Chương 1: Những vấn đề chung về tiền tệ ppsx

Nội dung bài giảng1.1 Khái niệm, bản chất của tiền tệ - Sự ra đời của tiền tệ và bản chất của tiền tệ: 4 hình thái giá trị trong trao đổi hàng hóa: - Hình thái giá trị giản đơn; Hình

• Đề tài 1: Anh chị hãy cho biết xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt ở Việt Nam hiện nay như thế nào?

• Đề tài 2: Trình bày sự phát triển tiền tệ của Việt Nam ở thời kỳ phong kiến?

• Đề tài 3: Trong các cuộc lạm phát trên thế giới, cuộc LP nào để lại cho bạn nhiều ấn tượng nhất? Hãy trình bày và nêu lý do

• Đề tài 4: LP ở Việt Nam hiện nay như thế nào? mức độ này là tốt hay chưa tốt? CP

và NHNN Việt Nam sử dụng các biện pháp gì để kìm chế lạm phát?

• Đề tài 5: Hãy trình bày lịch sử phát triển

tiền tệ Việt Nam từ sau thời kỳ phong kiến đến nay

• Đề tài 6: Thanh toán bằng điện tử ở các

nước phát triển hiện nay như thế nào?

Bạn có so sánh gì với Việt Nam?

• Đề tài 7: Lịch sử ra đời và phát triển tiền tệ trên thế giới?

• Đề tài 8: Bạn hãy trình bày khái quát các cuộc lạm phát ở Việt Nam, trong các đợt

LP đó, đợt LP nào gây ảnh hưởng lớn

nhất? Tại sao?

MÔN HỌC: LÝ THUYẾT TÀI

GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH HỌC

1 Tên môn học: TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ P1

2 Mã môn học:

3 Số tín chỉ:

4 Trình độ: Dành cho sinh viên năm thứ 1

5 Phân bố thời gian:

7 Mục tiêu của môn học

Sau khi hoàn tất môn học sinh viên có khả năng nắm vững các kiến thức về Tài chính - Tiền tệ làm nền tảng cho việc nghiên cứu các môn học thuộc kiến thức chuyên ngành và bổ trợ chuyên ngành.

8 Mô tả vắn tắt nội dung môn học

Học phần này miêu tả các khái niệm cơ bản về tiền tệ, khái quát về hệ thống tiền tệ Học phần cũng giới thiệu các khái niệm rất cơ bản về tiền

tệ như: bản chất, chức năng của tiền tệ, lạm phát tiền tệ; cung cầu tiền tệ và ngân hàng trung ương

GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH HỌC (tt)

9 Nhiệm vụ của sinh viên

Tham dự học, thảo luận, kiểm tra, thi theo qui chế 04/1999/QĐ-BGD&ĐT, qui định

25/2006/QĐ-BGD&ĐT và qui chế học vụ hiện hành của nhà trường

– Dự lớp: trên 75%

– Bài tập: trên lớp và ở nhà

– Khác: theo yêu cầu của giảng viên

10 Tài liệu học tập

– Tài liệu tham khảo

• [1] PGS TS Dương Thị Bình Minh, Lý thuyết Tài chính - tiền tệ, NXB Giáo dục.

• [2] TS Dương Đăng Chinh, Lý thuyết Tài chính, NXB Tài Chính.

• [3] Giáo trình Lý thuyết tài chính, NXB Tài Chính.

11 Tiêu chuẩn đánh giá sinh viên

– Dự lớp: trên 75%

– Thảo luận theo nhóm

– Tiểu luận: Có

– Kiểm tra thường xuyên

– Thi giữa môn học

GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH HỌC (tt)

• 13 Nội dung chi tiết môn học

GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH HỌC (tt)

T

T Nội dung

Số tiết, giờ

Phân bổ thời gian

Ghi chú

Lí thuyết Thực hành học Tự

CHƯƠNG 1:

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

VỀ TIỀN TỆ

Nội dung bài giảng

1.1 Khái niệm, bản chất của tiền tệ

- Sự ra đời của tiền tệ và bản chất của tiền tệ: 4 hình thái giá trị trong trao đổi hàng hóa:

- Hình thái giá trị giản đơn; Hình thái giá trị mở rộng; Hình thái giá trị chung; Hình thái giá trị tiền tệ

