Ngành Giun tròn (Sinh sản và phát triển) ppsx

Ở giai đoạn 2 phôi bào, một phôi bào là mầm của tế bào sinh sau này nguyên phân bình thường, còn phôi bào kia thì nhiễm sắc thể của nó bị tiêu biến một phần trước khi phân chia tiếp theo

Ngành Giun tròn (Sinh sản và phát

triển)

2 Sinh sản và phát triển

Phần lớn giun tròn đẻ trứng, một số ít đẻ con Trứng giun tròn phân cắt xác định, đối xứng hai bên, hoàn toàn và gần như không đều Mầm sinh dục phân hoá rất sớm, ngay từ giai đoạn 2 phôi bào: Phôi bào lớn là mầm của lá phôi ngoài còn phôi bào bé là mầm của hệ sinh dục và các

nội quan khác (lá phôi trong) Thường gặp hiện tượng giảm nhiễm trong quá trình phân cắt

trứng ở các giun tròn ký sinh (Bennett, Ward, 1986) (hình 5.13) Ở giai đoạn 2 phôi bào, một phôi bào là mầm của tế bào sinh sau này

nguyên phân bình thường, còn phôi bào kia thì nhiễm sắc thể của nó bị tiêu biến một phần

trước khi phân chia tiếp theo Đến giai đoạn 64 phôi bào thì chỉ có 2 phôi bào có đủ bộ gen, là tiền thân của phần sinh, còn 62 tế bào còn lại chỉ chứa khoảng 20% bộ gen sẽ cho ra các tế bào phần thể Một đặc điểm đáng chú ý nữa là sau giai đoạn tạo cơ quan, các tế bào thể không tiếp tục phân chia nữa Vì vậy số lượng tế bào

sẽ được giữ nguyên cho đến trưởng thành, tế bào chỉ lớn về kích thước mà không tăng số

lượng Phôi vị được hình thành theo cách lõm vào và có biến đổi ít nhiều Phát triển hậu phôi của giun tròn nhìn chung qua 4 lần lột xác, phân

biệt thành ấu trùng các tuổi từ 1 – 4 Hình dạng của ấu trùng giống trưởng thành (ở lần lột xác thứ 4)

Ấu trùng có thể lột xác ngay trong trứng và ở tuổi 3 có khả năng gây nhiễm Phát triển của giun tròn không qua xen kẽ thế hệ, có thể phát triển trực tiếp hay gián tiếp

Phát triển trực tiếp: Ở giun tròn ký sinh thực vật

đẻ trứng vào đất hay vào cây chủ, phát triển

trực tiếp ở đó Giun tròn ký sinh động vật thì

trứng theo phân của vật chủ ra ngoài và vào cơ thể vật chủ bằng con đường tiêu hoá Khi thải ra

ngoài thì trứng thường ở vào giai đoạn hình

thành ấu trùng hay đang phân cắt vì vậy cần có thời gian phát triển ở môi trường ngoài thì ấu trùng mới có điều kiện nhiễm bệnh Có một số trường hợp ấu trùng sống trong đất một thời

gian rồi mới chui vào vật chủ qua da Khi vào ống tiêu hoá của cơ thể vật chủ, ấu

trùng có thể hình thành ngay con trưởng thành tại đó (Trichocephala, Oxyurata) hay qua vòng di chuyển phức tạp qua gan, phổi, tim… rồi trở về nơi ký sinh là ống tiêu hoá (Ascaridata) Phát triển gián tiếp: Phát triển qua vật chủ trung gian là động vật không xương sống như côn

trùng, giun đất, ốc, giáp xác… Thông thường trứng của giun tròn rời vật chủ chính ra môi

trường ngoài một thời gian Lúc này trứng của giun tròn ở vào các giai đoạn phát triển khác

nhau tuỳ loài sau đó bị vật chủ trung gian ăn

vào Trong cơ thể vật chủ trung gian, ấu trùng phát triển một thời gian trước khi vào vật chủ chính Một số giun tròn phát triển gián tiếp không qua môi trường ngoài mà vào thẳng vật chủ trung gian (ví dụ muỗi hút máu truyền bệnh giun chỉ) hay có khi vật chủ trung gian và vật chủ chính là một (giun xoắn) Như vậy ở

giun tròn ta có thể hình dung con đường hình thành phát triển gián tiếp từ phát triển trực tiếp bằng cách có sự tham gia của vật chủ mới vào vòng đời, mở đầu như là một vật chủ chứa sau

đó chuyển thành vật chủ trung gian (hình 5.14)

Hương Thảo (Theo giáo trình ĐVKXS)