XD và QL quỹ tiền lương

XD và QL quỹ tiền lương

Lời mở đầu

Tiền lơng là một vấn đề nhạy cảm và có liên quan không những

đối với ngời lao đông mà còn liên quan mật thiết đến tất cả các doanh nghiệp và toàn xã hội Tiền lơng là một trong những công cụ quản lý vĩ mô của Nhà nớc Một sự thay đổi nhỏ trong chính sách tiền lơng của Nhà nớc kéo theo sự thay đổi về cuộc sống và sinh hoạt của hàng triệu ngời lao động về kết quả sản xuất kinh doanh của tất cả các doanh nghiệp

Đối với ngời lao động , tiền lơng là một khoản thu nhập cơ bản và quan trọng nuôi sống bản thân ngời lao động và gia đình họ Còn đối với doanh nghiệp tiền lơng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Tiền lơng không phải là một vấn đề mới mẻ nhng nó luôn đợc đặt

ra nh một vấn đề cấp thiết và quan trọng đối với các doanh nghiệp Chính sách tiền lơng đúng đắn và phù hợp đối với doanh nghiệp Thì có thể phát huy đợc tính sáng tạo năng lực quản lý ,tinh thần trách nhiệm ý thức và sự gắn bó của ngời lao động đối với doanh nghiệp Từ đó mới có thể phát huy nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh

Chính vì vậy việc xây dựng và quản lý quỹ tiền lơng đúng đắn , chặt chẽ sẽ góp phần giảm bớt một phần không nhỏ chi phí sản xuất –kinh doanh của doanh nghiệp

Xuất phát từ tầm quan trọng của công tác tiền lơng trong quá trình hoạt động quản trị nhân lực của doanh nghiệp nên công tác tiền lơng luôn luôn là một trong những công tác quan trọng của doanh nghiệp và

nó thu hút sự chú ý , quan tâm , nghiên cứu tìm hiểu của các nhà quản lý doanh nghiệp

1

Đã có nhiều tác giả nghiên cứu về các vấn đề tiền lơng cả về lý thuyết và thực tiễn nhằm tìm ra các phơng pháp hữu hiệu nhằm hoàn thiện công tác xây dựng và quản lý quỹ tiền lơng để khuyến khích động viên ngời lao động tích cực làm việc Song trong thực tiễn công tác tiền lơng trong các doanh nghiệp vẫn còn những vấn đề cha hợp lý với tất cả những vấn đề , lý do nêu trên mà em lựa chọn đề tài Hoàn thiện công“tác xây dựng và quản lý quỹ tiền lơng “

Trong suốt thời gian thực tập tại Công ty vật liệu xây dựng Cẩm ớng ,em đã nghiên cứu thực tiễn hoạt động công tác tiền lơng trong hệ thống các chính sách , biện pháp nhằm khuyến khích ngời lao động , kết hợp với sự lựa chọn các phơng pháp hợp lý về tăng cờng công tác quản

Tr-lý quỹ tiền lơng trong doanh nghiệp ,để từ đó đa ra các kiến nghị nhằm

“Hoàn thiện công tác xây dựng và quản lý quỹ tiền lơng“

Phần I - Phơng pháp luận về xây dựng và quản lý quỹ

tiền lơng trong doanh nghiệp.

I/Một số khái niệm và bản chất tiền lơng:

1 Tiền công:

Theo nghĩa rộng bao hàm tất cả các hình hức bù đắp mà doanh nghiệp trả cho ngời lao động, nhng hiện nay theo cách dùng phổ biến, tiền công là thù lao cho những ngởi lao động không co sự giám sát (ngày, tuần, tháng)

2.Tiền lơng:

Dới chế độ xã hội chủ nghĩa, tiền lơng là một phần thu nhập quốc dân

đợc nhà nớc trả cho ngời lao động căn cứ vào số lợng, chất lợng lao

động mà ngời đó cống hiến cho xã hội

Trong nền kinh tế thị trờng, tiền lơng đợc xem là giá cả của sức lao

động đợc hình thành trên cơ sở thoả thuận giữa ngời lao động và ngời sử dụng lao động

Tiền lơng là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao động do ngời sử dụng lao động trả cho ngời lao động khi ngời lao động hoàn thành một công việc nhất định Tiền lơng bao gồm:

- Tiền lơng danh nghĩa (Ldn) là tiền mặt nhận đợc trên sổ sách, nó cha phản ánh đúng thực trạng cuộc sống của ngời lao động cha tính đến giá cả hàng hoá và tỷ lệ lạm phát

- Tiền lơng thực tế ( Ltt) biểu hiện bằng số lợng hàng hoá tiêu dùng và dịch vụ mà ngời lao động mua dợc bằng tiền lơng danh nghĩa

Nh vậy, tiền lơng thực tế phản ánh đúng thực trạng cuộc sống của ngời lao động, nó kể đến sự biến động của giá cả hàng hoá và yếu tố lạm phát

3

Tổ chức hợp lý tiền lơng có một vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất lao động, tăng hiệu quả kinh tế, đây chính là động lực thúc

đẩy ngời lao động hăng hiái làm việc, nâng cao năng suất lao động

3.Chức năng của tiền lơng:

Tiền lơng đợc trả cho ngời lao động khi họ hoàn thành một công việc nào đó do ngời sử dụng lao động giao Số tiền mà ngời lao động nhận đ-

