V¨n b¶n ThÓ lo¹i thức biểu Phương đạt Néi dung tư tưởng Đặc sắc nghệ thuật Điể m khác nha u Trong lßng mÑ Hồi kí Tự sự xen trữ tình Nỗi cay đắng, tủi cực cùng tình yêu thương cháy b
Trang 1Bài tập 1: Giá trị nội dung tư tưởng đặc sắc nhất của truyện kí hiện đại (1930-1945) là giá trị nào? Trình bày ý kiến của em bằng việc khoanh tròn vào đáp án đúng nhất:
A - Giá trị lịch sử và triết học
B – Giá trị tố cáo
C – Giá trị hiện thực
D – Giá trị nhân đạo
E – Cả C và D
Câu 2: Nhìn vào bảng hệ thống hãy cho biết điểm giống nhau chủ yếu
của 3 văn bản 2,3,4 ? Cũng từ 3 văn bản ấy chỉ ra điểm khác nhau (nét
riêng của từng văn bản).
V¨n
b¶n ThÓ lo¹i thức biểu Phương
đạt
Néi dung tư tưởng Đặc sắc nghệ
thuật
Điể
m
khác
nha
u
Trong
lßng
mÑ
Hồi kí
Tự sự xen trữ tình
Nỗi cay đắng, tủi cực cùng tình yêu thương cháy bỏng, mãnh liệt của chú
bé Hồng dành cho người mẹ bất hạnh
Văn hồi kí, chân thực, trữ tình, thiết tha
Tøc
nưíc
vì bê
Tiểu thuyế t
Tự sự Phê phán chế độ
tàn ác, bất nhân.Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn, sức sống tiềm tàng của người phụ nữ nông thôn trước Cách mạng tháng Tám
- Khắc họa nhân vật sống động
- Miêu tả hiện thực một cách chân thực sinh động
L·o
H¹c Truyện
ngắn
Tự sự xen trữ tình Số phận bi thảm của người nông
dân cùng khổ và phẩm chất cao quí của họ
- Khắc họa nhân vật, đào sâu tâm lí
- Cách kể chuyện tự
Trang 2nhiờn linh hoạt: chõn thực, đậm chất triết lớ và trữ tỡnh
Điể
m
giốn
g
nha
u
- Thể loại: Đều là văn bản tự sự, truyện kớ hiện đại giai đoạn
(1930-1945)
- Đề tài: Đều lấy đề tài về con người và cuộc sống xã hội đương thời
- Chủ đề:Đều đi vào miờu tả số phận cực khổ của những con người
bị vùi dập
- Nội dung tư tưởng : Đều chan chứa tinh thần nhõn đạo
- Nghệ thuật: Đều cú lối viết chõn thực,sinh động (bỳt phỏp hiện
thực ).
Bài tập 3: Qua những truyện kớ hiện đại Việt Nam (1930-1945) đó học,
em cảm nhận được gỡ về xó hội, con người và cỏc nhà văn hiện thực?
Đọc truyện ngắn “Lóo Hạc” của nhà văn Nam Cao, qua từng
trang truyện, nhõn vật lóo Hạc đó để lại trong tõm trớ em một ấn
tượng đẹp đẽ, khú phai mờ.Lóo Hạc – một nụng dõn sống quanh
quẩn trong lũy tre làng, cả đời cặm cụi, chịu thương, chịu khú làm thuờ cuốc mướn kiếm kế sinh nhai.Song lóo nụng dõn ấy sống chất phỏt,
đụn hậu, giàu lũng tự trọng.Dự nghốo khú nhưng lóo trọng danh dự: Lóo khụng muốn phiền lụy đến người khỏc, lóo luụn coi trọng danh
dự và sống trong sạch.Lóo biết cư xử phải đạo và tụn trọng người cú học thức.Qua từng trang truyện thấm đậm tỡnh cảm xút thương, trõn trọng của nhà văn, em khụng khỏi cảm động trước tỡnh cha con vĩ đại của lóo Hạc dành cho con.Lóo dành hết thảy tỡnh yờu thương cho con
Vỡ yờu con mà lóo xút xa, đau đớn bởi khụng giỳp được con thỏa
nguyện.Vỡ con mà lóo đó dành tất cả mọi cỏi làm được, cú được để cho con.Vỡ con, vỡ tương lai cuộc sống của con mà lóo sẵn sàng hy sinh cả tớnh mạng.Đõy qủa thật là một người cha vĩ đại thương con
Trang 3hết mực.Người cha đó mãi mãi là một hình ảnh đẹp trong tâm trí
những ai đã từng đọc tác phẩm này!
