GA 11-TIET 82

I-Giới thiệu 1- Tác giả: 1919-2005 -Tên thật là Cù Huy Cận - Quê huyện Hương Sơn, Hà Tỉnh -Trước CM tháng Tám: Tham gia phong trào yêu nước và mặt trận Việt Minh - Sau cách mạng tháng

Tuần 22- Tiết 82

Ngày 1-1-2010

TRÀNG GIANG Huy Cận

A-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS

- Nỗi buồn cô đơn trước vũ trụ rộng lớn, nỗi sầu nhân thế, niềm khao khát hòa nhập với cuộc đời và tình cảm đ/v quê hương của tác giả

- Màu sắc cổ điển trong một bài Thơ mới

B-PHƯƠNG PHÁP:

Đọc diễn cảm, khích lệ HS cảm nhận bài thơ theo nhiều cách, phân tích, thảo luận

C-TIẾN TRÌNH:

I-Oån định lớp:

II- Kiểm tra bài cũ:

- Thế nào là thao tác lập luận bác bỏ?

- Cách thức bác bỏ?

III- Giới thiệu bài mới:

Xuất hiện ở giai đoạn cường thịnh của thơ mới, Cù Huy Cận là một trong những thi sĩ cĩ cơng đưa phong trào này lên đỉnh cao Phong cách thơ Huy Cận là sự hào hợp nhuần nhuyễn giữa hai yếu tố cổ điển Đường thi với

thơ mới Để thấy được, chúng ta tìm hiểu bài thơ Tràng giang của ơng

Cho biết vài nét về nhà thơ Huy Cận?

đó là nỗi sầu vũ trụ và thế nhân từng chan chứa

trong Đường thi với nỗi cô đơn của cái tôi cá

nhân cá thể thời thơ mới

Giới thiệu 1 số tập thơ trước & sau CM.8?

Hãy cho biết xuất xứ của bài thơ này?

Nêu hoàn cảnh sáng tác của bài thơ?

I-Giới thiệu 1- Tác giả: (1919-2005)

-Tên thật là Cù Huy Cận

- Quê huyện Hương Sơn, Hà Tỉnh

-Trước CM tháng Tám: Tham gia phong trào yêu nước và mặt trận Việt Minh

- Sau cách mạng tháng tám: Tham gia kháng chiến và giữ chức vụ quan trọng chính phủ , trong hội liên hiệp văn học – nghệ thuật VN

*Về phong cách thơ Huy Cận +Thơ ông có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố cổ điển và hiện đại và mang nỗi sầu thiên cổ

* Tác phẩm tiêu biểu (sgk)

2-Bài thơ “Tràng giang”:

a-Xuất xứ:

Trích trong tập “Lửa thiêng”, là một trong những bài thơ tiêu biểu và nổi tiếng nhất của HC trước CM

8 , viết trong tâm trạng buồn

b- Hoàn cảnh sáng tác :

Vào một buổi chiều mùa thu 1939 khi tác giả đứng

ở bờ Nam bến Chèm nhìn về con sông Hồng mênh

Hai tiếng “ Tràng giang”gợi cho em điều gì?

Em hiểu ý nghĩa câu thơ đề từ ntn?(Tìm từ ngữ

chỉ tâm trạng và khung cảnh)

-Tâm trạng (bâng khuâng, nhớ): luyến tiếc, nhớ

thương  nỗi buồn

-Cảnh(trời rộng, sông dài): cảnh vũ trụ bao la,

bát ngát

-Từ láy "bâng khuâng" được sử dụng rất đắc địa,

nĩ nĩi lên được tâm trạng của chủ thể trữ tình,

buồn bã, u sầu, cơ đơn, lạc lõng Và con "sơng

dài", nghe miên man tít tắp ấy cứ vỗ sĩng đều đặn

khắp các khổ thơ, cứ cuộn sĩng lên mãi trong lịng

nhà thơ làm rung động trái tim người đọc

Cảnh & tâm trạng được miêu tả ở khổ 1?

Cảnh sơng nước TG được tác giả giới thiệu qua

những hình ảnh nào?

H/ả “sóng gợn “ nói lên tâm trạng gì của HC?

(buồn)

Trên dịng sơng lớn cĩ h/ả con thuyền, con

thuyền gợi lên hình ảnh gì?

- GV định hướng cho HS h/ả con thuyền nhỏ bé, rẽ

nước song song càng làm nổi bật cái mênh mang

hoang vắng của dòng sơng

Hình ảnh “thuyền- nước “ được miêu tả ntn?

Aån chứa điều gì?

