Để hiểu được đặc điểm, cấu tạo của mạng điện trong nhà, và trong mỗi gia đình, các thiết bị đóng- cắt và lấy điện của mạng điện trong nhà là không thể không kể đến, để tìm hiểu rõ hơn về
Trang 1C«ng nghÖ 8
Lớp: – Tiết:………
Bài 50: ĐẶC ĐIỂM VÀ CẤU TẠO MẠNG ĐIỆN TRONG NHÀ
I- Mục tiêu
1 Kiến thức
- Biết được đặc điểm của mạng điện trong nhà
- Biết được cấu tạo, chức năng của một số phần tử của mạng điện trong nhà
2 Kỹ năng
- Thảo luận nhóm và trình bày vấn đề
- Quan sát – phân tích kênh hình
3 Thái độ
- Có ý thức tìm hiểu về đặc điểm, cấu tạo mạng điện trong lớp học, gia đình mình
II- Chuẩn bị
1 Giáo viên
- Nghiên cứu kỹ SGK, SGV và tham khảo các tài liệu có liên quan để soạn giáo án
2 Học sinh
- Đọc trước bài 50; 51- SGK Công nghệ 8
III- Phương pháp
Phương pháp thảo luận nhóm và vấn đáp
IV- Tổ chức bài giảng
1 Ổn định tổ chức lớp.
2 Kiểm tra bài cũ (bỏ qua – giờ trước kiểm tra 1 tiết)
3 Tiến trình dạy học
Giới thiệu: Hệ thống điện quốc gia gồm các nhà máy điện, đường dây tải điện, trạm biến áp, trạm phân phối và đóng cắt… để truyền tải điện năng từ nhà máy điện đến các nhà máy, xí nghiệp, nông trại, khu dân cư… Mỗi gia đình chúng ta là một hộ tiêu thụ điện trong các khu dân cư đó Để hiểu được đặc điểm, cấu tạo của mạng điện trong nhà, và trong mỗi gia đình, các thiết bị đóng- cắt và lấy điện của mạng điện trong nhà là không thể không kể đến, để tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này chúng ta cùng tìm hiểu bài học thứ 44 - Bài 50: “ĐẶC ĐIỂM VÀ CẤU TẠO MẠNG ĐIỆN TRONG NHÀ”; Bài 51: “THIẾT BỊ ĐÓNG – CẮT VÀ LẤY ĐIỆN CỦA MẠNG ĐIỆN TRONG NHÀ”, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu lần lượt nhé !
Hoạt động của Giáo viên H.động của HS Nội dung ghi bảng
* Phân tích hình 50.1 để phân tích hệ thống
a Hoạt động 1: Tìm hiểu về “Đặc điểm và I- Đặc điểm và yêu cầu của
Trang 2C«ng nghÖ 8
yêu cầu của mạng điện trong nhà”.
? Mạng điện trong nhà có những đặc điểm
của các yếu tố gì?(3 đặc điểm thuộc 3 yếu tố:
Điện áp của mạng điện trong nhà; Đồ dùng
điện của mạng điện trong nhà; Sự phù hợp
điện áp giữa các thiết bị, đồ dùng điện với
điện áp của mạng điện
* Y/cầu HS quan sát hình 50.1, liên hệ với gia
đình, lớp học của em, cho biết:
? Điện áp của mạng điện trong nhà có đặc
điểm gì?
* Nhấn mạnh: 220V là giá trị định mức của
mạng điện sinh hoạt ở nước ta.
* Y/cầu liên hệ với gia đình em, cho biết:
? Những đồ dùng điện trong nhà em có điện
áo định mức là bao nhiêu? Tại sao đồ dùng
điện phải có chung điện áp?(220V- Vì tất cả
các đồ dùng trong mạng phải có điện áp định
mức phù hợp với điện áp mạng điện cung
cấp)
? Có những đồ dùng điện nào có điện áp thấp
hơn không?Hãy cho biết khi sử dụng những
đồ dùng điện đó có cần qua một thiết bị hạ áp
nào không?(Liên hệ với gia đình- những đồ
dùng điện của Nhật có cấp điện áp 110V; khi
sử dụng phải dùng qua máy biến áp)
* Giải thích thuật ngữ “tải” hay còn gọi là
“phụ tải”: Là bao gồm tất cả các thiết bị điện,
đồ dùng điện trong một mạng điện
? Theo em, đồ dùng điện trong mỗi gia đình
có giống nhau về số lượng không?Hãy kể tên
những đồ dùng điện mà em biết?(số lượng đồ
dùng điện rất khác nhau giữa các gia đình)
? Theo em, công suất của các đồ dùng điện
có giống nhau không? Hãy lấy VD cụ thể.
