SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM (HÓA HỌC)

Trong quá trình giảng dạy, ban thân tôi thờng xuyên trau dồi kiến thức, tự học, tự nghiên cứu, học hỏi đồng nghiệp nhằm đa ra những phơng án giải nhanh hoá hữu cơ, trang bị cho học sinh

Phần I Mở đầu

I lý do chọn đề tài

Sử dụng trắc nghiệm khỏch quan để đỏnh giỏ kết quả học tập của học sinh - sinh viờn là cụng việc bỡnh thường của nhiều nước trờn thế giới Ở nước ta, việc sử dụng trắc nghiệm khỏch quan để đỏnh giỏ kết quả học tập là một trong những chủ trương lớn của lónh đạo Bộ Giỏo dục và Đào tạo hiện nay, nhằm gúp phần nõng cao chất lượng dạy và học, hạn chế bệnh thành tớch trong giỏo dục và tiờu cực trong thi cử, được đụng đảo tầng lớp nhõn dõn và học sinh-sinh viờn đồng tỡnh Trong quá trình giảng dạy, ban thân tôi thờng xuyên trau dồi kiến thức, tự học, tự nghiên cứu, học hỏi đồng nghiệp nhằm đa ra những phơng án giải nhanh hoá hữu cơ, trang bị cho học sinh công cụ, kỹ năng làm bài hiệu quả trong kỳ thi tuyển sinh sắp tới

- Căn cứ vào tình hình học sinh còn yếu kém trong giải bài tập trắc nghiệm

- Đây là loại bài tập phổ biến trong chơng trình học phổ thông và chơng trình thi

đại học từ năm 2006- 2007

- Giúp học sinh rèn luyện kĩ năng viết phơng trình phản ứng Khắc sâu kiến thức,

hệ thống hoá kiến thức nâng cao mức độ t duy, khả năng phân tích phán đoán khái quát

- Bài tập trắc nghiệm là bài tập nâng cao mức độ t duy, khả năng phân tích phán

đoán, khái quát của học sinh và đồng thời rèn kĩ năng, kỹ xảo cho học sinh

- Ngời giáo viên muốn giảng dạy, hớng dẫn học sinh giải bài tập loại này có hiệu quả cao thì bản thân phải nắm vững hệ thống kiến thức cơ bản của chơng trình, hệ thống từng loại bài Nắm vững cơ sở lý thuyết, đặc điểm và cách giải cho từng loại bài Từ đó mới lựa chọn phơng pháp giải thích hợp cho từng loại bài và tích cực hoá

đợc các hoạt động của học sinh

- Xuất phát từ tình hình thực tế học sinh lớp 12 của trờng sở tại: Kiến thức cơ bản cha chắc chắn, t duy hạn chế Do thay đổi phơng pháp kiểm tra đánh giá từ năm học 2006-2007, môn hoá học 100% câu hỏi trắc nghiệm khách quan Để giúp học sinh nắm chắc kiến thức cơ bản và hoàn thành tốt đợc các bài tập theo phơng pháp trắc nghiệm khách quan

Từ những lí do trên, tôi chọn đề tài:

“Hớng dẫn học sinh giải nhanh bài tập trắc nghiệm hoá hữu cơ ”

II nhiệm vụ và phơng pháp nghiên cứu

1 Thực trạng ban đầu

- Thí sinh phải tự lực hoàn toàn khi làm bài : Đề thi trắc nghiệm thờng có nhiều câu

đợc phiên bản do máy tính tự xáo trộn thứ tự các câu của bộ đề cũng nh xáo trộn kí hiệu của các phơng án trả lời sao cho các thí sinh ngồi cạnh nhau hoặc có thể toàn

bộ số thí sinh trong mỗi phòng thi có đề thi riêng, giống nhau về nội dung nhng

hoàn toàn khác nhau về thứ tự các câu và kí hiệu các phơng án trả lời Do đó, không thể quay copy hay dùng "phao thi" đợc Thí sinh phải rèn luyện tính tự lực hoàn

toàn trong thi trắc nghiệm

- Phải học thật kĩ nắm thật chắc toàn bộ nội dung chơng trình sách giáo khoa:

