Bệnh trẻ em - Phần 8 pptx

Nếu cháu bé không sốtcao mà cũng bịco giậtthì có thểlà do có các hiện tượng sinh học bấtthường trong cơthểnhư: lượng đường hoặc lượng Canxi trong người bịsụtmột cách bấtthường, hoặc cháu

137 Mơhoảng ban đêm.

Giữa đêm, đứa trẻbỗng thức dậy, hốt hoảng Cháu ngồilên, sợhãi nhìn xung quanh và cũng không biết tại sao mình phát hoảng nhưthế,tuy chỉnhớlơmơvềnhững gì mình vừa thấy trong giấc mơ Sau đó, cháu lạiyên tâm nằm xuống, ngủtiếp

Đôi khi cháu kêu lên, vẻsợhãi lúc thức dậy, bước xuống khỏi giường đểtới nép mình trốn ởgóc nhà Nếu người lớn tới, cháu sẽbám vào chân cho đỡsợ, tuy 2 mắtvắn nhắm nghiền và không biếtmình đang ôm chân ai Cháu nói lắp bắp chỉvào bóng tốihay khoảng không, nơi có một hình ảnh nào đó cháu vừa tưởng tượng mình đã nhìn thấy

Trong trường hợp nhưvậy, người lớn nên giữim lặng, không cần đánh thức cháu dậy Chỉmộtlát sau, cháu sẽbình tĩnh vàđingủtrởlại Buổi sáng khi thức giấc, cháu đã quên hết tấtcảmọiviệc đã xảy ra đêm qua

NGƯờI LớN NÊN LàM Gì ?

Nếu cháu thức dậy, nên lại ngồi gần, cầm tay cháu và hỏi cháu bằng giọng bình tĩnh Nếu cháu muốn kể vềnộidung giấc mơ, hãy đểcho cháu kểhết Nếu cháu muốn bật đèn, nên hé cửa đểđèn nơi khác chiếu vào phòng, hoặc bậtngọn đèn đêm Không cần ánh sáng chói

KHÔNG NÊN - Không nên la mắng hoặc chếgiễu, cho cháu là nhút nhát, làm cháu càng sợhơn

Không nên vì thếmà đưa cháu sang ngủchung với người lớn Làm nhưvậy, cháu bé sẽquen và thấy ngại ngủmộtmình

HãY TìM NGUYÊN NHÂN NHữNG GIấC MƠ - Trẻem ởđộtuổitừ2 đến 5 tuổithường có những giấc mơngắn Những giấc mơđó có tác dụng làm thần kinh các cháu thưgiãn, làm mờđitrong tn óc bao nhiêu hìnhảnh và hoạtđộng cháu đã nhìn thấy xung quanh trong cảmột ngày Nhưng nếu cháu mê sảng luôn và có vẻsợbuổi tối thì phảitìm nguyên nhân Nhiều khi, nguyên nhân rất bình thường như: giường chậtquá, bộquần áo cháu mặc khi đingủbó sát vào người quá, hoặc cháu bịnóng, bịtức ngực

vìđắp quá nhiều chǎn Có khi lại là bữa cơm chiều ǎn quá no hay vừa coi mộtchuyện đáng sợtrên tivi Đôi khi, cháu phải mang theo mộtnỗilo sợvào giường ngủvì bốmẹđã ra lệnh: "Cấm được đái dầm?" Cháu sợkhi thức dậy, bịanh chịem chếdiễu v.v

Nếu bạn đã chú ý tránh gâcho cháu mọiđiều xúc động hoặc ảnh hưởng nhưtrên mà cháu vẫn tiếp tục

mê hoảng và sợbuổi tối, thì nên nói với bác sĩđểchữa trịcho cháu bằng phương pháp tâm lý

Người lớn nên hiểu theo các trẻnhỏvềbuổitốinhưsau: buổi tối phải xa cách mọingười - nếu cháu ngủ mộtmình - buổitốiđáng sợhãi, mọivậtsẽbiến đivì không trông thấy, kểcảnét mặtthân yêu của bốmẹ sẵn sàng bảo vệcháu lúc ban ngày Dùng thuốc không chữa trịđược tận gốc hiện tượng mơhoảng của trẻem Cần có sựsǎn sóc và tình cảm của các người thân cùng sựcộng tác của các chuyên gia tâm lý

138 Toát mồhôi.

Toát mồhôi là mộtbiện pháp quan trọng của cơthểđểchống lại nhiệt độ

Trước khi than thở: "Con tôi hay đổmồhôi nhiều quá!' các bà mẹnên tìm nguyên nhân nào đã làm Bé nhưvậy Vì đã đắp nhiều chǎn mền cho cháu quá: việc làm này có hai điểm không có lợi Một là: mồhôi

ra nhiều, cháu bé dễbịcảm vì đitừtrạng thái bịnóng sang bịlạnh

Hai là:đắp nhiều chǎn, mặc nhiều áo làm cho cơthểBé không quen chống chọivới cái lạnh, sẽtrởnên yếu ớt hơn những đứa bé khác