1.2 Chức năng của tiền tệ

- Có 3 chức năng: Chức năng trao đổi, chức năng dự trữ giá trị, chức năng thước đo giá trị

1.1 KHÁI NIỆM, BẢN CHẤT CỦA TIỀN TỆ

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

S ng thành ống thành

b y đàn, ch y u là ầy đàn, chủ yếu là ủ yếu là ếu là săn b t, hái l m ắt, hái lượm ượm

Ch a có SX và ư trao đ i HH ổi HH

Ch a có chi m ư ếu là

h u t nhân ữu tư nhân ư

Ch a có ti n t ư ền tệ ệ

a Hình thái giá trị giản đơn (ngẫu nhiên):

Sống thành bộ lạc lớn  bắt đầu SX nông nghiệp (có sản phẩm)  trao đổi HH Sự trao đổi ngẫu nhiên

 Đây là hình thái phôi thai của giá trị, nó xuất hiện trong giai đoạn đầu của trao đổi hàng hoá, người ta trao đổi trực tiếp vật này lấy vật khác

1.1 Bản chất của tiền tệ

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ

*4 hình thái giá trị trao đổi hàng hóa chủ

yếu:

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

S trao đ i ng u nhiên ự trao đổi ngẫu nhiên ổi HH ẫu nhiên (Hình thái giá tr ng u Nhiên hay gi n đ n) ị ngẫu Nhiên hay giản đơn) ẫu nhiên ản đơn) ơn)

Là s ự trao đổi ngẫu nhiên

Giá tr (t ng đ i) ị ngẫu Nhiên hay giản đơn) ươn) ống thành

C a 1 v t đ c bi u ủ yếu là ật ượm ểu

Hi n b i giá tr s ệ ởi giá trị sử ị ngẫu Nhiên hay giản đơn) ử

D ng c a m t v t ụng của một vật ủ yếu là ột vật ật Khác duy nh t đóng ất đóng Vai trò v t ngang ật Giá (đ c tr ng theo ặc trưng theo ư

m i đ a ph ng) ỗi địa phương) ị ngẫu Nhiên hay giản đơn) ươn)

Lao đ ng ột vật

c th tr ụng của một vật ểu ởi giá trị sử thành hình thái bi u ểu

hi n c a ệ ủ yếu là lao đ ng ột vật

đ ng xã ột vật

h i tr c ột vật ự trao đổi ngẫu nhiên

ti p ếu là

1.1 Bản chất của tiền tệ

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

b Hình thái giá trị toàn bộ hay mở rộng:

Vd:

1 Cái

rìu

20 kg thóc

1 con cừu

1 phân vàng

Sự trao đổi HH bây giờ không phải là 2 loại hàng hóa với nhau mà là một loạt các

HH với nhau

1.1 Bản chất của tiền tệ

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

b Hình thái giá trị toàn bộ hay mở rộng:

Nhược điểm:

- Có quá nhiều loại HH dùng làm vật trao đổi

- Sự không đồng nhất của các HH dùng làm vật trao đổi => gây cản trở, khó khăn trong việc trao đổi

- Hình thái giá trị tương đối của mỗi hàng hóa

sẽ là một chuỗi biểu hiện giá trị vô cùng tận

=> Gây nhiều tốn kém về thời gian và sức lao động trong trao đổi

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ

b Hình thái giá trị toàn bộ hay mở rộng (tt):

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

c Hình thái giá trị chung

Phân công lao động XH + SX phát triển

Trao đổi trực tiếp H - H ngày càng bộc lộ

nhiều nhược điểm

Tất yếu xuất hiện một thứ hàng hóa đóng

vai trò vật ngang giá chung cho các loại HH

khác và các HH khác có thể trao đổi với nó

Hình thái giá trị chung (Một hàng hóa tách ra làm vật ngang giá chung, theo

quy ước riêng của từng vùng lãnh thổ)

Những chuỗi vỏ sò

của những thổ dân da

đỏ Bắc Mỹ

Bò, cừu ở Hy lạp và La mã Gạo ở Philippines, muối ở nhiều nơi

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

c Hình thái giá trị chung (tt)

Ví dụ:

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

c Hình thái giá trị chung (tt)

Ví dụ:

