ĐIỀU TRỊ ĐAU THẦN KINH TỌA (Kỳ 3) pps

THEO YHCT: Y học cổ truyền phân làm 2 thể lâm sàng chủ yếu: 1- Thể cấp: Thể phong hàn phạm kinh lạc hoặc Khí huyết ứ trệ: Đặc điểm lâm sàng: - Đau: * Đau lưng lan xuống chân dọc theo

ĐIỀU TRỊ ĐAU THẦN KINH TỌA

(Kỳ 3)

B THEO YHCT:

Y học cổ truyền phân làm 2 thể lâm sàng chủ yếu:

1- Thể cấp: (Thể phong hàn phạm kinh lạc hoặc Khí huyết ứ trệ):

Đặc điểm lâm sàng:

- Đau:

* Đau lưng lan xuống chân dọc theo dây thần kinh tọa

* Đau dữ dội, đau tăng khi ho, khi hắt hơi, khi cúi gập cổ đột ngột

* Đau tăng về đêm, giảm khi nằm yên trên giường cứng

* Giảm đau với chườm nóng

* Rêu lưỡi trắng, mạch phù (nếu do phong hàn)

* Lưỡi có thể có điểm ứ huyết (nếu do khí huyết ứ trệ)

- Bệnh nhân có cảm giác kiến bò, tê cóng hoặc như kim châm ở bờ ngoài

bàn chân chéo qua mu bàn chân đến ngón cái (rễ L5) hoặc ở gót chân hoặc ngón út

(rễ S1)

- Khám lâm sàng:

* Triệu chứng ở cột sống: cơ lưng phản ứng co cứng, cột sống mất đường

cong sinh lý

* Triệu chứng đau rễ: dấu hiệu Lasègue (+), Bonnet (+), Néri (+)

* Để xác định chính xác rễ nào bị xâm phạm, cần khám phản xạ, cảm

giác, vận động, dinh dưỡng theo bảng sau:

RỄ

PXGX

L5

PX gân gót

bình thường

Giảm hoặc mất phía ngón cái

Không đi được bằng gót chân

Nhóm cơ cẳng chân trước-ngoài- các

cơ mu bàn chân

S1 PX gân Giảm hoặc Không đi Cơ bắp cẳng

gót

giảm

mất phía ngón út được bằng mũi bàn

chân

chân

Cơ gan bàn chân

2- Thể mạn:

(Thể phong hàn thấp / Can thận âm hư):

Đây là loại thường gặp trong đau dây thần kinh tọa do các bất thường

cột sống thắt lưng cũng như thoái hóa các khớp nhỏ cột sống, các dị tật bẩm sinh

Đặc điểm lâm sàng:

- Bệnh kéo dài Đau âm ỉ với những đợt đau tăng Chườm nóng, nằm nghỉ

dễ chịu Thường đau 2 bên hoặc nhiều rễ

- Triệu chứng toàn thân: ăn kém, ngủ ít, mệt mỏi Mạch nhu hoãn, trầm

nhược

V- ĐIỀU TRỊ:

A- Thể cấp: Giai đoạn cấp và các đợt cấp của thể mạn tính (Thể phong hàn

phạm kinh lạc hoặc Khí huyết ứ trệ):

- Nằm yên trên giường cứng, kê 1 gối nhỏ dưới khoeo chân cho đầu gối hơi gập lại Tránh hoặc hạn chế mọi di chuyển

- Công thức huyệt và kỹ thuật châm cứu:

* Áp thống điểm (thường là các Giáp tích L4 - L5, L5 - S1

* Hoàn khiêu

* Ủy trung

* Kinh cốt, Đại chung (nếu đau dọc rễ S1)

* Khâu khư, Lãi câu (nếu đau dọc rễ L5)

Kích thích kim mạnh, có thể sử dụng điện châm kết hợp với cứu nóng Thời gian lưu kim cho 1 lần châm là 5 - 10 phút

- Có thể sử dụng nhĩ châm (đặc biệt quan trọng trong thời gian cấp tính, khi xoay trở của bệnh nhân thật sự khó khăn) với huyệt sử dụng gồm: cột sống thắt lưng (+++), dây thần kinh (++), hông, mông, háng, gối, cổ chân (+)

- Những bài tập vận động trị liệu đau dây thần kinh tọa Chỉ bắt đầu khi đã thực sự giảm đau (xem hướng dẫn ở phần tiếp theo)

- Bài thuốc sử dụng: Bài thuốc Trị thấp khớp (GS Bùi Chí Hiếu) gồm Lá

lốt 12g, Cà gai leo 12g, Quế chi 10g, Thiên niên kiện 12g, Cỏ xước 10g, Thổ phục linh 12g, Sài đất 12g, Hà thủ ô 16g, Sinh địa 16g