Chuong5-Dieutrachonmau

Khái niệm Điều tra chọn mẫu là loại điều tra thống kê không toàn bộ, trong đó một số đơn vị được chọn ra đủ lớn để điều tra thực tế.. Các đơn vị được chọn theo một nguyên tắc nhất định đ

Aug 2009-IDACA

Chương 5 ĐIỀU TRA CHỌN MẪU

NỘI DUNG

I Khái niệm, ý nghĩa của ĐTCM

II Điều tra chọn mẫu ngẫu nhiên

III Các PP tổ chức chọn mẫu thường dùng

IV Quy trình tiến hành một cuộc ĐTCM

I Khái niệm, ý nghĩa của ĐTCM

1.1 Khái niệm

Điều tra chọn mẫu là loại điều tra thống kê không toàn bộ, trong đó một số đơn vị được chọn ra đủ lớn để điều tra thực tế Các đơn vị được chọn theo một nguyên tắc nhất định để đảm bảo tính chất đại biểu cho hiện tượng n/cứu Kết quả điều tra thường dùng để tính toán và suy rộng, đánh giá cho toàn bộ hiện tượng n/cứu

.

1.2 Ý nghĩa và trường hợp vận dụng của ĐTCM

 Ý nghĩa

- Tiến hành nhanh gọn, và có tính kịp thời cao

- Tiết kiệm được chi phí về sức người và của

- Cho phép mở rộng nội dung điều tra, đi sâu nghiên cứu nhiều mặt của hiện tượng

- Tài liệu thu được có độ chính xác cao

I Khái niệm, ý nghĩa của ĐTCM (tiếp)

I Khái niệm, ý nghĩa của ĐTCM (tiếp)

 Trường hợp vận dụng

- Khi đối tượng nghiên cứu cho phép điều tra toàn bộ hoặc điều tra chọn mẫu

- Khi tiến hành điều tra làm biến dạng hoặc phá hủy đơn vị

- Không thể xác định được tất cả các đơn vị

- Khi muốn so sánh các hiện tượng với nhau

mà chưa có thông tin cụ thể hoặc khi muốn kiểm định một giả thuyết đặt ra

- Khi muốn mở rộng nội dung điều tra và đánh giá kết quả của điều tra toàn bộ

II ĐTCM ngẫu nhiên

2.1 Tổng thể chung và tổng thể mẫu

• Tổng thể chung (N): là tổng thể bao gồm tất cả các đơn vị thuộc đối tượng nghiên cứu

• Tổng thể mẫu (n): là tổng thể bao gồm một số đơn

vị nhất định được chọn ra để đ/tra thực tế

• Các tham số của TTC và TTM

Từ TB của TTM ( ) → TB của TTC ( )

Từ tỷ lệ của TTM (f) → tỷ lệ của TTC (p)

Từ phương sai mẫu (S 2 ) → phương sai chung (δ 2 )

Ví dụ

x

2.2 Chọn hoàn lại và chọn không hoàn lại

 Chọn hoàn lại

số tổng thể mẫu có thể hình thành là K

 Chọn không hoàn lại

số tổng thể mẫu có thể hình thành là K’

n

N

K 

! )! (

! '

n n

N

N C

K n N







II ĐTCM ngẫu nhiên (tiếp)

II ĐTCM ngẫu nhiên (tiếp)

2.3 Sai số chọn mẫu và phạm vi sai số

 Sai số chọn mẫu: là chênh lệch về trị số giữa

các đại lượng tính ra được trong ĐTCM và các đại lượng tương ứng của TTC

 Phân biệt sai số chọn mẫu và sai số phát sinh trong điều tra ?

 Các loại sai số chọn mẫu

Sai số do ghi chép

Sai số lấy mẫu

2.3 Sai số chọn mẫu và phạm vi sai số

 Các nhân tố ảnh hưởng đến sai số chọn mẫu

 Số lượng đơn vị tổng thể mẫu (n).

 Do trình độ đồng đều của tổng thể n/cứu (δ 2 )

 Xác định sai số chọn mẫu

TTM có n1 đơn vị → sai số chọn mẫu µ1

TTM có n2 đơn vị → sai số chọn mẫu µ2

….