Nanh cọp,

sừng tê giác Tuần lộc ở Nga Da ở Pháp, Ý

• Nhược điểm:

- Tính chất không đồng nhất của các vật ngang giá chung

- Dễ hư hỏng, khó phân chia hay gộp lại, khó bảo quản cũng như vận chuyển

- Chỉ được công nhận trong từng khu vực, từng vùng lãnh thổ

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

c Hình thái giá trị chung (tt)

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

d Hình thái giá trị tiền tệ

Sự phân công lao động XH lần 2(Thủ công nghiệp tách khỏi nông nghiệp)

SX hàng hóa phát triển + Thị trường mở rộng

Tình trạng nhiều hàng hóa có tác dụng vật ngang

giá chung >< nhu cầu ngày càng tăng của thị

trường Hình thái tiền tệ

• Ban đầu con người dùng kim loại để làm tiền tệ

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

d Hình thái giá trị tiền tệ

- Chất lượng, trọng lượng có thể xác định chính xác, dễ dàng hơn,

- Bền hơn, dễ chia nhỏ, giá trị tương đối ít biến đổi…

Kim loại có nhiều ưu điểm hơn so với các hàng hoá khác khi được sử dụng làm tiền tệ như:

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

d Hình thái giá trị tiền tệ (tt)

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

d Hình thái giá trị tiền tệ (tt)

Sự thống trị của tiền vàng có được là do vàng có những ưu việt hơn hẳn các hàng hoá khác trong việc thực hiện chức năng tiền tệ:

- Vàng là một loại hàng hoá được nhiều người ưa thích.

- Những đặc tính lý hoá của vàng rất thuận lợi trong việc thực hiện chức năng tiền tệ

- Giá trị của vàng ổn định trong thời gian tương đối dài, ít chịu ảnh hưởng của năng suất lao động tăng lên như các hàng hoá khác

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

d Hình thái giá trị tiền tệ (tt)

1.1 Bản chất của tiền tệ

1.1.1 Sự ra đời của tiền tệ:

Tóm lại

Tiền tệ ra đời và phát triển gắn liền với

sự ra đời và phát triển của nền kinh tế hàng hóa

* Bản chất của tiền tệ là vật ngang giá chung, làm phương tiện để trao đổi hàng

hóa, dịch vụ và thanh toán các khoản nợ

1.1.2 Bản chất của tiền tệ

1.2 CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ:

• 1.2.1 Phương tiện trao đổi: (đây là chức năng

quan trọng nhất của tiền tệ)

• - Tiền tệ làm phương tiện trao đổi khi được dùng để thanh toán lấy hàng hoá và dịch vụ

• - Tiền làm một phương tiện trao đổi giúp đẩy mạnh hiệu quả của nền kinh tế: vì loại bỏ được nhiều thời gian, chi phí dành cho việc trao đổi hàng hoá, dịch vụ  khuyến khích chuyên môn hoá và phân công lao động XH.

• 1.2 Các chức năng cuả tiền tệ (tt)

• 1.2.1 Phương tiện trao đổi (tt):

• - Điều kiện để tiền làm tốt chức năng phương tiện trao đổi:

• + Phải được tạo ra hàng loạt một cách dễ

dàng

+ Phải được chấp nhận một cách rộng rãi.+ Có thể chia nhỏ được nhờ đó dễ trao đổi.+ Phải dễ chuyên chở, vận chuyển

+ Phải không bị hư hỏng một cách nhanh chóng

• 1.2 Các chức năng cuả tiền tệ (tt)

• 1.2.2 Đơn vị để tính toán (Thước đo giá trị)

• - Tiền được dùng để đo các giá trị của hàng

hoá và dịch vụ trong nền kinh tế Nhờ đó người ta có thể định giá cho tất cả các mặt hàng

- Để thực hiện tốt chức năng này : tiền phải đầy đủ giá trị (được nhà nước cho phép lưu hành theo Pháp luật)

• 1.2 Các chức năng cuả tiền tệ (tt)

• 1.2.3 Phương tiện dự trữ về mặt giá trị:

- Khi tiền tệ tạm thời rút khỏi lưu thơng, lui về trạng thái “tĩnh”, khơng vận động, để chuẩn

bị cho hoạt động đầu tư sắp tới

=> Tiền thực hiện chức năng dự trữ về mặt giá trị

- Để thực hiện tốt chức năng này, tiền tệ phải thoả mãn yêu cầu: giá trị của đồng tiền phải

