Ngoai khoa Sinh Hoc

Vòng II: Ai nhanh hơn Đáp án: Là giai đoạn chuyển trẻ em thành người lớn và đặc trưng bởi sự phát triển mạnh mẽ cả về thể chất lẫn tinh thần, tình cảm hòa nhập với cộng đồng... CHUYÊN ĐỀ

Vòng I: khởi động

Vòng II: Ai nhanh hơn?

Vòng III: Giải quyết tình huống

Khán giả cùng tham gia

- Có 7 câu hỏi trắc nghiệm dành cho cả hai đội.

- Mỗi câu sẽ có 15 giây suy nghĩ, sau 15 giây suy nghĩ đại

diện hai đội giơ cao bảng số để đưa ra phương án đúng nhất

- Chú ý sau khi có tín hiệu hết thời gian đội nào giơ bảng

chậm hoặc có ý không trung thực sẽ không tín điểm cho đội đó

- Mỗi câu trả lời đúng sẽ được 10 điểm Điểm tối đa cả

vòng thi là 70 điểm

Vòng I: khởi động

Cậu 1: Ở lứa tuổi dậy thì, cả em trai và gái đều

có chung đặc điểm là:

A Ăn nhiều, lớn nhanh

B Lớn nhanh và có những biến đổi khá lớn về

Câu 2: Giai đoạn dậy thì thường bắt đầu từ

A 11- 13 tuổi ở nữ và 13- 15 tuổi ở nam.

B 15- 17 tuổi ở nữ và 13- 15 tuổi ở nam.

C 11- 13 tuổi ở nữ và 15- 17 tuổi ở nam.

D 13- 15 tuổi ở nữ và 15- 17 tuổi ở nam.

Vòng I: khởi động 30 9876543210

Câu 3: Dưới góc độ sinh lý học, tuổi dậy thì là

A thời kỳ trưởng thành sinh dục

B là một giai đoạn trong đời của con người.

C một giai đoạn khó phân biệt được trong đời cá thể.

D Là thời kỳ trưởng thành nhất của con nguời

Vòng I: khởi động 30 9876543210

Câu 4: Giai đoạn dậy thì chính thức ở em gái

được đánh dấu bởi hiện tượng nào đưới đây.

A Nổi mụn trứng cá.

B Lần hành kinh đầu tiên.

C Thanh quản mở rộng, vỡ tiếng.

D Tuyến vú phát triển.

Vòng I: khởi động 30 9876543210

Câu 5: ở tuổi VTN các em thường hay bướng bỉnh không

nghe lời và thường xãy ra xung đột giữa VTN với cha mẹ, nguyên nhân do đâu?

A Các em mải mê các trò chơi như game online, thể thao

B Cha mẹ buộc các em học quá nhiều khiến các em chịu

Câu 6: trong giai đoạn dậy thì, ở trẻ em trai xảy ra

những biến đổi thể chất như thế nào?

A Xuất hiện ria mép, vỡ tiếng, cơ bắp và chiều cao

phát triển mạnh, nổi mụn trứng cá.

B Xuất hiện ria mép, xương hông rộng ra, cơ bắp ở

ngực, vai, đùi phát triển mạnh.

C cơ bắp ở ngực, vai, đùi phát triển mạnh, tử cung

lớn và dầy hơn, thanh quản mở rộng.

D Thanh quản mở rộng vỡ tiếng, cơ bắp và chiều cao

phát triển mạnh, tuyến vú phát triển

Vòng I: khởi động 30 9876543210

Câu 7: trong giai đoạn dậy thì, ở trẻ em gái xảy ra

những biến đổi thể chất như thế nào?

A Tuyến vú phát triển, xương hông rộng ra, thanh quản

Vòng II: Trả lời nhanh

- Có 8 câu hỏi và mỗi câu trả lời trong 15 giây.

- Hai đôôi nhấn chuông giành quyền trả lỏi sau khi nghe tín hiệu là 15 giây bắt đầu Nếu nhấn chuông trước tín hiệu của người dẩn chương trình thì mất quyền ưu tiên

- Nếu đội nhấn chuông trả lời sai đội còn lại

được quyền nhấn chuông trả lời.

