QL hoạt động ngoại hối của NH NN

QL hoạt động ngoại hối của NH NN

Lời nói đầu

Quản lý ngoại hối là một nhiệm vụ trọng của NHNNtrong việc hoạch định và thực hiện chính sách tiền tệ.chính sách quản lý ngoại hối hiệu quả sẽ góp phần đáng kểtrong cân bắng cán cân thanh toán, kiểm soát sức muacủa đồng tiền,kiềm chế lạm phát, tận dụng nguồn vốntrong nớc, thu hút vốn đầu t nớc ngoài tạo điều kiện ổn

sử dụng tơng đối có hiệu quả Bên cạnh những thành quả

đạt đợc, trong những năm vừa qua, chính sách quản lýngoại hối vẫn còn những tồn tại nhất định Đó là, tỷ giá chathật sự phản ánh đúng cung cầu tiền tệ trong nền kinh tế

Sự kết hợp giữa chính sách quản lý ngoại hối với các chínhsách quản lý vĩ mô đã có nhng cha hài hòa Để

có thể hiểu thêm về hoạt động quản lý ngoại hối của NHNNViệt Nam trong thời gian qua, trong quá trình học cũng nhtrong quá trình nghiên cứu viết tiểu luận môn học “Ngânhàng trung ơng” em lựa chọn đề tài :

“Đánh giá về hoạt động quản lý hoạt động ngoại hối của NHNN Việt Nam thời gian qua và những kiên nghị”

Mặc dù đã đợc trang bị những kiến thức cơ bản trongmôn học “Ngân hàng trung ơng”, nhng với trình độ có hạncũng nh còn nhiều hạn chế trong quá trình nghiên cứu tàiliệu chắc chắn bài viết không tránh khỏi thiếu sót Em rấtmong nhận đợc ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo

Của ngân hàng nhà nớc

I.Mục đích quản lý ngoại hối

1 Khái niệm

Ngoại hối là phơng tiện thiết yếu trong quan hệ kinh

tế, văn hóa giữa các quốc gia Ngoại hối là tiền nớc ngoài,vàng tiêu chuẩn quốc tế, các giấy tờ có giá và các công cụthanh toán bằng tiền nớc ngoài

Ngoại hối trong đó đặc biệt là ngoại tệ có vai trò quantrọng, nó là phơng tiện dự trữ của cải, phơng tiện để mua,phơng tiện thanh toán và hạch toán quốc tế, đợc các nớcchấp nhận là đồng tiền quốc tế, ví dụ: đôla Mỹ, bảng Anh,Frăng pháp

Đối với những nớc mà đồng tiền đợc tự do chuyển

đổi, dự trữ ngoại hối là công cụ can thiệp, điều chỉnhnhằm thiết lập thế cân bằng giữa các đồng tiền trong trật

tự tiền tệ quốc tế, phục vụ chính sách kinh tế

Đối với những đồng tiền không đợc tự do chuyển đổi,

dự trữ ngoại hối là lực lợng để can thiệp thị trờng nhằm duytrì sự ổn định tỉ giá hối đoái của đồng bản tệ

Với t cách là cơ quan duy nhất có nhiệm vụ phát hànhtiền, xây dựng và thực thi chính sách tiền tệ, lập và theodõi cán cân thanh toán quốc tế, NHTW đã đợc giao nhiệm

vụ quản lý nhà nớc và kiểm soát ngoại hối trên thị trờng làphù hợp ởviệt nam vấn đề cập trong Pháp lệnh ngân hàngnhà nớc năm 1990(điều 30), luật nhnn năm 1997(điều38)quy định: Nhà nớc giao cho Ngân hàng nhà nớc ViệtNam quản lý ngoại hối

Quản lý ngoại hối là việc nhà nớc áp dụng các chínhsách, biện pháp tác động vào quá trình nhập, xuất ngoạihối (đặc biệt là ngoại tệ) và việc sử dụng ngoại hốitheonhững mục tiêu đã định

2 Mục đích quản lý ngoại hối

2.1 Điều tiết tỷ giá, thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia

NHTW thực hiện các biện pháp nhằm thúc đẩy tậptrung các nguồn ngoại hối (đặc biệt là ngoại tệ ) vào taymình, để thông qua đó nhà nớc sử dụng một cách hợp lý,

có hiệu quả cho các nhu cầu phát triển kinh tế và hoạt

động đối ngoại đồng thời sử dụng chính sách ngoại hối nhmột công cụ có hiệu lực thực hiện chính sách tiền tệ, thôngqua mua bán ngoại hối trên thị trờng để can thiệp vào tỷ

giá khi cần thiết nhằm ổn định giá trị đối ngoại của đồngtiền, tác động vào lợng tiền cung ứng.

