DUỢC VỊ - BINH LANG (Quả Cau) ppt

Hạt khô chắc, không mọt, ngoài không nhăn nheo, không vụn nát là tốt.. - Thuốc trị sán: do xét nghiệm thấy nước sắc hạt Cau có tác dụng làm tê liệt sán nhưng chỉ mạnh đối với đầu con sán

DUỢC VỊ - BINH LANG (Quả Cau)

Tên thuốc: Semen Aracae

Tên khoa học: Areca catechu L

Họ Dừa (Palmae)

Bộ phận dùng: hạt của quả cau Cây cau có hai giống: cau rừng (sơn Binh lang), hạt nhỏ, nhọn, chắc và cau vườn (gia Binh lang) hạt to, hình nón cụt

Hạt cau rừng còn gọi tiêm Binh lang tốt hơn hạt cau nhà

Hạt khô chắc, không mọt, ngoài không nhăn nheo, không vụn nát là tốt

Tính vị: vị đắng, cay, chát, tính ôn

Quy kinh: Vào kinh Vị và Đại trường

Tác dụng: hạ khí, hành thuỷ, tiêu hoá, sát trùng (phá tích)

Chủ trị: trị giun sán (30 - 80g) (phối hợp với hạt Bí ngô), kích thích tiêu hoá (0,5 - 4g) Trị sốt rét (phối hợp với Thường sơn đều 12g)

Cách bào chế:

Theo Trung Y: Ngâm nước ủ mềm, cạo bỏ dưới đáy, thái nhỏ Chớ chạm tới lửa sợ kém sức, nếu dùng chín thì thà không dùng (Lôi Công Bào Chích Luận)

Theo kinh nghiệm Việt Nam:

- Ngâm nước 2 - 3 ngày, ngày thay nước một lần trong chậu sành hay men, vì có chất chát, kỵ sắt, thái mỏng, phơi khô, không được sao

- Thuốc trị sán: do xét nghiệm thấy nước sắc hạt Cau có tác dụng làm

tê liệt sán nhưng chỉ mạnh đối với đầu con sán (trái lại hạt Bí rợ có tác dụng chủ yếu làm tê khúc đuôi) cho nên có bài thuốc sau đây: Sáng lúc bụng đói

ăn 40 - 100g hạt bí rợ (bỏ vỏ) Hai giờ sau uống nước sắc hạt Cau (trẻ em trên 10 tuổi 30g, phụ nữ 50 - 60g, người lớn 80g, cho liều hạt cau trên đây đun với 300 ml nước Đun cho cạn còn 250 ml Nhỏ dung dịch

gelatin 2,5% vào cho đến khi kết tủa (để loại chất chát) Gạn lọc, đun cạn cho còn 150 - 200ml) Nửa giờ sau khi uống hạt cau, uống một liều thuốc tẩy (Magie sunfat 30g) Nằm nghỉ, đợi thật buồn đi ngoài, ỉa vào một chậu nước ấm, nhúng cả mông vào

Bảo quản: dễ bị mọt nên phải đậy kín, năng xem luôn Nếu bị mọt có thể sấy hơi diêm sinh

Kiêng ky: người khí hư hạ hãm không tích trệ thì không nên dùng Kỵ lửa

BẠCH QUẢ

Tên thuốc: Semen Ginkgo

Tên khoa học: Ginkgo biloba Lin

Họ Bạch Quả (Ginkgoaceae)Bộ phận dùng: quả Quả chắc, tròn, trắng ngà, có nhiều bột không mọt là tốt

Tính vị: vị đắng, ngọt, tính bình

Quy kinh: Vào kinh Phế, Tỳ

Tác dụng: liễm Phế khí, tiêu đờm suyễn, sát trùng

Chủ trị: trị ho hen, đờm suyễn, bạch đới, bạch trọc, tiểu vặt, đắp ngoài trị sang lở

- Hen kèm tức ngực và ho có nhiều đờm loãng: Dùng Bạch quả với

Ma hoàng, Cam thảo

- Hen kèm tức ngực và ho có đờm dày màu vàng: Dùng Bạch quả với Hoàng cầm, Tang bạch bì trong bài Định Suyễn Thang

- Khí hư do Thấp, nhiệt dồnxuống hạ tiêu biểu hiện như khí hư có mùi, màu vàng: Dùng Bạch quả với Hoàng bá và Xa tiền tử

- Thận dương hư biểu hiện như khí hư đục (hơi trắng) không mùi: Dùng Bạch quả với Nhục quế, Hoàng kỳ và Sơn thù du

Cách bào chế:

Theo Trung Y: bỏ vỏ cứng lấy nhân, bỏ màng nhân bọc ở ngoài nhân rồi giã nát dùng

Theo kinh nghiệm Việt Nam: Đập dập bỏ vỏ và màng bọc nhân (nhúng qua nước ấm, để một lúc rồi bóc màng đi); khi bốc thuốc thang giã dập nát

Bảo quản: để nơi khô ráo, thoáng gió Tránh nóng ẩm dễ biến chất

Liều dùng: 6 - 12g

Ghi chú:

Dùng quá liều vị thuốc này gây độc

Kiêng ky: hễ có thực tà thì kiêng dùng, không nên dùng nhiều, làm cho khí ủng trệ, trẻ con mà dùng thì phát kinh phong và sinh bệnh cam