Nghiên cứu bài mới 1 CÁC CHẤT THUẬN TỪ VÀ NGHỊCH TỪ Các chất trong tự nhiên khi đặt trong từ trường đều bị nhiễm từ từ hóa Tuyệt đại đa số chất có tính từ hóa yếu, một số rất ít chất c
Trang 1Tiết : _
Bài 56
SỰ TỪ HÓA CÁC CHẤT
I Mục tiêu :
+ Hiểu được các chất thuận từ, chất nghịch từ, chất sắt từ Sự từ hóa các cấht sắt từ
+ Hiểu được hiện tượng từ trễ là gì ? + Nắm được một vài ứng dụng của hiện tượng từ hóa của chất sắt từ
II Phương Pháp Giảng Dạy : Phương pháp diễn giảng …
III Thiết bị , đồ dùng dạy học :
IV Tiến Trình Giảng dạy
Phân phối
thời gian
Phần làm việc của Giáo Viên
Hoạt đông của học sinh Ghi chú
1 Kiểm tra
bài cũ và
kiến thức cũ
liên quan
với bài mới
(3’)
2 Nghiên
cứu bài mới 1) CÁC CHẤT THUẬN TỪ VÀ NGHỊCH TỪ Các chất trong tự nhiên khi đặt trong từ trường đều bị
nhiễm từ (từ hóa) Tuyệt đại đa số chất có tính từ hóa yếu, một số rất ít chất có tính từ hóa mạnh
Các chất có tính từ hóa yếu bao gồm các chất thuận từ và nghịch từ
Nếu từ trường ngòai bị mất thì từ tính của các vật này
1) CÁC CHẤT THUẬN TỪ VÀ NGHỊCH TỪ
GV : Tất cả các chất trong tự nhiên đều bị từ hóa (Đại đa số có tính từ hóa yếu) Những chất từ hóa yếu có hai loại là các chất thuận từ và các chất nghịch từ
Trang 2cũng bị mất
2) CÁC CHẤT SẮT TỪ
Các chất có từ tính mạnh lập thành một nhóm gọi là
các chất sắt từ (Sắt, Niken, Côban … )
Sắt có cấu trúc đặc biệt về phương diện từ :
- Một mẩu sắt được cấu tạo vô số các miền từ hóa tự
nhiên, mỗi miền đó có kích thước vào cỡ 0,01 – 0,1 mm
và chứa khoảng 1016 – 1019 nguyên tử và được xem là
một “kim nam châm nhỏ” sắp xếp hỗn độn Thanh sắt
không có từ tính
- Đặt thanh sắt vào từ trường ngòai, dưới tác dụng từ
trường ngòai các “kim nam châm nhỏ” có xu hướng
sắp xếp theo từ trường ngoài Thanh sắt có từ tính
3) NAM CHÂM ĐIỆN – NAM CHÂM VĨNH CỮU
+ Ống dây mang dòng điện có thêm lõi sắt là một nam
châm điện
+ Ngắt dòng điện trong ống dây thì từ tính của lõi sắt
cũng bị mất rất nhanh ( chất sắt từ mềm )
+ Ống dây mang dòng điện có thêm lõi thép là một
nam châm điện, khi ngắt dòng điện trong ống dây, từ
tính của lõi thép còn giữ được một thời gian dài gọi là
nam châm vĩnh cửu (nam châm )
+ Một chất sắt từ mà từ tính của nó tồn tại khá lâu sau
khi từ trường ngòai triệt tiêu được gọi là chất sắt từ cứng
4) HIỆN TƯỢNG TRỂ TỪ
Xét một ống dây trong đó có lõi thép
Khi ta giảm từ trường ngòai từ B0 đến 0, nhưng vẫn giữ
nguyên chiều của nó , thì từ trường của lõi thép cũng
2) CÁC CHẤT SẮT TỪ
GV : ( Làm rõ đặc điểm của sự cấu tạo các chất sắt từ ) : Mỗi vật sắt từ được cấu tạo bởi vô số các miền từ hóa tự nhiên Khi đặt vật sắt từ trong từ trường thì các miền từ hóa tự nhiên này bị xoay hướng và sắp xếp lại theo hướng ưu tiên là hướng của từ trường ngòai Chính ví lí do này mà các chất sắt từ có tính từ hóa mạnh
3) NAM CHÂM ĐIỆN – NAM CHÂM VĨNH CỮU
GV : Nhắc lại sơ lược về nam châm vĩnh cữu mà các em đã học
GV lưu ý thêm về khái niệm chất sắt từ mềm và chất sắt từ cứng
4) HIỆN TƯỢNG TRỂ TỪ
GV tiến hành thí nghiệm về hiện tượng từ trễ được tiến hành với một ống dây mang dòng điện trong đó có một lõi thép kết luận
Trang 3giảm Từ trường ngòai bằng không nhưng từ trường của
lõi thép vẫn còn khác không , nghĩa là từ trường của lõi
thép giảm chậm hơn (trể hơn ) từ trường ngoài
Ta đổi chiều dòng điện trong ống dây rồi cho từ trường
tăng từ 0 đến B0 từ trường của lõi thép giảm , khi từ
trường lõi thép bằng 0 từ trường ngòai ngược chiều từ
trường lõi thép và có giá trị –Bc ( từ trường kháng từ ),
phụ thuộc vào tính chất lõi thép
Đến đây nếu ta cho từ trường ngòai tăng từ – B0 đến B0
thì từ trường của lõi thép tăng rồi giảm theo một đường
cong kín MQNLM gọi là chu trình từ trễ
5) ỨNG DỤNG CỦA CÁC VẬT SẮT TỪ
( Xem SGK trang 263 )
GV cần làm cho HS nắm được các điểm sau :
+ Đường biểu diễn sự phụ thuộc của từ trường lõi thép vào từ trường ngòai là một đường cong Sự phụ thuộc rất phức tạp
+ Đặc biệt là khi từ trường ngòai bằng 0 mà từ trường lõi tháp khác 0 Nam châm vĩnh cữu
+ Muốn từ trường lõi thép bằng 0, ta đổi chiều dòng điện trong ống dây, đồng thời phải điều chỉnh cường độ dòng điện sao cho từ trường của dòng điện sao cho từ trường của dòng điện trong ống dây đạt đến một giá trị nhất định gọi là từ trường kháng từ
5) ỨNG DỤNG CỦA CÁC VẬT SẮT TỪ
GV trình bày nguyên tắc họat động thiết bị ghi âm
GV : Trình bày quá trình ghi âm xảy
ra như sau : + Chuyển dao động âm thành dao động điện dao động được khuếch đại và đưa vào đầu ghi
+ Dòng điện trong đầu ghi gây ra từ trường ở khe hẹp giữa hai cực của đầu ghi có phương chiều như dao động
Trang 4điện + Lớp bột từ trên băng từ chuyển động đều qua khe hẹp ở hai đầu ghi được từ hóa phản ánh đúng dòng điện do âm thanh gây ra
+ Để phát lại âm, cho băng từ chạy qua đầu đọc Trong đầu đọc xuất hiện dòng điện cảm ứng biến đổi đúng như âm thanh đã ghi Đưa dòng điện đó
ra loa Ta nhận được âm đã ghi
3 Củng cố
bài giảng
Dặn dò của
học sinh
(5’)
GV dặn học sinh trả lời các câu hỏi 1,
2, 3, 4 SGK trang 264 HS trả lời các câu hỏi 1,2, 3, 4 SGK trang 264