ổn định lạm phát ở mức vừa phải (lạm phát một con số)

1.3 SỰ PHÁT TRIỂN CÁC HÌNH THÁI TIỀN T : SỰ PHÁT TRIỂN CÁC HÌNH THÁI TIỀN T : Ệ: Ệ:

1.3.1 Tiền tệ dưới dạng hàng hĩa –

tiền tệ (Hĩa tệ):

- Trong thời kỳ đầu : H-H

- Giai đo n k ti p: H – v t trung gian – H ạ ế tiếp: H – vật trung gian – H ế tiếp: H – vật trung gian – H ật trung gian – H

(dân t c ột vật

c đ i) (qu n đ o Thái Bình ầy đàn, chủ yếu là ản đơn) Trung Qu c ống thành

1.3.2 Tiền tệ kim loại

- Sự trao đổi hàng hĩa ngày càng rộng rãi 

hình thức hĩa tệ ngày càng tỏ ra khơng thuận tiện trong việc di chuyển  tìm 1 vật ngang giá chung thuận tiện và dễ di chuyển hơn  Sử dụng kim loại làm tiền tệ

- Bạc được sử dụng để đúc tiền từ năm 700 TCN



Cuối hình thức này tiền tệ được cố định ở vàng

 Vàng có nhiều đặc tính ưu việt hơn các KL khác vì:

-1.3.3 Tieàn giaáy:

S n xu t HH ản xuất HH ất HH  +nhu c u trao đ i ầu trao đổi ổi  = ti n gi y ề ất HH

Ti n gi y kh hoán ề ất HH ản xuất HH Ti n gi y b t kh hoán ề ất HH ất HH ản xuất HH

có th chuy n đ i ể chuyển đổi ể chuyển đổi ổi

sang vàng ko th chuy n đ i sang vàng ể chuyển đổi ể chuyển đổi ổi

T i Ph ạ ương Tây, vào thế kỷ thứ17, ông Palmstruck, ng Tây, vào th k th 17, ông Palmstruck, ế tiếp: H – vật trung gian – H ỷ thứ17, ông Palmstruck, ứ17, ông Palmstruck,

ng ười sáng lập ra ngân hàng Stockhom –Thụy Điển i sáng l p ra ngân hàng Stockhom –Th y Đi n ật trung gian – H ụy Điển ể chuyển đổi

là ng ười sáng lập ra ngân hàng Stockhom –Thụy Điển i đ u tiên sáng l p ra Tgi y kh hoán ầu trao đổi ật trung gian – H ất HH ản xuất HH

1.3.3 Tiền giấy (Giấy bạc ngân hàng):

Việc sử dụng tiền giấy đã trở thành phổ biến, do tính thuận tiện của nó đó Đó là:

• Tiền ghi sổ là một công cụ thanh toán cực kỳ linh động tùy thuộc vào sự phát triển kinh tế

• Ở các nước có nền tài chính phát triển, tổng lượng tiền gửi tại ngân hàng cao hơn rất nhiều lượng tiền giấy trong lưu thông

• Có 2 công cụ trong việc huy động các khoản tiền ghi sổ là sec và chuyển khoản

• Tiền ghi sổ có những ưu việt:

-1.3.4 Các hình thức tiền tệ khác

• 1.3.4.2 Tiền điện tử

• - Khái niệm: - Khái niệm

• Tiền điện tử (e-money hay digital

cash) là một hệ thống cho phép người sử dụng có thể thanh tóan khi mua hàng hóa, dịch vụ nhờ truyền đi các con số từ máy tính từ máy tính này đến máy tính khác

• 1.3.4.2 Tiền điện tử

Một s giao dịch tiền điện tử hiện nay ố giao dịch tiền điện tử hiện nay

Một s giao dịch tiền điện tử hiện nay ố giao dịch tiền điện tử hiện nay

Các thẻ thanh tóan

- Thẻ rút tiền ATM (ATM card-Bank Thẻ rút tiền

card):

- Thẻ tín dụng (Credit card): Thẻ tín dụng

- Thẻ ghi nợ (debit card):