Bài tập 4: So sánh sự khác nhau về đặc sắc xây dựng truyện của Phạm
Duy Tốn trong “Sống chết mặc bay” với các truyện kí hiện đại (văn
bản 2, 3,4) giai đoạn (1930-1945) vừa học ở lớp 8 về các phương diện:
1, Ngôn ngữ kể chuyện
2, Xây dựng nhân vật
3, Xây dựng tình huống
Phương diện
so sánh
“Sống chết mặc bay”
của Phạm Duy Tốn
Truyện kí Việt Nam hiện đại
(văn bản 2, 3,4) giai đoạn
(1930-1945)
1, Ngôn
ngữ kể
chuyện
Sáng gọn, sinh động phần nào đã thể hiện tính cách nhân vật nhưng ít nhiều vẫn còn ảnh hưởng ngôn ngữ văn học trung đại (
câu văn biền ngẫu).
Linh hoạt, tự nhiên, chân thực, sinh động
2, Xây
dựng nhân
vật
Tính cách nhân vật thể hiện qua hành động, ngôn ngữ
=> Nhân vật hành động
Nhân vật sống động, tính cách thể hiện qua hành động
ngôn ngữ…, qua tâm lí (cảm
xúc, suy nghĩ, tâm trạng)
3, Xây
dựng tình
huống
Có kịch tính Không chỉ có kịch tính mà
còn bất ngờ và độc đáo hơn
(Phát triển hợp lí với qui luật
tâm lí của nhân vật nên có cao trào và giải quyết hợp lí)
<=> Hấp dẫn hơn
Câu 1:Lập bảng thống kê những văn bản truyện kí Việt Nam đã học từ
đầu năm lớp 8
S
T
T
Văn
bản
Tác giả
Năm sáng tác
Thể loại
PTBĐ chính
Nội dung chủ yếu Đặc sắc nghệ thuật
1
“Tôi
đi
học”
Thanh
Tịnh
(1911-1941Truyện
ngắn -trữ tình.Tự sự xen
-Kể chuyện
Những kỉ niệm trong sáng và sâu sắc của ngày đầu tiên đến
- Bố cục hồi tưởng theo dòng thời gian
- Những hình ảnh so
Trang 41988) kết hợp với
miêu tả biểu cảm
trường đi học sánh, mới mẻ,độc
đáo, gợi cảm
-Lời văn giàu chất thơ
2
“Trong
lòng
mẹ”
Trich
trong
g
ngày
thơ
ấu ”
Nguyên
Hồng
(1918-1982)
1940 Hồi
kí -Tự sự xen trữ tình
-Kể chuyện kết hợp với miêu tả biểu cảm
Nỗi cay đắng tủi cực cùng tinh yêu thương
mẹ cháy bỏng, mãnh liệt của nhà văn thời thơ ấu đối với người
mẹ bất hạnh
- Xây dựng nhân vật: khắc họa tính cách
( qua hành động,
ngôn ngữ, cử chỉ…, tâm lí nhân vật).
-Xây dựng tình huống : bất ngờ,hấp dẫn
- Cảm xúc tâm trạng nồng nàn, mãnh liệt
- Sử dụng hình ảnh so sánh, liên tưởng, độc đáo, táo bạo
3 “Tức
nước
vỡ
bờ”
Trich
trong
“ Tắt
đèn”
Ngô
Tất Tố
(1893-
1954 )
1939Tiểu
thuyết -Tự sự
-Kể chuyện kết hợp với miêu tả biểu cảm
Vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội thực dân phong kiến đương thời; tố cáo chính sách thuế khóa, vô nhân đạo;
ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông dân; giàu tình cảm yêu thương chồng,có sức sống tiềm tàng,mạnh mẽ
- Xây dựng nhân vật
sống động (tính cách:
hành động,ngôn ngữ
…tâm lí).