-Hai hình ảnh vốn đã gắn bo,bởiù thuyền trơi đi

nhờ nước xơ, nước vỗ vào thuyền Thế mà Huy

Cận lại thấy thuyền và nước đang chia lìa, xa cách

đôi ngã"thuyền về nước lại", nghe sao đầy xĩt xa

Chính lẽ vì thế mà gợi nên trong lịng người nỗi

"sầu trăm ngả" Từ chỉ số nhiều "trăm" hơ ứng

cùng từ chỉ số "mấy" đã thổi vào câu thơ nỗi buồn

vơ hạn

H/ả làm em chú ý trong câu thơ“Củi dịng”?

Câu thơ gợn cho em liên tưởng gì?

"Một" gợi lên sự ít ỏi, nhỏ bé, "cành khơ" gợi sự

khơ héo, cạn kiệt nhựa sống, "lạc" mang nỗi sầu vơ

định, trơi nổi, bập bềnh trên "mấy dịng" nước

thiên nhiên rộng lớn mênh mơng. như những số

kiếp nhỏ bé lênh đênh lạc loài=> thấy được sắc

thái cổ điển"tả cảnh ngụ tình" và hiện đại (sự vật

tầm thường mất sức sống) hồ nguyện trong câu

mông sóng nước

c-Ý nghĩa nhan đề &câu thơ đề từ:

- Nhan đề “ Tràng giang” : Từ Hán Việt –một dòng

sông dài rộng,lan toả ,ngân vang bởi âm “ang”,ánh lên vẻ đẹp vừa cổ điển vừa hiện đại

-Câu đề từ:

Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài

Sự bâng khuâng ,da diết của tác giả trước cảnh vật rộng lớn

II-Đọc hiểu văn bản:

1-Khổ 1:

- Sĩng gợn : sĩng lơ xơ nối đuôi nhau tới vơ tận

- Buồn điệp điệp: nỗi buồn triền miên không nguôi

- Thuyền xuơi mái :con thuyền buông xuôi mái chèo ,phó mặc cho số phận làm nghĩ đến con người nhỏ bé, lẻ loi,không xác định được hướng đi của mình

- Thuyền về - nước lại : gợi chia lìa, xa cách  nỗi sầu lan tỏa khắp đất trời

 hình ảnh câu thơ mang tính cổ điển

- Củi một cành khơ lạc mấy dịng : NT đảo ngữ, đối

lập Số phận trơi nổi vơ định của kiếp người nhỏ nhoi, lênh đênh, lạc lồi giữa dòng đời

 là nỗi buồn cơ đơn ,lẻ loi của tác giả trước cảnh trời rộng sông dài

thơ

Vậy cảm giác bao trùm trong khổ thơ này là

gì?

với NT ẩn dụ, đối lập, giọng thơ trầm buồn, ngôn

ngữ vừa mang tính cổ điển, vừa mang tính hđại,

khổ thơ là nỗi buồn cơ đơn của tg trước cảnh sơng

nước

GV: Bước sang khổ 2 ngắm cảnh sông nướcc tác

giả mở rộng tầm nhìn từ mọi phía ,lắng nghe từ

mọi phía

- Bức tranh “TG” tiếp tục được mtả ở khổ 2 ntn

? Có làm tăng sức sống cho cảnh vật đươc kô ?

Các từ láy lơ thơ , đìu hiu gợi cho người đọc

cảm giác như thế nào ?

 Hai từ láy "lơ thơ" và "đìu hiu" được tác giả khéo

sắp xếp trên cùng một dịng thơ đã vẽ nên một quang

cảnh vắng lặng "Lơ thơ" gợi sự ít ỏi, bé nhỏ "đìu hiu"

lại gợi sự quạnh quẽ

Từ đìu hiu tác giả học từ (cpn) “ Bến phì gió thổi

đìu hiu mấy gò”

Nhận xét cách dùng từ “sâu” của tgiả ?

Chĩt vĩt là động từ độc diễn chiều cao , tác giả lại

dùng để chỉ chiều sâu

Em cĩ nhận xét gì về khơng gian tràng giang ở

hai câu thơ sau ?

→ Khơng gian tràng giang vốn bát ngát lại càng

nở ra về mọi phía , sơng như dài ra , trời như rộng

thêm , bến sơng càng trở nên cơ liêu

Qua việc pt HS rút ra sơ kết?

Nổi buồn càng thấm vào khơng gian

Tiếp theo khổ 3 cảnh TG tiếp tục được khắc

hoạ ntn? Thơng qua những hình ảnh nào ?

Bèo dạt gợi cảm giác như thế nào ?

Tuy cảnh mênh mông thật, nhưng nhà thơ

cảm thấy thiếu vắng điều gì?