? Em có rút ra kết luận gì về đặc điểm đồ
dùng điện của mạng điện trong nhà?(nhu cầu
dùng điện giữa các gia đình là rất khác nhau,
nên tải của mỗi mạng điện cũng rất khác
nhau, tạo nên tính đa dạng của mạng điện
trong nhà Từ đó việc thiết kế mạng điện
trong nhà cũng rất đa dạng)
- Trả lời
- Quan sát, liên
hệ, trả lời
- Liên hệ, Trả lời
- Liên hệ, Trả lời
- Trả lời
- Liên hệ
- Rút ra kết luận
mạng điện trong nhà
1 Đặc điểm của mạng điện trong nhà
a Điện áp của mạng điện trong nhà
- Có điện áp thấp, chủ yếu là ở cấp điện áp 220V
b Đồ dùng điện của mạng điện trong nhà
- Đồ dùng điện rất đa dạng
- Công suất điện của các đồ dùng điện rất khác nhau
c Sự phù hợp điện áp giữa
Trang 3C«ng nghÖ 8
? Khi đồ dùng điện có công suất lớn hơn thì
điện áp cũng phải lớn hơn có đúng không?
(không)
? Hãy lấy một VD về sự phù hợp điện áp giữa
đồ dùng điện và cấp điện áp của đồ dùng
điện trong nhà em?(VD: Bếp điện:
1000W-220V; Nồi cơm điện: 500W – 1000W-220V; Bàn là
điện: 800W- 220V…)
→ Rút ra kết luận: Các đồ dùng điện trong
nhà dù có công suất khác nhau nhưng đều có
điện áp định mức bằng điện áp định mức của
mạng điện Điều đó có ý nghĩa quan trọng là
khi mua, chọn và sử dụng đồ dùng điện phải
tương thích với mạng điện trong nhà
? Trong mạng điện sinh hoạt, điều gì thể hiện
sự phù hợp giữa điện áp của các thiết bị, đồ
dùng điện với điện áp của mạng điện?
* Y/cầu HS làm bài tập trong SGK, GV rút ra
KL: Đồ dùng phù hợp với mạng điện 220V
là: Bàn là điện 220V- 1000W; Phích cắm điện
250V- 5A; Công tắc điện 500V- 10A
? Khi thiết kế, lắp đặt, mạng điện trong nhà
cần phải đảm bảo những yêu cầu gì?
- Trả lời
- Liên hệ
- Trả lời
- Làm bài tập
- Trình bày trong SGK
các thiết bị, đồ dùng điện với điện áp của mạng điện
-
- Các thiết bị điện và đồ dùng điện trong nhà phải có điện áp định mức phù hợp với điện áp của mạng điện
- Riêng đối với các thiết bị đóng – cắt, bảo vệ và điều khiển, điện áp định mức của chúng có thể lớn hơn điện áp định mức của mạng điện
2 Yêu cầu của mạng điện trong nhà
- Đảm bảo cung cấp đủ điện cho các đồ dùng điện trong nhà và dự phòng cần thiết
- Đảm bảo an toàn cho người
sử dụng và cho ngôi nhà
- Dễ dàng kiểm tra và sửa chữa
- Sử dụng thuận tiện, bền chắc
và đẹp
b Hoạt động 2: Tìm hiểu về “Cấu tạo của
mạng điện trong nhà”
* GV hướng dẫn HS phân tích hình 50.2
* Y/cầu HS quan sát hình 50.2 – Cấu tạo
mạng điện trong nhà, cho biết:
? Một mạng điện đơn giản trong nhà được
cấu tạo như thế nào?(gồm mạch chính và
mạch nhánh)
? Mạch chính và mạch nhánh trong mạng
điện được thiết kế để lắp đặt như thế nào?
- Phân tích hình
- Quan sát
- Trả lời
- Trả lời
II– Cấu tạo của mạng điện trong nhà
Trang 4C«ng nghÖ 8 (- Từ mạng điện phân phối, mạch chính (dây
pha và dây trung tính) đi qua đồng hồ đo điện
năng (công tơ điện) vào nhà
- Từ mạch chính rẽ ra các mạch nhánh Các
mạch nhánh được lắp song song với nhau để
có thể điều khiển độc lập, có chức năng cung
cấp điện tới các đồ dùng điện.)
? Hãy điền các thứ tự còn thiếu chỉ những
phần tử của mạch điện còn thiếu trong sơ đồ
hình 50.2
? Cấu tạo một mạng điện gồm những phần tử
gì?
? Hãy mô tả cấu tạo mạng điện trong nhà em
hoặc trong lớp học?