2.2 Bảo tồn quỹ dự trữ ngoại hối nhà nớc

NHTW không chỉ bảo quản và quản lý quỹ dự trữ ngoạihối nhà nớc mà còn biết sử dụng phục vụ cho đầu t pháttriển kinh tế, đảm bảo an toàn không bị ảnh hởng rủi ro về

tỷ giá ngoại tệ trên thị trờng quốc tế

2.3 Cải thiện cán cân thanh toán quốc tế

Trong cả hai trờng hợp cán cân thanh toán bội thuhoặc bội chi, nếu không có sự can thiệp của NHTW, tỷ giá sẽtăng giẳm theo nhu cầu ngoại hối trên thị trờng Tuy nhiên ởnhiều nớc, NHTW đóng vai trò điều tiết tỷ giá để thực hiệnmục tiêu của chính sách kinh tế Nếu NHTW muốn xác lậpmột tỷ giá ổn định nghĩa là giữ cho tỷ giá không tăng,không giảm, thì NHTW hoặc là mua vào số ngoại tệ từ nớcngoài chuyển vào trong nớc làm cho quỹ dự trữ ngoại hối sẽtăng lên tơng ứng, hoặc NHTW sẽ bán ngoại tệ ra để đápứng nhu cầu của thị trờng khi có luồng ngoại tệ chảy ra nớcngoàI, quỹ dự trữ ngoại hối giảm xuống tơng ứng

II.Cơ chế quản lý ngoại hối

1 Cơ chế tự do ngoại hối

Theo cơ chế này, ngoại hối đợc tự do lu thông trên thịtrờng, cân bằng ngoại hối do thị trờng quyết định màkhông có sự can thiệp của nhà nớc

2 Cơ chế quản lý

Hiện nay, hầu hết các nớc đều áp dụng cơ chế có sựquản lý của nhà nớc, song mức độ quản lý và can thiệp cókhác nhau

2.1 Cơ chế nhà nớc thực hiện quản lý hoàn toàn

Theo cơ chế này, nhà nớc thực hiện độc quyền ngoạithơngvà độc quyền ngoại hối Nhà nớc áp dụng các biệnpháp hành chính áp đặt nhằm tập trung tất cả hoạt độngngoại hối vào tay mình Tỷ giá do nhà nớc quy định buộctất cả các giao dịch ngoại hối phải chấp hành, các tổ choctham gia hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu nếu bị lỗdo

tỷ giá thì sẽ đợc nhà nớc cấp bù, ngợc lại nếu lãI thì nộp chonhà nớc Cơ chế này thích hợp với nền kinh tế kế hoạch hóatập trung

2.2 Cơ chế quản lý có điều tiết

Trong cơ chế quản lý hoàn toàn, nhà nớc có thể áp đạtkhống chế đợc thị trờng, ngăn chặn đợc ảnh hởng từ bênngoài, chủ động khai thác đợc nguồn vốn từ bên trong Nhngtrong nền kinh tế thị trờng cách quản lý này sẽ không phùhợp, cản trở và gây khó khăn cho nền kinh tế

Để khắc phục sự áp đặt, nhà nớc tiến hành điều tiếtnhng gắn với thị trờng, nhà nớc tiến hành kiểm soát ở mộrmức độ nhất định nhằm phát huy tính tích cực của thị tr-