- Mỗi câu trả lời đúng sẽ được 10 điểm

Câu 1: Về mặt sinh hoc, sinh con sớm gây

hậu quả gì?

30 9876543210Vòng II: Ai nhanh hơn

Đáp án: Có nguy cơ tử vong cao, tăng đau

ốm bênh tật và tử vong cho con cái họ

Câu 2: Cho biết những thay đổi về thể

chất ở em trai khi bước vào tuổi dậy thì

30 9876543210Vòng II: Ai nhanh hơn

Đáp án: phát triển mạnh về chiều cao, xuất

hiện ria mép, mọc lông ở bộ phận sinh dục,

nổi mụn trứng cá, thanh quan mở rộng, vỡ

tiếng, cơ bắp ở ngực đùi vai phát triển

mạnh.

30 9876543210

Câu 3: Đặc trưng của tuổi VTN là?

Vòng II: Ai nhanh hơn

Đáp án: Là giai đoạn chuyển trẻ em thành người lớn và đặc trưng bởi sự phát triển mạnh mẽ cả về thể chất lẫn tinh thần, tình cảm hòa nhập với cộng đồng.

30 9876543210

Câu 4: Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn Nam,

Sơn tiếp tục như vậy?

Vòng II: Ai nhanh hơn

Đáp án: Tuổi dậy thì có thể sớm hay

muộn ở nam và ở nữ là phụ thuộc

vào nơi sống, mức sống, dinh dưỡng,

thể trạng sức khỏe, điều kiện địa lí…

Câu 5: Tuổi dậy thì, sớm hay muộn phụ

thuộc vào yếu tố nào?

30 9876543210Vòng II: Ai nhanh hơn

30 9876543210

Trả lời: Phát triển mạnh về chiều cao, tuyến

vú phát triển, xương hông rông ra, tử cung lớn và dầy hơn, nổi mụn trứng cá, mọc lông

ở bộ phận sinh dục.

Câu 6: Cho biết những biến đổi về thể

chất ở em gái khi bước vào tuổi dậy thì?

Vòng II: Ai nhanh hơn

30 9876543210

Câu8: Theo bạn cuộc sống lành mạnh là

gì? Làm thế nào để xây dựng cuộc sống

lành mạnh?

Vòng II: Ai nhanh hơn

30 9876543210

Vòng III: Giải quyết tình huống

- Ban tổ chức đặc ra tình huống cho

mỗi đội.

- Các thành viên trong đội suy nghĩ

trong thời gian là 1 phút 30 giây và cử

đại điện lên trình bày.

-Ban giám khảo nhận xét và quyết định

điểm cho mỗi đội.

Vòng III: Giải quyết tình huống

Tình huống thứ nhất

Một bạn học sinh học rất giỏi, nhưng lại hút

thuốc, bạn ấy bảo hút điếu thuốc “nâng cao

sỉ diện”, có người ủng hộ ý kiến đó Vậy

hành động của bạn ấy có vi phạm tiêu chuẩn cuộc sống lành mạnh không? tại sao?

1:30

Vòng III: Giải quyết tình huống

Tình huống thứ hai Bạn Đức học sinh lớp 12A đang đi

ngang qua sân trường Gặp cô giáo

Hằng (không dạy lớp bạn ấy) bạn Đức

không chào cô giáo.

Bạn nghỉ thế nào về cách ứng xử

sự của bạn Đức? Đó có phải là tiêu

chuẩn của cuộc sống lành mạnh

1:30

Tình huống khán giả

Lan là một bạn sống trong một gia đình khó khăn,

không có đủ điều kiện học hành nên các bạn không

chịu chơi cùng Lan? Hành động đó đúng tiêu chuẩn

cuộc sống lành mạnh không? chúng ta cần làm gì?