- Điền các thứ tự thiếu trong sơ đồ
- Trả lời
- Liên hệ
Gồm các phần tử:
1 Công tơ điện
2 Dây dẫn điện
3 Các thiết bị đóng – cắt, bảo
vệ và lấy điện
4 Đồ dùng điện
Củng cố bài 50
Gọi HS đọc ghi nhớ - SGK /T 175
Bài 51: THIẾT BỊ ĐÓNG – CẮT VÀ LẤY ĐIỆN
CỦA MẠNG ĐIỆN TRONG NHÀ
Giới thiệu: Trong mạng điện sinh hoạt, mỗi thiết bị - đồ dùng đều chiếm 1 vai trò quan trọng riêng Tại sao lại cần dùng các thiết bị đóng – cắt và lấy điện của mạng điện trong nhà? Các
em hãy thử tưởng tượng xem điều gì sẽ xảy đến nếu như trong mạng điện không có công tắc điện, không có ổ cắm và phích cắm điện hay cầu chì – aptomat để bảo vệ sự an toàn cho mạng điện Để tìm hiểu về các thiết bị điện này, chúng ta sẽ nghiên cứu tiếp bài 51: THIẾT
BỊ ĐÓNG – CẮT VÀ LẤY ĐIỆN CỦA MẠNG ĐIỆN TRONG NHÀ
Hoạt động của Giáo viên H.động của HS Nội dung ghi bảng
a Hoạt động 1: Tìm hiểu về “Thiết bị đóng
– cắt mạch điện”.
* Y/cầu HS quan sát hình 51.1 cho biết:
? Trường hợp nào bóng điện sáng hoặc tắt?
Tại sao?(a: sáng – kín mạch; b: tắt- hở mạch)
? Em hãy cho biết công dụng của công tắc
điện?
* Chia lớp làm 4 nhóm HS, thảo luận trong
vòng 5p’.2 nhóm/1 câu hỏi
- Trả lời
- Trả lời
- Chia nhóm
III- Thiết bị đóng – cắt mạch điện
1 Công tắc điện
a Khái niệm
- Dùng để đóng cắt mạch điện
b Cấu tạo
Trang 5C«ng nghÖ 8
- Y/cầu tìm hiểu cấu tạo của công tắc điện,
kết hợp quan sát hình 51.2 SGK, trả lời ?:
? Vỏ công tắc làm bằng vật liệu gì? Nhằm
mục đích gì?
? Hãy nêu cấu tạo vật liệu, chức năng các bộ
phận chính của công tắc điện?
* Đáp án:
Vỏ (1) : Thường làm bằng nhựa hoặc sứ để
cách điện và bảo vệ phần dẫn điện (làm bằng
vật liệu cách điện)
Cực động (2) : làm bằng đồng, để đóng cắt
mạch điện (là vật liêu dẫn điện)
Cực tĩnh (3): làm bằng đồng, để đóng cắt
mạch điện (là vật liêu dẫn điện)
? Trên vỏ của 1 công tắc điện có ghi
220V-10A, hãy giải thích ý nghĩa của số đó?
? Thiết bị đóng – cắt mạch điện được phân
loại như thế nào?
* Y/cầu HS quan sát hình 51.3, hoàn thành
bài tập trong SGK:
1 Công tắc bật b, c, g
* Y/cầu HS làm bài tập trong SGK để nêu
nguyên lý làm việc của công tắc
? Trong mạch điện, công tắc thường được lắp
ở vị trí nào? Để trả lời câu hỏi này, các em
- Quan sát, trả lời
- Trả lời
- Trả lời
- Làm bài tập
- Làm bài tập để trả lời câu hỏi
- Gồm: vỏ, cực động và cực tĩnh
+ Cực động được liên kết với núm đóng – cắt
+ Cực tĩnh được lắp trên thân,
có vít để cố định đầu dây dẫn điện của mạch điện…
c Phân loại
- Dựa vào số cực người ta chia ra: công tắc điện 2 cực, công tắc điện 3 cực…
- Dựa vào thao tác đóng – cắt: công tắc bật, công tắc xoay, công tắc bấm…
- Đồ dùng điện rất đa dạng
- Công suất điện của các đồ dùng điện rất khác nhau
d Nguyên lí làm việc
- Khi đóng công tắc, cực động nối tiếp cực tĩnh làm kín mạch Khi cắt công tắc, cực động tách khỏi cực tĩnh làm ngắt mạch điện
Trang 6C«ng nghÖ 8 hãy chọn từ hoặc cụm từ thích hợp dưới đây
và điền vào ô trống (…) trong câu sau:
Nối tiếp; sau; trước; song song
Công tắc thường được lắp trên dây pha, …
với tải, …cầu chì.
? mở rộng: Khi vỏ công tắc bị sứt, vỡ hở cực
(động hoặc tĩnh)thì sẽ như thế nào? Em giải
quyết vấn đề này như thế nào?(Khi vỏ công
tắc bị sứt, sẽ gây nguy hiểm cho người sử
dụng- Cần phải thay thế chiếc vỏ cũ bằng một
chiếc vỏ mới)
? Hãy trình bày khái niệm của cầu dao?
