nh một bàn tay khổng lồ muốn đẩy thuyền lùi lại D ợng H ơng Th đánh trần đứng sau lái co ng ời phóng sào chống trả với sức n ớc để đ a thuyền tiến lên Trông D ợng H ơng Th không kém gì một hiệp sĩ của Tr ờng Sơn oai linh Hùng Vĩ: các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, cặp mắt nảy lửa, ghì trên ngọn sào Đến chiều tối, thuyền đã v ợt qua thác Cổ Cò Mọi ng ời trên thuyền thở phào nhẹ nhõm, bình thản nh ch a có chuyện gì xảy ra.

Trả lời câu hỏi bằng cách khoanh tròn vào chữ cái đứng tr ớc câu trả lời đúng nhất.

hình, gợi cảm

B- So sánh là làm cho sự vật trở lên gần gũi với con ng ời

C – Võ Quảng)So sánh là đối chiếu sự vật ,sự việc này với sự vật ,sự việc khác có nét t ơng

đồng để làm tăng sức gợi hình ,gợi cảm cho sự diễn đạt

Câu 2 : Tác dụng của so sánh là?

A-So sánh có tác dụng gợi hình gợi cảm

B- So sánh có tác dụng biểu hiện t t ởng tình cảm sâu sắc

C- So sánhvừa có tác dụng gợi hình giúp cho việc miêu tả sự vật,sự việc đ ợc cụ

-Học hai phần nội dung chính của bài học

vật trong vườn nhà em

- Làm các bài tập trong sách bài tập Ngữ Văn 6

- Chuẩn bị bài tiết sau viết bài

Tập làm văn tả cảnh.