Đề kháng kháng sinh Việc phát minh ra kháng sinh đã làm thay đổi mang tính cách mạng trong điều trị các bệnh lý nhiễm trùng.. Các chủng vi khuẩn đề kháng kháng sinh một số lớn trong đó
Trang 1Đề kháng kháng sinh
Việc phát minh ra kháng sinh đã
làm thay đổi mang tính cách mạng trong điều trị các bệnh lý nhiễm
trùng Tuy nhiên việc sử dụng
kháng sinh tràn lan trong những
thập kỷ vừa qua đã dẫn đến sự xuất hiện rất nhiều chủng vi khuẩn đề kháng kháng sinh và tạo nên một
Trang 2mối nguy cơ toàn cầu trầm trọng đe dọa nền y học hiện đại Cả vi khuẩn Gram dương và Gram âm đều có
khả năng đề kháng lại các thuốc
điều trị vi sinh vật Các chủng vi
khuẩn đề kháng kháng sinh (một số lớn trong đó có khả năng đa đề
kháng) xuất hiện gầy đây và là
nguyên nhân của những mối lo ngại gồm: các tác nhân gây bệnh tiêu
chảy như Shigella, Salmonella, E coli và Enterococcus faecium; các
tác nhân gây bệnh đường hô
hấp như Klebsiella
pneumoniae và P aeruginosa; gây bệnh đường tiết niệu nhưE coli, M tuberculosis Các tác nhân gây
bệnh này vẫn là nguyên nhân gây
Trang 3tử vong do nhiễm trùng hàng đầu
trên thế giới Hơn nữa, Staph
aureus đề kháng với methicillin,
một trong những nguyên nhân gây nhiễm trùng bệnh viện thường gặp nhất, và các vi khuẩn Gram âm đề kháng vancomycin
như Enterococcus (và cả Staph
aureus) là những thách thức thực
sự đối với các bác sĩ lâm sàng
Có ba cơ chế thường gặp của hiện tượng đề kháng kháng sinh ở vi
khuẩn:
Thay đổi vị trí đích tác động,
Thay đổi sự thu nhận kháng
sinh, và
Bất hoạt kháng sinh
Trang 4Sự phát triển khả năng đề kháng
được thực hiện thông qua hai quá trình di truyền: do đột biến tự phát
và chủ yếu là do thu nhận
các gene từ nguồn gốc bên ngoài
thông qua hiện tượng chuyển gene theo chiều ngang Hiện tượng
chuyển gene theo chiều ngang xuất hiện khi các yếu tố di truyền được chuyển từ một cá thể này đến cá thể khác cùng loài hoặc khác loài
Ngoài ra, thay đổi vật chất di
truyền đưa đến hiện tượng đề
kháng cũng được gây nên bởi đột biến tự phát Ví dụ một đột biến
làm thay đổi vị trí gắn kháng sinh
có thể làm giảm độ nhạy cảm
kháng sinh đó và làm gia tăng đề
Trang 5kháng thuốc Đặc biệt, M
tuberculosis, tác nhân gây bệnh lao,
vẫn là mối đe dọa cho sức khỏe loài người vì vi khuẩn này có khả năng
đa đề kháng, bao gồm đề kháng với isoniazid và streptomycin Đề
kháng với streptomycin là do vi
khuẩn có các đột biến làm thay đổi các đích của kháng sinh này
Khả năng lan tràn của các vi khuẩn
đề kháng kháng sinh là mối đe dọa thực sự đối với sức khỏe cộng đồng trên toàn thế giới Quá trình này có thể thuận lợi nhờ khả năng tạo các biofilm Các biofilm này là các tập hợp vi sinh vật có tổ chức nhờ đó chúng có thể chia sẻ khả năng sống sót và tăng cường đề kháng đối với
Trang 6các kích tác của môi trường Sự lây lan này có thể xảy ra giữa động vật với động vật do thức ăn bị nhiễm chất thải hoặc từ động vật lây cho người do ăn phải các thức ăn nhiễm bẩn, do xuất nhập khẩu động vật
sống hoặc các sản phẩm của chúng
và lây từ người sang người, đặc
biệt là trong các cơ sở chăm sóc y
tế
Nguy cơ tạo thành dịch (epidemic) hoặc đại dịch (pandemic) là nguy
cơ có thật và nó đặt ra một thách
thức lớn cho việc điều trị các bệnh nhiễm trùng trên bình diện toàn
cầu Do vậy cần phải có các nghiên cứu phát triển các thuốc mới hiệu
Trang 7quả trong việc kiểm soát và ngừa
sự lan tràn này
Triển vọng nghiên cứu và điều trị Đối mặt với những cơ chế mà vi
khuẩn sử dụng để gây bệnh, các
nghiên cứu trong tương lai sẽ tập
trung vào những hướng nào?
Những tiến bộ gần đây trong kỹ
thuật khuyếch đại chuỗi
ADN(polymerase chain
reaction: PCR) và các kỹ thuật
ADN khác cho phép các nhà khoa học xác định nhanh chóng
bộ gene hoàn chỉnh của cả các vi
sinh vật gây bệnh và tế bào của vật chủ có nhân cũng như lượng giá
được mức độ biểu hiện gene và mô
tả được các quá trình phân tử xảy ra
Trang 8trong nhiễm trùng Áp dụng các
phương pháp này trong việc nghiên cứu bộ gene của vi sinh vật và tế
bào vật chủ, kết hợp với các công
cụ phân tích hiệu quả và thang
đánh giá mức độ biểu hiện gene đã
và đang tạo ra một cuộc cách mạng trong việc phát triển các kỹ thuật mới trong chẩn đoán, tiên lượng và
xử trí lâm sàng các bệnh nhiễm
trùng