ờng, hạn chế những nhợc điểm do thị trờng gây ra, tạo

điều kiện cho kinh tế trong nớc phát triển ổn định, ngănchặn ảnh hởng từ bên ngoài

iiI Hoạt động ngoại hối của nhtw

1 Hoạt động mua bán ngoại hối

NHTW tham gia vào hoạt động mua bán ngoại hối với tcách là ngời can thiệp, giám sát, điều tiết nhng đồng thờicũng là ngời mua, ngời bán bán cuối cùng Thông qua việcmua, bán NHTW thực hiện việc giám sát điều tiết thị trờngtheo mục tiêu của chính sách tiền tệ, đồng thời theo dõidiễn bíên tỷ giá đồng bản tệ để chủ động quyết địnhhoặc phối hợp với NHTW các nớc khác củng cố sức mua đồngtiền này hay đồng tiền khácđể đảm bảo trong trật tự quốc

tế có lợi cho mình

1.1 Mua bán trên thị trờng trong nớc

Trên thị trờng hối đoái trong nớc, NHTW là ngời mua,bán cuối cùng và chỉ tiến hành mua bán với các ngân hàngthơng mại tại hội sở trung ơng của các ngân hàng thơng mại

mà không trực tiếp mua bán với các công ty kinh doanh xuấtnhập khẩu Tỷ giá hối đoái do NHTW công bố Thông quaviệc mua bán NHTW thực hiện việc cung ứng tiền tệ hoặcrút bớt tiền tệ ra khỏi lu thông, trên cơ sở đó ổn định tỷgiá hối đoái của đồng bản tệ

Đối với những nớc phát triển, thị trờng hối đoáI đã đợcquốc tế hóathì tỷ giá đợc thả nổi NHTW chỉ can thiệp khithị trờng có sự biến động lớn hoặc trong những trờng hợp

đặc biệt

1.2 Mua bán trên thị trờng quốc tế

Với nhiệm vụ quản lý quỹ dự trữ ngoại hối,NHTW thựchiện việc mua bán trên thị trờng quốc tế nhằm bảo tồn vàphát triển quỹ dự trữ ngoại hối NHTW thực hiện việc muabán ngoại hối sẽ tác động trực tiếp vào tiền TW (MB) từ đó

có thể can thiệp nhằm đạt đợc tỷ giá mong muốn

2 Hoạt động quản lý ngoại hối của NHTW

Quản lý, điều hành thị trờng ngoại hối, thị trờng ngoại

tệ liên ngân hàng, bằng cách đa ra quy chế ra nhập thànhviên, quy chế hoạt động, quy định giới hạn tỷ giá mua bántrên thị trờng

Tham gia xây dựng các dự án pháp luật, và ban hànhcác văn bản hớng dẫn thi hành luật quản lý ngoại hối

Cấp giấy phép và thu hồi giấy phép hoạt động ngoạihối

Kiểm tra giam sát việc xuất nhập khẩu ngoại hối, kiểmsoát các hoạt động ngoại hối của các tổ chức tín dụng

Thực hiện các nhiệm vụ quyền hạn khác của quản lýngoại hối

Biên lập cán cân thanh toán

3 Nội dung cơ bản của quy chế quản lý ngoại hối

- Quy định về nội dung quản lý ngoại hối, ngời c trú,ngời không c trú, các hoạt động ngoại hối

- Quy định về: mở tài khoản, sử dụng ngoại tệ của

ơng 2 : quản lý và hoạt động ngoại hối Của

Nhnn việt nam thời gian qua

I.Trớc khi ban hành luật ngân hàng

ở việt nam trong thời kì kinh tế kế hoạch hóa tậptrung, thời gian dài với chế độ nhà nớc nắm độc quyềnngoại thơng và ngoại hối Mọi nguồn thu , chi ngoại tệ đềutập trung vào nhà nớc, chỉ có các doanh nghiệp quốc doanhmới đợc tham gia xuất nhập khẩu hàng hóa theo một tỷ giá

ấn định dẫn đến hiện tợng thu bù chênh lệch ngoại thơng.nếu thu> chi thì doanh nghiệp phải nộp nhà nớc phầnchênh lệch, ngợc lại chi >thu thì sẽ đợc nhà nớc bù Nhà nớctrực tiếp can thiệp và xác định tỷ giá nhng không phản ánhquan hệ cung cầu trên thị trờng ngoại hối, áp dụng tỷ giá cố

định và đa tỷ giá

Từ năm 1989 nhà nớc có chủ trơng và giải pháp đổimới đồng bộ trong quan hệ kinh tế đối ngoạivà trong chínhsách tỷ giá Tháng 3-1989 nhà nớc ta đã áp dụng chế độ tỷgiá đợc điều chỉnh thờng xuyên gần sát với tỷ giá thị trờng.Tuy còn một số hạn chế trong chính sách điều hành tỷ giá,song những chuyển biến thực tế đã cho thấy chính sách

