Kỹ thuật lai tạo hoa lan pptx

Bằng phương pháp lai nhân tạo dựa trên các nguồn gen sẵn có và nhập nội, các giống mới ra đời từ các cây lai cùng loài, khác loài, khác chi và cho đến nay tập đoàn giống lan lai đã lên đ

Kỹ thuật lai tạo

hoa lan

Hoa lan được tôn vinh là nữ

hoàng của loài hoa, bởi hoa lan

không chỉ độc đáo về kiểu hình mà còn phong phú về màu sắc và

hương thơm Từ lâu việc tìm kiếm

và sưu tầm những giống lan quý

hiếm đã trở thành niềm say mê của người chơi hoa Tuy nhiên, hiện

nay việc phát hiện những giống lan

lạ và quý hiếm trong tự nhiên đã

trở nên khó khăn, do việc khai thác quá mức của con người làm cạn

kiệt nguồn gen một cách nghiêm

trọng

Ngày nay, để tạo ra một giống mới, đáp ứng nhu cầu trồng trọt và

sở thích của con người, biện pháp lai nhân tạo đã được áp dụng một cách phổ biến Bằng phương pháp lai nhân tạo dựa trên các nguồn gen sẵn có và nhập nội, các giống mới

ra đời từ các cây lai cùng loài, khác loài, khác chi và cho đến nay tập

đoàn giống lan lai đã lên đến hàng

trăm ngàn giống, với muôn vàn màu sắc và kiểu dáng đặc trưng không trùng lặp

1 Chọc lọc giống bố mẹ

Để tạo một giống lai mang

những tính trạng tốt đạt yêu cầu, trước tiên phải chọn giống bố mẹ

có các tính trạng về hình thái thân

lá, cấu trúc hoa, màu sắc hoa,

hương thơm…phù hợp Thông

thường, những đặc tính ưu việt

không tập trung vào một loài nào

Có những loài nổi bật về hình thái thân lá nhưng không đặc sắc về hoa; có loài màu sắc đẹp, mùi

hương đặc trưng nhưng không

thích hợp cho việc nuôi trồng với

mục đích kinh tế như hoa không

bền, không cắt cành được…đã đáp ứng phần nào các yêu cầu ngày

càng đa dạng về mặt sưu tập,

thưởng ngoạn và từng bước tạo

những tiền đề cho việc khai thác

kinh tế hoa lan cắt cành

Tùy theo, mục đích của người tạo giống, trước khi thực hiện phép lai cần cân nhắc chọn giống bố mẹ một cách thích hợp, tuy nhiên một

số chỉ tiêu sau không thể bỏ qua khi chọn giống và thụ phấn:

- Chọn cây bố mẹ khỏe mạnh, có sức sinh trưởng tốt không bị nhiễm sâu bệnh

- Phát hoa dài, siêng bông, năng suất cao

- Thời gian nở hoa kéo dài

- Màu sắc hoa tương phản để tạo

ưu thế lai

- Một số tính trạng khác lạ cần khai thác (hương thơm, phát sáng,

…)

Nên chọn bố mẹ cùng loài, cùng chi để lai tạo Các trường hợp bố

mẹ khác loài khác chi thường khó tạo quả, hoặc có hình thành quả

nhưng quả không có hạt

2 Kỹ thuật thụ phấn

Các loài lan đều thích được thụ tinh với phấn hoa từ một cây khác, nhằm bảo đảm tính đa dạng di

truyền Hầu hết các loài hoa lan đều

có thời gian ra hoa đồng pha, khi

cây ra hoa, sẽ tiến hành thụ phấn nhân tạo Nên chọn những hoa còn tươi, hoa mới nở từ 2-4 ngày Các bước tiến hành như sau:

