CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TIỀN TỆ potx

Trong quan hệ trao đổi, hình thái giá trị của tiền tệ được biểu hiện qua 4 hình thái chủ yếu:... Sự ra đời của Tiền tệ tt- Hình thái thứ ba: Hình thái giá trị chung: Giá trị chung của

CHƯƠNG 1

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ

TIỀN TỆ

NGUỒN GỐC VÀ BẢN CHẤT CỦA TIỀN TỆ

1 Sự ra đời của Tiền tệ:

Tiền tệ là một phạm trù kinh tế khách quan, tiền tệ ra đời và phát triển gắn liền với sự

ra đời và phát triển của nền kinh tế hàng hoá.

Trong quan hệ trao đổi, hình thái giá trị

của tiền tệ được biểu hiện qua 4 hình thái chủ yếu:

1 Sự ra đời của Tiền tệ (tt)

đơn hay ngẫu nhiên: Giá trị (tương đối)

của một vật được biểu hiện ở giá trị của một vật khác duy nhất đóng vai trò vật

ngang giá.

hay mở rộng: Giá trị của một vật không

phải được biểu hiện ở giá trị sử dụng của hàng hoá khác có tác dụng làm vật ngang giá.

1 Sự ra đời của Tiền tệ (tt)

- Hình thái thứ ba: Hình thái giá trị chung: Giá trị

chung của tất cả các hàng hoá biểu hiện giá trị của mình ở một hàng hoá đóng vai trò vật ngang giá chung

- Hình thái thứ tư: Hình thái giá trị tiền tệ: Khi nền

sản xuất hàng hoá phát triển, theo đó lực lượng sản xuất phát triển, thị trường càng mở rộng thì tình trạng vật ngang giá chung trở nên gây khó khăn cho lưu thông trao đổi hàng hoá Từ đó

2 Bản chất của tiền tệ

Lịch sử phát triển tiền tệ đã chứng minh

rằng tiền tệ là sản phẩm của nền kinh tế

hàng hoá Suy cho cùng, về bản chất, tiền

tệ là vật ngang giá chung, làm phương

tiện để trao đổi hàng hoá, dịch vụ và thanh toán các khoản nợ

II CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ

Là một phương tiện trao đổi, tiền tệ được sử dụng như một vật môi giới trung gian trong

việc trao đổi các hàng hoá, dịch vụ Đây là

chức năng đầu tiên của tiền tệ, nó phản ánh lý

do tại sao tiền tệ lại xuất hiện và tồn tại trong nền kinh tế hàng hoá

Vận động theo công thức: H-T-H

1 Phương tiện trao đổi (tt)

• Để thực hiện chức năng phương tiện trao đổi

tiền phải có những tiêu chuẩn nhất định:

- Được chấp nhận rộng rãi: nó phải được con

người chấp nhận rộng rãi trong lưu thông, bởi vì chỉ khi mọi người cùng chấp nhận nó thì người

có hàng hoá mới đồng ý đổi hàng hóa của mình lấy tiền;

- Dễ nhận biết: con người phải nhận biết nó dễ

dàng;

- Có thể chia nhỏ được: để tạo thuận lợi cho việc đổi giữa các hàng hoá có giá trị khác nhau;

1 Phương tiện trao đổi (tt)

- Dễ vận chuyển: tiền tệ phải đủ gọn nhẹ để dễ dàng trong việc trao đổi hàng hoá ở khoảng

cách xa;

- Không bị hư hỏng một cách nhanh chóng;

- Được tạo ra hàng loạt một cách dễ dàng: để số lượng của nó đủ dùng trong trao đổi;

- Có tính đồng nhất: các đồng tiền có cùng mệnh giá phải có sức mua ngang nhau

Khi mua bán xong thì hàng hóa sẽ rút khỏi lưu thông, còn tiền thì động lại trong lưu thông để tiếp tục lưu thông

2 Đơn vị đánh giá

• Chức năng thứ hai của tiền là một đơn vị đánh

giá, tức là tiền tệ được sử dụng làm đơn vị để

đo giá trị của các hàng hoá, dịch vụ trong nền kinh tế Qua việc thực hiện chức năng này, giá trị của các hàng hoá, dịch vụ được biểu hiện ra bằng tiền, như việc đo khối kượng bằng kg, đo

độ dài bằng m…nhờ đó mà việc trao đổi hàng hoá được diễn ra thuận lợi hơn

2 Đơn vị đánh giá (tt)

mỗi hàng hoá sẽ được định giá bằng tất cả các hàng

hoá còn lại, và như vậy số lượng giá các mặt hàng trong nền kinh tế ngày nay sẽ nhiều đến mức người ta không còn thời gian cho việc tiêu dùng hàng hoá, do phần lớn thời gian đã dành cho việc đọc giá hàng hoá Khi giá của các hàng hoá, dịch vụ được biểu hiện bằng tiền, không những thuận tiện cho người bán hàng hóa mà việc đọc bảng giá cũng đơn giản hơn rất nhiều với chi phí thời

gian ít hơn sử dụng cho các giao dịch

VD: 1 USD = 0,818 gr vàng

1 Franc = 0,100 gr vàng

1 Yen = 0,00246853 gr vàng

3 Phương tiện dự trữ về mặt giá trị

• Là một phương tiện dự trữ giá trị, tiền tệ là nơi

cất giữ sức mua qua thời gian Khi người ta

nhận được thu nhập mà chưa muốn tiêu nó

hoặc chưa có điều kiện để chi tiêu ngay, tiền là một phương tiện để cho việc cất giữ sức mua trong những trường hợp này hoặc có thể người