HS rút ra phần sơ kết

 Nhà thơ thèm khát những dấu hiệu của sự

sống, sự hòa hợp giữa con người  Nỗi buồn

nhân thế, nỗi buồn trước cuộc đời

2-Khổ 2:

- Lơ thơ- Cồn cỏ- Giĩ điu hiu: NT đảo ngữ, láy gợi

cảm giác trơ trọi, buồn vắng , hiu quạnh

-Làng xa – vãn chợ chiều →Âm thanh xao xác của

chợ chiều đã vãn từ một làng xa vọng lại nghe mơ

hồ , xa vắng , càng gợi sự tàn tạ, buồn bã

-Nắng xuống - Trời lên - sâu chĩt vĩt:hình ảnh mới

lạ , mở ra không gian ba chiều (cao ,rộng sâu)→gợi lên sự vô tận của nỗi buồn

- Sông dài trời rộng >< bến cô liêu thiên nhiên

càng rộng lớn ,số phận con người càng nhỏ bé cô đơn

Khổ thơ là bức tranh thiên nhiên rộng lớn,cảnh vật thưa thớt, quạnh hiu, gợi cảm giác hụthẫng, mất mát, cảnh đẹp nhưng buồn

3-Khổ 3:

- Bèo dạt – hàng nối hàng : dùng câu hỏi tu từ gợi sự

liên tưởng đến kiếp người chìm nổi, lênh đênh, lạc lồi giữa cuộc đời.

khơng đị mênh mơng khơng cầu NT lặp từ “khơng” khơng người

-> kgian quạnh vắng, cơ đơn, thiếu sự giao hòa, ấm cúng

- Bờ xanh tiếp bãi vàng : lặng lẽ, buồn bã.

 Nhà thơ thèm khát dấu hiệu sự sống sự hồ hợp giữa những con người

4-Khổ 4:

-Khổ thơ kết đặc sắc, hài hịa yếu tố cổ điển và hiện đại

+Cảnh thiên nhiên: mây trắng đùn lên như núi bạc, cánh chim lẻ loi trong buổi chiều tà  một khung cảnh hùng vĩ nhưng cũng đượm buồn

Thiên nhiên ở hai câu đầu thể hiện như thế nào

? Nghệ thuật gì được sử dụng ở đây ?

= đối lập giữa cánh chim nhỏ bé và bầu trời đất

bao la

- Thời gian : buổi chiều  gợi buồn

- GV liên hệ với các bài thơ khác, bình để HS hiểu

thêm

+ Mộ -HCM”Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều

sa”

+Nguyễn Du : “Chim hôm thoi thót về rừng “

Hai câu cuối là nỗi lòng gì của nhà thơ? nĩ

cĩ gì đặc biệt ?

- GV liên hệ với : “HHạc Lâu”của Thơi Hiệu (yên

ba sầu) (trênsơng ai)

HC k0 cĩ khĩi hồg hơn vẫn nhớ nhà  HC cách

tân hơn; nhưng cũng buồn nhiều hơn mà chính

HCận cịn khẳng định : “Tơi cịn buồn hơn cả Thơi

Hiệu đời Đường”

= Để có một bài thơ hay như thế, nhà thơ phải có

cảm quan thiên nhiên tinh tế, phong phú và sự

gắn bó tha thiết với quê hương  dọn đường cho

lòng yêu gian sơn, tổ quốc

Nêu nội dung và nghệ thuật tác phẩm?

- “ Lòng quê dợn dợn vời con nước Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà”

- “Lịng ….dợn”: Trong lòng tác giả như có từng con

sóng dâng lên là biểu hiện của nỗi nhớ quê hương

- “Khơng … nhớ nhà” : khơng cĩ sĩng mà nhà thơ

vẫn đượm buồn → quê hương thường trực trong lịng nhà thơ

 Hồn thơ HC thấm đẫm tình yêu quê hương đất nước

III- Tổng kết : * Ghi nhớ

1 Nghệ thuật :

Cảm hứng bài thơ là cảm hứng khơng gian Ngơn ngữ , nhịp thơ , từ láy …

2 Nội dung

Tràng giang là nổi sầu vũ trụ , nhưng chủ yếu vẫn là nổi buồn thương về cuộc đời , kiếp người , là nổi sầu nhân thế Đằng sau tâm trạng buồn , cơ đơn là niềm khao khát sự sống , khao khát hồ hợp , cảm thơng

“Tràng giang là một bài thơ ca ngợi non sơng đất nước , do đĩ nĩ dọn đường cho lịng yêu giang sơn

tổ quốc ” ( Xuân Diệu )

IV-Củng cố:

- Em hiểu câu đề từ của bài thơ này ntn?

- Tình yêu nước thầm kín được thể hiện ntn?

V- Chuẩn bị bài mới:

- Soạn bài “Luyện tập thao tác Lập luận bác bỏ”.Làm tất cả các bài tập trong sgk