Không đợc học tủ, học lệch chỉ những kiến thức lớp 12, hay chỉ làm những

bài tập dễ, mà phải ôn tập cả những kiến thức có liên quan ở lớp 10 lớp 11 và phải làm hết toàn bộ số bài tập trong sách giáo khoa bộ môn, đồng thời tham khảo kĩ phần I, II của tập sách này để thành thạo kĩ năng làm bài tập trắc

nghiệm

- Phải làm bài với tốc độ nhanh : Một trong những đặc điểm, yêu cầu của thi trắc nghiệm là phải làm bài với tốc độ nhanh (giải nhiều câu trong một thời gian rất có hạn, để đánh giá khả năng thí sinh, đồng thời chống trao đổi quay cóp) Do đó thí sinh phải làm bài thật khẩn trơng Không nên để thời gian quá nhiều cho một câu Nếu câu nào đó khó, cha làm đợc, tạm để lại, làm tiếp những câu khác xong, còn

thời gian sẽ trở lại hoàn thiện những câu khó này

- Trong câu, các phơng án trả lời có nhiều phơng án đúng, hãy chọn phơng án

đúng nhất

2 Phơng pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu các tài liệu chuyên ngành liên quan tới hình thức thi trắc nghiệm

- Học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp, đặc biệt là qua tổng kết đánh giá kết quả học tập của học sinh

- Tham gia các lớp tập huấn nhằm nâng cao nghiệp vụ do các chuyên gia đầu ngành giảng dạy

- Tự bồi dỡng, trau dồi thờng xuyên và rút ra những bài học kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy, kiểm tra, đánh giá học sinh

3 Đối tợng nghiên cứu

Hoá học hữu cơ chiếm khoảng 50% số câu hỏi trong các kỳ thi tốt nghiệp, tuyển sinh

Đại học, cao đẳng với nội dung câu hỏi đợc bao quát toan bộ chơng trình Mỗi vấn đề

đều có phơng pháp và cách thức áp dụng khác nhau phù hợp với mục đích, yêu cầu cầu của chơng để việc dạy của thầy và việc học của trò có hiệu quả

4 Phạm vi nghiên cứu

Từ năm 2006- 2007 Bộ giáo dục và đào tạo đa ra hình thức thi trắc nghiệm có 4 phơng

án lựa chọn, trong đó có chỉ có một phơng án lựa chọn đúng, dạng câu hỏi này là dạng duy nhất đợc sử dụng trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, tuyển sinh Đại học – Cao đẳng Chính vì vậy các bài tập (lý thuyết, định lợng) đã đa ra một số phơng án giải nhanh , chính xác trong thời gian ngắn phù hợp với yêu cầu của bài thi trắc nghiệm về nội dung hoá hữu cơ trong chơng trình

5 ý nghĩa của sáng kiến

Dạy và học theo chơng trình mới đã đợc triển khai đại trà trên toàn quốc , theo chơng trình và sách giáo khoa mới yêu cầu việc dạy và học hoá học tập trung nhiều hơn sự hình thành kỹ năng cho học sinh Ngoài ra những kiến thức, kỹ năng cơ bản cần đạt

đợc học sinh còn phải chú ý nhiều tới khả năng vận dụng ,liên hệ thực tiễn Đồng thời với việc đổi mới chơng trình và sách giáo khoa là đổi mới kiểm tra đánh giá Tron quá trình giảng dạy bản giáo viên cần định hớng cho học sinh kỹ năng t duy, vận dụng lý thuyết đã học để giải quyết một vấn đề cụ thể

Phần II - Nội dung PHƯƠNG PHÁP GIẢI NHANH BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM HOÁ HỮU CƠ

I CƠ SỞ KHOA HỌC

1 Các phơng pháp giải nhanh các bài tập: phơng pháp đờng chéo, phơng pháp tăng, giảm khối lợng, phơng pháp trung bình

2 Nắm chắc các kiến thức cơ bản

3 Phơng pháp giải nhanh bài tập trên cơ sở toán học

4 Khả năng khái quát tổng hợp đề bài nhanh, phát hiện điểm mấu chốt của bài toán

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

Xuất phỏt từ thực tế là những yếu kộm của học sinh khi giải nhanh bài tập trắc nghiệm hoỏ hữu cơ

