Sở GD – ĐT An Giang Lớp Tập Huấn Thay Sách Giáo Khoa 12BÀI 1: ESTE BAN CƠ BẢN I- MỤC TIÊU BÀI HỌC - Học sinh nắm được khái niệm, đặc điểm cấu tạo phân tử, danh pháp của este.. - Tính chấ
Trang 1Sở GD – ĐT An Giang Lớp Tập Huấn Thay Sách Giáo Khoa 12
BÀI 1: ESTE (BAN CƠ BẢN)
I- MỤC TIÊU BÀI HỌC
- Học sinh nắm được khái niệm, đặc điểm cấu tạo phân tử, danh pháp của este
- Tính chất hoá học và phương pháp điều chế
- Viết đựơc công thức cấu tạo của các este, gọi tên của các este từ C2 – C4
- Viết được phương trình phản ứng thể hiện tính chất hoá học của este với những este bất kì
- Tính khối lượng cũng như xác định công thức cấu tạo với phản ứng xà phòng hoá
II- PHƯƠNG PHÁP
Đàm thoại, gợi mở, thí nghiệm nghiên cứu
III- CHUẨN BỊ
Este etyl axetat, dung dịch NaOH, H2SO4, đèn cồn, ống nghiệm
IV- THIẾT KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG
1/ Kiểm tra bài cũ: Viết phương trình phản ứng của axit axetic với các chất sau: Na, Na2CO3, ancol etylic, ancol isopropylic
2/ Bài mới:
I- KHÁI NIỆM DANH PHÁP:
1/ Khái niệm:
Hoạt động 1: Từ câu hỏi kiểm tra cho học
sinh phân tích trong phản ứng este hoá nhóm nào
của axit đi ra? Và thế vào nhóm nào? Suy ra định
nghĩa este (Định nghĩa: Sách giáo khoa)
Hoạt động 2: Giáo viên phát vấn tiếp: nếu đi
từ axit đơn chức được thay bằng gốc RO của
ancol đơn chức thì công thức cấu tạo như thế nào?
- Cho biết R, R1 có đặc điểm gì? (este tạo bởi
axit đơn chức và ancol đơn chức có công thức cấu
tạo: RCOOR1 (trong đó R, R1 là gốc hiđrocacbon,
R có thể là H, R1 ≠H)
- Giáo viên phát vấn tiếp: Nếu R, R1 là gốc
hiđrocacbon no thì công thức cấu tạo là gì? Có
công thức phân tử như thế nào?
(Este tạo bởi axit no đơn chức và ancol no đơn
chức có công thức cấu tạo CxH2x + 1COOCmH2m + 1
(x ≥0;m≥1)
Công thức phân tử: CnH2nO (n= x + m; n 2≥ )
2/ Danh pháp
Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tham khảo
sách giáo khoa, cho học sinh gọi tên một số este
HCOOCH3, CH3COOCH3,CH2 =CH-C OOCH3
II- TÍNH CHẤT VẬT LÍ
Hoạt động 4: Các em ăn bánh dẻo có ngửi
thấy mùi gì không ? ăn kem sầu riêng ? Đó chính
là chất nào? Tiếp theo cho học sinh quan sát một
số mẫu Cho biết trạng thái, mùi vị, độ tan, nhiệt
Học sinh phân tích nhóm OH trong axit được thay bằng nhóm C2H5O và nhóm (CH3)2CH-O
Học sinh nêu định nghĩa este và ghi bài vào tập Học sinh nêu: RCOOR1
Học sinh nêu R có thể là H, R1 phải là gốc hiđrocacbon
Học sinh viết công thức: CnH2n + 1COOH2m + 1
Từ các công thức cụ thể của CH3COOC2H5,
CH3COOCH(CH3)2, Học sinh viết công thức phân tử: CnH2nO (n = x + m; n 2≥ )
Học sinh quan sát cách gọi tên và vận dụng
Mùi dầu chuối, mùi sầu riêng chính là mùi của este
Năm Học: 2008 - 2009
Trang 2Sở GD – ĐT An Giang Lớp Tập Huấn Thay Sách Giáo Khoa 12
độ sôi c ủa este (SGK)
III- TÍNH CHẤT HÓA HỌC:
Hoạt động 5: Giáo viên hướng dẫn học sinh
làm thí nghiệm SGK - Hướng dẫn học sinh quan
sát hiện tượng trước và sau phản ứng rồi kết luận
Giáo viên đúc kết => phản ứng thuỷ phân este
trong môi trường axit là thuận nghịch và trong
môi trường bazơ là một chiều
- Có thể cho các em viết thêm phương trình
tổng quát
1/ Phản ứng thuỷ phân trong môi trường axit
axit
+ ancol :
CH3COOC2H5 + H2O
RCOOR’ + H2O
2/ Phản ứng thuỷ phân trong môi trường kiềm:
CH3COOC2H5 + NaOH →t0
RCOOR’ + NaOH →t o
GV giới thiệu ngoài este còn có phản ứng trên
R, R’
IV- ĐIỀU CHẾ
Hoạt động 6:
Cho biết cách điều chế este?
Cho thí dụ: cụ thể và tổng quát
Sau đó GV hỏi tiếp còn este nào khác mà
không điều chế từ axit và ancol không?
Nếu học sinh không biết, giáo viên nên giới
thiệu phản ứng điều chế vinyl axetat
(thường cho axit + ancol este + H2O)
CH3COOH + C2H5OH
RCOOH + R’OH
Ngoài ra: có thể đi từ chất khác
CH3COOH + CH≡CH →xt CH3COOCH=CH2
V- ỨNG DỤNG
Hoạt động 7:
Hãy đem các mẫu vật về ứng dụng của este và
nêu lên và nêu lên sự ứng dụng đó đã áp dụng tính
chất nào của este?
GV đúc kết
HS trả lời
HS làm thí nghiệm, các học sinh khác quan sát, nhận xét, giải thích và kết luận
HS biết phản ứng
HS khác nhận xét đúng, sai
HS lên viết phản ứng tổng quát
HS ghi bài
HS nêu : axit + ancol Viết phương trình phản ứng
HS trả lời không
HS ghi bài
HS nộp mẫu vật và phát biểu ý kiến của mình
V- CỦNG CỐ - DẶN DÒ :
- Sử dụng câu 1, 2, 3, 4 để củng cố phần định nghĩa, tính chất hoá học và cách viết công thức cấu tạo của este
- Về làm hết các bài tập còn lại
- Xem trước bài Lipit, thế nào là Lipit, tính chất ? Đem mẫu vật
Năm Học: 2008 - 2009