Bệnh Marek trên gà pps

Tên thương mại: CHAY BẮC BỘ Tên khác: Chay, chay vỏ tía phổ thông; Mạy khoai Tày.. Công dụng: Quả chín ăn được: có thể ăn sống hoặc nấu canh ăn canh chua ăn quả lúc còn tươi hoặc phơ

Bệnh Marek trên gà

CHAY BẮC BỘ

Tên khoa học: Artocarpus tonkinensis A

Tên thương mại: CHAY BẮC BỘ

Tên khác: Chay, chay vỏ tía (phổ thông); Mạy khoai (Tày)

Công dụng:

Quả chín ăn được: có thể ăn sống hoặc nấu canh ăn (canh chua) ăn

quả lúc còn tươi hoặc phơi khô để ăn dần Quả chay chín (5 - 7 quả) ăn hoặc

ép nước uống dùng đề chữa nóng phổi, mỏi gối, rong kinh, bạch đới, chảy máu mũi, ho ra máu, đau họng, dạ dày thiếu toan, trị chứng kém ăn (có thể dùng quả chay ép lấy nước uống) Vỏ và rễ dùng nhai với trầu, chữa rong kinh, bạch đới, mỏi gối, đau lưng, có tác dụng làm chắc chân răng Quả chay

có vị chua, tính bình, có tác dụng thu liễm, cầm máu, thanh nhiệt, khai vị giúp tiêu hoá tốt và ăn ngon miệng Quả còn xanh chứa solasodin; dịch quả chứa dimethyl nitro samin và nhiều nitro samin Lá có nhiều protein và calcium Từ năm 1994, Viện Quân Y 108 đã dùng lá chay bắc bộ làm thuốc chữa bệnh liệt, bệnh nhược cơ và thu được kết quả tốt.Những nghiên cứu gần đây của Trần Văn Sung và cộng sự (2000) đã phát hiện trong lá chay bắc bộ có chứa một số hợp chất triterpenoid (như 3- acetoxy- oleane-9, 12 - diên, 3 - acetoxy - 30 – nor lupane - one, belulonic acid ) và flavonoid glucosid có hoạt tính sinh học cao Những thử nghiệm invitro và invivo cho biết, một số hợp chất có tác dụng kháng khuẩn, kháng HIV, kháng ung thư

và điều hòa miễn dịch

Hình thái:

Cây gỗ trung bình hay nhỏ, cao khoảng 20-25 m, đường kính có thể tới 30 cm hay hơn Tán xòe rộng Vỏ màu nâu xám, thịt hồng và có nhựa

mủ trắng Cành có lông hung, sau nhẵn, vỏ màu xám Lá to, mọc so le thành hai hàng, hình mác hay hình trái xoan, dài 20 - 25 cm, rộng 9 - 12 cm hay hơn, đầu có mũi nhọn, góc tù, khi già nhẵn ở mặt trên, các gân ở mặt dưới có lông hung, ngắn Gân thứ cấp 10 -12 đôi, nổi ở mặt dưới, gân tam cấp nhỏ, hình mạng, nổi Cuống khá mảnh, có lông, dài 2 cm hay hơn Lá kèm nhỏ Cụm hoa đực ở nách lá, thuôn, hơi cong, dài 10 - 20 mm, rộng 8 - 12 mm, cuống mảnh dài 10 - 15 mm Hoa đực nhiều, lá bắc hình khiên, lá đài 3 hình trứng ngược; nhị 1 Cụm hoa cái hình trứng ngược, dài 15 mm, rộng 12

mm, có cuống tới 1 cm Hoa cái thưa, có lông trên khắp bề mặt; đài dính thành ống, đỉnh có lỗ nhỏ cho vòi thoát ra Quả phức gần tròn, cuống ngắn, màu xanh, có vỏ nhiều mụt, khi chín màu vàng, thịt quả đỏ Hạt màu trắng sữa, tròn, khoảng 1 cm, chứa nhiều nhựa dính

Phân bố:

- Việt Nam: Là loài cây gần đặc hữu của Việt Nam Phân bố tự nhiên

ở nhiều tỉnh phía Bắc như: Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Hoà Bình, Hà Tây, Vĩnh Phúc, Hải Dương, Hưng Yên, Ninh Bình…hiện được trồng ở nhiều tỉnh trung du và đồng bằng Bắc Bộ

- Thế giới: Mới gặp ở Nam Trung Quốc

Đặc điểm sinh học:

Chay bắc bộ là loài cây mọc nhanh, ưa sáng và ẩm, thường mọc trong rừng nguyên sinh hoặc rừng thứ sinh mới bị tác động ở mức độ yếu hoặc trung bình Thường gặp ở ven rừng, chân núi hay ven sông suối, trên các loại đất feralit, đất sung tích, có tầng đất sâu dày, nhiều mùn và thoát nước tốt chỉ gặp ở độ cao dưới 700 m so với mặt biển Chay thường chiếm tầng cây gỗ thứ 2 của rừng, cùng với lim xẹt, phay, chẹo; tầng trên là sấu, gội, lim, sến Nhân dân vùng trung du và đồng bằng Bắc Bộ thường trồng chay trong vườn cùng mít, nhãn, cam, chanh Do có tán xoè rộng, ảnh hưởng đến các cây trồng bên dưới, nên chay chỉ được trồng ở nơi vườn

có diện tích lớn Nếu muốn trồng rau hay cây nông nghiệp bên dưới người dân phải chặt cây chay để mở sáng cho cây khác trong vườn Chay tái sinh bằng hạt và chồi đều tốt Nếu bị chặt, từ gốc sẽ nảy lên rất nhiều chồi Thường phải tỉa bớt, chỉ để lại 1 - 2 chồi cho phát triển thành cây Mùa hoa tháng 4 - 5, mùa quả tháng 6 - 7