Bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, sau đại học. ĐH Y Dược TP Hồ Chí Minh. TỔNG QUAN,NGUYÊN NHÂN, GIẢI PHẪU,BỆNH LÝ HỌC, DIỄN TIẾN, HÌNH ẢNH HỌC, PHÂN LOẠI, ĐIỀU TRỊ, VẬT LÝ TRỊ LIỆU, TẬT ƯỠN GỐI, TẬT VẸO TRONG, TẬT VẸO NGOÀI
Trang 1HOẠI TỬ CHỎM XƯƠNG
ĐÙI COXA VARA – COXA VALGA
BIẾN DẠNG GỐI
NGUYỄN THÀNH NHÂN
Bộ môn CTCH ĐHYD TP HCM
Trang 2HOẠI TỬ CHỎM XƯƠNG ĐÙI
Trang 3HOẠI TỬ CHỎM XƯƠNG ĐÙI
Tổng quan:
- Tỉ lệ: 1/10.000 trẻ em
- Nam : nữ = 4 : 1
- Hai chân: 10 – 15%
Trang 4HOẠI TỬ CHỎM XƯƠNG ĐÙI
Nguyên nhân - Etiology:
- Chưa được biết rõ
- Gặp ở trẻ em nhỏ con, chậm trưởng thành
Rối loạn thể chất toàn thân
- Do nguyên nhân từ mạch máu nuôi chỏm
xương đùi: + Co nhỏ + Thay đổi cấu trúc
- Bé trai
- Các yếu tố khác: chấn thương, rối loạn đông máu, nội tiết và chuyển hóa
- Do nhiều yếu tố kết hợp
Trang 5Hệ thống mạch máu nuôi chỏm xương đùi
Trang 6Hệ thống mạch máu nuôi chỏm xương đùi
Trang 7Nguyên nhân gây hoại tử chỏm
Trang 8HOẠI TỬ CHỎM XƯƠNG ĐÙI
Bệnh lý học - Pathology:
- Quá trình lập đi lập lại:
Thiếu máu nuôi Gãy xương bệnh lý
Trang 9HOẠI TỬ CHỎM XƯƠNG ĐÙI
Bệnh lý học - Pathology:
Widening and flatening of the femoral head
Trang 10HOẠI TỬ CHỎM XƯƠNG ĐÙI
Bệnh lý học - Pathology:
- Hầu hết biến dạng xương xảy ra trong giai đoạn “fragmentation phase”
- Nếu hoại tử xương kéo dài + vỡ cột ngòai
head collapses, mild subluxation, bờ
ngoài ổ cối ấn lõm lên chỏm
- Quá trình lành xương đòi hỏi thay thế
xương chết (dead bone) bằng xương mới (living bone)
Trang 11HOẠI TỬ CHỎM XƯƠNG ĐÙI
Bệnh lý học - Pathology:
- Quá trình tự điều chỉnh xương xảy ra ở trẻ nhỏ Ổ cối và chỏm xương đùi tròn đều trở lại
- Nếu sụn tiếp hợp ngừng phát triển, hoặc trẻ lớn tuổi thì quá trình tự điều chỉnh bị giới
hạn Thoái hóa khớp (osteoarthritis) về
sau
Trang 12HOẠI TỬ CHỎM XƯƠNG ĐÙI
Diễn tiến – Natural history:
- Tiên lượng: trung bình
- Tiên lượng dựa trên hình dạng hình cầu của chỏm và tuổi của bệnh nhân
- Tuổi càng nhỏ, tiên lượng càng tốt hơn
- Quá trình tự chỉnh có thể không xảy ra nếu xuất hiện cầu sụn tiếp hợp (physeal bridge)
- Cầu sụn tiếp hợp thường xuất hiện ở trẻ lớn tuổi hơn
- Đau, hạn chế vận động tái đi tái lại do
osteoarthritis Thay khớp
Trang 17HOẠI TỬ CHỎM XƯƠNG ĐÙI
Chẩn đoán – Diagnosis:
- Tuổi: 2-18 tuổi
- Bé trai: thường gặp từ 4 – 8 tuổi
- Cả 2 chân thường sau khởi phát 1 năm
- Triệu chứng mơ hồ, đau, đi cà nhắc
vài tháng sau mới phát hiện trên phim
Trang 18HÌNH ẢNH HỌC
Trang 19PHÂN LOẠI
Trang 23HOẠI TỬ CHỎM XƯƠNG ĐÙI
Chẩn đoán phân biệt – Differential Diagnosis:
- Nhược giáp (Hypothyroidism)
- Loạn sản đầu xương (Epiphyseal dysplasia)
Trang 25HOẠI TỬ CHỎM XƯƠNG ĐÙI
Điều trị – Management:
- Mục tiêu điều trị là giữ cho chỏm xương đùi
có hình cầu
- Giảm nguy cơ cứng khớp (stiffness)
và thoái hóa khớp (degenerative arthritis)
- Điều trị cả tâm lý – cảm xúc cho trẻ
Trang 35Vai trò của vật lý trị liệu:
- Đi nạng không chống chân
- Tập dang háng
- Tập làm mạnh các nhóm cơ đùi, cẳng chân
- Thủy trị liệu
- Tâm lý trị liệu
Trang 36COXA VARA
Thuật ngữ:
COXA: háng, khớp háng
VARA: lệch trong, vẹo trong
VALGA: lệch ngoài, vẹo ngòai
Trang 37COXA VARA
Góc cổ thân Góc đầu xương
Trang 38COXA VARA
Trang 39COXA VARA
Trang 40COXA VARA
Trang 41COXA VARA
Trang 42COXA VARA
Trang 43COXA VARA
Trang 44COXA VALGA
Trang 45MỘT SỐ BIẾN DẠNG GỐI
TẬT ƯỠN GỐI TẬT VẸO TRONG TẬT VẸO NGÒAI
Trang 46TẬT ƯỠN GỐI
Trang 47TẬT ƯỠN GỐI
Trang 48TẬT ƯỠN GỐI
Trang 49TẬT ƯỠN GỐI
Trang 50TẬT ƯỠN GỐI
Trang 51TẬT ƯỠN GỐI
Trang 52TẬT ƯỠN GỐI
Trang 53TẬT ƯỠN GỐI
Trang 54TẬT ƯỠN GỐI
Trang 55GENU VARUM – GENU VALGUM
Trang 56GENU VARUM – GENU VALGUM
Trang 57GENU VARUM – GENU VALGUM
Chân vòng kiền:
1 - 2 tuổi
Chân chữ X:
3 - 4 tuổi
Trang 58GENU VARUM – GENU VALGUM
HÌNH
ẢNH
HỌC
Trang 59GENU VARUM – GENU VALGUM
Trang 60GENU VARUM – GENU VALGUM
Trang 61GENU VARUM – GENU VALGUM
Trang 62GENU VARUM – GENU VALGUM
Trang 66GENU VARUM – GENU VALGUM
Trang 67GENU VARUM – GENU VALGUM
Trang 68GENU VARUM – GENU VALGUM
Trang 69GENU VARUM – GENU VALGUM
Trang 70GENU VARUM – GENU VALGUM