Chương 1: Đại cương tiền tệ ppt

Mới đầu những kim loại thông thường như: đồng, kẻm, chì … được sử dùng làm tiền tệ, nhưng về sau bạc, vàng được sử dụng làm tiền tệ và cưới cùng vàng đóng vai trò độc tôn làm tiền tệ ch

01/25/24 1

CHƯƠNG I ĐẠI CƯƠNG TIỀN TỆ

Nội dung nghiên cứu

SỰ RA ĐỜI CỦA TIỀN TEÄ

- Sự ra đời của tiền gắn liền với quá trình phát triển của sản xuất và lưu thông

hàng hóa.

SX sản phẩm Trao đổi Cần phải

có phương tiện trao đổi Tiền tệ xuất

hiện

Các giai đoạn phát triển nền sản xuất hàng hoá:

 Sản xuất tự cung – tự cấp

 Sản xuất hàng hoá: H-H.

SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN TIỀN TỆ

01/25/24 5

CÁC HÌNH THÁI TIỀN TỆ:

 Phi kim loại

 Kim loại.

 Tín tệ kim loại.

 Tiền giấy.

 Tiền giấy pháp định (Fiat money).

 Bút tệ:

 Thẻ thanh toán (E-money)

SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN TIỀN TỆ

TIỀN TỆ DƯỚI DẠNG HÀNG HOÁ (HOÁ TỆ)

Một hàng hoá nào đó giữ vai trò của vật trung gian trao đổi được gọi là hoá tệ

và giá trị sử dụng

biệt”, được một nhóm người hay toàn bộ xã

01/25/24 7

TIỀN TỆ DƯỚI DẠNG HÀNG HOÁ (HOÁ TỆ)

Hình thái đầu tiên của tiền tệ có vẻ lạ lùng, nó

có thể là những vật trang sức hay những thứ để ăn.

Thổ dân ở bờ biển châu Á, châu Phi trước đây dùng những võ sò, ốc để làm tiền; gạo được dùng làm tiền ở vùng quần đảo Philippines, hay như những điếu thuốc lá được dùng làm “tiền” trong những trại tù binh của Mỹ v.v.

TIỀN TỆ DƯỚI DẠNG HÀNG HOÁ (HOÁ TỆ)

Hoá tệ kim loại: (từ thế kỷ VII trước CN)

Đây cũng là loại tiền tệ xuất phát từ hàng hoá nhưng hàng hoá ở đây là hàng hoá kim loại

Mới đầu những kim loại thông thường như: đồng, kẻm, chì … được sử dùng làm tiền

tệ, nhưng về sau bạc, vàng được sử dụng làm tiền tệ và cưới cùng vàng đóng vai trò độc tôn làm tiền tệ cho đến ngày nay.

01/25/24 9

TÍN TỆ:

Tín tệ hay còn gọi là tiền dấu hiệu được hiểu là thứ tiền tệ từ nó không có giá trị, nhưng do sự tín nhiệm của mọi người mà được lưu dụng.

Tín tệ có thể là: Tín tệ kim loại và tiền giấy.

TÍN TỆ:

Tín tệ kim loại (coin):

Đây là loại tín tệ được đúc bằng kim loại

rẻ tiền thay vì đúc bằng kim loại quý như vàng, bạc Giá trị của kim loại đúc tiền nhỏ hơn giá trị quy định trên đồng tiền (mệnh giá).

Ngày nay đựoc đúc với mệnh giá nhỏ, tiền lẻ.

01/25/24 11

TÍN TỆ:

Tiền giấy:

- Ở trung hoa tiền giấy nhà Tống

“gọi là Giao sao (Giao tử)”, ở Việt Nam thời nhà Hồ “ gọi là phong bảo hội sao” Tuy nhiên hai hình thức tiền giấy này chỉ xuất hiện một thời gian.

- TK 17 ngân hàng Amsterdam của

Hà Lan phát hnàh biên lai cho những thân chủ gửi vàng và bạc vào ngân hàng.

- Ngân hàng Thuỷ Điển phát hành tiền tín dụng dựa trên dữ trữ vàng và uy tín ngân hàng để cho vay.

Tiền giấy:

Tiền giấy khả hoán (Tín tệ khả hoán)

Là loại giấy bạc ngân hàng được chuyển đổi ra vàng một cách tự do theo giá trị danh nghĩa của tiền giấy theo hàm lượng vàng mà

nó đại diện.

VD: Ở hoa kỳ trước năm 1931, 1USD có hàm lượng vàng giá 1.5042gram vàng – cứ 20 USD đổi được 1 Ounce vàng.

01/25/24 13

Tiền giấy:

Tiền giấy khả hốn (Tín tệ bất khả hốn)

Đây cũng là loại tiền quy được lưu thơng dựa vào được lưu thông dựa vào niềm tin như Tiền giấy khả hoán Tuy nhiên, loại này không được chuyển đổi ra vàng, mà nó được lưu thông theo qui định của pháp luật, mang tính chất bắt buộc.

