Từ “bừng” ánh sáng phát ra đột ngột: Vừa diễn tả sức mạnh của lí tưởng xua tan màn sương mù của ý thức tiểu tư sản; vừa diễn tả sự bừng tỉnh của nhận thức, giác ngộ về chân lí lớn, lẽ số
Trang 1TỪ ẤY
TỐ HỮU
A Mục tiêu bài học: SGK
B Nội dung và phương pháp dạy học:
1 hs đọc diễn cảm bài thơ
2 hs giới thiệu một vài nét về tg
3 hs giới thiệu xuất xứ tp
4 ý nghĩa nhan đề của bài thơ?
5 khổ 1: nhà thơ đã sử dụng biện
pháp tu từ nào để diễn tả niềm vui
sướng, say mê khi gặp lí tưởng CM?
- Nhà thơ dùng hàng loạt biện pháp
tu từ để nói lên những rung động
mãnh liệt khi đón nhận ánh sáng
chân lí
Từ “bừng” (ánh sáng phát ra đột
ngột): Vừa diễn tả sức mạnh của lí
tưởng xua tan màn sương mù của ý
thức tiểu tư sản; vừa diễn tả sự bừng
tỉnh của nhận thức, giác ngộ về chân
lí lớn, lẽ sống lớn
Từ “chói”(ánh sáng có sức xuyên
mạnh): Góp phần thể hiện sức mạnh
chinh phục của lí tưởng, nhanh
chóng chiếm lĩnh mọi trái tim, tâm
hồn
Từ “đậm” và ‘rộn” diễn tả mật độ,
mức độ dồi dào của sự sống, thể hiện
niềm ngất ngây trong men say hạnh
phúc Tâm hồn thật thắm xanh vì tiếp
I Giới thiệu chung:
1 Tác giả: SGK
2 Tác phẩm:
a Xuất xứ: SGK
b Ý nghĩa: Bài thơ Từ ấy có ý nghĩa
mở đầu cho con đường CM, con đường thi ca của TH, nó là tuyên ngôn về lẽ sống của một người chiến
sĩ CM, cũng là tuyên ngôn nghệ thuật của nhà thơ
II Đọc-hiểu:
1 Khổ 1: Niềm vui sướng, say
mê khi gặp lí tưởng của Đảng:
- Hình ảnh ẩn dụ: nắng hạ, mặt trời, chân lí, chói qua tim => Khẳng định
lí tưởng cộng sản như một nguồn sáng mới làm bừng sáng tâm hồn nhà thơ
- Lí tưởng Cách Mạng là luồng sáng diệu kì chói chang như ánh mặt trời giữa những ngày hè rực rỡ đã tràn ngập tâm hồn, khơi dậy những tình cảm mới mẻ, những rung động thiết tha, tạo bước ngoặc mới trong đời Ánh sáng soi đường đi tới một tương lai rõ ràng, rộng mở
- Hình ảnh so sánh: diễn tả cụ thể niềm vui sướng vô hạn của nhà thơ trong buổi đầu đến với lí tưởng cộng sản Đó là một thế giới tràn đầy sức sống với hương sắc của các loài hoa,
vè tươi xanh của cây lá, âm thanh rộn
rã của tiếng chim
Trang 2nhận chân lí là tiếp nhận nguồn sống,
nguồn năng lượng mới
6 Hs trả lời câu hỏi 2
- Trong quan niệm về lẽ sống, giai
cấp tư sản và tiểu tư sản có phần đề
cao “cái tôi” cá nhân chủ nghĩa Lí
tưởng dẫn dắt nhà thơ về với cuộc
đời, tìm thấy vị trí chỗ đứng trong
đời Đứng trên lập trường của nhân
dân để hành động Lí tưởng này được
thể hiện bằng những từ ngữ vừa có
tính hình tượng vừa có giá trị biểu
cảm
- Từ “buộc” diễn đạt một cách sinh
động sự gắn bó khăng khít của nhà
thơ với quần chúng
- Từ “trang trải” gợi lên tình cảm
thương mến bao la
- Từ “trăm nơi” là 1 hoán dụ chỉ mọi
người sống ở khắp mọi nơi
- Từ “khối” cho ta hình dung về sức
mạnh đoàn kết