* Y/cầu: Quan sát hình 51.4, cho biết cấu tạo
của cầu dao?
? Người ta chia cầu dao làm mấy loại?
* Y/cầu HS quan sát hình 51.5 để thấy được
hình ảnh của cầu dao một pha và ba pha
? Em có nhận xét gì về cấu tạo ngoài của cầu
dao một pha và ba pha.
? Tại sao tay nắm cầu dao lại được bọc gỗ,
nhựa hoặc sứ?(để cách điện)
? Trên vỏ của mỗi cầu dao có ghi số
250V-15A, hãy giải thích ý nghĩa của các số đó.
(hiệu điện thế 250V và cường độ dòng điện
15A)
? Vỏ cầu dao thường được làm bằng vật liệu
gì? Tại sao?(làm bằng sứ, nhựa, gỗ để cách
điện)
? Nhà em có sử dụng cầu dao trong mạng
điện không? Nếu có thì được lắp đặt ở vị trí
nào trong mạng điện?
* Thảo luận nhóm rì rầm về tiện ích của cầu
dao: ? Khi cần sửa chữa điện trong mạng
điện trong nhà thì cầu dao có giá trị gì?(ngắt
toàn bộ dòng điện từ nguồn điện, giữ an toàn
cho người sửa chữa)
- Liên hệ, Trả lời
- Trình bày
- Quan sát, trả lời
- Quan sát
- So sánh
- Trả lời
- Trả lời
- Trả lời
- Liên hệ
- Thảo luận
- Công tắc thường được lắp trên dây pha, nối tiếp với tải, sau cầu chì
2 Cầu dao
a Khái niệm
- Cầu dao là một loại thiết bị dùng để đóng – cắt đồng thời
cả dây pha và dây trung tính của mạng điện công suất nhỏ
b Cấu tạo
Gồm: Vỏ, cực động và cực tĩnh
c Phân loại
- Căn cứ vào số cực của cầu dao, chia cầu dao làm các loại: một cực, hai cực, ba cực
- Căn cứ vào sử dụng, chia cầu dao làm các loại: một pha, ba pha
b Hoạt động 2: Tìm hiểu về “Thiết bị lấy
điện”
* Y/cầu HS quan sát hình 51.6 cho biết: - Quan sát, trả lời
II- Thiết bị lấy điện
1 Ổ điện
Trang 7C«ng nghÖ 8
? Ổ điện có cấu tạo và công dụng như thế
nào?
? Các bộ phận của ổ điện được làm bằng vật
liệu gì? (Vỏ: sứ, nhựa…; Cực tiếp điện: làm
bằng đồng)
* Y/cầu HS quan sát hình 51.7 hỏi:
? Hãy nêu cấu tạo, công dụng và vật liệu của
các bộ phận chính của phích cắm điện?
? Trong thực tế, em biết những loại phích
cắm điện nào? (phích cắm điện tháo được,
không tháo được; phích cắm điện chốt cắm
tròn , chốt cắm dẹt…)
GV nhấn mạnh cách sử dụng các thiết bị
điện an toàn và đúng kĩ thuật:
- Không sử dụng ổ điện và phích cắm điện,
cầu dao điện bị vỡ hoặc sứt mẻ
- Các loại đồ dùng điện dấu dây (cuộn lại)
như nồi cơm điện, máy hút bụi…dễ đứt lõi
dẫn điện ở vị trí cổ phích cắm nên cần lưu ý
- Khi sử dụng phích cắm điện phải chọn loại
có chốt và số liệu kĩ thuật phù hợp với ổ điện
Trong trường hợp chân cắm của phích cắm
điện không phù hợp với lỗ ổ cắm cần phải sử
dụng thêm phích nối
- Liên hệ, trả lời
- Quan sát
- Trả lời
- Liên hệ
- Cấu tạo: Gồm vỏ và cực tiếp điện
- Công dụng: Được nối với nguồn điện để từ đó đưa điện vào dụng cụ dùng điện
2 Phích cắm điện
- Cấu tạo: Gồm 2 bộ phận chính:
+ Thân: làm bằng chất cách điện tổng hợp chịu nhiệt + Chốt tiếp điện: làm bằng đồng
- Công dụng: Lấy điện từ ổ cắm tới phụ tải
Củng cố bài 51: Gọi HS đọc ghi nhớ - SGK /T 180
4 Dặn dò về nhà
- Học bài trước khi đến lớp, làm bài tập trong Vở bài tập
- Đọc trước bài 52- TH: Thiết bị đóng cắt và lấy điện
5 Rút kinh nghiệm giờ dạy
………
………
………