điều hành tỷ giá của NHNN những năm qua đã đạt đợcnhững thành tựu, tỷ giá hối đoáI dần phản ánh đợc quan hệcung cầu ngoại hối trên thị trờng, góp phần ổn định VND,làm cơ sở cho sự chuyển đổi kinh tếvà phục vụ tốt cáchoạt động đối ngoại sau khi thực hiện chuyển đổi nềnkinh tế, thực hiện pháp lệnh ngân hàng, NHNN đã banhành các quy chế về quản lý ngoại hối Nội dung của quychế nàyđều trên tinh thần khuyến khích ngoại hốivào và

hạn chế ngoại hối ra nhằm khai thác mọi tiềm năng kinh tếtrong nớc và phát triển kinh tế với nớc ngoàI vi lợi ích quốcgia.

II.Sau khi ban hành bộ luật ngân hàng

Luật NHNN Việt Nam ban hành tháng12-1997

1 điều 37 đã quy định: Nhiệm vụ và quyền hạncủa NHNN Việt Nam về quản lý ngoại hối

a xây dựng các dự án luật, pháp lệnhvà các dự án

về quản lý ngoại hối; ban hành các quy phạm pháp luật vềquản lý ngoại hối theo thẩm quyền

b Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động ngoại hối

c Tổ chức, điều hành thị trờng ngoại tệ liên ngânhàng và thị trờng ngoại hối trong nớc

d Kiểm tra, thanh tra việc thực hiện các quy

địnhcủa pháp luật về quản lý ngoại hối

e Kiểm soát hoạt động ngoại hối của các tổ chứctín dụng

f Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác vềquản lý ngoại hối theo quy định của pháp luật

2 Điều 38: quy định quản lý dự trữ ngoại hối nhà nớc

a Quy định dự trữ ngoại hối: ngoại tệ tiền mặt,

số d ngoại tệ trên tàI khoản tiền gửi ở nớc ngoàI, hối phiếu

và các chứng nhận nợ của nớc ngoàI bằng ngoại tệ, vàng…

b NHNN quản lý dự trữ ngoại hối của nhà nớc,của nớc CHXHCNVNtheo quy định của chính phủ nhằm thựchiện chính sách tiền tệ quốc gia, đảm bảo khả năng thanhtoán quốc tế , bảo toàn dự trữ ngoại hối nhà nớc

c Sử dụng ngoại hối nha nớc cho các nhu cầu độtxuất, cấp bách của nhà nớc do thủ tớng chính phủ quyết

o Quy định về việc mở tài khoản

o Quy định về các giao dịch vãng lai

o Quản lý vàng tiêu chuẩn quốc tế

o Tỷ giá hối đoáI đồng Việt Nam

o Quy định về các thông t báo cáo

o Xử lý khi có các vi phạm xảy ra

Ngày 30/8/1999 chính phủ đã ban hànhnghị định số86/1999/NĐ-CP về quản lý dự trữ ngoại hối nhà nớc Với cácnội dung sau:

o Quy định chung về : Dự trữ ngoại hối nhànớc, các loại giấy tờ có giá trong dự trữ ngoại hối, nguồn hìnhthành dự trữ ngoại hối, nguyên tắc quản lý dự trữ ngoại hối,

sự phân chia quỹ dự trữ ngoại hối

o Quy định về quản lý quỹ dự trữ ngoại hối

o Quản lý quỹ bình ổn tỷ giá và giá vàng

o Tổ chức thực hiện quản lý dự trữ ngoại hốinhà nớc

o Báo cáo hạch toán kế toán

o Các điều khoản thi hành

III đánh giá Công tác quản lý ngoại hối năm 2002

Năm 2002 có thể gọi là năm bản lề của kế hoạch pháttriển kinh tế-xã hội năm năm2001-2005, đó cũng là mộtnăm có nhiều biến động cả ở trong nớc và quốc tế, đặt ranhững thời cơ và thách thức trên con đờng tiếp tục đổimới, thực hiện con đờng công nghiệp hóa- hiện đại hóa củaViệt Nam

