Tạo tế bào máu từ da potx

Tạo tế bào máu từ da Một nghiên cứu có tính đột phá gần đây chứng minh khả năng biến đổi tế bào da thành máu mà không cần phải trải qua giai đoạn phản biệt hóa thành tế bào gốc nguyên th

Tạo tế bào máu từ da

Một nghiên cứu có tính đột phá gần

đây chứng minh khả năng biến đổi tế bào da thành máu mà không cần phải trải qua giai đoạn phản biệt hóa thành

tế bào gốc nguyên thủy Nghiên cứu

này do nhóm nghiên cứu của Giáo sư Mickie Bhatia (Đại học McMaster,

Canada) thực hiện và đã được đăng

trên Tạp chí Nature ngày 7 tháng

11/2010 Vào đầu năm 2010, các nhà khoa học cũng đã công bố nghiên cứu chứng minh rằng tùy theo điều kiện xử

lý mà nguyên bào sợi từ da chuột có

thể được biến đổi thành neuron và tế

bào cơ tim Tuy nhiên, công trình công

bố kỳ này là công trình đầu tiên làm

trên tế bào người, và là lần đầu tiên tạo

ra được tế bào ban đầu hình thành máu

Sir Ian Wilmut, giáo sư phôi học

(người tạo ra chú cừu nhân bản Dolly) – Giám đốc Trung tâm y học tái sinh tại Edinburgh thuộc Hội đồng nghiên cứu y khoa Anh quốc, cho rằng thành công này củng cố thêm niềm tin rằng chúng ta có khả năng biến đổi bất kỳ thứ gì trong cơ thể thành thứ mà ta

mong muốn Những “biến đổi trực

tiếp” này cũng cho ta phương pháp

chữa trị chuyên biệt cho từng bệnh

nhân an toàn và đơn giản hơn là cách

phản biệt hóa tế bào trưởng thành về tế bào gốc (thường được gọi là “iPS”

trong tiếng Anh – tế bào gốc đa thế

hình thành do cảm ứng)

Hình Xử lý bằng cách hóa chất thích

hợp có thể biến tế bào da người thành

tế bào máu, bao gồm cả hồng cầu

(nguồn: http://www.ingrampublishing.c

om/)

Giáo sư Mickie Bhatia, nhà nghiên cứu

tế bào gốc tại Đại học McMaster ở

Hamilton (tỉnh Ontario, Canada), cùng các cộng sự chọn đề tài nghiên cứu là tạo tế bào máu sơ khởi từ tế bào da vì

tế bào hồng cầu tạo từ tế bào gốc

không thể phát triển thành

haemoglobin trưởng thành được Giáo

sư Bhatia ví von rằng “Mấy cái tế bào

đó vẫn tưởng rằng chúng là tế bào

phôi nên chúng chỉ tạo ra máu phôi với máu thai mà thôi”

Tạo ra dòng tế bào máu

Để tạo ra tế bào máu sơ khởi, nhóm

của Giáo sư Bhatia thu nhận nguyên

bào sợi từ da của nhiều tình nguyện

viên Họ gây nhiễm virus có tác dụng chèn gene OCT4 vào các tế bào này,

rồi nuôi chúng trong môi trường có các protein cytokine gây đáp ứng miễn

dịch OCT4 là một trong số các nhân tố Yamanaka dùng để biến đổi nguyên

bào sợi thành iPS Nhưng nhóm của

Giáo sư Bhatia không tìm thấy biểu

hiện nào cho thấy các tế bào máu sơ

khởi mà họ tạo ra đã từng trải qua giai đoạn hóa phôi Kiểu biểu hiện gene ở các tế bào này hoàn toàn không giống như kiểu của các tế bào phôi, đồng thời các tế bào này cũng không gây ra khối tetratoma nào (một dạng khối u cho tế bào đa thế gây ra ở chuột) Các tế bào máu sơ khởi trong nguyên cứu này

phát triển tạo ra cả ba loại tế bào máu: bạch cầu, hồng cầu, và tiểu cầu với đầy

đủ chức năng Những tế bào hồng cầu

từ đây còn tạo ra được haemoglobin

trưởng thành chứ không phải loại của thai nhi

Mục tiêu cuối cùng là chuyển các tế

bào này vào cơ thể người, nhưng Giáo

sư Bhatia cho hay việc này vẫn chưa

sẵn sàng, “vẫn còn khối thứ phải làm

để chuẩn bị cho thử nghiệm lâm sàng”

Tuy nhiên ít ra thì nghiên cứu của

nhóm Giáo sư Bhatia cũng cho những kết quả khả quan nhất từ trước tới nay trong việc sử dụng tế bào máu cho

phương pháp trị liệu thay thế tế bào

Hy vọng trong tương lai

Kết quả này có ý nghĩa rất lớn về mặt trị liệu Giáo sư Ian Wilmut, hiện cũng đang nghiên cứu các loại tế bào sơ khởi khác, cho rằng vì các tế bào sơ khởi

không trải qua giai đoạn phản biệt hóa thành tế bào đa thế nên có thể loại bỏ khả năng hình thành các khối u trong người bệnh nhân được cấy ghép Giáo

sư sinh học phát triển Deepak Srivasta,

Giám đốc Viện nghiên cứu bệnh tim

mạch Gladstone ở San Francisco (bang California, Mỹ) – vốn là người dẫn dắt nhóm nghiên cứu biến đổi nguyên bào sợi ở chuột thành tế bào cơ tim, cũng đánh giá cao nghiên cứu này Giáo sư Srivasta cho rằng phương thức chữa trị bằng cách biến đổi tế bào trực tiếp đơn giản hơn phương cách sử dụng iPS:

nguyên bào sợi xung quanh tim có thể được biến đổi thành tế bào cơ tim bằng cách dùng một thiết bị đưa thuốc vào vị trí đó để thay đổi chương trình phát

triển của tế bào

Tuy nhiên, phương pháp này cũng có mặt hạn chế Giáo sư Wilmut cho biết các tế bào iPS dễ sinh sôi trong điều

kiện phòng thí nghiệm; còn phương

pháp biến đổi trực tiếp sẽ gặp khó khăn nếu người ta cần một số lượng lớn tế bào, ví dụ như cho mục đích sàng lọc thuốc Ngoài ra, Tiến sĩ – Bác sĩ

George Daley ở Bệnh viện nhi đồng

Boston (bang Massachusetts, Mỹ) cũng

lo ngại về khả năng tế bào máu do biến đổi này hoạt động kém hơn các tế bào máu tự nhiên trong cơ thể bệnh nhân Đặc biệt là các biến đổi ngoại di truyền

có thể khác nhau giữa tế bào máu tự

nhiên và loại máu do biến đổi mà ra

này Giáo sư Daley nói “Con đường từ

hợp tử đến tế bào máu chuyên biệt là con đường rất lâu dài, và con đường từ nguyên bào sợi đến tế bào máu có thể

sẽ xảy ra theo một hướng rất khác

biệt” Dù có những khó khăn, nhưng

Giáo sư Daley cũng cho biết biến đổi tế bào trực tiếp đang là một xu hướng

ngày càng phổ biến