=> Tóm lại: TH sung sướng đón nhận lí tưởng cao đẹp như cỏ cây, hoa lá đón ánh mặt trời, chính lí tưởng cộng sản đã làm tâm hồn con người tàn đầy sức sống và niềm yêu đời, làm cho cuộc sống của con người có ý nghĩa hơn Nhưng TH còn là một nhà thơ nên vẻ đẹp và sức sống mới ấy của tâm hồn cũng là vẻ đẹp và sức sống mới của hồn thơ
* CM không đối lập với nghệ thuật, trái lại, đã khơi dậy một sức sống mới, đem lại một cảm hứng sáng tạo mới cho hồn thơ
2 Khổ 2: Nhận thức mới về lẽ sống:
- Khi được giác ngộ lí tưởng, TH khẳng định quan niệm mới về lẽ sống
là sự gắn bó hài hòa giữa “cái tôi” cá nhân và “cái ta” chung của mọi người Tâm hồn nhà thơ trải rộng với cuộc đời, có khả năng đồng cảm sâu
xa với hoàn cảnh của từng con người
cụ thể
- Tình cảm của TH là tình cảm hữu
ái giai cấp Nhà thơ đặc biệt quan tâm đến quần chúng lao khổ
- Từ “khối đời” là một ẩn dụ chỉ một khối người đông đảo cùng chung cảnh ngộ trong cuộc đời, đoàn kết chặt chẽ với nhau cùng phấn đấu vì một mục tiêu chung
=> Tóm lại: Khi “cái tôi” chan hòa trong “cái ta”, khi cá nhân hòa mình vào một tập thể cùng lí tưởng thì sức mạnh của mỗi người sẽ được nhân lên gấp bội
TH đã đặt mình giữa dòng đời và trong một môi trường rộng lớn của quần chúng lao khổ, ở đấy TH đã tìm
Trang 37 hs trả lời câu hỏi 3.
- Nhịp điệu câu thơ tạo âm hưởng
vang vọng, góp phần biểu đạt trạng
thái tâm hồn nhà thơ Lí tưởng đã mở
đôi cánh cửa tâm hồn; tâm hồn đang
lộng gió bốn phương, hướng về trăm
ngả Tâm hồn ấy đang cố gắng vượt
ra khỏi cái tôi tầm thường nhỏ bé để
thực hiện cao đẹp nơi cuộc đời rộng
lớn
* Bài thơ là tuyên ngôn cho tập thơ
Từ Ấy nói riêng và và cho toàn bộ
các tác phẩm của TH nói chung Cần
nói rõ: đó là quan điểm của giai cấp
vô sản với nội dung quan trọng là
nhận thức sâu sắc về mối liên hệ giữa
cá nhân với quần chúng lao khổ, với
nhân loại cần lao
thấy niềm vui và sức mạnh mới không chỉ bằng nhận thức mà còn bằng tình cảm mến yêu, bằng sự giao cảm của những trái tim Qua đó, TH cũng khẳng định mối liên hệ sâu sắc giữa văn học và cuộc sống, mà chủ yếu là cuộc sống của quần chúng nhân dân
3 Khổ 3: Sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm của TH:
- Lí tưởng cộng sản giúp nhà thơ không chỉ có lẽ sống mới mà còn vượt qua tình cảm ích kỉ, hẹp hòi của giai cấp tiểu tư sản để có được tình hữu ái giai cấp với quần chúng lao khổ
- Điệp từ “là” kết hợp với các từ
“con, em, anh” và số ước lệ “vạn” nhằm nhấn mạnh, khẳng định một tình cảm gia đình thật đầm ấm, thân thiết
- Nhà thơ nguyện làm thành viên trong đại gia đình của những người ở bậc thang cuối cùng trong xã hội cũ
để thức tỉnh họ cùng đấu tranh và tranh đấu vì họ
=> Nhà thơ rất căm giận trước bao bất công, ngang trái của cuộc đời cũ Chính vì những kiếp người phôi pha, những em nhỏ không nơi nương thân
mà người thanh niên TH sẽ hăng say hoạt động CM, và họ cũng chính là đối tượng sáng tác chủ yếu của nhà thơ TH
III Tổng kết: ghi nhớ SGK
C Luyện tập:
- Hs làm bài tập phần luyện tập
D Củng cố-dặn dò:
- Hs học bài, chuẩn bị bài mới