Về kiến thức Khi học xong bài này, HS: - Phân biệt được chức năng nội tiết và ngoại tiết của tuyến tuỵ dựa trên cấu tạo của tuyến.. - Sơ đồ hoá chức năng của tuyến tuỵ trong sự điều h
Trang 1Bài 57 TUYẾN TỤY VÀ TUYẾN TRÊN THẬN
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức
Khi học xong bài này, HS:
- Phân biệt được chức năng nội tiết và ngoại tiết của tuyến tuỵ dựa trên cấu tạo của tuyến
- Sơ đồ hoá chức năng của tuyến tuỵ trong sự điều hoà lượng đường trong máu
- Trình bày các chức năng của tuyến trên thận dựa trên cấu tạo của tuyến
2 Về kĩ năng
Rèn luyện cho học sinh các kĩ năng sau:
- Kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình
- Kĩ năng tư duy logic
- Kĩ năng vận dụng, liên hệ thực tế
3 Về thái độ
- Có thái độ yêu thích môn học
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
- Soạn giáo án, sưu tầm tư liệu, tranh phóng to H 57.1; 57.2
2 Học sinh
Học bài cũ, đọc trước bài mới
III TIẾN TRÌNH GIỜ GIẢNG
1 Ổn định tổ chức (1’) 8A ; 8B
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
- Trình bày vai trò của tuyến yên, tuyến giáp?
- Em đã biết tuyến tuỵ có chức năng gì?
Trang 23 Bài mới (27’)
VB: như các em đã học, tuyến tuỵ có chức năng ngoại tiết là tiết dịch tuỵ vào tá tràng tham gia vào tiêu hoá thức ăn, vừa có chức năng nội tiết, cùng với tuyến trên thận, tuyến tuỵ tham gia vào quá trình điều hoà lượng đường trong máu Vậy hoạt động của
2 tuyến này như thế nào? chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay
HOẠT ĐỘNG CỦA GV –
HS
ND
- Yêu cầu HS quan sát H 57.1
SGK, đọc thông tin, quan sát H
24.3 trang 79 để nhớ lại vị trí
của tuyến tuỵ
- Tuỵ có cấu tạo từ các loại tế
bào nào?Chức năng của chúng
là gì?
- Chức năng nội tiết và ngoại
tiết của tuyến tuỵ được thực
hiện như thế nào?
Xem lại H 24.3 trang 79
HS: Tuỵ cấu tạo từ tế bào tiết
dịch tuỵ, tế bào anpha và tế
bào bêta
+ Tế bào tiết dịch tuỵ; tiết
dịch tuỵ (chức năng ngoại tiết)
+ Tế bào anpha và bêta: tiết
hoocmon (chức năng nội tiết)
- Tuyến tuỵ tiết hoocmon nào?
Từ đâu?
HS trả lời:
I Tuyến tuỵ (17’)
- Chức năng của tuyến tuỵ:
+ Chức năng ngoại tiết: tiết dịch tuỵ (do các tế bào tiết dịch tuỵ)
+ Chức năng nội tiết: do các tế bào đảo tuỵ thực hiện
- Tế bào anpha tiết glucagôn
- Tế bào bêta tiết insulin
Vai trò của các hoocmn tuyến tuỵ:
đường > 0,12%; tế bào bêta tiết insulin Glucozơ Glicôgen
đường < 0,12%; tế bào anpha tiết glucagôn
Nhờ tác động đối lập của 2 loại hoocmon tuyến tuỵ giúp tỉ lệ đường huyết luôn ôn định đảm bảo hoạt động sinh lí diễn ra
Trang 3+ Tế bào anpha: tiết glucagôn
+ Tế bào bêta: tiết insulin
- GV đặt câu hỏi:
? Nồng độ đường trong máu ổn
định là bao nhiêu? Khi lượng
đường trong máu tăng cao cơ
thể sẽ làm gì để ổn định nồng
độ đường?
- Khi nồng độ đường tăng cao,
tế bào bêta tiết insulin giúp
chuyển hoá glucozơ thành
glicôgen giúp làm giảm lượng
đường trong máu
? Khi lượng đường huyết giảm
sẽ có quá trình nào xảy ra?
HS: Khi đường huyết giảm, tế
bào anpha tiết insulin giúp
chuyển hoá glicôgen thành
glucôzơ giúp tăng lượng
đường trong máu
GV vẽ lên bảng sơ đồ:
đường > 0,12%; tế bào bêta
tiết insulin
Glucozơ
Glicôgen
đường < 0,12%; tế bào
anpha tiết glucagôn
- Yêu cầu HS trình bày lại vai
trò của hoocmon tuyến tuỵ
- Tác động đối lập của 2 loại
bình thường
II Tuyến trên thận (10’)
- Vị trí; tuyến trên thận gồm 1 đôi, nằm trên đỉnh 2 quả thận Cấu tạo và chức năng:
- Phần vỏ: tiết các hoocmon điều hoad các muối natri, kali điều hoà đường huyết, làm thay đổi các đặc tính sinh dục nam
- Phần tuỷ: tiết ađrênalin và noađrênalin có tác dụng điều
Trang 4hoocmon insulin và glucagôn
có vai trò gì?
HS trình bày: giúp hàm lượng
đường huyết luôn ổn định, đảm
bảo hoạt động sinh lí của cơ
thể diễn ra bình thường
- GV liên hệ thực tế: bệnh tiểu
đường (lượng đường tăng cao,
thận không hấp thụlại hết được
dẫn tới đi tiểu ra đường) Hậu
quả: có thể chết
- Chứng hạ đường huyết
- Yêu cầu HS quan sát mô hình
và cho biết vị trí của tuyến trên
thận
- Tuyến trên thận nằm ở đâu?
HS: Tuyến trên thận gồm 1
đôi nằm trên đỉnh 2 quả thận
? Yêu cầu HS quan sát H 57.2
(SGK)
? Trình bày cấu tạo của tuyến
trên thận?
HS nghiên cứu thông tin trong
SGK và trả lời
GV treo tranh câm
Yêu cầu HS nghiên cứu thông
tin SGK
Nêu chức năng của các
hoocmon tuyến trên thận?
hoà hoạt động tim mạch và hô hấp, cùng glucagôn điều chỉnh lượng đường trong máu
Trang 5+ Vỏ tuyến?
+ Tuỷ tuyến?
HS thảo luận trình bày
GV lưu ý HS: Hoocmon phần
tuỷ tuyến trên thận cùng
glucagôn (tuyến tuỵ) điều
chỉnh lượng đường trong máu
khi bị hạ đường huyết
4 Kiểm tra- đánh giá (10’)
- GV củng cố nội dung bài
- Treo bảng phụ cho HS hoàn thành bài tập:
Khi đường huyết tăng Khi đường huyết
giảm
5 Hướng dẫn về nhà (2’)
- Học bài và trả lời các câu hỏi SGK, làm bài tập trong SBT
- Đọc mục “Em có biết”
- Đọc trước bài 58: Tuyến sinh dục
IV RÚT KINH NGHIỆM
Tế bào bêta Đảo tuỵ Tế bào anpha
Đường huyết giảm đến
mức bình thường
Đường huyết tăng đến mức bình thường