III NỘI DUNG CỤ THỂ

1 Suy luận số mol sản phẩm khi oxi hoá hoàn toàn một số hợp chất hữu cơ

1.1 - Khi đụ́t cháy hidrocacbon thì cacbon tạo ra CO2 võ̀ hidro tạo ra H2O Tụ̉ng khụ́i lượng C và H trong CO2 và H2O phải bằng khụ́i lượng của hidrocacbon

Thí dụ: Đụ́t cháy hoàn toàn m gam hụ̃n hợp gụ̀m CH4, C3H6 và C4H10 thu được 17,6g CO2 và 10,8g H2O m có giá trị là:

A) 2g B) 4g C) 6g D) 8g

Suy luận: mhỗn hợp = mC + mH = 17 12 10,8 2 6

44 × + 18 × B gam

1.2- Khi đốt cháy ankan thu được

2

CO

n <

2

H O

n và nankan (cháy) =

2

H O

n -

2

CO

n

CnH2n+2 + 3 1 2

2

n O

+ →nCO2 + (n + 1) H2O

Thí dụ 1: Đốt cháy hoàn toàn 0,15 mol hỗn hợp 2 ankan thu được 9,45g H2O Cho sản phẩm cháy vào dung dịch Ca(OH)2 dư thì khối lượng kết tủa thu được là:

A 37,5g B 52,5g C 15g D 42,5g

Đáp án: A

Suy luận:

nankan = nCO2 - nCO2 → nCO2 = nH2O - nankan

nCO2 = 9,45

18 = 0,15 = 0,375 mol

CO2 + Ca(OH)2 → CaCO3 ↓ + H2O

nCaCO3 = CO2 = 0,375 mol

mCaCO3 = 0,375.100 = 37,5g

Thí dụ 2: Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp 2 hidrocacbon liên tiếp trong dãy đồng đẳng

thu được 11,2 lít CO2 (đktc) và 12,6g H2O Hai hidrocacbon đó thuộc dãy đồng đẳng nào?

A Ankan B Anken C Ankin D Aren

Suy luận:

nH2O = 12,6

18 = 0.7 > 0,5 Vậy đó là ankan

Thí dụ 3: Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp 2 hidrocacbon liên tiếp trong dãy đồng đẳng

thu được 22,4 lít CO2(đktc) và 25,2g H2O Hai hidrocacbon đó là:

A C2H6 và C3H8 B C3H8 và C4H10

C C4H10 và C5H12 D C5H12 và C6H14

Suy luận: nH2O = 25,2

18 = 1,4 mol ; nCO2 = 1mol

nH2O > nCO2 ⇒ 2 chất thuộc dãy ankan Gọi n là số nguyên tử C trung bình:

2 2

n n

2

n +

O2 → n CO2 + (n +1) H2O

Ta có: 1

1 1,4

n

n =

+ → n = 2,5 →

C2H6

C H

Thí dụ 4: Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp gồm 1 ankan và 1 anken Cho sản phẩm

cháy lần lượt đi qua bình 1 đựng P2O5 dư và bình 2 đựng KOH rắn, dư thấy bình 1 tăng 4,14g, bình 2 tăng 6,16g Số mol ankan có trong hỗn hợp là:

A 0,06 B 0,09 C 0,03 D 0,045

Suy luận: nH2O = 4,14

18 = 0,23 ; nCO2 = 6,16

44 = 0,14

nankan = nH2O – nCO2 = 0,23 – 0,14 = 0,09 mol

Thí dụ 5: Đốt cháy hoàn toàn 0,1 mol hỗn hợp gồm CH4, C4H10 và C2H4 thu được 0,14 mol CO2 và 0,23 mol H2O Số mol ankan và anken có trong hỗn hợp lần lượt là:

A 0,09 và 0,01 B 0,01 và 0,09

C 0,08 và 0,02 D 0,02 và 0,08

Suy luận: nankan = 0,23 – 0,14 = 0,09 ; nanken = 0,1 – 0,09 mol

1.3 - Dựa vào phản ứng cháy của anken mạch hở cho

2

CO

2

H O

n

Thí dụ 1: Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp 2 hidrocacbon mạch hở trong cùng dãy đồng

đẳng thu được 11,2 lít CO2 (đktc) và 9g H2O Hai hidrocacbon đó thuộc dãy đồng đẳng nào?