ợc căn cứ vào số lợng công việc, chất lợng công việc cũng nh những quy

định khác của Nhà Nớc về tiền lơng Do vậy tiền lơng mang một vai trò quan trọng có nhiều ý nghĩa, ngoài các mục đích tiền lơng là khoản thu nhập cơ bản nuôi sống bản thân ngời lao động và gia đình họ, kích thích tinh thần lao động tiền l… ơng còn thực hiện các chức năng sau:

- Tiền lơng phải đảm bảo tái sản xuất sức lao động, tiền lơng phải

bù đắp đợc các hao phí về thể lực trí lực của ngời lao động, góp phần nâng cao tay nghề, tăng tích luỹ cho gia đình ngời lao động

- Kích thích ngời lao động: Tiền lơng phải đảm bảo sự tác động vào lực lợng lao động ở các ngành, các khu vực và các bộ phận trong doanh nghiệp Nhà nớc sử dụng chính sách tiền lơng để thu hút ngời lao động

đến các vùng sâu, vùng xa, miền núi và hải đảo, nhằm phân bố lại lao

động

Còn doanh nghiệp sử dụng chính sách tiền lơng kích thích lao

động tăng năng suất lao động, khuyến khích lao động làm việc ở những công việc đòi hỏi tay nghề cao, co tính độc hại, nặng nhọc

-Chức năng thanh toán: ngời lao động sử dụng tiền lơng để mua sắm các vật dụng đảm bảo cuộc sống cho bản thân và gia đình

-Tiền lơng là thớc đo giá trị sức lao động, hao phí sức lao động mà

ng-ời lao động bỏ ra để hoàn thành công việc, kết thúc công việc Họ phải nhận đợc một khoản tiền tơng xứng với sự hao phí sức lực mà họ đã bỏ

ra để hoàn thành công việc đó Chức năng này biểu hiện quy luật phân phối theo lao động.

4.Bản chất của tiền lơng:

Sức lao động kết hợp với đối tợng, t liệu lao động hợp lại thành quá trình lao động Tiền lơng mà ngời lao động nhận đợc do quá trình lao

động của họ phải bù đắp đợc sự hao phí về thể lực và trí lực mà ngời lao

động bỏ ra trong quá trình lao động Việc trả lơng cho ngời lao động đợc tính toán một cách chi tiết trong hoạch toán kinh doanh vừa đảm bảo tiết kiệm chi phí, vừa nâng cao đời sống cho ngời lao động Tiền lơng phản ánh mối quan hệ phân phối sản phẩm giữa toàn thể xã hội do Nhà nớc là đại diện với ngời lao động

Tiền lơng, tiền công cần phải xác định trên cơ sở tính đúng, tính đủ giá trị sức lao động dựa trên sự hao phí sức lao động và hiệu quả lao

động đó là các yếu tố đảm bảo quá trình tái sản xuất sức lao động, thoả mãn nhu cầu ăn, ở, mặc việc trả l… ơng cho ngời lao động không phân biệt độ tuổi giới tính, tôn giáo mà trả theo số lợng và chất lợng lao động

bỏ ra để hoàn thành công việc có tính đến các yếu tố nặng nhọc, độc hại , lạm phát vv

5.Nguyên tắc của tiền lơng :

Để thực hiện tốt các chức năng nêu trên, tiền lơng phải tuân theo các nguyên tắc cơ bản sau:

a/Trả lơng ngang nhau cho ngời lao động có sự hao phí sức lao động

nh nhau Nguyên tắc này đợc dựa trên quy luật phân phối theo lao động

Cụ thể trong điều kiện nh nhau, công việc giống nhau (cả về số lợng và chất lợng) thì ngời lao động đợc hởng mức lơng nh nhau

5

Đảng và Nhà nớc ta luôn nhất quán trong mọi thời kỳ để thực hiện triệt để và nghiêm túc nguyên tắc này từ khi cuộc cách mạng thàng 8 thành công Điều này thể hiện rõ tính u việt của Nhà nớc cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Khi trả lơng không phân biệt độ tuổi, tôn giáo, giới tính , thành phần dân tộc, bản thân và gia đình đối với những ngời thực hiện công việc nh nhau và cùng đợc kết quả giống nhau đây là nguyên tắc qyuan trọng nhất của tiền lơng, nó có tác dụng kích thích ng-

ời lao động hăng hái tham gia sản xuất góp phần tăng năng suất và hiệu quả

b.Đảm bảo tốc độ tăng năng suất lao động thực tế của các doanh nghiệp phải tăng nhanh hơn tốc độ tăng tiền lơng bùnh quân đây là

nguyên tắc quan trọng khi tổ chức tiền lơng, vì có nh vậy mới tạo ra cơ

sở giá thành, giảm giá bán và tăng tích luỹ, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp

c/Đảm bảo mối quan hệ thích hợp giữa những ngời làm các ngành, nghề khác nhau trong nền kinh tế quốc dân do điều kiện lao động ở các

ngành khác nhau, tính phức tạp về kỹ thuật dẫn đến sự hao phí về thể lực và chí lực khác nhau Do đó, khi trả lơng cần phải xem xét đến các yếu tố nh điều kiện lao động, mức độ nặng nhọc, độc hại từ đó có chính sách tiền lơng thích hợp

6/Các hình thức trả lơng trong doanh nghiệp.