Cũng có những đứa trẻhay toát mồhôi nhiều hơn những trẻkhác Đấy là đặc tính của cháu mà thôi NÊN LàM Gì KHI Bé SốT Và TOáT MồHóI

1.Đó là chuyện thường, không có gì đáng lo ngại

2 Thay quần áo, tã lót và lau khô cho Bé đểBé khỏibịlạnh

3 Cho Bé uống nước Việc này rấtquan trọng vì cơthểBé bịthiếu nước Cho cháu bé sơsinh bú bình nước Nếu cháu lớn hơn, có thểcho uống nước trái cáy

4 Xem có phảivì cháu mặc nhiều quần áo hay đắp nhiều mền quá không ?

5 Xem có phảivì phòng nóng quá không ?

139 Nghiến rǎng.

Trong khi ngủ,mộtsốtrẻem nghiên rǎng kèn kẹt Hiện tượng này cũng không có gì quan trọng, nhưng nếu xảy ra thường xuyên thì có thểdo vì mộtsốnguyên nhân tâm lý mà người lớn cần phảitìm hiểu như: Bé có ghen tịvới anh chịem nào không ? Có cảm thấy bịbỏrơi không ? Có bịcǎng thẳng, lo sợvì mộtsựviệc gì không?

Nếu tìm thấy nguyên nhân và tǎng cường thêm sựâu yếm đặc biệt đốivới Bé, chứng nghiến rǎng sẽ không còn nữa

140 Chứng co giật khi sốt.

Trẻem ởđộtuổitừ6 tháng tới 2 nǎm, hay bịsốt và co giật vì sốtcao, khi các cháu bịviêm họng, viêm tai, viêm phổi những chứng bệnh các cháu thường mắc phải

Hiện tượng co giậtthường xảy ra ởđộtuổi này vì hệthống thần kinh của các cháu còn non yếu Trong thời gian bịsốt, cứmỗilần thân nhiệt lên cao độtngộtlà các cháu lại bịco giật

TRIệU CHứNG CủA CO GIậT - Trước khi có hiện tượng co giật mặtcháu bé tái đi, mê man, cứng người lạimắttrợn ngược Mấy giây sau, hiện tượng co giậtxuấthiện ởmặt, ởchân, tay trong mộtvài phút rồi thôi Cháu bé thởmạnh, người lảđi Từtrạng thái mê man, không tỉnh cháuđivào một giấc ngủmê mệt

Trong các trường hợp nhẹ, người ta khó nhận thấy các cơn co giật vì cháu bé chỉcứng người hoặc giật chân tay, mặttái trong mộtthời gian ngắn Thay vào hiện tượng mê man, có lúc cháu bé nhưkhông nghe, không nhìn, không cảm thấy mọivậtchung quanh Chỉcó đôi mắtbịtrợn ngược là triệu chứng rõ nhất

Trong lúc bác sĩchưa có mặt, cần phải làm những việc sau đểnhiệt độcủa cháu bé hạxuống:

- Cởi khuy áo hoặc bỏbớt quần áo;

- Tắm cho cháu bằng nước có nhiệt độthấp hơn thân nhiệtcủa cháu 2oC trong 10 phút; có thểtắm nhiều lần nhưvậy;

- Chườm nước mát hay nước đá;

- Có thểdùng các loạithuốc hạnhiệtnhưaspirin, paracétamol

Bác sĩsẽtiếp tục điều trịbằng các loại thuốc khác đểchấm dứt các cơn co giật và ngǎn ngừa không xảy

ra nữa

SAU CƠN CO GIậT - Bác sĩthường yêu cầu bốmẹcác cháu đưa cháu đi bệnh viện đểlàm mộtsốxét nghiệm, sau khi cháu đã qua cơn Vì, hiện tượng co giật rất có thểliên quan tới tổn thương ởmàng óc Hơn nữa, cần phải có phương pháp đềphòng tránh cho cháu bịlại Nếu cháu bé lạisốtngoài các biện pháp áp dụng ởphần trên, bác sĩcó thểcho cháu uống thuốc chống co giật Valium Thuốc giọtuống làm nhiều đợt

Vì hiện tượng sốtcao kèm co giật ởnhiều trẻthường xảy ra bất chợt, nhiều lần lặp đilặp lạinên có trường hợp, bác sĩyêu cầu cho trẻuống thuốc đềphòng liên tục cho tới khi cháu 4 - 5 tuổi Nhất là đối với các cháu hay có các cơn kéo dài hoặc bác sĩđã phát hiện thấy trong gia đình Bé có người mắc chứng động kinh

Cảnh cháu bé bi sốtco giậtthường gây ấn tượng mạnh cho các người thân sǎn sóc cháu Tuy vậy, khi cơn đã qua đi thì cháu lại trởlạitrạng thái bình thường

141 Co giật mà không sốt.

Nếu cháu bé không sốtcao mà cũng bịco giậtthì có thểlà do có các hiện tượng sinh học bấtthường trong cơthểnhư: lượng đường hoặc lượng Canxi trong người bịsụtmột cách bấtthường, hoặc cháu bị tổn thương trong não Nếu không vì có các nguyên nhân trên thì phảinghĩđến chứng động kinh