A Ankan B Anken C Ankin D, Aren

Suy luận: nCO2 = 11,2 0,5

22, 4 = mol ; nH2O = 9

0,5

18 = ⇒ nH2O = nCO2

Vậy 2 hidrocacbon thuộc dãy anken

Thí dụ 2: Một hỗm hợp khí gồm 1 ankan và 1 anken có cùng số nguyên tử C trong

phân tử và có cùng số mol Lấy m gam hỗn hợp này thì làm mất màu vừa đủ 80g dung dịch 20% Br2trong dung môi CCl4 Đốt cháy hoàn toàn m gam hỗn hợp đó thu được 0,6 mol CO2 Ankan và anken đó có công thức phân tử là:

A C2H6, C2H4 B C3H8, C3H6

C C4H10, C4H8 D C5H12, C5H10

Suy luận: nanken = nBr2 = 80.20

100.160 =0,1 mol

CnH2n + 3

2

n

O2 → n CO2 + n H2O 0,1 0,1n

Ta có: 0,1n = 0,6

2 = 0,3 ⇒ n = 3 ⇒ C3H6.

1.4 - Đốt cháy ankin:

2

CO

n >

2

H O

n và nankin (cháy) =

2

CO

n -

2

H O

n

Thí dụ 1: Đốt cháy hoàn toàn V lít (đktc) một ankin thể khí thu được CO2 và H2O có tổng khối lượng 25,2g Nếu cho sản phẩm cháy đi qua dd Ca(OH)2 dư thu được 45g kết tủa

a V có giá trị là:

A 6,72 lít B 2,24 lít C 4,48 lít B 3,36 lít

Suy luận: nCO2 = nCaCO3 = 45

100 =14n+ =2 49,6→ =n 3,4.0,45 mol

nH2O = 25,2 0,45.44

18

nankin = nCO2 – nH2O = 0,45 – 0,3 = 0,15 mol

Vankin = 0,15.22,4 = 3,36 lít

b Công thức phân tử của ankin là:

A C2H2 B C3H4 C C4H6 D C5H8

nCO2 = 3nankin Vậy ankin có 3 nguyên tử C3H4

Thí dụ 2: Đốt cháy hoàn toàn V lít (đktc) 1 ankin thu được 10,8g H2O Nếu cho tất cả sản phẩm cháy hấp thụ hết vào bình đựng nước vôi trong thì khối lượng bình tăng 50,4g V có giá trị là:

A 3,36 lít B 2,24 lít C 6,72 lít D 4,48 lít

Suy luận: Nước vôi trong hấp thu cả CO2 và H2O

mCO2 + mH2O = 50,4g ; mCO2 = 50,4 – 10,8 = 39,6g

nCO2 = 39,6

44 =0,9 mol

nankin = nCO2 – nH2O = 0,9 10,8

4418

1.5- Đốt cháy hỗn hợp các hidrocacbon không no được bao nhiêu mol CO2 thì sau đó hidro hóa hoàn toàn rồi đốt cháy hỗn hợp các hidrocacbon no đó sẽ thu được bấy nhiêu mol CO2 Đó là do khi hidro hóa thì số nguyên tử C không thay đổi và số mol hidrocacbon no thu được luôn bằng số mol hidrocacbon không no

Thí dụ: Chia hỗn hợp gồm C3H6, C2H4, C2H2, thành 2 phần đều nhau:

- Đốt cháy phần 1 thu được 2,24 lít CO2 (đktc)

- Hidro hóa phần 2 rồi đốt cháy hết sản phẩm thì thể tích CO2 thu được là:

