BÀI GIẢNG BÉO PHÌ (Kỳ 4) doc

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ BÉO PHÌ Có nhiều phương pháp đánh giá mô mỡ béo phì: phương pháp đo nhân trắc anthropométrique lâm sàng, phương pháp mới bằng hình ảnh siêu âm, ngay cả cắt lớp

BÀI GIẢNG BÉO PHÌ

(Kỳ 4)

VI CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ BÉO PHÌ

Có nhiều phương pháp đánh giá mô mỡ (béo phì): phương pháp đo nhân trắc (anthropométrique) lâm sàng, phương pháp mới bằng hình ảnh siêu âm, ngay

cả cắt lớp có tỉ trọng (tomodensitométrique) Sự chọn lựa giữa các phương pháp khác nhau này tuỳ thuộc vào ngữ cảnh và mục tiêu nghiên cứu hướng đến

1 Phương pháp đo nhân trắc:

1.1 Chỉ số khối lượng cơ thể (BMI)

Kết qua như đã nêu ở trên phần triệu chứng

1.2 Công thức Lorentz: để tính trọng lượng lý tưởng (TLLT), công thức

này dựa vào trọng lượng bệnh nhân tính bằng kg và chiều cao tính bằng cm như đã nêu ở trên

1.3 Độ dày của nếp gấp da:

Độ dày của nếp gấp da phản ảnh độ dày của lớp mỡ dưới da, có thể đo được bằng một compas Harpender hoặc Holtane, có tay cầm rộng, có khắc số hằng định

Cách đo: tay trái cầm compas, rồi kẹp nếp gấp da thẳng đứng giữa ngón trỏ

và ngón cái, thước sẽ cho biết độ dày của nếp da

Đo độ dày nếp gấp da ở nhiều vị trí khác nhau là cần thiết: các điểm quanh gốc cánh tay và đùi, cơ nhị đầu, tam đầu, trên bả vai, trên xương chậu, thượng vị, trung vị và hạ vị

Ngược lại, ở nữ giới, nếp gấp da vùng đùi và hạ vị là dày hơn nếp gấp da ở phía trên rốn và cánh tay

Ví dụ:

Đo độ dày của nếp da tam đầu ở giữa khoảng cách từ cùi tay và vai, trung bình 16,5mm ở nam; 12,5mm ở nữ

1.4 Chỉ số phân bố mỡ ở các nếp gấp da (phương pháp đánh giá phân bố

mô mỡ): nhiều chỉ số hoặc phương pháp đã được đưa ra: đo độ dày nếp gấp da phản ảnh quan trọng lớp mỡ dưới da, chỉ đưa ra 2 chỉ số dễ đo hơn:

- Chỉ số mỡ-cơ của Jean Vague:

Chỉ số mỡ-cơ cánh tay-đùi (CSMCCTĐ) gồm độ dày nếp gấp da ở quanh gốc cánh tay và đùi, mặt khác chu vi của đùi cũng được đo cùng ngang mức đó CSMCCTĐ cho phép đánh giá số lượng sự phân bố mỡ và cơ giữa vùng cơ Delta

và cơ đùi, nhưng không liên quan trực tiếp đến lớp mỡ ở bụng

Giá trị bình thường của CSMCCTĐ ở nữ có trọng lượng bình thường, là 0,76-0,8;và ở nam giới 1,01-1,10 Jean Vague đã có thể định nghĩa nhiều thể khác nhau về sự phân bố hypergynoide, gynoide, mixte, androide, hyperandroide

- Chỉ số giữa độ dày mô mỡ-cơ delta và cơ mấu chuyển (trochantérien):

Chỉ số giữa độ dày mô mỡ vùng delta và ở phía sau mấu chuyển là ít nhạy cảm với lớp cơ bên dưới 0,7 ở nam; và 0,3 ở nữ

1.5 Đo chu vi: Chỉ số phân bố khối mỡ ở phần chu vi

- Chỉ số cánh tay-đùi:

Đo chu vi cánh tay và đùi ở phần gốc là dễ dàng thực hiện Đây là chỉ số đáng tin cậy để đo lường sự phân bố mỡ Tỉ của chu vi cánh tay với chu vi của đùi

ở gốc: 0,58 ở nam và 0,52 ở nữ

- Vòng bụng/vòng mông:

Chỉ số giữa chu vi vòng bụng/vòng mông đã được M Ashwell đưa ra như

là một chỉ số đo lường đáng tin cậy về sự phân bố mỡ Trị số bình thường là

0,92-0,95 ở nam; 0,75-0,80 ở nữ Béo phì ở nam khi VB/VM > 0,92-0,95 và nữ > 0,80 Hoặc theo ATP III, vòng bụng nam < 102 cm, nữ là > 88 cm

2 Siêu âm:

Độ dày của mô mỡ nông có thể được đo trực tiếp chính xác bằng cách đặt đầu dò thẳng góc với mặt da, không ép, ở tại điểm muốn xác định Kỹ thuật có thể phân biệt rõ ràng giới hạn phần mỡ, cơ và xương

3 Chụp cắt lớp tỉ trọng:

Phương pháp này mới được áp dụng gần đây để đánh giá sự phân bố mỡ

Nó có thể định lượng mỡ phân bố ở dưới da và quanh tạng Từ phần cắt ngang của scanner, có thể tính được bề mặt choán chỗ của mô mỡ

Lợi điểm của phương pháp này có thể xác định bề mặt mô mỡ sâu quanh tạng Phần cắt ngang qua L4-L5 sẽ cho phép phân biệt chính xác sự khác nhau về phân bố mỡ giữa 2 giới Sự đánh giá bằng phương pháp này cho kết quả đáng tin cậy, chính xác, tuy nhiên giá kỹ thuật đắt, dụng cụ nặng nề khó thực hiện ở các tuyến thông thường

4 Impédance métrie:

Đo phần trăm lượng mỡ của cơ thể hiện có và lượng mỡ lý tưởng dựa vào trọng lượng, chiều cao, giới, từ đó tính ra lượng mỡ quá tải là bao nhiêu phần trăm