142 Chứng co giật ởtrẻsơsinh.

Các trẻsơsinh bịnhững cơn co giật hoặc tay chân co cứng lại là do cơthểbịthiếu chấtCanxi Cơthể các cháu nhỏcần có các tia nắng hoặc ánh sáng mặt trời đểhấp thụchất Canxi

Chứng bệnh này thường kèm theo bệnh còi xương Đểchữa trị, bác sĩthường cho các cháu uống các thuốc trong thành phần có vitamm D và Canxi

143 Cơn co giật.

Chứng này có đặc điểm là tiếp theo mộtcơn co giậtlà hiện tượng chân, tay, đầu cháu bé gập và co rúm lạivềphía trước hoặc duỗira và ưỡn ngửa vềphía sau Nguyên nhân của chứng này hiện vẫn chưa được biếtrõ trừmộtvài trường hợp do dịtật bẩm sinh của hệthần kinh

Chứng này thường kèm theo hiện tượng ngưng phát triển tâm lý và vận động Khi cháu bé lên cơn, cần phải nhờtới sựgiúp đỡcủa bác sĩngay

144 Chứng động kinh.

Động kinh là một chứng bệnh gây co giậtcơthể,không phảivì sốt cao, cũng không phảivì cơthểmất thǎng bằng vềmặtsinh học nhưthiếu glucô hay Canxi trong máu

Người ta thường dùng bộquét (scanner) đểdò tìm xem có phảido tổn thương ởnãc không Nếu cũng không tìm thấy nguyên nhân thì chỉcòn lại mộtlý do: bệnh gia truyền

ởtrẻem, hiện tượng bịđộng kinh có nhiều mức: có cháu bỗng nhiên ngã vật xuống, cong người lên rồi

co giật tay chân và các cơmặt Đôi mắt vô hồn đờđẫn, trợn ngược, mặtnhǎn nhúm, thởkhó khǎn Lát sau, cháu thởbình thường trởlại, các cơbắp toàn thân đều thưgiãn tới mức, có cháu tè dầm Sau đó,

cháu có thểthiếp đi trong giấc ngủ.Khi tỉnh dậy, cháu không hềbiết gì vềnhững sựviệc vừa xảy ra với bản thân mình

Có trường hợp các hiện tượng xảy ra không đầy đủnhưtrên, chỉcó hiện tượng cong cứng người hoặc ngược lại, người mềm rũ, cộng với vài sựco giật ởthân thể,mắtlờđờ

Hoặc Bé vẫn tỉnh táo, nhưng không nói được, cơthểbịco giật ởmộtvài nơi khi Bé vừa thức dậy, hoặc đang trong giấc ngủ

Có các cháu nhỏ5 - 6 tháng đã có các biểu hiện co giậtnhưthế.Lạicó các cháu từ3 tuổi trởlên, có những lúc nhưbịhôn mê, không biếtgì trong một vài giây

Động kinh là một chứng bệnh cần phải chữa trịlâu, mấtnhiều công sức, nhưng ngày nay, không còn là mộtbệnh không thểchữa khỏi, hoặc phải chữa suốt đời Người ta đã coi mộtsốtrường hợp nhưmộtloại bệnh nhẹ,tuy rằng, bệnh này vẫn cần tới sựsǎn sóc của các bác sĩchuyên ngành

Khi còn trong thời gian chữa trị, các cháu cần được theo dõi từng ngày Nhưng nếu trong 3 nǎm liền mà cháu không lên cơn hoặc có mộttriệu chứng gì nữa thì có thểngưng việc thuốc thang, điều trị Chỉcần chú ý tổchức sinh hoạt cho có nềnếp, bảo đảm cho các cháu không bịmấtngủ Các nhà tâm lý học cho rằng nên đểcác cháu tới trường nhưcác đứa trẻbình thường khác Không nên lúc nào cũng quá chú ý tới các cháu vì chính làm nhưvậy sẽlàm cho tinh thần các cháu bịcǎng thẳng hơn

Các cháu bịchứng động kinh vắn có thểtham gia các hoạt động thểdục thểthao, kểcảbơi lội, nhưng phải có người canh chừng

Điều cốt yếu trong việc chǎm sóc các cháu bịchứng bệnh này là giúp đỡcác cháu phát triển bình thường vềmặttinh thần cũng nhưvềthểchất

145 Bé ǎn ngon miệng, ǎn được Tạisao?

Nhiều bà mẹchỉmong mỏisao cho con ǎn ngon miệng, ǎn được Vấn đềnày rất rộng và nên chuyển thành vấn đề: "Nuôi sao cho con khỏe thì hơn Bởi vì nhiều cháu có tính khó ǎn, ǎn ít nhưng sức khỏe vẫn tốt Thếlà được rồi Vấn đềBé không chịuǎn đã được nói tới ởphần trên, phần nhiều do nguyên nhân tâm lý

ởphần này, chúng ta chỉchú ý tới : "Tại sao cháu ǎn khỏe thế?" Đối với các cháu nhỏ, việc cháu ǎn được nhiều không đáng mừng và cũng không đáng lo Vì nếu dòng dõi cháu có những người to béo thì cháu cũng có xu hướng ǎn nhiều đểthành to béo và mai sau, có thểthành một người bụng phệ! Điều này cũng chẳng hay gì!