Thẻ ATM của Ngân hàng Công

thương Việt Nam

• Thẻ eTrans của Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam

MÁY RÚT TIỀN TỰ ĐỘNG (ATM)

ĐỘNG TÁC 1: Nhấn thẻ vào

3: Viết trả lời những gì máy hỏi

nơi màn hình (số tiền, lọai);

2: Tiền sẽ được đưa ra Nhớ lấy

ngay, vì để bảo tồn an ninh, khi

ta quên khơng lấy thì tiền sẽ

được cất vơ trở lại và máy cũng

chứng nhận điều này

3 TK phải có số dư

Một s giao dịch tiền điện tử hiện nay ố giao dịch tiền điện tử hiện nay

Một s giao dịch tiền điện tử hiện nay ố giao dịch tiền điện tử hiện nay Các thẻ thanh tóan

Thẻ VISA

Biểu tượng của thẻ Visa

Một s giao dịch tiền điện tử hiện nay ố giao dịch tiền điện tử hiện nay

Một s giao dịch tiền điện tử hiện nay ố giao dịch tiền điện tử hiện nay (tt)

Các thẻ thanh tóan

* Gần đây xuất hiện một lọai thẻ mới: thẻ thông minh (smart card):

- Là dạng thẻ ghi nợ cho phép lưu trữ ngay trên thẻ một lượng tiền số (digital cash).Tiền số này có thể nạp từ tài khỏan ở ngân hàng vào thẻ thông minh qua máy ATM, máy tính cá nhân hoặc các điện thọai có trang bị bộ phận nạp tiền

- Các thẻ thông minh hơn gọi là super

smart card

• Một s giao dịch tiền điện tử hiện nay (tt) Một s giao dịch tiền điện tử hiện nay (tt) ố giao dịch tiền điện tử hiện nay ố giao dịch tiền điện tử hiện nay

cash/Ecash):

• - Đây là một dạng tiền điện tử dược sử dụng để mua sắm hàng hóa dịch vụ trên internet

• - Những người sử dụng có thể tải tiền từ tài khỏan của mình ở ngân hàng về máy tính cá nhân, rồi duyệt Web mua sắm có thể chuyển tiền từ máy tính của mình đến máy tính người bán để thanh tóan

Một s giao dịch tiền điện tử hiện nay (tt) ố giao dịch tiền điện tử hiện nay

Một s giao dịch tiền điện tử hiện nay (tt) ố giao dịch tiền điện tử hiện nay

* Séc điện tử: (Electronic check/E-check):

Cho phép những người mua hàng hóa dịch vụ, thanh tóan các hóa đơn qua Internet mà không cần phải gởi những tờ séc bằng giấy Họ có thể viết một tờ séc điện tử hợp pháp trên máy tính của mình rồi gởi cho người được thanh tóan

Những người này, sẽ chuyển những tờ séc điện tử tới ngân hàng của mình, ngân hàng sau khi kiểm tra tính hợp lệ của tờ séc sẽ thực hiện việc thanh tóan

• Một s giao dịch tiền điện tử hiện Một s giao dịch tiền điện tử hiện ố giao dịch tiền điện tử hiện nay ố giao dịch tiền điện tử hiện nay

đe dọa an tòan như trộm cắp tiền qua máy tính,

• Lưu ý: Bút tệ

=> Là loại tiền phi vật chất, chỉ là những con số trên tài khoản ở ngân hàng, được tạo thành thông qua hoạt động tín dụng của hệ thống ngân hàng thương mại

• 1.3.4.3 Tình hình thanh toán tiền điện tử

tại Việt Nam

• Những tiện ích của mô hình thanh toán chuyển tiền bằng điện:

• Một số khó khăn khi sử dụng tiền điện

Bài giản xuất HH ng 2

CHÖÔNG 1: BẢN CHẤT VÀ CHỨC NĂNG CỦA

TIỀN TỆ

1.4 VAI TRÒ CỦA TIỀN TỆ

1.4.1 Sự phát triển của vai trò tiền tệ

3 giai đoạn phát triển kinh tế xã hội

Giai đoạn SX trực tiếp tiền chưa xuất hiện

=> Giai đoạn SX gián tiếp hàng đổi hàng

 H - VTG – H

=> Giai đoạn SX gián tiếp sử dụng tiền làm phương tiện trao đổi H-T-H