Xây dựng thể chế kinh tế thị trờng định hớng xã hộichủ nghĩa đã đợc đảng xác định trong giai đoạn hiện nay

là thiết lập đồng bộ hệ thốngcác thị trờng, giảm sự canthiệp bằng các công cụ tài chính của nhà nớc, tự do kinhdoanh theo pháp luật Công tác quản lý ngoại hối thời gianqua đã thực sự hớng vào mục tiêu này và trong năm 2002vẫn tiếp tục đợc đẩy mạnh, đồng thời tạo tác động thuận

chiều cho việc thực hiện các mục tiêu của chính sách tiền

tệ với những nội dung cơ bản sau:

1 Tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản chínhsách

Do nền kinh tế phát triển nhanh và có nhiều biến độngphức tạp, nhất là sau cuộc khủng hoảng tàI chính tiền tệkhu vực nên đã xuất hiện yêu cầu phảI có sự sửa đổi hệthống văn bản chính sách về quản lý ngoại hối Từ năm 1999

đến nay, hầu hết các chính sách về quản lý ngoại hối đã

đợc đổi mới với 5 nghị định của chính phủvà văn bản hớngdẫn của NHNN Sự thay đổi này đã bớc đầu phù hợp với yêucầu khách quancủa quá trình cải cách theo chiến lợc pháttriển kinh tế của Đảng và đợc d luận đánh giá cao Trongnăm 2002, chính sách quản lý ngoại hối tiếp tục đợc đổimới với một số nội dung chính là:

 Giảm tỷ lệ kết hối từ 40% xuống 30%

 Mở rộng biên độ tỷ giátừ ± 0,1% lên ± 0,25%

 Quy định về quản lý ngoại hối đối với việcmua, bán chứng khoáncủa tổ chức và cá nhân nớc ngoài tạitrung tâm giao dịch chứng khoán

 Quy định mới về trạng thái ngoại hối

 Mở rộng đối tợng làm dịch vụ chi trả kiều hối

Nh vậy việc mở rộng biên độ tỷ giá đã giúp cho các ngânhàng thơng mại có điều kiện yết giá cạnh tranh, cùng vớiquy định mới về trạng thái ngoại tệ đã làm tăng tốc độ chuchuyển vốn bằng ngoại tệ đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhâpkhẩu và trả nợ nớc ngoài, hạn chế hiện tợng đầu cơ, găm giữngoại tệ, qua đó góp phần bình ổn tỷ giá và hỗ trợ vị thế

của đồng việt nam, khắc phục dần tình trạng “đôla hóa”trên con đờng hớng tới mục tiêu “trên lãnh thổ Việt Nam chỉ

sử dụng đồng việt nam”

2 Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đổi mớicơ chế chỉ đạo điều hành

Từ năm 2002, NHNN đã thực hiện việc phân cấp ủy quyềnquản lý ngoại hối cho các chi nhánh NHNN tỉnh, thành phố.Việc phân cấp này một mặt tạo thuận lợi cho các tổ chức

và cá nhân khi thực hiện các giao dịch ngoại hối, đồng thờinâng cao trách nhiệm của các chi nhánh NHNN để thựchiện tốt vai trò “là cánh tay kéo dàI của Thống đốc” Mặtkhác, việc phân cấp quản lý cán bộ ở trung ơnggiảm đợccông việc sự vụ, tập trung vào chính sách tham mu, hoạch

định chính sách theo đúng mô hình NHTW hiện đại.Trong năm 2002, NHNN tiếp tục giảI quyết các vớng mắcxuất hiện để nghiên cứu tiếp tục việc mở rộng phân cấpquản lý khi điều kiện cho phép

3 Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tin họcvà đàotạo để nâng cao chất l ợng quản lý ngoại hối

Thực tế cho thấy, công cuộc đổi mới và đẩy mạnh hội nhậpquốc tế bắt buộc phải nâng cao trình độ ứng dụng côngnghệ tin học Trong thời gian qua, nhiều ứng dụng loại này

đã đợc triển khai trong công tác quản lý ngoại hối nh: chơngtrình tính toán tỷ giá do ADB tài trợ, chơng trình quản lý nợnớc ngoài DMFAS do UNCTAD và chính phủ Thụy Sỹ tài trợ…

Có thể nói, việc ứng dụng công nghệ tin học đã tạo ra bớc

đột phá về công tác quản lý Tuy nhiên, việc phân cấpquản lýlại đòi hỏi hệ thống thông tin hai chiều chất lợng cao