Nhưng nếu cháu ǎn nhiều mà tạng người vẫn bình thường hay ốm yếu thì nên nghĩngay tới việc chữa trị cho cháu bệnh giun hoặc sán và có thểcảbệnh tiểu đường nữa

146 Bé không chị u ǎn.

Hiện tượng trẻem không có bệnh tậtgì mà biếng ǎn, hay không chịuǎn phần lớn do nguyên nhân tâm lý chứkhông phải Bé bịbệnh Đốivới các trẻsơsinh cũng vậy Vấn đềnày có liên quan tới mộtsựrốiloạn nàođó trong quan hệgiữa mẹvà con

Trước hết, chúng ta không nên xếp vộicác cháu sau đây vào loại biếng ǎn:

- Các cháu có tínhǎn thấtthường, khi nhiều, khi ít mộtcách tựnhiên

- Các cháu hayǎn vặt, lúc đến bữa, vẫn ǎn nhưng ǎn ít.

Trên thực tế, nếu cộng cảcác lần ǎn vặtvào bữa chính, thì các cháu ǎn thếlà đủrồi

Các cháuđáng được đểý sǎn sóc, có các hiện tượng sau :

- Bỗng nhiên bỏǎn hay biếng ǎn, có vẻmệt, sốt, đau bụng v.v ;

- Các cháu từ6 - 18 tháng tuổibịđau họng; sau khi tiêm chủng; sắp mọc rǎng hay đang mọc rǎng;

- Các cháu vừa cai sữa mẹ

Ngoài ra, các bà mẹcũng nên đểý tới các nguyên nhân sau có ảnh hưởng tới việc ǎn của các cháu, như: thay đổiloạisữa hoặc thức ǎn mà các cháu không ưa, dùng thìa, muỗng đểcho bé ǎn to quá, cho

ǎn kiểu nhồi nhét làm Bé sợ, đang ǎn lại lau miệng, làm vệsinh làm cháu mất hứng thú

Với các cháu đã biếtnhận xét, việc thay đổi người cho ǎn, cách đối xửvới các cháu khi ǎn nhưnựng nịu khuyến khích hay đe dọa, mắng cháu đều có ảnh hưởng, hoặc làm cho cháu chịu ǎn hay bỏǎn

Các bà mẹcũng không nên quá máy móc vềgiờgiấc Cháu bé đang ngủkhông nên đánh thức dậy để choǎn hoặc buổi tối, nếu cháu khóc có thểcho cháu bú thêm mộtít ngoài bữa chính Nói chung,

KHÔNG NÊN :

- Bắtbuộc cháu ǎn, hoặc phải ǎn hết;

- Không cần quá chính xác vềthời gian của bữa ǎn;

-Đểcác cháu ǎn tựnhiên, trong khi ǎn không quấy rầy các cháu vềnhững sǎn sóc vệsinh nhưlau miệng, lau mặt, lau tay

NÊN :

-Đểcho các cháu ǎn tựnhiên, vì ham thích;

- Choǎn ít hơn khảnǎng ǎn của Bé mộtít đểnuôi dưỡng xu hướng thèm ǎn, rồi dần dần tǎng lên trong các bữa sau;

- Nên choǎn ởchỗtĩnh mịch, không có tiếng động hay nhiều người qua lại, làm các cháu không chǎm chú tới việc ǎn Nếu các cháu vẫn lớn đều vềchiều cao thì việc các cháu phát triển hơi chậm vềsốcân nặng cũng là chuyện bình thường

Làm cho các cháu khỏibiếng ǎn chủyếu là vấn đềtâm lý, tìm cách khuyến khích cho các cháu ǎn là tốt nhất Các bác sĩnếu được yêu cầu khám bệnh cho các cháu biếng ǎn thường làm những công việc có tính cách "thủtục" như: xét nghiệm máu đểđo sốhồng huyếtcầu, thửphân đểxem có bệnh đường tiêu hóa hay không, thửcác phản ứng vềbệnh lao v.v ,

147 Không phát triển đủkhi mới sinh.

Mộtsốcháu bé sinh ra thiêu cân (dưới 2.500g), và không đủchiều cao Sựkém phát triển này đã xảy ra khiđứa trẻcòn ởtrong bụng mẹ.Khác với trẻđẻnon bịthiếu cân do sinh ra không đủtháng, hiện tượng này có thểcó nhiều nguyên nhân : trong thời gian mang thai mẹbịbệnh hoặc bịngộđộc vì dùng thuốc

có nhiều độc tố, vì nghiện nặng thuốc lá v.v Cũng có thểvì có sựbấtthường ởnhau thai

148 Thiếu cân.

Mộtsốcháu bé không phát triển đầy đủso với độtuổi, đặc biệtlà vềtrọng lượng Nếu không phảivì nguyên nhân thiếu ǎn thì phần lớn là vì Bé bịbệnh kéo dài như: viêm tai giữa, viêm đường tiếtniệu ; tim, thận có chỗbịdịdạng bẩm sinh, bịbệnh đường tiêu hóa nhưrốiloạn tiêu hóa, rốiloạn vềkhảnǎng hấp thụcủa ruột đốivới mộtsốthực phẩm