A 2,24 lít B 1,12 lít C 3,36 lít D 4,48 lít

1.6- Sau khi hidro hóa hoàn toàn hidrocacbon không no rồi đốt cháy thì thu

được số mol H2O nhiều hơn so với khi đốt lúc chưa hidro hóa Số mol H2O trội hơn chính bằng số mol H2 đã tham gia phản ứng hidro hóa

Thí dụ: Đốt cháy hoàn toàn 0,1 mol ankin thu được 0,2 mol H2O Nếu hidro hóa hoá toàn 0,1 mol ankin này rồi đốt cháy thì số mol H2O thu được là:

A 0,3 B 0,4 C 0,5 D 0,6

Suy luận: Ankin cộng hợp với H2 theo tỉ lệ mol 1:2 Khi cộng hợp có 0,2 mol H2

phản ứng nên số mol H2O thu được thêm cũng là 0,2 mol , do đó số mol H2O thu được là 0,4 mol

1.7 Đốt 2 chất hữu cơ, phân tử có cùng số nguyên tử C, được cùng số mol CO 2

thì 2 chất hữu cơ mang đốt cháy cùng số mol.

Thí dụ: Đốt cháy a gam C2H5OH được 0,2 mol CO2 Đốt cháy 6g C2H5COOH được 0,2 mol CO2

Cho a gam C2H5OH tác dụng với 6g CH3COOH (có H2SO4đ xt, t0 Giả sử H = 100%) được c gam este C có giá trị là:

A 4,4g B 8,8g 13,2g D 17,6g

Suy luận:

1 2

C H OH CH COOH CO

nCH COOC H3 2 5 = 0,1 mol → meste = = c 0,1.88 8,8 = g

1.8 - Dựa trên phản ứng đốt cháy anđehit no, đơn chức cho số mol CO2 = số mol H2O Anđehit →+H xt2 , ancol 0

2 ,

O t

+

→cũng cho số mol CO2 bằng số mol CO2

khi đốt anđehit còn số mol H2O của rượu thì nhiều hơn Số mol H2O trội hơn bằng số mol H2 đã cộng vào anddeehit

Thí dụ: Đốt cháy hỗn hợp 2 anđehit no, đơn chức thu được 0,4 mol CO2 Hidro hóa hoàn toàn 2 anđehit này cần 0,2 mol H2 thu được hỗn hợp 2 ancol no, đơn chức Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp 2 ancol thì số mol H2O thu được là:

A 0,4 mol B 0,6mol C 0,8 mol D 0,3 mol

Suy luận: Đốt cháy hỗn hợp 2 anđehit được 0,4 mol CO2 thì cũng được 0,4 mol

H2O Hidro hóa anđehit đã nhận thêm 0,2 mol H2 thì số mol của ancol trội hơn của anđehit là 0,2 mol Vậy số mol H2O tạo ra khi đốt cháy ancol là 0,4 + 0,2 = 0,6 mol

1.9 - Dựa trên phản ứng tách nước của ancol no đơn chức thành anken →

anken

n =nancol và sô nguyên tử C không thay đổi Vì vậy đốt anken và đốt anken tương ứng cho số mol CO2 như nhau

Thí dụ: Chia a gam ancol etylic thành 2 phần đều nhau.

Phần 1: mang đốt cháy hoàn toàn → 2,24 lít CO2 (đktc)

Phần 2: mang tách nước hoàn toàn thành etylen, Đốt cháy hoàn toàn lượng etylen

→ m gam H2O m có giá trị là:

A 1,6g B 1,8g C 1,4g D 1,5g

Suy luận: Đốt cháy được 0,1 mol CO2 thì đốt cháy tương ứng cũng được 0,1 mol

CO2 Nhưng đốt anken cho mol CO2 bằng mol H2O

Vậy m = 0,1.18 = 1,8

2 Dựa vào công thức tính số ete tao ra từ hỗn hợp rượu hoặc dựa vào ĐLBTKL.

Thí dụ 1: Đun hỗn hợp 5 ancol no đơn chức với H2SO4đ , 1400C thì số ete thu được là:

A 10 B 12 C 15 D 17

Suy luận: Áp dụng công thức : ( 1)

2

x x+ ete → thu được 15 ete.