1:30

Hữu và Hương là đôi bạn thân từ nhỏ Tình bạn giữa hai người có

rất nhiều kỉ niệm lần ấy bài toán quá khó, Hữu phải “bó tay” Hữu

đã cầu cứu Hương “ chi viện” Hương đã làm bài song nhưng chỉ

chi viện cho Hữu mấy chử: “ Bài không khó lắm Hữu và Hương là

đôi bạn thân nhau từ nhỏ Tình bạn giữa hai người có rất nhiều kỉ

niệm Lần ấy vì bài toán quá khó Hữu phải bó đâu” Hữu hãy cố

gắng suy nghĩ rồi sẽ được

có hai ý kiến như sau:

1) Bạn Hương là người không tốt vì không giúp Hữu

2) Bạn Hương là người tốt vì đã biết cách giúp Hữu bằng cách

“nhắc Hữu phải chủ động, tự tin hơn khi làm bài”

Vậy trong tình huống này ý kiến nào đúng? Ý kiến nào sai? Giải

thích tại sao đúng? Tại sao sai?

Tình huống khán giả

1:30

CHUYÊN ĐỀ SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN

I Sức khỏe sinh sản

II Sức khỏe sinh sản vị thành niên

III Tuổi vị thành niên

Do vậy SKSS hàm ý rằng mọi người đều có thể có

một cuộc sống tình dục an toàn và thỏa mãn, đồng thời

có thể sinh đẻ và tự do quyết định việc có con, có con khi nào…

CHUYÊN ĐỀ SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN

I Sức khỏe sinh sản

SKSS bao gồm nhiều nội dung khác nhau:

- Kế hoạch hóa gia đình

- Mang thai, sức khỏe bà mẹ và trẻ em

- Bệnh lây truyền qua đường tình dục

- HIV / AIDS

- Tình dục / thông tin và tư vấn về tình dục

- SKSS vị thành niên

- Bình đẳng giới : Loại trừ tình trạng bạo lực giới và

phân biệt đối xử phụ nữ và em gái

- Ngăn ngừa và quản lí nạo phá thai không an toàn

- Vô sinh

- Mãn kinh và tuổi già

CHUYÊN ĐỀ SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN

Hội nghị Quốc tế về dân số và phát triển cũng thu hút

sự chú ý đến những nhu cầu về SKSS vị thành niên đã

và đang bị các dịch vụ SKSS hiện hành ở phần lớn các nước bỏ quên Chương trình hành động của hội nghị

tuyên bố: Cần phải cung cấp rộng rãi các thông tin và

dịch vụ cho vị thành niên để giúp họ hiểu được các nhu cầu tình dục của bản thân và bảo vệ họ trước nguy cơ

có thai ngoài ý muốn, các bệnh lây truyền qua quan hệ tình dục có thể dẫn đến nguy cơ vô sinh

II Sức khỏe sinh sản vị thành niên:

Làm mẹ khi tuổi còn quá trẻ thì người mẹ có nguy cơ

tử vong cao hơn rất nhiều so với mức binh thường và

tăng rủi ro đau ốm bệnh tật và tử vong cho con cái họ

Xét về tổng thể, đối với phụ nữ trẻ, hôn nhân và làm

mẹ sớm gây hạn chế rất lớn các cơ hội học hành và việc làm, và có thể tác động lâu dài và bất lợi tới chất lượng cuộc sống của chính bản thân và con cái họ

Vị thành niên, cả trai và gái, sớm bất đầu quan hệ tình dục càng dễ gặp rũi ro lây và truyền các bệnh lây truyền qua quan hệ tình dục kễ cả HIV/ AIDS bởi họ thường

không được ai chỉ bảo cách bảo vệ mình như thế nào

CHUYÊN ĐỀ SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN

1 Tuổi vị thành niên (tuổi VTN)

2 Những biến đổi về thể chất

3 Những biến đổi về tâm lí - tình cảm:

4 Vị thành niên ở Việt Nam

5 VTN cần những thông tin gì?

III Tuổi vị thành niên

CHUYÊN ĐỀ SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN

- Tuổi dậy thì: diễn ra ở tất cả mọi người, là giai đoạn

đầu của tuổi VTN Đây là thời gian xảy ra những biến đổi lớn của cơ thể Rất nhiều những thay đổi khác, như

những phát triển về tinh thần, tình cảm và khả năng hòa nhập cộng đồng cũng diễn ra trong giai đoạn này Tuổi dậy thì đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong đời con người Là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ con lên người lớn trưởng thành, thể hiện ở sự phát triển của các cơ