149 Bé gầy hoặc càng ngày càng gầy.

Gầy không phải là bệnh Nếu cháu có tạng gầy thì không phảilo Nhưng, nếu cháu đang bình thường, bỗng bịgầy đithì đó là một đấu hiệu cần chú ý

Nếu cháu bé gầy, không lớn hoặc lớn chậm thì bốmẹcháu cần suy nghĩđểtrảlời 2 câu hỏisau ;

1 Thuởnhỏ(nhưbé, mình có gầy nhưthếkhông?

2 Tuy gầy nhưvậy, nhưng cháu có ǎn được, ngủđược, có vẫn nô đùa vui vẻnhưcác trẻkhác không ? Nếu câu trảlời là :

- Có: thì không có gìđáng lo ngại Vì "tạng" người của cháu là nhưvậy, giống nhưtạng của bốmẹ

- KHÔNG: thì có thểvì các nguyên nhân như: ǎn chưa đủchất, ǎn không đúng giờgiấc, chếđộ,ngủ khôngđẫy giấc, ǎn, ngủkhông đủđểbồi lạisức tiêu hao lúc Bé hoạt động

Nếu Bé bịgầy một cách bấtthường quá thì cũng nên nghĩtới một sốbệnh nhưbệnh tiểu đường chẳng hạn

150 Tái mặt đột ngột.

Đứa trẻbỗng tái mặt đirồi lạibình thường trởlại Tại sao ? Có điều gì làm Bé sợhoặc Bé bịlạnh chǎng

?

Nếu thếphải sưởi ấm cho Bé ngay Sắc mặt Bé sẽhồng trởlại

Có trường hợp Bé ho, ngạtmũivà được nhỏthuốc vào lỗmũiđểlàm co niêm mạc, cũng làm sắc mặt Bé táiđitrong chốc lát

Còn những trường hợp nhưsau, cần phảihỏi bác sĩ:

KHôNG Rõ Lý DO Gì, MặT Bé BỗNG TáI ĐI Và Bé BịNGấT - Phải gọibác sĩhoặc đưa Bé tới bệnh viện ngay Vậy điều gì có thểđã xảy ra ?

Bé có thểđã uống một thứgì hoặc thuốc độc đốivới Bé, mà ta không biết(coi trường hợp NGộĐộC) Chân tay Béđã có lúc co quắp lạimà ta cũng không hay

NếU Bé TỉNH NHƯNG Có VẻBị"CHOáNG", CHÂN tay LạNH, vẻMặT sợHãi - Có thểBé bịngộđộc hoặc bịđau do một vếtthương nào đó Trong khi chưa có bác sĩ, hãyđặtBé nằm thẳng trên giường, đầu hơi thấp hơn chân và sưởi ấm hoặc chườm nóng cho cháu, mỗibên người mộtchai nước nóng đểngoài chǎn và cẩn thận đểkhông làm cháu bịbỏng

Cũng có thểđây là dấu hiệu của sựxuất huyếtnội: hiện tượng này có thểđã xảy ra trước đó hàng giờ hoặc trước nhiều ngày do mộtva chạm mạnh làm thương tổn tới thận hoặc lách

Bé THƯờNG BịTáI MặT LUóN NhưTHế- Rõ ràng là hiện tượng này không phảido Bé bịxúc cảm mà

do nguyên nhân phức tạp hơn Cần phải cho Bé tới bác sĩ

151 Chậm biết đi.

Biết đilà mộtgiai đoạn quan trọng trong đời sống của một đứa trẻ, đánh dấu mộtsựphát triển tốtvềcác mặtcơthể,tâm lý và tình cảm

Những điều kiện cần phảicó đểcháu bé biết đibao gồm: bộxương đủcứng cáp, các cơbắp, hệthống thần kinh và nhấtlà bộnão đã phát triển được bình thường tới mức nào đó do quá trình được nuôi dưỡng đầy đủvới thức ǎn giàu vềprôtêin và vitamin, sựsǎn sóc vềmặt tâm lý và tình cảm cũng có vai trò quan trọng kích thích đứa bé cốgắng trong việc tập đi

Trẻem thường bắt đầu tập điởđộtuổi từ12 tới 14 tháng Nhưng cũng tùy vào thểtrạng từng cháu, mà thời gian này có thểxê dịch từtháng thứ10 tới 18 Nếu sau 20 tới 22 tháng tuổi mà cháu vẫn chưa biết

đi, chúng ta mới nên lo rằng cháu chậm biết đi:

Việc chậm biết đi của trẻem có thểdo các cháu đã trảiqua một thời gian bịốm, dù chỉlà những cǎn bệnh ngắn ngày và không trầm trọng nhưviêm xoang, họng, đau tai v.v Người cháu bé mập mạp quá cũng là mộtnguyên nhân làm cháu bé biết đichậm hơn các cháu khác mộtvài tuần hoặc mộtvài tháng Nhiều cháu ham thích bò hay lếtnên cũng quên lãng việc tập đi

