Mối quan hệ giữa tồn tại và tư duy tức Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức là vấn đề cơ bản của triết học.. Phạm trù vật chất : “Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại k
Trang 1Mối quan hệ giữa tồn tại và tư duy tức Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức là vấn đề cơ bản của triết học
Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức Ý nghĩa phương pháp luận của việc nắm vững vấn đề này trong nhận thức và hoạt động thực tễn
1 Phạm trù vật chất :
“Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh, và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác”
Phạm trù ý thức
ý thức là sự phản ánh thế giới khách quan vào bộ não người thông qua hoạt động thực tễn, nên bản chất của ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan, là sự phản ánh sáng tạo thế giới vật chất
2 Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức
a) Vật chất quyết định ý thức:
- Vật chất có trước, ý thức có sau Vật chất sinh ra ý thức, ý
thức là chức năng của óc người - dạng vật chất có tổ chức cao nhất
của thế giới vật chất
- Ý thức là sự phản ánh thế giới vật chất vào óc con người
Thế giới vật chất là nguồn gốc khách quan của ý thức
b) Ý thức có tính độc lập tương đối, tác động trở lại vật chất:
- Ý thức có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm với một mức độ nhất
định sự biến đổi của những điều kiện vật chất
- Sự tác động của ý thức đối với vật chất phải thông qua hoạt
động của con người Con người dựa trên các tri thức về những quy
luật khách quan mà đề ra mục têu, phương hướng thực hiện; xác
định các phương pháp và bằng ý chí thực hiện mục têu ấy
Sự tác động của ý thức đối với vật chất dù có đến mức độ nào
đi chăng nữa thì nó vẫn phải dựa trên sự phản ánh thế giới vật
chất
c) Biểu hiện của mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trong
đời sống xã hội là quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội,
trong đó tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội và ý thức xã hội có
tính độc lập tương đối tác động trở lại tồn tại xã hội Ngoài ra, mối
quan hệ giữa vật chất và ý thức còn là cơ sở để xem xét các mối
quan hệ khác như: chủ thể và khách thể, lý luận và thực tễn, điều
kiện khách quan và nhân tố chủ quan v.v
3 Ý thức phương pháp luận
Trang 2- Vật chất quyết định ý thức, ý thức là.sự phản ánh vật chất, cho nên trong nhận thức phải bảo đảm nguyên tắc "tính khách quan của sự xem xét" và trong hoạt động thực tễn phải luôn luôn xuất phát từ thực tế, tôn trọng và hành động theo các quy luật khách quan
- Ý thức có tính độc lập tương đối, tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động của con người, cho nên cần phải phát huy tính tích cực của ý thức đối với vật chất bằng cách nâng cao năng lực nhận thức các quy luật khách quan và vận dụng chúng vào trong hoạt động thực tễn của con người
- Cần phải chống lại bệnh chủ quan duy ý chí cũng như thái
độ thụ động, chờ đợi vào điều kiện vật chất, hoàn cảnh khách quan