Ngày nay các doanh nghiệp tuỳ thuộc vào đặc điểm ngành nghề kinh doanh, vào điều kiện sản xuất để lựa chọn hình thức trả lơng thích hợp, đúng đắn, đầy đủ cho ngời lao động Hiện nay có các hình thức trả lơng sau:

a/Hình thức trả lơng theo thời gian: Hình thức này đợ áp dụng cho

những công việc không tính đợc kết quả lao động cụ thể, nó đợc thể hiện theo các thang, bậc lơng do Nhà nớc quy định và đợc trả theo thời gian làm việc thực tế Hình thức này áp dụng chủ yê4ú cho khu vực hành chính sự nghiệp, những ngời làm công tác nghiên cứu quản lý, sửa chữa thiết bị, những ngời làm trong dây truyền công nghệ nhng lại không tính

đợc định mức Trả lơng theo thời gian có hai loại:

+ Hình thức trả lơng theo thời gian đơn giản:

là hình thức trả lơng cho ngời lao động chỉ căn cứ vào bậc lơng và thời gian làm việc thc tế không tính đến thái độ và kết quả công việc

+ Hình thức trả lơng theo thời gian có thởng:

Ngoài tiền lơng theo thời gian đơn giản, ngời lao động còn đợc nhận một khoản tiền thởng do kết quả tăng năng suất lao động, nâng cao chất lợng sản phẩm, tiết kiệm vật t

Tiền lơng trả theo thời gian đơn giản đợc tính:

Ltt= Lcb x T

Ltt: Tiền lơng thực tế ngời lao động đợc nhận.(nghìn đồng )

Lcb tiền lơng cấp bậc tính theo thời gian đơn giản (nghìn đồng/ngày )

T : thời giian lao động thực tế (ngày)

 Chế độ trả lơng theo sản phẩm luỹ tiến.

 Chế độ trả lơng theo sản phẩm gián tiếp

Ưu điểm : Là phơng pháp trả lơng có tính khoa học ,căn cứ vào

sản phẩm làm ra của ngời lao động ,có tác dụng kích thích mạnh mẽ

ng-ời lao động ,là cơ sở để xác định trách nhiệm của mỗi ngng-ời ,thúc đẩy doanh nghiệp cải tiến tổ chức sản xuất , tổ chức lao động , tổ chức quản

lý

Nhợc điểm : Việc xây dựng định mức là rất khó ; khó xác định đợc

đơn giá chính xác,khối lợng tính toán phức tạp ,dễ chạy theo số lợng không chú ý đến chất lợng

7/ Vai trò của tiền thởng :

-Đối với ngòi lao động :

Tiền lơng kích thích vật chất và tinh thần ngời lao động ,giúp họ tăng cờng nghiên cứu ,cải tiến kỹ thuật tăng năng suất lao động

Tiền lơng là khoản thu nhập chính nuôi sống bản thân và gia đình họ,tăng tích luỹ

-Đối với ngời Nhà nớc :

Sử dụng tiền lơng nh một chính sách quản lý vĩ mô,một đòn bẩy quan trọng điều tiết nền kinh tế quốc dân ,điều tiết lao động bằng việc

tăng tiền lơng, phụ cấp khuyến khích lao động đến vùng sâu ,vùng xa,vùng khó khăn.

- Đối với các doanh nghiệp :

Sử dụng chính sách tiền lơng để thu hút lao động có tay nghề cao vào doanh nghiệp

II>Phơng pháp xây dựng và quản lý quỹ tiền lơng ,ý nghĩa,vai

trò,kết cấu quỹ tiền lơng trong doanh nghiệp.

1/ Phơng pháp xây dựng quỹ tiền lơng ở các doanh nghiệp :

Theo quy định mới hiện nay ,Nhà nớc không trực tiếp quản lý tổng quỹ lơng của doanh nghiệp ,doanh nghiệp tự xây dựng quỹ lơng của mình

a/Phơng pháp xác định quỹ lơng dựa vào số tiền lơng bình quân và số lao động bình quân kỳ kế hoạch.

Phơng pháp này dựa vào tiền lơng bình quân cấp bậc chức vụ của

kỳ báo cáo và tiến hành phân tích các yếu tố ảnh hởng tới tiền lơng kỳ kế hoạch Sau đó dựa vào số lao động bình quân kỳ kế hoạch để tính ra quỹ lơng kỳ kế hoạch:

Qtlkh = TL1 x T1

TL1 = TL0 x I TL1

QTLKH : Quỹ tiền lơng kế hoạch (nghìn đồng)

ITL1 : Chỉ số tiền lơng kỳ kế hoạch.

TL0 : Tiền lơng bình quân kỳ báo cáo (nghìn đồng)

TL1 : Tiền lơng bình quân kỳ kế hoạch(nghìn đồng)

T1 : Số lao động bình quân kỳ kế hoạch (ngòi)

Trớc đây doanh nghiệp thờng áp phơng pháp này để tính quỹ lơng, sau đó trình lên Nhà nớc việc tăng hay giảm quỹ lơng là do cấp trên xét duyệt

b/ Phơng pháp xác định quỹ lơng dựa vào đơn giá sản phẩm :

9

Từ cuối năm 1990,theo quyết định của Chủ tịch Hội Đồng Bộ Trởng – quyết định 317 ngày 1/9/1990 , có một số thay đổi về tiền lơng nh sau các doanh nghiệp tự xây dựng quỹ tiền lơng của mình dựa vào đơn giá tiền lơng có điều chỉnh tuỳ thuộc vào biến động thị trờng.