Tiền giấy ngày nay là Tiền giấy pháp định, do ngân hàng TW phát hành.

CÁC HÌNH THỨC KHÁC CỦA TIỀN TE Ä

Xuất hiện và phát triển gắn liền với hoạt động của hệ thống ngân hàng hiện đại.

Đó là sự ra đời của bút tệ, thẻ thanh tóan.

Các hình thức khác của tiền tệ:

Thẻ Thanh Toán

Trong những năm gần đây nhờ sự phát triển của CNTT và công nghệ ngân hàng nên các loại thẻ tín dụng và thể thanh tóan ngày càng được sử dụng rộng rải.

01/25/24 17

 Các nhà kinh tế hiện đại (Friedman)

định nghĩa tiền tệ như là tất cả những

gì được chấp nhận thanh toán cho việc mua bán hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán các khoản nợ.

TIỀN TỆ LÀ GÌ ?

 Cần phân biệt tiền tệ (Money) và đồng

tiền (Currency):

 Đồng tiền bao gồm tiền giấy và tiền

kim loại của 1 quốc gia.

 Các giấy tờ có giá được xem như là

tiền khi nó có thể chuyển thành tiền giấy và tiền kim loại

TIỀN TỆ LÀ GÌ ?

01/25/24 19

 Tiền và của cải (wealth):

 Tiền – đồng tiền

 Của cải biểu hiện sự giàu có gồm tiền, nhà cửa,

xe hơi, chứng khoán

=> Tiền và của cải đáp ứng nhu cầu cất trữ giá trị

 Tiền và thu nhập (income):

 Thu nhập phản ảnh dòng tiền kiếm được trên 1

đơn vị thời gian

 Ngược lại, tiền phản ảnh lượng giá trị tồn trữ

hiện có

TIỀN TỆ LÀ GÌ ?

 Chế độ tiền tệ là hình thức tổ chức lưu thông tiền

tệ của một quốc gia, được quy định bằng luật pháp

=> Chế độ tiền tệ hình thành kể từ khi có sự can thiệp của nhà nước vào lĩnh vực tiền tệ.

 Chế độ tiền tệ bao gồm các quy định:

 Bản vị tiền tệ (cơ sở định giá đồng tiền của quốc

gia hay chọn vật ngang giá chung).

 Đơn vị tiền tệ (tên gọi của đồng tiền ).

 Quy định về sử dụng phương tiện thanh toán

CÁC CHẾ ĐỘ TIỀN TỆ

01/25/24 21

 Đồng tiền của quốc gia được định bằng một trọng

lượng cố định của hai kim loại là vàng và bạc Aùp

dụng phổ biến đầu thế kỷ 19 ở Pháp, Thụy sĩ, Mỹ và Ý

 Ví dụ: ở Mỹ năm 1792, 1 đô la vàng = 1,603

gram vàng; 1 đô la bạc= 24,06 gram bạc

 Ở Mỹ, từ 1792 đến 1834, vàng rút ra khỏi lưu

thông Nhưng từ từ năm 1834 đến 1893 bạc rút

ra khỏi lưu thông, chỉ còn vàng.

Câu hỏi: tại ra xảy ra hiện tượng này?

CÁC CHẾ ĐỘ TIỀN TỆ

(Chế độ bản vị song song)

 Đồng tiền của quốc gia được định giá bằng

vàng => Tiền giấy của quốc gia được bảo đảm bằng vàng.

 Nhà nước không hạn chế đúc vàng.

 Tiền vàng tự do lưu thông.

 => Nhận xét: chế độ bản vị vàng là

chế độ đặc trưng của nền kinh tế thị

CÁC CHẾ ĐỘ TIỀN TỆ

(Chế độ bản vị vàng (từ cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20)

01/25/24 23

 Tiền giấy là tiền dấu hiệu (đại diện giá trị)

 Tiền giấy xuất hiện bắt nguồn từ yêu cầu trao đổi

và lưu thông hàng hóa.

 Tiền giấy khả hoán

 Chế độ bản vị đồng bảng Anh

 Chế độ bản vị đồng đô la Mỹ

 Tiền giấy bất khả hoán gắn liền tiền pháp định.

CÁC CHẾ ĐỘ TIỀN TỆ

(Chế độ lưu thông tiền giấy)

 Sau chiến tranh thế giới lần 1, tại hội nghị Gie-nơ (Ý),

các nước trong hệ thống TBCN nhất trí sử dụng đồng bảng Anh làm đồng tiền thanh toán và dự trữ quốc tế

 Đồng bảng Anh được đảm bảo bằng vàng.