TTM có nk đơn vị → sai số chọn mẫu µk

→ Tính sai số TB chọn mẫu cho tất cả các TH

2.3 Sai số chọn mẫu và phạm vi SS

(1) Khi nhiệm vụ của ĐTCM là để suy rộng chỉ tiêu

bình quân về một tiêu thức nào đó

 Chọn hoàn lại

 Chọn không hoàn lại

n

x

2



) 1

(

2

N

n n

x  



2.3 Sai số chọn mẫu và phạm vi SS

(1) Khi nhiệm vụ của ĐTCM là để suy rộng chỉ tiêu

tương đối nói lên mặt tỷ lệ nào đó

 Chọn hoàn lại

 Chọn không hoàn lại

n

p

p

p

) 1

( 





) 1

(

) 1

(

N

n n

p

p



CHÚ Ý

 Với những tổng thể chung lớn: do (1 - n/N) ≈ 1 nên trên thực tế thường tính sai số TB chọn

mẫu theo công thức chọn nhiều lần

 Trên thực tế do không có tài liệu về phương sai chung, không có tỷ lệ chung nên tính sai số BQ chọn mẫu một cách gần đúng bằng cách

 thay thế δ2 bằng phương sai mẫu điều chỉnh S’2 trong đó:

 Thay thế tỷ lệ chung (p) bằng tỷ lệ mẫu (f)

2 2

1

' S

n

n S





CÔNG THỨC TÍNH CHUNG

Nhiệm vụ suy

rộng Chọn nhiều lần Chọn một lần

Chỉ tiêu trung bình

Chỉ tiêu tương đối

1

2





n

S x

1

2

N

n n

S







n

f

f

p

) 1

( 



N

n n

f

f



2.3 Sai số chọn mẫu và phạm vi SS

(tiếp)

 Chênh lệch giữa ( và ), giữa (p và f) không hoàn toàn bằng µ mà nằm trong phạm vi ± µ → gọi là phạm vi sai số ∆

∆ = t* µ Trong đó:

t – hệ số tin cậy (ứng với xác suất nhất định)

µ - sai số chọn mẫu (có thể là µx hoặc µp)

Hệ số tin cậy (t) tương ứng với xác suất để giá trị thực tế của chỉ tiêu nghiên cứu còn nằm trong khoảng tin cậy - t* µx đến + t* µx là øt

x~ x

x x~ x~

II ĐTCM ngẫu nhiên (tiếp)

2.5.Quy mô tổng thể mẫu

 Khi suy rộng số trung bình

 chọn hoàn lại:

 chọn không hoàn lại:

 Khi suy rộng tỷ lệ:

chọn hoàn lại:

chọn không hoàn lại:

2

2 2

x

t n



)

2 2





t N

N

t n





2

2 (1 )

p

p p

t n







) 1

(

) 1

(

2 2

2

p p

t N

N p p

t n







CHÚ Ý

Trên thực tế, khi tính số mẫu cần thiết không có tài liệu

về phương sai chung nên có thể khắc phục bằng cách:

Dùng phương sai của kỳ điều tra trước hoặc dùng phương sai của cuộc điều tra ở nơi khác có điều kiện tương tự

Nếu trước đó có nhiều lần điều tra thì lấy phương sai lớn nhất hoặc p gần 0,5 nhất.

Trong TH không có → tiến hành ĐTCM thí điểm trong phạm vi nhỏi để tính toán gần đúng các chỉ tiêu cần thiết

2.6 Suy rộng kết quả điều tra chọn mẫu

 Phương pháp tính đổi trực tiếp

 Phương pháp hệ số điều chỉnh

II ĐTCM ngẫu nhiên (tiếp)

p p

p

x x

x

f p

f f

p

x x

x x

x







































Chọn ngẫu nhiên đơn thuần

Chọn máy móc

Chọn phân loại

Chọn cả khối

Chọn kết hợp

III Các PP tổ chức chọn mẫu thường dùng

 Xác định mục đích của cuộc điều tra

Xác định tổng thể nghiên cứu

 Xác định nội dung điều tra

 Xác định quy mô mẫu

 Thu thập tài liệu mẫu điều tra

 Suy rộng kết quả điều tra chọn mẫu

 Kết luận

IV Quy trình tiến hành một cuộc ĐTCM