QTLKH : Quỹtiền lơng kế hoạch theo đơn giá (nghìn đồng)

ĐGi :Đơn giá sản phẩm loại i năm kế hoạch (nghìn đồng)

SPi : Số lợng sản phẩm loại i năm kế hoạch

Phơng pháp xây dựng quỹ lơng dựa vào đơn giá sản phẩm căn cứ vào số lợng từng loại sản phẩm để tính tiền lơng từng loại đó sau đó cộng toàn bộ tiền lơng của tất cả các loại sản phẩm sẽ có tổng tiền lơng

Ưu điểm: Phơng pháp này cho ta xác định quỹ lơng dựa vào đơn

giá ,sản lợng dễ tính ,đơn giản.Chỉ cần thống kê

Sản lợng năm kế hoạch và đơn giá mà doanh nghiệp xây dựng là

có thể xác định đợc

Nhợc điểm: Cha tính đến sản phẩm dở dang mà chỉ tính đến sản

phẩm đầy đủ Do đó, khi số sản phẩm dở dang quá nhiều, số chênh lệch sản phẩm làm dở dang tăng lên theo kế hoạch, làm cho chi phí lao động cũng tăng lên Vì vậy quỹ tiền lơng cũng tăng theo

c/Phơng pháp tăng thu từ tổng chi:

Thực chất của phơng pháp này là lấy tổng thu trừ tổng chi phần còn lại sẽ đợc chia đều làm 2 phần: Quỹ lơng và các quỹ khác Phơng pháp này đợc dùng phổ biến nhất mà mọi doanh nghiệp có thể làm đợc:

Q

1

QTL + K = ( C+V+m ) - ( ( C1 + C2) + Các khoản nộp )

QTL + K: Quỹ tiền lơng và quỹ khác ( nghìn đồng )

C + V + m: Tổng doanh thu của xí nghiệp sau khi bán hàng trên thị trờng ( nghìn đồng )

C1: Chi phí khấu hao cơ bản

C2: Chi phí vật t, nguyên liệu, năng lợng ( nghìn đồng )

d/Tính theo chi phí lao động :

Phơng pháp này dựa vào lợng lao động chi phí ( tính theo giờ mức) của từng loại sản phẩm trong kỳ kế hoạch và xuất lơng giờ bình quân của từng loại sản phẩm để tính lơng của từng loại sản phẩm rồi tổng hợp lại:

QTLKH : Quỹ tiền lơng kỳ kế hoạch (nghìn đồng)

SGT : Lợng lao động chi phí của sản phẩm ( giờ công )

Ti : Suất lơng giờ bình quân sản phẩm

2/Phơng pháp giao khoán quỹ tiền lơng của doanh nghiệp:

Giao khoán quỹ tiền lơng thể hiện với một chi phí tiền lơng nhất

định đòi hỏi ngời lao động phải hoàn thành một khối lợng với chất lợng quy định trong một thời gian nhất định

Việc giao khoán quỹ lơng kích thích ngời lao động quan tâm đến kết quả sản phẩm, tiết kiệm lao động sống và tự chủ trong sản xuất:

SLKH : Sản lợng kế hoạch đợc giao.

ĐGTH : Đơn giá tổng hợp cuối cùng

ĐGTH = ĐGi + CFQL + CFPV

ĐGi : Đơn giá bớc công việc thứ i

CFPV : Chi phí phục vụ cho một đơn vị sản phẩm

CFQL : Chi phí quản lý tính cho một đơn vị sản phẩm

Sau đó quỹ lơng đợc giao cho doanh nghiệp, doanh nghiệp sẽ tiến hành chia lơng cho ngời lao động

3/Phơng pháp phân bố quỹ lơng trong các doanh nghiệp hiện nay:

- Chia lơng trong khu vực trực tiếp và gián tiếp ( tính theo

đồng/tháng/ngời ), xác định mức tiền lơng bình quân từng ngời ở từng khu vực

- Cuối cùng là so sánh thu nhập tiền lơng giữa lao động trực tiếp và lao động gián tiếp, kỳ trớc và kỳ sau, đảm bảo tốc độ tăng tiền lơng bình quân kỳ sau cao hơn kỳ trớc Tốc độ tăng năng suất lao động phải đảm bảo cao hơn tốc độ tăng tiền lơng bình quân

b/Phơng pháp chia cho cán bộ công nhân viên.

- Đối với lao động gián tiếp:

Lâu nay các doanh nghiệp vẫn áp dụng trả lơng theo bảng lơng quy định thống nhất của Nhà nớc, tuy giữa các doanh nghiệp có nhiều phơng pháp chia lơng khác nhau, song nhìn chung ở nhiều doanh nghiệp về thực chất lơng của cán bộ gián tiếp vẫn thấp Để khắc phục

bộ máy cồng kềnh làm việc kém hiệu quả làm cho tiền lơng của bộ phận quản lý giảm và không đảm bảo sử dụng lao động có hiệu quả, ngời ta

áp dụng phơng pháp giao khoán quỹ lơng cho bộ phận lao động quản lý theo một đơn giao khoán Với phơng pháp này đã kích thích các phòng ban giảm bớt số ngời làm việc và nâng cao hiệu quả sử dụng lao động hiện có

Đối với lao động trực tiếp, có 2 hình thức trả lơng hay đợc áp dụng là: trả lơng theo sản phẩm và trả lơng theo thời gian:

+ Trả lơng theo thời gian: Tiền lơng ngời lao động nhận đợc căn cứ vào thời gian thực tế làm việc của ngời lao động, mức tiền lơng cho một

