Rối loạn chuyển hóa vitamin docx

Thiếu hụt vitamin xảy ra từ từ, ít triệu chứng đặc hiệu nên khó phát hiện, có thể có một số dấu hiệu đặc trưng nhưng việc dùng vitamin chỉ tập trung vào đối tượng có nguy cơ như: trẻ sơ

Rối loạn chuyển hóa vitamin

V itamin là những hợp chất hữu cơ mà cơ thể cần một lượng nhỏ trong chuyển hoá

Cơ thể người không tổng hợp được, nếu có thể chỉ có một lượng nhỏ Có 2 loại vitamin:

- Vitamin tan trong nước, gồm có nhóm B và nhóm C

- Vitamin tan trong dầu gồm có nhóm A, D,

E và nhóm K

Thường thì ít gặp thiếu vitamin đơn thuần nhưng hay gặp khi thiếu dinh dưỡng protein - năng lượng Thiếu hụt vitamin xảy ra từ từ, ít triệu chứng đặc hiệu nên khó phát hiện, có thể có một số dấu hiệu đặc trưng nhưng việc dùng vitamin chỉ tập trung vào đối tượng có nguy cơ như: trẻ sơ sinh cần vitamin K, phụ nữ có thai cần acid folic, người ăn chay cần vitamin B1, người cao tuổi cần nhiều loại

vitamin; multivitamin cùng với khoáng chất vi lượng đáp ứng tốt với việc giảm tần suất mắc bệnh và miễn dịch, trẻ nhỏ cần vitamin A, C, D Những vitamin này nếu

bị thiếu hụt sẽ gây rối loạn chuyển hóa trong cơ thể và gây một số bệnh, có thể rất nghiêm trọng

Vitamin tan trong nước

Vitamin B1:

Còn gọi là thiamin, là một coenzym cần cho một số phản ứng sinh học, ôxy hoá carbonhydrat, dẫn truyền thần kinh ngoại vi

Thiếu hụt sẽ gây chán ăn, chuột rút, dị cảm và kích thích, ảnh hưởng lên hệ tim mạch dẫn đến khó thở tim nhanh, tim to, phù ngoại vi (beri-beri) Với hệ thần kinh

vận động và cảm xúc gây đau đối xứng, dị cảm, mất phản xạ, tổn thương hệ thần kinh trung ương dẫn đến hội chứng Wernicke-Korsakoff, biểu hiện rung giật nhãn cầu, liệt mắt, thất điều, lú lẫn, mất trí nhớ

Đa số người thiếu hụt thiamin là do nghiện rượu

Chữa trị: Dùng thuốc ngoài đường tiêu hoá Đa số có hiệu quả ngay và hoàn toàn nhưng cũng có đến gần một nửa chỉ hồi phục một phần hoặc không hồi phục

Vitamin B2:

Riboflavin là coenzym tham gia vào nhiều phản ứng ôxy hoá khử và là thành phần thiết yếu của enzym khác

Thiếu hụt vitamin B2 xảy ra và kết hợp với thiếu hụt vitamin khác do chế độ ăn không đủ, nghiện rượu tương tác thuốc biểu hiện viêm loét miệng (môi, niêm mạc lưỡi, góc miệng), viêm da mỡ, mệt mỏi, thiếu máu, vết máu giác mạc

Vitamin B6:

Pyridoxin là nhóm chất liên quan chặt chẽ với nhau trong chuyển hoá trung gian,

là coenzym chính chuyển hoá các acid amin, pyridoxal phosphat là chất quan trọng nhất

Thiếu hụt vitamin B6 có thể do tương tác thuốc, nghiện rượu hoặc do bẩm sinh Hội chứng biểu hiện giống như loại nhóm B loét miệng, lưỡi, môi, mệt mỏi, dễ kích thích Thiếu hụt nặng gây co giật, thiếu máu, bệnh thần kinh ngoại vi

Pyridoxal phosphat dưới 50 nanogam/ml

Vitamin C:

Acid ascorbic là chất chống ôxy

hoá, tham gia vào nhiều phản ứng

hoá khử và tổng hợp collagen, tăng

hấp thu sắt, chuyển hoá tryrosin,

thuốc làm lành vết thương

Thiếu hụt do đưa vào không đủ,

nghiện rượu, người nghèo, người

già, bệnh tật (ung thư, suy thận), hút

thuốc

Triệu chứng không rõ ràng như yếu mệt, điển hình là bệnh Scorbut (xuất huyết như chảy máu cam, máu lợi, khớp, chậm liền vết thương, phù, thiểu niệu, bệnh thần kinh) Acid ascobic huyết tương dưới 0,1mg/dl

Đã nhận thấy liều cao vitamin C có thể giảm nguy cơ ung thư, bảo vệ mạch vành, ngăn ngừa LDL (lipoprotein tỷ trọng thấp)

Tác dụng phụ: có thể bị kích ứng dạ dày, tiêu chảy, đầy hơi Nghi ngờ có thể gây sỏi thận oxalat

Niacin

Acid nicotinic là thành phần thiết yếu của các coenzym, tham gia vào nhiều phản ứng ôxy hoá khử khác nhau

Thuốc được dùng chữa trị tăng cholesterol và triglycerid máu đặcbiệt lopoprotein

tỷ trọng thấp (LDL) hoặc loại rất thấp (VLDL) nhưng lại làm tăng lipoprotein tỷ trọng cao (HDL)

Thiếu hụt: do chỉ ăn ngô, nghiện rượu, tương tác thuốc, thiếu dinh dưỡng Biểu hiện không rõ như: chán ăn, yếu mệt, kích thích, viêm lưỡi miệng, sút cân, tam chứng Pellagre (viêm da, tiêu chảy, sa sút trí tuệ như lú lẫn, mất trí, ảo giác, loạn tâm thần), tiêu chảy

Thiếu hụt vitamin có thể gây loét miệng

Lưu ý: không dùng liều cao để trị tăng lipid huyết, thuốc gây đỏ da, kích ứng dạ dày, tăng men gan, tăng glucose huyết và bệnh gút (tuy ít xảy ra) Có thể bị viêm gan tối cấp

DS Phạm Tiếp