Lá áctisô vị đắng, có tác dụng lợi tiểu và được dùng trong điều trị bệnh phù và thấp khớp.. Ngoài việc dùng đế cụm hoa và lá để ăn, áctisô dùng làm thuốc thông tiểu tiện, thông mật, chữa
Trang 1Áctisô chữa đái tháo đường
Áctisô là cây thảo lớn, cao 1-1,2m, có thể đến 2m Thân ngắn, thẳng và cứng, có khía dọc, phủ lông trắng như bông Lá to, dài, mọc so le; phiến lá xẻ thùy sâu và có răng không đều, mặt trên xanh lục, mặt dưới có lông trắng, cuống lá to và ngắn Cụm hoa hình đầu, to, mọc ở ngọn, màu đỏ tím hoặc tím lơ nhạt, lá bắc ngoài của cụm hoa rộng, dày và nhọn, đế cụm hoa nạc phủ đầy lông tơ, mang toàn hoa hình ống Quả nhẵn bóng, màu nâu sẫm có mào lông trắng Ở nước ta cây được trồng nhiều ở
Đà Lạt (Lâm Đồng), Sapa (Lào Cai), Tam Đảo (Vĩnh Phúc) Ở Đà Lạt, nhân dân thường thu hái cây thuốc một tháng trước Tết Nguyên đán
Công dụng
Cụm hoa được dùng trong chế độ ăn của bệnh nhân đái tháo đường vì nó chỉ chứa lượng nhỏ tinh bột, phần carbon hydrat gồm phần lớn là inulin Lá áctisô vị đắng, có tác dụng lợi tiểu và được dùng trong điều trị bệnh phù và thấp khớp
Ngoài việc dùng đế cụm hoa và lá để ăn, áctisô dùng làm thuốc thông tiểu tiện, thông mật, chữa các bệnh suy gan, thận, viêm thận cấp và mạn, sưng khớp xương Thuốc có tác dụng nhuận tràng và lọc máu nhẹ đối với trẻ em Bộ phận dùng là lá tươi hoặc khô, đem sắc hoặc nấu cao lỏng, với liều 2-10g lá khô một ngày, có khi chế thành cao mềm hay cao khô để bào chế thuốc viên, thuốc tiêm dưới da hay tĩnh mạch Có thể chế thành dạng cao lỏng đặc biệt dùng dưới hình thức giọt
Người ta còn dùng thân và rễ áctisô thái mỏng, phơi khô, công dụng như lá
Sau đây xin giới thiệu một số bài thuốc thường dùng chữa tiểu đường
Bài 1: Thân cây áctisô 40g, rễ 40g, hoa 20g, tất cả phơi khô, tán nhỏ, mỗi lần dùng 2g pha như pha nước chè
Bài 2: Hoa áctisô 50g cũng phơi khô, tán nhỏ, mỗi lần dùng 2g, pha như pha nước chè Bài 3: Hoa áctisô 100g, lá ác ti sô 100g, luộc ăn như ăn các loại rau thông thường
Trang 2Bài 4: Giò heo hầm áctisô: Giò heo (giò lợn, giò trước tốt hơn giò sau), 2 hoa áctisô, gia
vị muối tiêu, đường, bột ngọt, vừa đủ, rau ngò
Cách làm: Giò heo cạo sạch, đập phần móng, bóc bỏ phần cứng của móng Chặt khoanh tròn Ướp gia vị: muối, tiêu, đường, bột ngọt, củ hành tím băm nhỏ Để 30 phút cho giò heo thấm gia vị
Hoa áctisô: 1 hoa tách rời từng cánh, rửa sạch, để ráo nước, hoa còn lại không tách cánh, chỉ cắt bớt phần đầu cánh cứng Rửa thật kỹ dưới vòi nước cho sạch hết các chất bẩn Hành lá rửa sạch, để ráo, xắt ngắn
Đặt nồi nước lên bếp, cho 1 củ hành tím vào nước cho thơm Nước sôi cho giò heo vào nồi nấu tiếp Chú ý không đậy nắp nồi để giữ cho nước canh trong Thỉnh thoảng vớt hết bọt trong nồi ra
Để lửa nhỏ, nước canh sôi lăn tăn vào khoảng 45 phút Cho hoa áctisô vào nồi hầm tiếp khoảng 20 phút nữa Nêm gia vị, nước mắm vào bột ngọt cho vừa ăn
Nhắc xuống, múc giò heo hầm ra tô lớn Đặt hoa áctisô ở giữa, xung quanh rắc tiêu, hành ngò
Món giò heo hầm áctisô kích thích vị giác, giúp quá trình tiêu hóa dễ dàng dùng cho người bị tiểu đường Ngoài ra nó còn có tác dụng tăng tiết sữa ở các bà mẹ sau khi sinh Bài 5: Hoa áctisô 50g, ý dĩ 50g, lá lách lợn 150g, gia vị vừa đủ Hoa áctisô, ý dĩ, giã nhỏ,
lá lách lợn rửa sạch, thái miếng, cho tất cả vào bát to, cho gia vị vào trộn đều, đem hấp cách thủy, khi chín cho bệnh nhân ăn, ngày ăn 1 lần, một liệu trình là 10 ngày, thời gian nghỉ giữa các liệu trình là 5 ngày Cần dùng 3-4 liệu trình
Bài 6: Giúp giảm cholesterol trong máu, giúp tiêu hóa tốt
Hoa áctisô 50g, khoai tây 100g, cà rốt 50g, xương sườn lợn 150g, gia vị vừa đủ
Cách làm: Hoa áctisô, khoai tây, cà rốt làm sạch, cắt thành miếng, xương sườn lợn rửa sạch, chặt miếng, ướp gia vị, cho ninh nhừ, tiếp theo cho khoai tây, cà rốt, hoa áctisô vào đảo đều, đun tiếp, khi thức ăn đã nhừ đem dùng, có thể ăn với cơm, bánh mì, bún v.v Ngày ăn 1 lần cần ăn liền 5-10 ngày
Bài 7: Tăng cường chức năng gan, giúp cơ thể giải độc
Hoa áctisô 50g, gan lợn 100g, gia vị vừa đủ
Trang 3Cách làm: Hoa áctisô rửa sạch, giã nhỏ, lọc lấy 100ml nước (lọc như lọc cua) Gan lợn làm sạch thái miếng ướp gia vị, sau 30 phút khi nước áctisô đã đun sôi thả gan vào đậy kín vung, bắc nồi ra khỏi bếp, khoảng 20 phút sau là dùng được Có thể cho gan vào nước áctisô, đem hấp cách thủy Có thể dùng với cơm, bánh mì, bún, ngày ăn 1-2 lần, ăn liền 5-10 ngày