Bước 1: Dùng que tăm lấy bỏ

hạt phấn trên hoa mẹ, tránh không

để hạt phấn rơi vào vòi nhụy, đặc biệt phải thao tác nhẹ nhàng để

không làm tổn thương bộ phận

truyền giống

Kỹ thuật lấy phấn hoa

Bước 2: Lấy một cái tăm mới hay

cây nhíp đã khử trùng để lấy phấn

hoa bố Đưa đầu tăm gắp nhẹ

nhàng nắp bao phấn hoặc khối phấn

ra khỏi hoa bố Đôi khi khối phấn không dính vào que tăm, trong

trường hợp này, có thể chấm đầu

tăm vào chất nhầy trong nhụy cái lức đó khối phấn sẽ dễ dàng dính

vào đầu tăm Đặt nhẹ nhàng khối phấn vào đĩa petry hay tờ giấy

sạch

Bước 3: Đè nhẹ vào khối phấn,

đưa đầu tăm vào vòi nhụy cái cho chất keo dính bám vào đầu tăm, sau

đó dính vào hạt phấn và nhẹ nhàng đưa hạt phấn vào nhụy cái của hoa

mẹ, đẩy càng gần ống dẫn trứng

càng tốt Nên thụ phấn vào buổi

sáng hoặc buổi chiều, khi hoa hoàn

toàn khô nước

Kỹ thuật thụ phấn

Bước 4: Vặt hết hoa và nụ

không được thụ phấn trên phát hoa,

để cây tập trung chất dinh dưỡng cho quá trình thụ tinh và nuôi quả đậu sau lai

Bước 5: Buộc thẻ ghi chú vào

hoa vừa thụ phấn Trên thẻ ghi

ngày thụ phấn, phép lai giữa hai

giống bố mẹ và người thực hiện

Có thể ghi ký hiệu cặp lai trên thẻ

đeo, nhưng tên bố mẹ của cặp lai phải được ghi cẩn thận và rõ ràng vào số theo dõi, kết hợp với việc lưu giữ hình ảnh để sau này làm cơ

sở chọn lọc cặp lai có triển vọng

Treo biển hoa sau khi thụ

phấn

Mỗi phép lai thực hiện từ 3-5 quả để chọn lọc và hạn chế rủi ro trong quá trình chờ quả chín hoàn toàn

3 Chăm sóc quả lan sau lai

Sau khi thụ phấn, theo dõi trong

24 giờ để xác định xem hoa có thực

sự thụ tinh hay không Nếu không thành công sẽ tiến hành thụ phấn nhắc lại Khi hoa thụ tinh, cánh hoa

sẽ héo dần, cụp xuống, phần bầu

noãn sẽ phình to Dùng phân NPK 10-15-30 phun trên cây để kích

thích sự đậu quả và tạo hạt

Khi cây có trái đậu, sẽ dùng rất nhiều sức để nuôi trái, đôi khi trái

sẽ rụng trong vòng vài tháng,

nhưng khi qua khỏi 1 tháng mà trái vẫn còn đậu trên cành là coi như

phép lai đã thành công

4 Thu hoạch và bảo quản quả lai

Đừng để trái quá già, hoặc vàng khô nứt vỏ, vì hạt lan nhỏ và nhẹ,

dễ dàng bay theo gió

Tùy theo giống mà thời gian

chín của quả lan khác nhau, trung bình từ 90-200 ngày Hạt lan trong quả lan sẽ trưởng thành trong

khoảng từ 3/4 đến- 4/5 thời gian tính từ khi thụ phấn đến khi chín Thường xuyên theo dõi quả lai để thu hoạch kịp thời trước khi quả nứt tự nhiên

Thời gian từ khi thụ phấn cho

đến khi thu hoạch quả lan

Cattleya 11 tháng

Coelogyne 13 tháng

Cymbidium 10 tháng

Dendrobium 3 tháng

Dendrobium

nobile 6½ tháng

Dendrobium

pierardii 14 tháng

Epidendrum 3½ tháng

Phalaenopsis6 tháng

Phalaenopsis

farbige 8 tháng

Vanda 20 tháng

Cho quả vào túi giấy, bên ngoài có ghi chú cẩn thận tên cặp lai hoặc ký hiệu cặp lai, ngày thu quả Sau đó xử lý vỏ và tiến hành gieo trong điều kiện vô trùng với môi trường Knudson C có bổ sung hormone

Nếu chưa cấy hạt lan ngay thì

quả lan phải được đóng gói và bảo quản trong tủ lạnh

Phan Diễm Quỳnh