Các cháu chưa biết đisau tháng thứ18 cần được chú ý: cháu có bịdịtậtởđoạn xương chân nào không, nhất là đoạn khớp với xương hông Ngoài ra cũng phải chú ý tới hệcơbắp bịchứng teo cơbắp chân hoặc mộtsốcác bệnh vềcơbắp khác không Ngoài ra, các bệnh vềhệthống thần kinh và cộtsống mắc phải sau khi sinh, hoặc do bẩm sinh đều có ảnh hưởng tới khảnǎng giữngười được cân bằng hoặc làm chân bịliệtkhiến đứa trẻkhông điđược bình thường

Nếu trí khôn cháu bé phát triển bình thường mà lại chậm biết đithì cháu có thểbịthương tổn ởnão ảnh hưởng tới việc điều khiển vẫn động của cơthể.Nhiều phương pháp luyễn tập đặc biệt có thểáp dụng trong những trường hợp này đểgiúp các cháu vượt qua được những khó khǎn khi tập đi

Nếu những nguyên nhân trên đều không có mà cháu bé lại chậm biết đithì nên tới vấn đềthiếu chất vitamin D trong các chấtdinh dưỡng hoặc không được người lớn sǎn sóc đầy đủvà chú ý khuyến khích cháu bé tập đikhi đã tới độtuổi

152 Chậm biết nói.

Sau 3 nǎm tuổimà cháu bé chưa bập bẹnói được 2 âm khác nhau, thì bốmẹphảichú ý:

Trước hếtphải nhờbác sĩthửxem cháu bé có nghe được không Rất có thể, cháu bịđiếc nhẹ, bịthương tổn mộtphần tai thôi mà người lớn không biết

Sauđó, phảikiểm tra xem cháu có bịtật gì không bằng cách quan sát các cửchỉ,động tác, ứng xửcua cháu bé khi cháu chơi đùa Bác sĩcó thểcó các cách thửtheo phương pháp chuyên môn đểkiểm tra về trạng thái tinh thần của cháu bé

Hiện tượng Bé chậm biếtnói còn có thểlà biểu hiện sựphát triển chậm vềnhận thức của Bé hoặc ảnh hưởng không có lợi của môi trường chung quanh đốivới cháu

Nếu tấtcảnhưng nguyên nhân trên đều được loại bỏthì chỉcòn lạicác vấn đềnhư: cháu bé không được người lớn khuyến khích nói, sựchú ý sǎn sóc cháu chưa được đầy đủv.v Cháu cũng sẽbiếtnói, nhưng cần phảichú ý luyện tập cho cháu đểkhỏi gặp khó khǎn khi cháu đến tuổitới trường

153 Mất tiếng nói.

Hiện tượng mất tiếng nói khác hiện tượng chậm biết nói Cháu bé vẫn phát triển trí khôn bình thường, nhưng bỗng nhiên cháu không chịu nói nữa Hiện tượng này có khi chỉlà tâm lý xảy ra khi cháu bé ở ngoài giađình, nhưởtrường chẳng hạn Cháu có đủtrí khôn, nhưng vì cảm động, nhút nhát nên không thểhiện được nhưng ý nghĩcủa mình

Khi cháu chếngựđược nhưng cảm xúc của mình thì cháu lạinói được: đó là hiện tượng "không nói được có điều kiện"

Hiện tượng không chịu nói hoàn toàn xảy ra khi có mộtcú sốc tình cảm độtngột Cháu có thểbỏcảǎn

và không kiềm chếđược việc tiểu tiện ra quần

Vài ngày hoặc vài tuần sau sựkiện làm cháu bé xúc động đột ngột, cháu có thểlạinói được một cách chậm chạp

Những yếu tốlàm cháu bé không nói còn có thểdo môi trường đã gây cho cháu thái độthờơ, không quan tâm tới cuộc sống và mọingười chung quanh

154 Nói lắp (cà lǎm).

Tậtnói lắp thường gặp ởcon trai từ3 - 5 tuổi Người ta cho rằng các cháu này nghĩnhanh hơn nói, trong lúc chưa đủtừvựng đểdiễn đạtý nghĩcủa mình Hiện tượng các cháu vẫn duy trì tậtnói lắp khi đã lớn, người ta chưa giải thích được có thểtính nhút nhát, dễcảm động có ảnh hưởng rấtnhiều tới tậtnày

Người ta phân biệt 2 loạinói lắp: lắp đilắp lại mộttrọng âm trong câu hay lắp ngay ởâm đầu khi bắt đầu nói Hoặc phối hợp cả2 loại

Mộtngười nói lắp cũng biểu thịtrạng thái tinh thần không bình thường, có thểcó quan hệcǎng thẳng với giađình và những người xung quanh Mộtcháu bé nói lắp thường có cửchỉngượng nghịu, lúng túng Sợ bịtrêu ghẹo, chếgiễu cũng là mộtnguyên nhân góp phần tạo ra tậtnói lắp

Đểchữa bệnh nói lắp cho các cháu, nên nhờcác nhà giáo chuyên dạy vềphát âm, đồng thời động viên các cháu vềmặt tầm lý

155 Khảnǎng phát âm hạn chế(Nói đớt).

Nhiều cháu bé phát âm không rõ hoặc không phát âm đúng mộtsốâm nhưr, l, n vì có tật ởlưỡi hoặc lưỡi không ởđúng vịtrí Có người lạicho nguyên nhân là tạirǎng

Ngày nay, người ta cho rằng việc cháu bé chỉcó khảnǎng hạn chếvềphát âm nhưthế,xảy ra trước khi

có những hiện tượng bấtthường vềrǎng, và có thểtránh được hoặc chữa khỏi nếu cháu bé được luyện tập từkhi 4 - 5 tuổi vềđộng tác uốn lưỡi

l56 Tật sửdụng tay trái.