- Xây dựng tình huống truyện: bất ngờ có cao trào, giải quyết hợp lí
- Ngòi bút hiện thực khỏe khoắn, giàu tinh thần lạc quan
4
“Lão
Hạc”
Nam
Cao
(1915-1951)
1943Truyện
ngắn -Tự sự xen trữ tình
-Kể chuyện kết hợp với miêu tả biểu cảm
Số phận đau thương
và phẩm chất cao quí của người nông dân cùng khổ trướcCMTT:
Tấm lòng yêu thương
và trân trọng của nhà văn đối với họ
- Xây dựng nhân vật
cụ thể, sống động: ngoại hình, tính cách: ngôn ngữ, hành
động… tâm lí
- Xây dựng tình huống truyện bất ngờ
- Cách kể mới mẻ, tự nhiên, linh hoạt
Trang 5Tham khảo thờm
Cõu 2: - Những điểm giống và khác nhau chủ yếu về nội dung và hình
thức nghệ thuật của các tác phẩm “Trong lòng mẹ”, “Tức nước vỡ bờ”
“Lão Hạc”
- Nhỡn vào bảng hệ thống hóy cho biết điểm giống nhau chủ yếu của 3
văn bản 2,3,4? Cũng từ 3 văn bản ấy chỉ ra điểm khỏc nhau (Nột riờng
của từng văn bản)
Nhúm 1: Em hóy so sỏnh sự giống nhau giữa ba văn bản 2,3 và 4 về cỏc
phương diện:Thể loại, đề tài, nội dung, nghệ thuật
Nhúm 2: Em hóy so sỏng sự khỏc nhau giữa ba văn bản 2,3 và 4 về cỏc
phương diện: Phương thức biểu đạt, nội dung, nghệ thuật
A- Giống nhau:
- Thể loại, phơng thức biểu đạt:
+ Đều là văn tự sự, là truyện hiện đại (sáng tác thời kì 1930-1945).
- Đề tài, nội dung chủ yếu:
+ Đều lấy đề tài về con ngời và cuộc sống cực khổ của ngời dân lao động
nghèo khổ
+ Đều chứa chan tinh thần nhân đạo.
- Nghệ thuật:
+ Đều có lối viết chân thực , gần đời sống, rất sinh động (bút pháp hiện thực).
*Giống nhau:
- Phuơng thức biểu đạt : Văn tự sự hiện đại
- Thời gian ra đời: Trước Cách mạng tháng tám.
- Đề tài: Con người và cuộc sống xã hội đương thời.
- Chủ đề: Phản ánh số phận con người bị vùi dập.
- Nội dung : Chan chứa tinh thần nhõn đạo.
- Nghệ thuật: Lối viết chõn thực,sinh động (Bỳt phỏp hiện thực )
* Khác nhau
Tên văn
bản Thể loại Phương thức
biểu đạt
Nội dung chủ yếu Đặc sắc nghệ thuật
Trang 6Trong lòng
mẹ Hồi kí Tự sự - xen
trữ tình
Nỗi đau khổ của chú bé mồ côi và tình yêu thương cháy bỏng của chú
bé đối với người mẹ bất hạnh
Văn hồi kí chân thực, giọng văn đầy chất trữ tình thiết tha.
Tức nước
vỡ bờ
Tiểu
thuyết Tự sự
Phê phán bộ mặt tàn ác bất nhân của chế độ TDPK Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông thôn VN giàu lòng yêu thương.
Khắc hoạ nhân vật và miêu tả hiện thực một cách chân thực sinh
động.
Lão Hạc Truyện ngắn Tự sự - xen trữ tình Số phận bi thảm của những ngời nông dân nghèo khổ trong xã hội cũ
và phẩm chất cao đẹp của họ
Nghệ thuật kể chuyện
độc đáo Miêu tả tâm lí nhân vật sâu sắc.
S
TT
Tỏc giả Tỏc phẩm Thể loại PTBĐ
chớnh
Nội dung Nghệ thuật 2
Nguyờn
Hồng
(1918-1982)
“Trong lũng mẹ”(“Những ngày thơ ấu”-1940)
Hồi kớ Tự sự xen
trữ tỡnh.
Nỗi đau và tỡnh yờu thương mẹ của chỳ bộ Hồng.
Văn hồi kớ chõn thực trữ tỡnh thiết tha.
3
Ngụ Tất Tố
(1893- 1954)
“Tức nước vỡ bờ”
(“Tắt đốn” 1939
Tiểu thuyết
Tự sự Phờ phỏn chế độ tàn ỏc
và ca ngợi vẻ đẹp tõm hồn của người phụ nữ nụng thụn
Khắc họa nhõn vật
và miờu tả hiện thực một sinh động
4
NamCao
(1915-1951)
“Lóo Hạc”
(1943)
Truyện ngắn
Tự sự xen trữ tỡnh
Số phận bi thảm của người nụng dõn và nhõn phẩm cao đẹp của
họ
Cỏch kể chuyện tự nhiờn, linh
hoạt,chõn thực.
* kết luận :
* Truyện kí Việt Nam đều là các văn bản thuộc thể loại văn xuôi nghệ
thuật, phát triển mạnh vào thời kì 1930 -1945 Đây là các văn bản viết bằng
chữ quốc ngữ với cách viết mới mẻ, rất khác so với các truyện kí Trung đại đã
học ở lớp 6
* Những đặc điểm giống nhau của ba văn bản trên đều là những đặc điểm
chung nhất của dòng văn xuôi hiện thực nớc ta trớc cách mạng tháng Tám
1945.