quan sinh dục và cơ thể chuẩn bị sẳn sàng cho hoạt

động sinh sản

Tuổi dậy thì có thể sớm hay muộn ở nam và nữ là phụ thuộc vào nơi sống, múc sống, dinh dưỡng, thể trạng

sức khỏe, điều kiện địa lí…

1 Tuổi vị thành niên (tuổi VTN)

- Tuổi VTN: là một giai đoạn phát triển đặc biệt và mạnh

mẽ trong đời của mỗi con người Đây là giai đoạn

chuyển tiếp từ trẻ con thành người lớn và được đặc

trưng bởi sự phát triển mạnh mẽ cả về thể chất lẫn tinh thần, tình cảm và khả năng hòa nhập cộng đồng

- Tuổi VTN được hiểu là giai đoạn từ 10 đến 19 tuổi và nằm trong khoảng thời gian từ lúc dậy thì đến tuổi

trưởng thành

- Tuổi thanh niên: là độ tuổi 15 đến 24

Ở Việt Nam tuổi dậy thì thường kéo dài từ 3 dến 5 năm

và có thể chia thành 2 giai đoạn nhỏ:

- Giai đoạn trước dậy thì từ 11 – 13 tuổi ở nữ và 13 –

15 tưổi ở nam

- Giai đoạn dậy thì từ 13 – 15 tuổi ở nữ và 15 – 17 tưổi

ở nam

CHUYÊN ĐỀ SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN

* Ở em gái.

Ngay trước khi bước vào tuổi dậy thì, cơ thể bắt đầu phát triển nhanh hơn mức bình thường Các em gái

cao rất nhanh và khi 18 tuổi có thể cao bằng người phụ

nữ trưởng thành Ngoài ra tuyến vú bắt đầu phát triển, mọc lông ở các bộ phận sinh dục và có thể xuất hiện

trứng cá

2 Những biến đổi về thể chất

* Ở em trai:

Phát triển mạnh mẽ về chiều cao giai đoạn 14 – 16

tuổi Đến 17- 18 tuổi hầu hết các em đã đạt chiều cao tối

đa, xuất hiện ria mép, mọc lông ở bộ phận sinh dục và nổi trứng cá Thanh quản mở rộng, vỡ tiếng, cơ bắp ở

ngực, vai và đùi phát triển mạnh Em trai bắt đầu có hình dáng đặc trưng của nam giới

Giai đoạn dầy thì chính thức: được dánh dấu bằng

hành kinh lần đầu, báo hiệu trứng đã bắt đầu rụng và có khả năng sinh con Giai đoạn này diễn ra những biến đổi quan trọng cho việc chuẩn bị làm mẹ sau này: tử cung lớn và dày hơn, tuyến vú phát triển, xương hông rộng ra

Cơ thể em gái phát triển thành cơ thể một người phụ

nữ

CHUYÊN ĐỀ SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN

Cùng với sự biến đổi về thể chất thì đời sống về tinh

thần và tính cảm của tuổi VTN cũng trãi qua những

biến đổi sâu sắc

Khi bước vào tuổi dậy thì,các em đang bước tới

ngưỡng của người lớn các em thường có cảm giác

sâu sắc rằng mình không còn là trẻ em nữa

Các em muốn đối xử như người lới, muốn thoát ra

khỏi những ”ràng buộc” của cha mẹ và gia đình Ở giai đoạn này thường xãy ra những xung đột giữa VTN và

cha mẹ vì họ vẩn coi các em là trẻ con

Các em muốn độc lập trong suy nghĩ và hành động,

muốn thử sức mình và khám phá những cái mới để

khẳng định mình là người lớn, các em thích giao tiếp với bạn bè cùng lứa hay với người lớn tuổi hơn và dễ dàng bộc bạch tâm sự với bạn bè Đây là đặc điểm mà người lớn cần biết để hiểu rỏ những nhu cầu , những mối quan tâm, những vướng mắc và những khát khao trong các