Nhiều trẻem có thói quen đặc biệt, sửdụng tay trái nhiều hơn tay phải nên làm việc gì cũng thuận tay trái hơn, tuy rằng vẫn ngắm nhìn thuận mắt phải(nhắm mắttrái lại), hoặc đá bóng chân phải mạnh hơn chân

trái.Đểkhuyến khích cháu bé sửdụng tay phải, người lớn nên đểcác đồdùng hàng ngày bên tay phải của cháu nhưthìa ǎn, bút viết v.v Nhưng nếu cháu vẫn sửdụng bằng tay trái thì người lớn cần nhận xét xem cấu tạo cơthểcủa cháu bé có điều gì thểhiện là thiên vềbên trái không, nhưmắttrái tốt hơn, tay chân trái khỏe hơn và bàn bạc với bác sĩđểcho cháu sửdụng bên tay trái là chính Ngày nay, người ta không khắtkhe với những cháu thuận tay trái, vì xét cho cùng, thếgiới này không có định luật nàođặc biệt chỉdành mọithứthuận lợi cho những người thuận tay phải Mộtngười cầm bút viết bằng tay trái chưa chắc sẽvì thếmà gặp nhiều trắc trởtrong cuộc sống

Tuy vậy, nếu cháu bé đang sửdụng hai tay nhưnhau, thì các bà mẹnên hướng cho cháu sửdụng cho quen bàn tay phải nhưđa sốchúng ta

157 Những động tác bất thường.

Có những cháu bé hoàn toàn khỏe mạnh nhưng lạicó những động tác bấtthường nhưlắc lưđầu từtrái qua phải, hoặc gật đầu nhưngười chào hàng giờđồng hồ Lạicó những cháu có thói quen đập đầu xuống giường hoặc đưa tay sờbộphận sinh dục của mình khi sắp ngủ

Nhiều nhà chuyên môn cho rằng đểchữa những hiện tượng này ởcác cháu, người lớn nên chú ý tìm hiểu các cháu vềmặttâm lý nhưcó phảicháu cảm thấy mình không được sǎn sóc đầy đủkhông, cháu

có ghen tịvới anh, chị, em vềviệc gì không, cháu có phảiức chếtrong người mình một tình cảm gì, một nỗibuồn hoặc nỗisợgì mà cháu không nói được ra không ? Trong những trường hợp nhưvậy thì bốmẹ chỉcần tǎng cường an ủi, âu yếm cháu làm cháu yên tâm là các hiện tượng trên sẽgiảm hoặc hết ngay Nhiều bậc cha mẹđã nhờcác chuyên viên tâm lý tiếp xúc với các cháu bé đểtìm nguyên nhân và

phương pháp chữa trị

Nhưng phần lớn trường hợp không phải chữa trịgì, khi các cháu tới độtừ2 tới 4 tuổi, các hiện tượng trên cũng sẽhết

Đôi khi, có thểcho cháu uống thuốc an thần theo đơn và sựchỉđịnh của bác sĩ, cũng có nhiều hiệu quả

158 Chứng co giật cơbắp.

Chứng co giậtcơbắp ít thấy ởtrẻem từ3-4 tuổitrởxuống Chứng này có những biểu hiện co giậtcơ bắp trong thời gian ngắn, xảy ra bấtchợt, hay lặp đi lặp lại nhiều khi không cốý như: nháy mi mắtia lịa, chép miệng, lắc đầu, lắc cố, lắc vai liên tục v.v

Những biểu hiện này có thểdo nguyên nhân thần kinh bịcǎng thẳng, vì lo ngạimột điều gì Những cửchỉ chép miệng, lắc đầu, oằn người chỗđông, nhiều khi làm cho những người xung quanh thấy khó coi

Không có thuốc chữa trịchứng này Chủyếu là người đang có những hiện tượng co giậtphảichủđộng bình tâm và tựchủ Các cơn co giật rồi sẽqua đi

Những trường hợp nặng cần phảicó sựgiúp đỡcủa bác sĩtâm lý vềthần kinh

159 Chứng tựkỷvà loạn tâm thần.

Tựkỷlà hình thức nghiêm trọng nhấtcủa rối loạn tâm thần ởtrẻem, có đặc điểm là đứa trẻtựtách rời với thực tếvà môi trường chung quanh Đứa trẻmới sinh không thểhiện rõ bệnh, nhưng từtháng thứ18 trởđi, cha mẹvà những người sǎn sóc cháu có thểthấy rõ các triệu chứng của bệnh