Thí dụ 2: Đun 132,8 hỗn hợp gồm 3 ancol đơn chức với H2SO4 đặc, 1400C → hỗn hợp các ete có số mol bằng nhau và có khối lượng là 111,2g Số mol ete là:

A 0,1 mol B 0,2 mol C 0,3 mol D 0,4 mol

Suy luận: Đun hỗn hợp 3 ancol tạo ra 6 ete.

Theo ĐLBTKL: mrượu = mete + m H O2

→ m H O2 = 132,8 – 111,2 = 21,6g

18

n = n = = mol ⇒

6 = mol

3 Dựa và phản ứng tráng bạc:

TH1: cho tỉ lệ n HCHO : n Ag = 1 : 4

TH 2 : n R-CHO : n Ag = 1 : 2.

Thí dụ: Cho hỗn hợp HCHO và H2 đi qua ống đựng bột nung nóng Dẫn toàn bộ hỗn hợp thu đượu sau phản ứng vào bình nước lạnh để ngưng tụ hơi chất lỏng và hoa tan các chất có thể tan được , thấy khối lượng bình tăng 11,8g

Lấy dd trong bình cho tác dụng với dd AgNO3/NH3 thu được 21,6g Ag Khối lượng CH3OH tạo ra trong phản ứng hợp H2 của HCHO là:

A 8,3g B 9,3g C 10,3g D 1,03g

Suy luận: H-CHO + H2 Ni0

t

→ CH3OH (m CH OH3 +m HCHO) chưa phản ứng là 11,8g.

HCHO + 2Ag2O NH3→ CO2 + H2O + 4 Ag↓

0,05

n = n = × = mol

MHCHO = 0,05.30 = 1,5g ; m CH OH3 =11,8 1,5 10,3− = g

Thí dụ 2: Cho hỗn hợp gồm 0,1 mol HCOOH và 0,2 mol HCHO tác dụng hết với

dd AgNO3/NH3 thì khối lượng Ag thu được là:

A 108g B 10,8g C 216g D 21,6g

Suy luận: 0,1 mol HCOOH → 0,2 mol Ag

0,2 mol HCHO → 0,8 mol Ag

→ Đáp án A

Thí dụ 3: Chất hữu cơ X thành phần gồm C, H, O trong đó %O: 53,3 khối lượng

Khi thực hiện phản ứng trang gương, từ 1 mol X → 4 mol Ag CTPT X là:

A HCHO B (CHO)2 C CH2(CHO)2 D C2H4(CHO)2

4 Dựa vào phương pháp tăng giảm khối lượng:

Nguyên tắc: Dựa vào sự tăng giảm khối lượng khi chuyển từ chất này sang chất

khác để xác định khối lượng 1 hỗn hợp hay 1 chất

Cụ thể: Dựa vào pt tìm sự thay đổi về khối lượng của 1 mol A → 1mol B hoặc chuyển từ x mol A → y mol B (với x, y là tỉ lệ cân bằng phản ứng)

Tìm sự thay đỏi khối lượng (A→B) theo bài ở z mol các chất tham gia phản ứng chuyển thành sản phẩm Từ đó tính được số mol các chất tham gia phản ứng và ngược lại

 Đối với rượu: Xét phản ứng của rượu với K:

2

x

R OH +xK →R OK + H

Hoặc ROH + K → ROK + 1

2H2 Theo pt ta thấy: cứ 1 mol rượu tác dụng với K tạo ra 1 mol muối ancolat thì khối lượng tăng: 39 – 1 = 38g

Vậy nếu đề cho khối lượng của rượu và khối lượng của muối ancolat thì ta có thể tính được số mol của rượu, H2 và từ đó xác định CTPT rươụ

 Đối với anđehit: xét phản ứng tráng gương của anđehit

R – CHO + Ag2O 0

3 ,

NH t

→R – COOH + 2Ag Theo pt ta thấy: cứ 1mol anđehit đem tráng gương → 1 mol axit

⇒ ∆m = 45 – 29 = 16g Vậy nếu đề cho manđehit, maxit → nanđehit, nAg → CTPT anđehit