em để có thể cho những lời khuyên và phương hướng giải quyết

3 Những biến đổi về tâm lí - tình cảm

Cũng chính trong giai đoạn này VTN bắt đầu quan tâm rất nhiều đến bạn khác giới và xuất hiện cảm xúc giới tính mới lạ Điều này khiến các em có ý thức về cơ thể, giới của mình vá có những rung cảm khi nghĩ về bạn khác giới , có lúc những rung cảm này trở nên quá

mảnh liệt và khi lí trí chưa đủ giúp các em làm chủ

được cảm xúc mới mẽ này, các em có thể có những

hành vi sai trái trong quan hệ với bạn khác giới

CHUYÊN ĐỀ SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN

Ở Việt Nam cũng như hầu hết các nước trong khu vực, trình độ văn hóa được nâng cao

Và những thay đổi lớn về giá trị văn hóa - kết quả của

sự thay đổi nhanh chống về kinh tế xã hội, toàn cầu

hóa, đô thị hóa, sự tiếp xúc và sử dụng rộng rải công

nghệ thông tin– qui mô gia đình giảm… có nhiều ảnh

hưởng đến hành vi tình dục và SKSS ở tuổi VTN

4 Vị thành niên ở Việt Nam

Ở Việt Nam VTN chiếm 23% dân số Đây là một bộ phận lớn dân cư, nên bất kì một thay đổi nào về giáo dục,

hành vi, tuổi kết hôn và lối sống của VTN đều có ảnh

hưởng quan trọng tới xã hội nơi họ đang sống

Mật dù giai đoạn VTN có tầm quan trọng, nhưng ít người hiểu biết về SKSS và thái độ hành vi liên quan đến sức khỏe, cùng những nhu cầu hổ trợ xã hội của VTN ở Việt Nam

Nhiều nghiên cứu cho thấy không ít thanh niên Việt

Nam đã có quan hệ tình dục, mà phần lớn là quan hệ

tình dục không an toàn trước hôn nhân Hậu quả là nguy

cơ mang thai ngoài ý muốn và mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục, bao gồm cả HIV/ AIDS tăng lên

nhanh chống ở thanh thiếu niên

Các hậu quả do thiếu những hiểu biết cần thiết không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đối với bản thân VTN mà

còn gián tiếp ảnh hưởng tới nguồn lực xã hội, sự phát

triển kinh tế xã hội và cả tương lai đất nước

CHUYÊN ĐỀ SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN

5 VTN cần những thông tin gì?

- Cần cung cấp thông tin và giáo dục SKSS để giúp

thanh thiếu niên tự khám phá những tính cách, các tiêu chuẩn và những lựa chọn riêng mình, đồng thời cũng

nâng cao kiến thức và hiểu biết của các em về các vấn

đề SKSS Ở hầu hết các nước, VTN hiếm khi trao đổi

với cha mẹ mình hoặc người lớn tuổi về các chủ đề tình dục hầu hết những thông tin này đều từ bạn bè đồng

lứa và những người ít kinh nghiệm và không hiểu biết

hoặc hiểu sai như họ hoặc từ các phương tiện truyền

thông không chính thức với xu hướng đại diện cho

những hình mẫu rập khuôn hay quá khích về tình dục và giới tính

Thanh thiếu niên chưa có gia đình thường không biết

hoặc không tiếp cận với những dịch vụ KHHGĐ và như vậy có nguy cơ mang thai ngoài ý muốn, hoặc bị mắc

bệnh lậy truyền qua đường tình dục kể cả HIV/ AIDS

càng cao

- Các em cần những kĩ năng sống để biết cách xử trí

đúng trước áp lực từ xã hội và bạn bè, trước những mâu thuẩn trong tư tưởng, học cách quyết đoán và tự bảo vệ mình trong vấn đề sinh sản Các em cần được giúp đở trong việc phát triển kĩ năng để có được hành vi có trách nhiệm, bình đẳng giới, khả năng suy đoán, phân tích,

lập kế hoạch, ra quyết định và học cách giao tiếp, chia

sẽ với người khác

VTN có thể học được những kĩ năng này trong và

ngoài trường học, cũng như nơi làm việc thông qua thầy

cô giáo, cha mẹ, bạn bè, cộng động và những phương tiện truyền thông

1:30