ta giữ tiền chỉ đơn thuần là việc để lại của cải

3 Phương tiện dự trữ về mặt giá trị (tt)

phương tiện ngoài tiền như: Cổ phiếu, trái phiếu, đất đai, nhà cửa…, một số loại tài sản như vậy đem lại một mức lãi cao hơn cho người giữ hoặc có thể chống đỡ lại sự tăng cao về giá so với việc giữ tiền mặt Tuy nhiên người

ta vẫn giữ tiền với mục đích dự trữ giá trị bởi vì tiền có thể chuyển đổi một cách nhanh chóng ra các tài sản

khác, còn các tài sản khác nhiều khi đòi hỏi một chi phí giao dịch cao khi người ta muốn chuyển đổi nó sang

tiền Những điều đó cho thấy, tiền là một phương tiện dự trữ giá trị bên cạnh các loại tài sản khác

3 Phương tiện dự trữ về mặt giá trị (tt)

• Việc thực hiện chức năng phương tiện dự trữ

giá trị của tiền tốt đến đâu tuỳ thuộc vào sự ổn định của mức giá chung, do giá trị của tiền được xác định theo khối lượng hàng hoá mà nó có thể đổi được Khi mức giá tăng lên, giá trị của tiền

sẽ giảm đi và ngược lại Sự mất giá nhanh

chóng của tiền sẽ làm cho người ta ít muốn giữ

nó, điều này thường xảy ra khi lạm phát cao Vì vậy để tiền thực hiện tốt chức năng này, đòi hỏi sức mua của tiền phải ổn định

4 Phương tiện thanh toán

• Khi có mua bán chịu (gói đầu), tiền dùng để chi

trả sau khi công việc hoàn thành

+ Lợi: Tăng cường sự phù hợp giữa những người sản xuất và trao đổi hàng hóa

+ Hại: Dễ phát sinh vỡ nợ vì có tính chất dây

chuyền

5 Tiền tệ thế giới:

• Khi trao đổi hàng hóa vượt ra khỏi biên giới một

quốc gia và buôn bán giữa các nước hình thành thì chức năng này xuất hiện Tiền dùng làm

công cụ thanh toán quốc tế về các hoạt động

ngoại thương hay di chuyển của cải từ nước

này sang nước khác

III SỰ PHÁT TRIỂN CÁC HÌNH THÁI TIỀN TỆ

của tiền tệ cho thấy tiền tệ đã trải qua

nhiều hình thái: hoá tệ, tiền kim loại, tiền giấy, tiền ghi sổ, tiền điện tử

1 Hoá tệ

trung gian trao đổi được gọi là hoá tệ.

của tiền tệ, hình thức tiền tệ thường được thể hiện như lông thú, da thú, vỏ ốc quý, chè, muối, lúa mì, bông, lụa,…

2 Tiền kim loại

• Xã hội càng phát triển, yêu cầu sản xuất trao đổi

hàng hoá ngày càng cao, hình thức hàng hoá - tiền tệ càng ngày không còn thuận tiện Cùng

với sự phân công lao động xã hội hình thức tiền

tệ chuyển dần sang các kim loại dưới dạng thỏi (tiền đúc) như vàng, bạc

3 Tiền giấy

• Trình độ sản xuất ngày càng phát triển, khối

lượng hàng hoá dịch vụ trao đổi ngày càng

nhiều Do vậy, theo thời gian giá trị của vàng lớn đến mức người ta khó có thể chia nhỏ ra để tiến hành những việc mua bán bình thường, nên tiền giấy xuất hiện để đáp ứng nhu cầu lưu thông

trao đổi hàng hoá

• Việc sử dụng tiền giấy đã trở thành phổ biến, do

tính thuận tiện của nó trong việc làm phương

tiện trao đổi hàng hoá Đó là:

3 Tiền giấy (tt)

• Dễ mang theo để làm phương tiện trao đổi hàng

hoá, thanh toán nợ

• Thuận tiện khi thực hiện chức năng phương tiện

dự trữ của cải dưới hình thức giá trị

• Giá trị lớn hay nhỏ được biểu hiện con số trên

mặt đồng tiền

• Những quy định nghiêm ngặt của Chính phủ,

tiền giấy có thể giữ được giá trị của nó

4 Tiền ghi sổ

ngân hàng (tiền gửi Séc) Đó là tiền do hệ thông NHTM tạo ra trong quá trình thực

hiện nghiệp vụ tín dụng.

động tuỳ thuộc vào sự phát triển kinh tế.

khoản

IV CHẾ ĐỘ TIỀN TỆ VIỆT NAM

hình thức tổ chức lưu thông tiền tệ chủ

yếu là tiền giấy được Nhà nước Việt Nam quy định thành pháp luật.

1 Đơn vị tiền và tên gọi của đồng tiền

• Đơn vị tiền của Việt Nam là “đồng” “Đồng” là

tiêu chuẩn thước đo trong nền kinh tế Việt Nam

• 1 đồng = 100 xu = 10 hào.

• Tên gọi là đồng NHVN, ký hiệu quốc gia là “đ”,

ký hiệu quốc tế là “VND”

2 Các quy định về phát hành tiền giấy và tiền kim loại ở VN

Nam đã được sửa đổi bổ sung năm 2003)