Ưu điểm: Kích thích ngời lao động làm việc, thúc đẩy doanh nghiệp

cải tiến công nghệ, tổ chức lao động, tổ chức quản lý

Nhợc điểm: Rất khó xác định đơn giá một cách chính xác, việc tính

toán rất phức tạp

13

i n

4/Kết cấu quỹ lơng của doanh nghiệp :

Để quản lý tốt quỹ tiền lơng, ngời ta phải phân chia quỹ tiền lơng của doanh nghiệp thành các bộn phận khác nhau nhằm mục đích xem xét đầy đủ các yếu tố ảnh hởng đến tổng quỹ lơng ở những bộ phận này

từ đó tìm ra các biện pháp quản lý tiền lơng đợc tốt hơn:

Quỹ lơng cơ bản bao gồm: Tất cả tiền lơng đợc tính theo chế độ

chính sách, thang bảng lơng Nhà nớc quy định và xí nghiệp xây dựng, quỹ lơng cơ bản thờng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng quỹ lơng của doanh nghiệp Quỹ lơng cơ bản có tác dụng đảm bảo cuộc sống cho ngời lao

động ở mức tối thiểu góp phần tái sản xuất sức lao động của ngời lao

động

Quỹ tiền lơng biến đổi là phần tiền lơng tính cho ngời lao động gắn với kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp tại các thời điểm Quỹ lơng biến đổi phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Phần quỹ lơng này thờng chiếm tỷ trọng ít hơn so với phần quỹ lơng cơ bản

Quỹ phúc lợi: Là số tiền mà doanh nghiệp trả cho ngời lao động

ngoài phần lơng, thởng, trợ cấp Quỹ phúc lợi có tác dụng động viên tinh

đổi

Quỹ ởng

th-Quỹ phúc lợi

Quỹ trợCấp

thần của công nhân làm cho ngời lao động gắn bó với doanh nghiệp nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.

Quỹ tiền thởng là tổng số tiền mà doanh nghiệp trả cho ngời lao

động ngoài tiền thởng, trợ cấp nhằm mục đích nâng cao năng suất lao

động

Quỹ trợ cấp: Là tổng số tiền mà doanh nghiệp trả cho ngời lao

động ngoài tiền lơng, thởng Tiền trợ cấp cho ngời lao động hiện nay gồm: trợ cấp khó khăn, trợ cấp sinh đẻ, trợ cấp ốm đau v.v

5/ý nghĩa, vai trò quỹ tiền lơng trong doanh nghiệp.

Đất nớc ta chuyển dần từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trờng có sự điều tiết của Nhà nớc, theo định hớng Xã hội chủ nghĩa Để đứng vững trong cơ chế thị trờng có sự cạnh tranh khốc liệt, gay gắt thì các doanh nghiệp phải tìm cho mình một hớng đi đúng mới có thể đứng vững đợc Vì vậy các nhà quản lý doanh nghiệp cần phải tìm mọi biện pháp để hạn chế tối đa các chi phí đồng thời phải tăng cờng cải tiến mẫu mã, chất lợng sản phẩm và hiệu quả sản xuất kinh doanh nói chung Một trong các biện pháp để giảm các chi phí sản xuất

là phải giảm chi phí tiền lơng

Doanh nghiệp không ngừng giảm giá thành sản xuất sản phẩm, giảm các chi phí đầu vào trong đó có giảm chi phí về tiền lơng trên một

đơn vị sản phẩm Để đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thông thờng chúng ta căn cứ vào chỉ tiêu lợi nhuận thu

đợc, chỉ tiêu chi phí tiền lơng của doanh nghiệp trên một đơn vị sản phẩm và tổng quỹ lơng của doanh nghiệp, thu nhập bình quân của một lao động là bao nhiêu, điều kiện lao động, vệ sinh và an toàn lao động, các chế độ khác do Nhà nớc quy định Tất cả các chỉ tiêu đó tổng hợp lại mới có thể đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động kinh doanh của một

15

doanh nghiệp Trong các chỉ tiêu trên thì chỉ tiêu tổng quỹ lơng và chi phí tiền lơng trên một đơn vị sản phẩm là một trong các chỉ tiêu đợc chú ý hơn cả Bởi chỉ tiêu này nói lên hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trong việc sử dụng các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất.

Nếu một doanh nghiệp không xây dựng và quản lý tốt số tiền lơng thì doanh nghiệp sẽ không đứng vững trong cơ chế thị trờng bởi có sự cạnh tranh khốc liệt và quy luật tự đào thải Vì vậy việc xây dựng và quản lý quỹ tiền lơng đặt ra nh một vấn đề cấp thiết đối với tất cả các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển trong cơ chế thị trờng

Trong cơ chế thị trờng mọi yếu tố sản xuất đều trở thành hàng hoá, sức lao động của con ngời cũng là một hàng hoá đặc biệt Do vậy thông qua việc trả lơng doanh nghiệp thúc đẩy, nâng cao, động viên tinh thần làm việc của ngời lao động, sử dụng chính xác tiền lơng, tiền thởng làm

đòn bẩy kinh tế có hiệu quả nhất để nâng cao ý thức, tinh thần, thái độ, trách nhiệm của ngời lao động trong quá trình sản xuất

Phần II: Phân tích tình hình xây dựng và quản lý

quỹ tiền lơng tại công ty vật liệu xây dựng

cẩm trớng thanh hoá

I/Khái quát quá trình hình thành và phát triển xí nghiệp vật liệu xây dựng Cẩm Trớng -Thanh Hoá.

1/Quá trình hình thành và phát triển của xí nghiệp.

Từ khi đất nớc chuyển sang cơ chế thị trờng có sự điều tiết của Nhà nớc, công cuộc đổi mới và kiến thiết đất nớc đã có bớc khởi sắc và phát triển, nhu cầu về vật liệu xây dựng của nhân dân ngày một gia tăng cả về số lợng và chất lợng Để đáp ứng nhu cầu xây dựng của nhân dân,

đứng trớc tình hình đó xí nghiệp gạch ngói Cẩm Trớng đợc thành lập theo quyết định của Tỉnh và chịu sự quản lý của Sở xây dựng Thanh Hoá

Năm 1989 xí nghiệp nhập vào xí nghiệp Vật liệu xây dựng I theo quyết định 17/UBTH và là đơn vị hạch toán độc lập

Ngày 18/09/1991, theo quyết định 795/UBTH xí nghiệp đợc tách ra khỏi xí nghiệp Liên hiệp Vật liệu Xây dựng I thành đơn vị hạch toán độc lập trực thuộc Sở xây dựng Thanh Hoá Xí nghiệp có nhiệm vụ tổ chức sản xuất vật liệu xây dựng, gạch ngói, vật liệu trang trí nội thất có trụ sở tại xã Định Công, Yên Định, Thanh Hoá

44 năm vừa sản xuất, vừa tích cực đầu t mở rộng, từ đơn vị sản xuất chủ yếu bằng thủ công với công nghệ cũ lạc hậu nay xí nghiệp đã trang bị đợc công nghệ cơ khí hoá từ khâu khai thác đến khâu chế biến, tạo hình Từ một cơ sở, đến nay đã phát triển thành 2 cơ sở: xí nghiệp gạch ngói Cẩm Trớng và nhà máy gạch Tuynel Đông Hng có trụ sở tại xã Đông Hng, thành phố Thanh Hoá

Từ khi chuyển sang cơ chế thị trờng, các đơn vị tự hạch toán kinh doanh Đứng trớc yêu cầu đó, xí nghiệp tự đổi mới phơng pháp quản lý,

do vậy những năm gần đây đời sống của cán bộ công nhân ngày một nâng cao, xí nghiệp dần trang trải đợc chi phí ban đầu Hàng năm doanh thu, lợi nhuận năm sau cao hơn năm trớc Từ nay đã có khoảng hơn 400

17

cán bộ công nhân viên với các phòng ban chức năng có nhiệm vụ tham

mu giúp giám đốc thực hiện chức năng quản lý

Bảng 1: Một số chỉ tiêu phát triển Doanh nghiệp

Giá trị tổng sản lợng Tr đồng 9131,518 8710,2 7777,759Tổng doanh thu Tr đồng 8037,462 9073,7 8835,036

Thu nhập bình quân Đồng 400.000 420.000 424.000

2/Chức năng và cơ cấu bộ máy quản lý của xí nghiệp.

Bộ máy của công ty đợc xây dựng theo mô hình trực tuyến chức năng ( quản lý theo hai cấp: xí nghiệp và phân xởng ) các phòng ban có nhiệm vụ tham mu giúp việc Đứng đầu xí nghiệp là Ban giám đốc chỉ

đạo trực tiếp 4 phòng ban: phòng kinh doanh, phòng tổ chức hành chính,

phòng kế toán tài vụ, phòng KH - KT, và hệ thống các phân xởng.

- Ban giám đốc: 1 giám đốc và 3 phó giám đốc ( 1 phó giám đốc

phụ trách Định Công, 1 phó giám đốc phụ trách nhà máy gạch Tuynel, 1 phó giám đốc kiêm bí th Đảng uỷ ) chịu trách nhiệm về mọi mặt công việc và toàn quyền quyết định cho các phòng ban và các phân xởng Giám đốc quyết định chung cho mọi hoạt động của xí nghiệp

- Phòng kinh doanh: gồm 7 ngời, tham mu giúp giám đốc trong

việc quản lý, điều hành hoạt động quản lý sản xuất kinh doanh, kiểm tra các hoạt động kinh doanh, tổ chức tiếp thị, thu thập thông tin, tổ chức bán hàng, tìm hiểu diễn biến thị trờng để tổ chức kinh doanh có hiệu quả

- Phòng tổ chức - hành chính: gồm 6 ngời có chức năng giúp giám

đốc trong việc quản lý lao động, xây dựng và hoàn thiện mô hình sản xuất kinh doanh, lựa chọn, bố trí, sắp xếp lao động Phòng có nhiệm vụ

trực tiếp phụ trách công tác cán bộ, tiếp nhận hay điều động lao động, cân đối và phân phối tiền lơng cho cán bộ công nhân viên, tổ chức công tác đối ngoại của xí nghiệp, tuyển chọn lao động.

- Phòng kế toán: gồm 11 ngời tham mu cho giám đốc chỉ đạo hớng

dẫn, kiểm tra và thực hiện tốt công tác kế toán tài chính của xí nghiệp,

đáp ứng đầy đủ tài chính phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của xí nghiệp Phòng có nhiệm vụ chủ yếu xây dựng kế hoạch tài chính,

định mức chi phí

- Phòng kỹ thuật: có chức năng chỉ đạo khai thác an toàn cơ sở vật

chất kỹ thuật hiện có, xây dựng và tổ chức chỉ đạo thực hiện các chơng trình đầu t nâng cấp và hiện đại hoá các trang thiết bị, kiểm tra, xử lý, thay thế các trang thiết bị

đốc kiêm bí

th Đảng uỷ

Phó giám

đốcphụ trách

Định công

3/Đặc điểm lao động của xí nghiệp.

Đến cuối năm 1999 xí nghiệp có 430 lao động trong đó 50 ngời thuộc lao động gián tiếp và phục vụ chiếm 11,63%, điều này cho thấy lao động quản lý chiếm tỷ trọng trung bình

Cơ cấu lao động theo trình độ chuyên môn: do xí nghiệp chuyên

sản xuất vật liệu xây dựng nên lực lợng lao động phần lớn là lao động trẻ

đợc hình thành từ nhiều nguồn

Bảng 2: Cơ cấu lao động theo trình độ chuyên môn

PhòngKinh doanh Tiêu thụ

Phòng

tổ chức hành chính

x-điệnTuynel

Phân ởng nung

x-đốt Tuynel

Phân ởng tạo hình

x-định công

Phân ởng nung đốt

x-định công

Phân ởng cơ

x-điện

định công

4/Đặc điểm kinh doanh và tính chất ngành:

Công ty vật liệu xây dựng Cẩm Trớng thuộc sở xây dựng Thanh Hoá là doanh nghiệp chuyên sản xuất vật liệu xây dựng, sản phẩm chủ yếu là gạch xây dựng, gạch chống thấm, chống ẩm, ngói, kính xây dựng

Là doanh nghiệp sản xuất nên xí nghiệp tổ chức hạch toán từ khâu đầu

đến khâu cuối

Trong mấy năm gần đây, công ty tự trang bị thêm dây truyền nung

đốt gạch Tuynel nên sản phẩm của công ty ngày một vơn ra xa Trớc

đây sản phẩm chủ yếu cung cấp cho các vùng ven thành phố Thanh Hoá, thì nay sản phẩm của công ty vơn ra đến các huyện trong toàn tỉnh

21

Thanh Hoá và một phần xuất sang các tỉnh lân cận Các sản phẩm của công ty ngày càng đáp ứng nhu cầu xây dựng của nhân dân không chỉ

số lợng mà còn cả chất lợng có uy tín lớn trong ngành xây dựng

Nguồn thu chủ yếu của xí nghiệp là từ hoạt động bán hàng nên công ty tổ chức một mạng lới đại lý vật liệu xây dựng ở những nơi trung tâm thành phố xí nghiệp bố trí nhiều cửa hàng giới thiệu sản phẩm nhằm

đáp ứng đợc yêu cầu xây dựng của thành phố

Do thấy rõ tầm quan trọng và nhu cầu kiến thiết xây dựng của nhân dân, công ty từ đầu t mua sắm công nghệ cải tiến kỹ thuật, do vậy chất lợng sản phẩm không ngừng nâng cao

II/Phân tích công tác xây dựng quỹ lơng tại xí nghiệp vật liệu

xây dựng Cẩm Trớng.

1/Xây dựng kết cấu quỹ lơng.

Tổng quỹ lơng của xí nghiệp bao gồm: quỹ lơng cơ bản, quỹ lơng biến đổi và quỹ lơng phụ cấp

- Quỹ lơng cơ bản: đợc xác định theo đúng quy định của Nhà nớc,

đó là toàn bộ số tiền mà ngời lao động nhận đợc dựa trên hệ số thang bảng lơng Quỹ lơng này thờng không biến động trong khoảng thời gian dài

- Quỹ lơng biến đổi: là phần tiền lơng tính cho ngời lao động gắn

với kết quả kinh doanh của doanh nghiệp từ các thời kỳ

Phần tiền lơng biến đổi thờng xuyên chiếm tỷ lệ ít hơn nhiều so với quỹ lơng cơ bản trong tổng quỹ lơng của xí nghiệp, quỹ lơng này phụ thuộc vào kết quả kinh doanh Nếu xí nghiệp kinh doanh có hiệu quả thì phần quỹ lơng biến đổi sẽ cao và ngợc lại Do đặc điểm là một doanh nghiệp sản xuất nên phần quỹ lơng biến đổi cộng với quỹ phụ cấp chiếm

tỷ lệ nhỏ trong tổng quỹ lơng toàn doanh nghiệp

- Phần quỹ phụ cấp:

Tổng tiền phụ cấp: Là số tiền phụ cấp phải trả cho ngời lao động bao gồm: phụ cấp độc hại, phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp ca 3, với hệ số phụ cấp = 0,111 đợc chia ra:

+ Phụ cấp trách nhiệm bằng 0,04 đợc tính nh sau:

Công nhân hởng phụ cấp X mức phụ cấp (0,2 X 50)+(43 X 0,17)

= = 0,04Tổng công nhân 430

Trong đó: 50 ngời hởng mức phụ cấp 0,2

43 ngời hởng phụ cấp 0,17+ Phụ cấp độc hại bằng 0,05 đợc tính nh sau:

Mức phụ cấp của công nhân làm việc độc hại đợc tính ở mức 2, thông t 20 LĐTBXH - TC gồm : Công nhân thợ lò, ra lò gạch ngói, công nhân nghiền than bột, thợ hàn điện, lái máy ủi cạp, vận hành máy điện

Công nhân hởng phụ cấp X 0,2 108 công nhân X 0,2

= = 0,05 Tổng công nhân 430

Với cách tính phụ cấp này ta thấy xí nghiệp Vật liệu xây dựng Cẩm Trớng đã thực hiện đúng những quy định của Nhà nớc, đảm bảo đợc những điều kiện vật chất cho ngời lao động, tơng ứng với trách nhiệm, mức độ độc hại mà họ đã bỏ ra trong quá trình lao động Chính vì vậy đã khuyến khích nâng cao trách nhiệm của ngời lao động

23

TLmin đ.c : tiền lơng tối thiểu điều chỉnh.

+ Mức lơng tối thiểu của đơn vị đợc xác định trong khoảng 144.000

đồng đến 302.000 đồng, đợc tính nh sau:

k đ.c = K1 + K2 = 0,1 + 1 =1,1+ Lơng tối thiểu TLmin đ.c = 144.000 X ( 1 + 1,1 ) = 302.000 đồng,

đơn vị chọn mức lơng tối thiểu 187.200 đồng

- Lao động trong dây truyền sản xuất kinh doanh = 320 ngời, hệ số bằng 1,96

- Lao động quản lý bằng 50 ngời, hệ số bằng 2,8

- Lao động phục vụ bằng 3o ngời, hệ số 2,13

Tổng quỹ lơng của xí nghiệp

đốt

P XCơ điện TổPhơi đảo TổXếp dỡ

- Lao động bốc xếp, tiếp thị bằng 30 ngời, hệ số 2,13.

Hệ số lơng cấp bậc của đơn vị bình quân:

( 320 X 1,96) + ( 50 X 2,8) + ( 30 X 2,13 ) + ( 30 X 2,13 )

= 2,08 430

+ Công thức xác định quỹ lơng kế hoạch toàn xí nghiệp :

VKH = ∑Cn X TLmin X(hệ số phụ cấp + hệ số lơng bình quân cấp bậc) X 12th = 430 X 187 X ( 2,08 + 0,111 ) X 12 = 2.116.400.800Phơng pháp xác định quỹ lơng dựa vào hệ số phụ cấp và số công nhân toàn xí nghiệp đã phản ánh hao phí lao động, phơng pháp này phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, độ chính xác cao.Tuy nhiên phơng pháp này chủ yếu dựa vào các thang lơng do Nhà nớc quy định, cha phản ánh, gắn kết quả lao động cũng nh sản lợng của

3/Xây dựng quỹ lơng cho các bộ phận.

a/Xây dựng quỹ lơng cho bộ phận lao động gián tiếp.

Bộ phận lao động gián tiếp bao gồm các phòng, ban: Ban giám

đốc; phòng TC - HC; phòng kế toán tài vụ; phòng kinh doanh, phòng KH

- KT

Đối với bộ phận lao động gián tiếp, việc xây dựng quỹ lơng theo hệ

số mức lơng đợc xếp tại NĐ 26/CP, vừa theo kết quả cuối cùng của từng ngời, từng bộ phận theo công thức:

25

i i cd t

i

h n

h n V

V T

1 2

∑

=

= n

i i T

1 1

T1i : tiền lơng theo NĐ 26/CP của từng ngời làm lơng thời gian.

ni : số ngày công làm việc thực tế ngời i

hi là hệ số tiền lơng tơng ứng với công việc đợc giao, mức độ phức tạp, trách nhiệm của công việc đòi hỏi mức độ hoàn thành công việc của ngời thứ i đợc xác định

Nh vậy quỹ lơng của bộ phận lao động gián tiếp:

Vgt LĐVP

Trong đó:

Vgt : quỹ lơng của bộ phận lao động gián tiếp

LĐvp : số lao động gián tiếp

Ti : là tiền lơng của một lao động văn phòng ( gián tiếp )

Phơng pháp này thể hiện: vừa phản ánh mức độ đóng góp trách nhiệm của mình với xí nghiệp, vừa phản ánh đúng theo NĐ 26/CP

b/Xác định quỹ lơng cho bộ phận lao động trực tiếp:

Kết cấu lao động của xí nghiệp vật liệu xây dựng Cẩm Trớng gồm

2 bộ phận: Lao động trực tiếp và lao động gián tiếp Do đó ta sẽ xác định quỹ lơng cho bộ phận lao động trực tiếp:

VTT = V - Vgt

Trong đó:

V: tổng quỹ lơng năm kế hoạch toàn xí nghiệp

VTT : quỹ lơng của bộ phận lao động trực tiếp

Vgt : quỹ lơng của bộ phận lao động gián tiếp

Với phơng pháp xác định quỹ lơng cho bộ phận lao động trực tiếp trên ta thấy phơng pháp này hoàn toàn chính xác, đúng cả trong lý luận

T

1

và thực tiễn Theo cách xác định này giúp cho việc tính toán đơn giản tránh đợc sai sót có thể xảy ra

c/Xây dựng quỹ lơng cho từng phân xởng.

Sau khi xác định quỹ lơng cho toàn bộ khối lao động trực tiếp, xí nghiệp sẽ xác định đợc quỹ lơng cho từng phân xởng Căn cứ vào hệ số cấp bậc, công việc của từng ngời, số điểm đóng góp để hoàn thành công việc, để xác định quỹ lơng cho từng phân xởng, tiền lơng của từng ngời

ti : là hệ số cấp bậc công việc của ngời thứ i đảm nhận

Ti : là tiền của ngời thứ i nhận đợc

j j

SP t d V

Ti

1