Cháu bé lúc nào cũng có vẻthờơ, không chú ý gì tới cuộc sống và các hoạt động chung quanh, không đáp lạisựsǎn sóc của người lớn bằng nét mặt, cách nhìn hay nụcười

Các hoạt động tay chân thường không liên quan gì với nhu cầu thực tế, lặp đilặp lạinhưmáy, nhưcác cửchỉcủa những con rối, hai cánh tay đung đưa, nhiều khi không ǎn nhịp với thân thể.Cháu vẫn lớn nhưng trí khôn trì trệ,kém phát triển, không nói được hoặc nói không ra câu, khó hòa nhập với xã hội Nguyên nhân của bệnh, cho tới nay vẫn chưa được xác định rõ rằng Từ20 nǎm nay, ngành y học vẫn dừng lạiởcác điểm dựđoán: rối loạn sinh hóa của cơthể,dịdạng nhiễm sắc thểvà một sốhộichứng cần phảinghiên cứu thêm Đi tìm các phương pháp chữa trị,người ta đặc biệtchú ý vềmặttâm lý của các cháu bịbệnh hoặc phảisống xa cách với xã hội, hoặc cùng sống chung nhưng lạibịcác bạn cùng lứa tuổichếgiễu, trêu chọc

160 Mút tay.

Trẻsơsinh mút tay là việc bình thường Người ta thấy nhiều cháu bé mới sinh đã có ngón tay cái ứng đỏ

vì các cháu mút tay từtrong bụng mẹ Tuy vậy, trẻmút tay cũng là một tín hiệu đểbà mẹchú ý xem cháu

đã được ǎn đủchưa Mỗilần cháu bú tí mẹphải lâu khoảng 15 phút thì cháu mới đủno Hoặc nếu cháu

bú bình, thì phảikiểm tra lạixem những cái lỗởnúm vú cao su có lớn quá hay nhỏquá không? Vì lỗlớn sẽlàm cháu sợvì sữa ra nhiều làm cháu sặc, mà nhỏquá thì cháu phảira sức mút mà sứa vẫn ra ít, làm cháu mệt Sau này, khi lớn lên thêm một chút nữa, các cháu cũng hay mút tay khi ngủ, dường nhưcó làm vậy mới yên tâm

TửCAI SữA TớI 6 TUổI - Cứ3 cháu thì có 1 cháu mút ngón tay ởđộtuổitừ1 cho tới 4 tuổi Các cháu hay mút ngón tay trước khi ngủ: khi cháu không có gì đểchơi, khi cháu thấy người khó chịu hayđang mọc rǎng; khi mẹlại sinh mộtem nữa làm cho cháu có ý nghĩmình bịbỏrơi; khi các cháu được chiều chuộng quá hoặc ngược lại, khi người lớn tỏra nghiêm khắc đối với cháu

NGƯờI LớN PHảI LàM Gì ? Nên bình tĩnh và yên tâm chờđợi, khuyên bảo nhẹnhàng Các cháu mút tay nhưthếcó ảnh hưởng tới rǎng sau này không? Không Vì rǎng của các cháu ởtuổi này chỉlà rǎng sữa, sẽrụng đểđổicác rǎng vĩnh viễn khác

SAU 6 TUổI - Cháu bé đã hơn 6 tuổi còn ngậm ngón tay có thểdo thói quen trước khi ngủ,hoặc cũng có thểlà một vấn đềtâm lý Cháu muốn trởlạithời kỳmấy nǎm vềtrước: hồiđó cháu chưa phải tới trường, ngồi trong các lớp học có kỷluật nghiêm khắc và những bài tập viết khó khǎn, mệtnhọc nhưhiện nay Bạn hãy cốtìm hiểu tâm tưcháu, an ủi, khuyến khích cháu Nếu bạn làm cho cháu tựhào với độtuổicủa cháu, cháu sẽtựđộng bỏmút tay ngay

ởtuổinày, các rǎng vĩnh viễn đã mọc Bởi vậy, việc mút ngón tay có thểảnh hưởng tới sựđều đặn và hình dáng của cảhàm rǎng Nếu có hiện tượng đó rồi, (thí dụhàm rǎng trên hoặc dưới có vẻnhô ra), nênđưa cháu tới bác sĩkhoa rǎng hàm mặt đểchỉnh hàm cho cháu

NÊN LàM GìĐểCáC CHáU KHỏIMúT TAY ? Nên động viên khuyến khích các cháu là chính Không nên dùng các phương pháp thô bạo như: buộc tay, bặt đeo gǎng tay hoặc bôi các chấtđắng vào ngón tay

161 Nhai lại.

Mộtsốtrẻkểcảtrẻsơsinh và trẻđã lớn - có thói quen ợthức ǎn lên miệng rồinhai, giống nhưloài nhai lại Nguyên nhân có thểdo các cháu bịrối loạn nhẹvềcác phản ứng tình cảm

Nếu thấy cháu bịgầy đi, các bà mẹnên cho bác sĩbiếtvì tậtnhai lạinày nhiều khi cần phải cho các cháu nằm bệnh viện hoặc chữa trịbằng phương pháp giáo dục

162 Nôn ói.