Tuyến trên thận potx

Phần vỏ tuyến trên thận Vỏ tuyến trên thận có nguồn gốc phôi thai từ lá trung phôi bì mesoderme, có tổ chức tuyến điển hình, tiết ra nhiều hormon quan trọng, được gọi chung là các cortic

Tuyến trên thận

Tuyến trên thận (Adrenal

glands) gồm hai tuyến nhỏ, nằm

úp trên đầu hai quả thận Trong mỗi tuyến nhỏ lại có hai phần riêng biệt là phần vỏ và phần tủy Hai

phần này khác nhau cả về nguồn

gốc phôi thai và chức năng

1 Phần vỏ tuyến trên thận

Vỏ tuyến trên thận có nguồn gốc

phôi thai từ lá trung phôi bì

(mesoderme), có tổ chức tuyến điển hình, tiết ra nhiều hormon quan

trọng, được gọi chung là các

corticoid

1.1 Nhược năng phần vỏ tuyến Thí nghiệm cắt bỏ một bên của

tuyến, ở động vật bậc cao và người không gây rối loạn nghiêm trọng, tuyến trên thận phía bên còn lại to

ra để bù trừ Khi cắt bỏ cả hai bên xuất hiện các rối loạn nghiêm

trọng, động vật chết sau vài ngày Triệu chứng đặc trưng nhất là vô

lực, rồi đến các triệu chứng như rối loạn tiêu hóa, bỏ ăn, nôn mửa, đi

lỏng; rối loạn thần kinh như co giật,

co cứng Giảm thể trọng nhanh

Tiếp theo sau là hạ thân nhiệt, hạ

huyết áp rồi truỵ tim mạch và chết Ngoài ra còn gây rối loạn chuyển hóa nước, muối khoáng, protein,

glucid Giảm chuyển hóa cơ sở 15-30%, giảm sức đề kháng

1.2 Ưu năng phần vỏ tuyến

Thí nghiệm ghép hoặc tiêm

thêm hormon phần vỏ tuyến

thấy rằng muối ăn NaCl và

glucose huyết tăng, giảm Kali, tăng huyết áp, tăng dự trữ

glycogen Trong nước tiểu hàm lượng Na và Cl giảm, nhưng K và

ure tăng Nặng có thể gây phù phổi

do ứ nước Làm cho con vật dậy thì sớm, xuất hiện các đặc tính sinh

dục đực và nam giới Xuất hiện

bệnh Cushing khi có u ở tế bào vỏ tuyến Bệnh nhân béo dị dạng: béo

ở mặt, cổ, thân, bụng nhưng các chi thì gầy đi Tăng huyết áp, đái tháo đường, xương xốp Nguyên nhân của bệnh thường là do có u ở vỏ

tuyến hoặc u ở tế bào ưa kiềm của thuỳ trước tuyến yên

1.3 Các hormon của phần vỏ

tuyến

Hormon phần vỏ tuyến có nguồn gốc cholesterol (là sản phẩm của

lipid) và thuộc nhóm steroid Các hormon này của phần vỏ tuyến gọi

là corticoid và chia ra làm 3 nhóm: nhóm điều hoà muối

(mineralocorticoides), nhóm điều hoà đường (glucocorticoides) và

nhóm điều hoà sinh dục nam

(aldrogenes)

a Nhóm điều hoà muối

Nhóm điều hoà chuyển hóa nước

và muối khoáng là các steroid

không có oxy ở vị trí Carbon, do

lớp tế bào cầu trong phần vỏ tiết ra Hormon chính của nhóm là

desoxycorticosteron, aldosteron

Sự tổng hợp aldosterone

b Nhóm điều hoà đường

Nhóm điều hoà đường, cũng còn gọi là nhóm 11- oxycorticosteroid, bao gồm các hormon chính là:

corticosteron, cortison, cortisol

(cortisol còn gọi hydrocortison) Tác dụng của nhóm này là tăng dự trữ glycogen ở gan, tăng đường glucose và giảm việc sử dụng

đường ở ngoại vi

Sự tổng hợp Cortisol và

Corticosterone

c Nhóm điều hoà sinh dục nam

tính

Nhóm điều hoà sinh dục nam tính

do tế bào lớp lưới của vỏ tiết ra Do

có cùng nguồn gốc phôi thai với

tuyến sinh dục, hormon androgen

có tác dụng giống hormon sinh dục nam Tác dụng chính là kích thích các đặc tính sinh dục phụ ở nam

giới và động vật đực (nếu ưu năng tuyến ở nữ giới có hiện tượng nam hóa) Chúng còn tham gia quá trình tổng hợp protein, giảm bài xuất

nitơ qua nước tiểu, giữ nước và

muối NaCl, làm tăng thể trọng

Ngoài ra cũng có một ít hormon

sinh dục nữ như oestrogen nhưng tác dụng không đáng kể