 Đồng tiền các nước phát hành và lưu thông ngoài việc

đảm bảo bằng vàng còn có thể dựa vào đồng bảng Anh.

 Nhận xét: chế độ đồng bảng Anh được xem là chế độ

bản vị vàng bị cắt xén ( vàng thỏi)

 Ở Anh, 1925 một thỏi vàng = 1500 bảng Anh

CÁC CHẾ ĐỘ TIỀN TE

(Chế độ bản vị bảng Anh (sau chiến tranh lần 1)

01/25/24 25

 Trong chế độ bản vị đồng bảng Anh, đồng USD

được xem là đồng tiền có vị trí thứ 2

 Cuộc khủng hoảng kinh tế (1929-1933) làm phá

sản chế độ đồng bảng Anh và đồng USD

 Ngày 21/9/1931: Chính phủ Anh tuyên bố đình

chỉ đổi đồng bảng Anh ra vàng và phá giá đồng bảng Anh 31% so với đồng USD

 Ngày 30/1/1934: Chính phủ Mỹ phá giá đồng

USD 41%

CÁC CHẾ ĐỘ TIỀN TE

(Chế độ bản vị bảng Anh (sau chiến tranh lần 1)

 Chế độ tiền tệ được áp dụng phổ biến trong giai đoạn

1944-1971 dưới tên gọi chế độ bản vị đồng USD

(Brettonwoods):

 Đồng USD là đồng tiền thanh toán quốc tế.

 Đồng USD được đảm bảo bằng vàng, đổi ra vàng (1

USD = 0,8888671 gr vàøng); 35 USD = 1 ounce vàng (28.3495231 grams)

 Các nước trong thành viên, phải duy trì một tỷ giá

cố định với đồng USD (+/- 1%).

 Ngày 12/2/1973, Chính phủ Mỹ chính thức tuyên bố phả

CÁC CHẾ ĐỘ TIỀN TỆ

(Chế độ bản vị đồng USD sau chiến tranh thế giới thứ 2)

01/25/24 27

 Vàng rút ra khỏi quá trình lưu thông =>

Trên thị trường chủ yếu lưu thông các loại tiền giấy.

 Giá trị thực của tiền giấy phụ thuộc vào

sức mua thực tế của nó/khối lượng hàng hóa

 Phát hành tiền giấy dựa vào các mục tiêu

của chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương.

CÁC CHẾ ĐỘ TIỀN TỆ

(Chế độ tiền giấy bất khả hoán)

Ba chức năng của tiền tệ:

 Phương tiện trao đổi.

 Phương tiện tính toán.

 Phương tiên cất trữ giá trị.

CHỨC NĂNG TIỀN TỆ

(Functions of money)

01/25/24 29

 Tiền là phương tiện trung gian để thực hiện

các giao dịch thương mại ( H -T -H’)

 => Góp phần tiết kiệm chi phí giao dịch:

 Trong nền kinh tế hàng trao đổi hàng -

(barter economy) (H—H’), nếu có N sản phẩm thì phải cần N(N-1)/2 lần trao đổi, chi phí giao dịch cao

 Tiền xuất hiện giảm được số lần trao đổi,

giảm chi phí giao dịch

PHƯƠNG TIÊN TRAO ĐỔI

(Medium of exchange)

 Tiền làm phương tiện trao đổi có thể là tiền vàng, tiền giấy và phương tiện chuyển tải giá trị khác có thể chuyển đổi ra tiền.

 Thực hiện chức năng này, khi đưa tiền vào lưu thông, cần tôn trọng quy luật lưu thông tiền tệ

 M khối lượng tiền trong lưu thông

01/25/24 31

 Tiền được sử dụng để đo lường giá trị trong

nền kinh tế => Đo lường giá trị hàng hóa, dịch vụ…

 Thông qua tiền tệ, các doanh nghiệp tính

toán chi phí, giá thành sản phẩm, xác định giá cả hàng hóa.

 Trên góc độ kinh tế vĩ mô, tiền là công

cụ tính toán giá trị GNP và GDP.

ĐƠN VỊ TÍNH TOÁN

(Unit of account )

 Tiền cất trữ giá trị thể hiện nó có thể dùng để

mua sắm hàng hóa ở tương lai Tiền cất trữ tạm thời tách ra khỏi quá trình lưu thông

 Cất trữ giá trị không chỉ có tiền mà còn có các

loại tài sản khác như chứng khoán, đất đai…

 Các loại tài sản khác cất trữ theo thời gian có

thể làm tăng giá trị còn tiền thì không

 Nhưng tại sao phải chọn tiền cất trữ ?

CẤT TRỮ GIÁ TRỊ (Store of value)

01/25/24 33

 Cất trữ của tiền tùy thuộc vào giá cả

cất trữ/ sức mua của đồng tiền bị giảm.

50%

CẤT TRỮ GIÁ TRỊ (Store of value)