 Đối với axit: Xét phản ứng với kiềm

R(COOH)x + xNaOH → R(COONa)x + xH2O

Hoặc RCOOH + NaOH → RCOONa + H2O

1 mol → 1 mol → ∆m↑ = 22g

 Đối với este: xét phản ứng xà phòng hóa

RCOOR’ + NaOH → RCOONa + R’OH

1 mol → 1 mol → ∆m↑ = 23 – MR’

 Đối với aminoaxit: xét phản ứng với HCl

HOOC-R-NH2 + HCl → HOOC-R-NH3Cl

1 mol → 1mol → ∆m↑ = 36,5g

Thí dụ 1: Cho 20,15g hỗn hợp 2 axit no đơn chức tác dụng vừa đủ với dd Na2CO3

thì thu được V lít CO2 (đktc) và dd muối.Cô cạn dd thì thu được 28,96g muối Giá trị của V là:

A 4,84 lít B 4,48 lít C 2,24 lít D 2,42 lít E Kết quả khác

Suy luận: Gọi công thức trung bình của 2 axit là: R COOH−

Ptpu: 2 R COOH− + Na2CO3 → 2 R COONa− + CO2 ↑ + H2O

Theo pt: 2 mol → 2 mol 1 mol

⇒∆m = 2.(23 - 11) = 44g

Theo đề bài: Khối lượng tăng 28,96 – 20,15 = 8,81g

→ Số mol CO2 = 8,81 0,2

44 = mol → Thể tích CO2: V = 0,2.22,4 = 4,48 lít

Thí dụ 2: Cho 10g hỗn hợp 2 ancol no đơn chức kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng

tác dụng vừa đủ với Na kim loại tạo ra 14,4g chất rắn và V lít khí H2 (đktc) V có giá trị là:

A 1,12 lít B 2,24 lít C 3,36 lít D 4,48 lít

Suy luận: Theo ptpu: 1 mol ancol phản ứng → 1mol ancolat + 0,5 mol H2 thì khối

lượng tăng: m∆ =23 -1 = 22g

Vậy theo đầu bài: 1 mol muối ancolat và 0,5mol H2 bay ra thì tăng

14,4 – 10 = 4,4g → Số mol H2 = 4,4.0,5 0,1

→ Thể tích H2: V = 0,1.22,4= 2,24 lít

Thí dụ 3: Khi thủy phân hoàn toàn 0,05 mol este của 1 axit đơn chức với 1 ancol

đơn chức tiêu tốn hết 5,6g KOH Mặt khác, khi thủy phân 5,475g este đó thì tiêu tốn hết 4,2g KOH và thu được 6,225g muối Vậy CTCT este là:

A (COOC2H5)2 B (COOCH3)2

C (COOCH2CH2CH3)2 D Kết quả khác

Suy luận: Vì nKOH = 2neste → este 2 chức tạo ra từ axit 2 chức và ancol đơn chức Đặt công thức tổng quát của este là R(COOR’)2 :

R(COOR’)2 + 2KOH → R(COOK)2 + 2R’OH

1 mol 2 mol → 1 mol thì m = (39,2 – 2R’)g

⇒ 0,0375 mol 0.075 mol → 0,0375 mol thì m = 6,225 – 5,475 = 0,75g

→ 0,0375(78 – 2R’) = 0,75 → R’ = 29 → R’ = C2H5

0,0375= → MR + (44 + 29)2 = 146 → MR = 0

Vậy công thức đúng của este là: (COOC2H5)2

5 Dựa vào định luật bảo toàn nguyên tố và định luật bảo toàn khối lượng:

- Trong các phản ứng hóa học, tổng khối lượng các chất tham gia phản ứng bằng tổng khối lượng của các sản phẩm tạo thành

A + B → C + D

Thì mA + mB = mC + m D

- Gọi mT là tổng khối lượng các chất trước phản ứng

MS là tổng khối lượng các chất sau phản ứng

Dù phản ứng vừa đủ hay còn chất dư ta vẫn có: mT = mS

- Sử dụng bảo toàn nguyên tố trong phản ứng cháy: