Hoại tử chỏm xương đùi ppsx

Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi HTVKCXĐ là tình trạng chỏm xương đùi bị phá hủy mà nguyên nhân là do thiếu nuôi dưỡng.. Tình trạng này xảy ra khi sự cung cấp máu cho chỏm xương đùi kém

Hoại tử chỏm xương đùi - Ai dễ

mắc?

Hoại tử chỏm xương đùi là tình

trạng chỏm xương đùi bị phá hủy

do thiếu nuôi dưỡng Triệu chứng sớm của bệnh là các biểu hiện đau vùng khớp háng, tăng lên khi đi lại

và đỡ khi nghỉ ngơi

Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi (HTVKCXĐ) là tình trạng chỏm

xương đùi bị phá hủy mà nguyên nhân là do thiếu nuôi dưỡng Tình trạng này xảy ra khi sự cung cấp

máu cho chỏm xương đùi kém đi do nhiều nguyên nhân khác nhau và hậu quả là sự nuôi dưỡng của

chỏm xương đùi kém từ đó dẫn đến hoại tử tổ chức xương và sụn Vì tình trạng hoại tử này do thiểu

dưỡng, không do vi khuẩn nên gọi

là hoại tử vô khuẩn

Uống nhiều rượu dễ mắc bệnh

Triệu chứng sớm của bệnh là các biểu hiện đau vùng khớp háng, tăng lên khi đi lại và đỡ khi nghỉ ngơi Ở giai đoạn sớm, có thể không thấy hình ảnh tổn thương trên phim

Xquang, đôi khi phải chụp cắt lớp hoặc cộng hưởng từ mới xác định được thương tổn

Nguyên nhân gây bệnh có thể do chấn thương của khớp háng (gãy

cổ xương đùi, trật khớp háng, ) Bên cạnh đó các nguyên nhân khác cũng đóng vai trò quan trọng, đó là các yếu tố nguy cơ như uống nhiều rượu, hút nhiều thuốc lá, lạm dụng corticoid, bệnh lý mạn tính toàn

thân như bệnh lupus ban đỏ, bệnh hồng cầu hình liềm, hoặc nghề

nghiệp có nguy cơ như công nhân hầm mỏ, thợ lặn

Trước một bệnh nhân có đau háng

và gối, tiền sử không có chấn

thương thì cần hỏi thật kỹ các yếu

tố nguy cơ như bệnh hệ thống, thợ

lặn, lạm dụng rượu và corticoid

Những người thợ lặn và công nhân hầm mỏ là những nạn nhân bị hoại

tử xương vô khuẩn do dồn nén khí

từ đường thở Các bóng khí vào

máu gây tắc dòng chảy của máu Do

đó cần phải kiểm tra kỹ ở những

người này là khớp vai, khớp gối có khi đồng thời xảy ra hoại tử xương

Chữa trị bệnh bằng những biện

pháp nào?

Các biện pháp điều trị phụ thuộc

vào mức độ nặng của bệnh, giới

tính, tuổi, lối sống và yêu cầu của

bệnh nhân Có 2 hình thức điều trị

là không phẫu thuật và phẫu thuật Điều trị không phẫu thuật: Khi đã chẩn đoán HTVKCXĐ là phải chẩn đoán mức độ của bệnh và hướng điều trị được đặt ra để giải quyết cho bệnh nhân Cần kiểm soát các yếu tố nguy cơ như hạn chế rượu

và hoạt động bơi lặn Một vài

trường hợp điều trị này có thể

không hiệu quả Nếu bệnh nhân

chịu đựng được đau khớp háng khi hoạt động thì giảm trọng lượng tỳ

đè lên khớp háng bằng cách đi

nạng khi đi lại và dùng thuốc giảm đau kháng viêm non-steroid

Điều trị phẫu thuật: Mục đích là bảo

vệ toàn vẹn chỏm xương đùi bất cứ giá nào và làm ngưng quá trình

thoái hoá

Trong giai đoạn sớm khi chỏm

xương đùi chưa biến dạng: phẫu thuật giảm áp trong chỏm xương

đùi đem lại thành công Giảm ép là giải thoát sự tăng áp trong tủy

xương dẫn đến tăng sinh mạch máu nuôi Trong giai đoạn sớm tiên

lượng rất tốt

Trong giai đoạn chỏm xương đùi bị bẹp (độ III và trên độ III) thì có đến trên 70% phải thực hiện phẫu thuật thay thế, vì vậy giai đoạn này sự

giải áp chỉ làm chậm trễ thêm sự

thay khớp, do đó sự giải áp chỉ đặt

ra ở giai đoạn sớm Vì nguyên nhân của tổn thương HTVKCXĐ là do

thiếu máu nuôi dưỡng nên một số tác giả đã sử dụng các vạt xương

có cuống mạch nuôi như dùng vạt xương mác có cuống mạch tự do hay dùng vạt xương mào chậu có cuống để điều trị Những kết quả

điều trị ban đầu cho thấy có hiệu

quả, nhất là ở những trường hợp tổn thương độ II hoặc III

Tuy nhiên, khi cấu trúc giải phẫu

của chỏm đã bị biến dạng thì tất cả

các biện pháp điều trị nói trên chỉ mang ý nghĩa kéo dài và phẫu thuật thay khớp háng là giải pháp cần

phải được trao đổi và thông tin cho bệnh nhân biết Trong các trường hợp có chỉ định thay khớp háng,

hiện nay có thể lựa chọn thay khớp háng bán phần (bipolar) hoặc toàn

bộ Tuy nhiên, vì đa số bệnh nhân

có tổn thương khớp háng đều còn trẻ nên xu thế là sử dụng khớp

háng toàn phần không xi măng

Có thể dự phòng bệnh

HTVKCXĐ khởi phát lúc đầu âm

thầm và là hậu quả của thời còn trẻ Khi bệnh nhân xuất hiện triệu

chứng thì tổn thương hoại tử tiến triển mức độ nhanh đến thời điểm can thiệp phẫu thuật là cần thiết

Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời, đặc biệt ở giai đoạn cấu trúc giải phẫu của chỏm xương đùi còn nguyên vẹn là lý tưởng vì dù sao

một khớp háng thật vẫn tốt hơn là

sử dụng khớp háng nhân tạo

Để dự phòng HTVKCXĐ đòi hỏi phải loại bỏ các yếu tố nguy cơ, trong đó bên cạnh các yếu tố bệnh nghề

nghiệp thì cần loại bỏ rượu và

thuốc lá

Phân độ hoại tử vô khuẩn chỏm

xương đùi

Với sự ra đời của CT và MRI nên

chẩn đoán nhạy cảm hơn Năm 1993 người ta chia ra làm 6 độ và hệ thống phân loại này đang phổ biến nhất

Ðộ 0: Người có yếu tố nguy cơ hoại

tử chỏm xương đùi không chẩn đoán được trên Xquang, CT scan, MRI

Giai đoạn này tổn thương quá nhỏ

không thể phát hiện bằng các kỹ

thuật khoa học hiện đại hay còn gọi

là khoảng trống của bệnh

Ðộ I: Hư hại mạch máu xảy ra,

Xquang chưa phát hiện bất thường

nhưng CT, MRI phát hiện được bất thường, bệnh nhân bắt đầu phàn nàn đau âm ỉ không liên tục ở vùng háng

bị tổn thương, cũng có thể đau khớp gối

Ðộ II: Xquang cho thấy rõ được vùng thấu quang và vùng xơ cứng mô tả

sự sửa chữa của quá trình nhồi máu,

xạ hình xương CT, MRI cho phép chẩn đoán (+) Giai đoạn này tương ứng với quá trình tiêu xương và nhồi máu xương Bệnh nhân thấy đau khi

đi lại và giảm đau khi nghỉ ngơi

Ðộ III: Ở giai đoạn này biểu hiện nổi bật là sự gãy xương ở dưới mặt sụn, biểu hiện là hình ảnh thấu quang

hình trăng lưỡi liềm xuất hiện dưới mặt sụn, chỏm xương đùi vẫn còn nguyên vặn không bị bẹp Hình ảnh trăng lưỡi liềm này là dấu hiệu của xẹp xương xốp dưới mặt sụn, mặt

sụn vẫn còn nguyên vặn Ở giai đoạn này còn được chia ra làm 3 mức độ:

A (nhẹ:< 15% chỏm; B (trung bình:

15 –30%); C (nặng: > 30%)

Ðộ IV: Mặt sụn bị xẹp vì sự nâng đỡ dưới sụn yếu đi Ðôi khi sự bẹp của chỏm xương đùi là quá nhỏ để phát hiện trên Xquang thẳng – nghiêng, tuy nhiên CT, MRI thì thấy rất rõ Ở giai đoạn này ổ cối vẫn còn nguyên vặn

Ðộ V: Ổ cối bị ảnh hưởng bởi sự kích thích của không hợp nhau với chỏm xương đùi, điều đó được thể hiện là khe khớp hẹp lại và có sự xơ cứng ở

cả ổ cối và chỏm xương đùi Ở phần rìa có các chồi xương do biến dạng của chỏm xương đùi làm cho bệnh nhân phải chịu đựng đau đớn liên

miên Khớp háng bắt đầu không thể cứu vãn được

Ðộ VI: Giống như một viêm xương khớp tiến triển, khe khớp biến mất, chỏm xương đùi vỡ, mặt sụn khớp biến mất Chỏm xương đùi hoại tử vỡ vụn, bệnh nhân phải chịu đau đớn

liên tục, đi lại giảm nghiêm trọng

ThS Trần Trung Dũng