Lịch sử lớp 8 Bài 26 pdf

Mục đích, lãnh đạo, quy mô… vai trò của các văn thân sĩ phu yêu nước trong phong trào Cần vương - Đây là giai đoạn 2 của phong trào Cần vương phong trào phát triển mạnh quy tụ thành các

Bài 26 PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN

CHỐNG PHÁP TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ KỶ XIX

A/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức: Giúp học sinh nắm được:

- Nguyên nhân và diễn biến vụ binh biến tại kinh thành Huế 5-7-1885

- Những nét khái quát nhất của phong trào Cần vương giai đoạn đầu (1858  1888) Mục đích, lãnh đạo, quy mô… vai trò của các văn thân sĩ phu yêu nước trong phong trào Cần vương

- Đây là giai đoạn 2 của phong trào Cần vương phong trào phát triển mạnh quy tụ thành các trung tâm kháng chiến lớn đó là cuộc khởi nghĩa Ba Đình, Bãi Sậy, Hương Khuê

- Mỗi cuộc khởi nghĩa có những đặc điểm riêng, nhưng tất cả giai cấp lãnh đạo này đều do văn thân

và sĩ phu yêu nước lãnh đạo Tất cả đều thất bại vì chưa đáp ứng được nguyện vọng của nhân dân ta

2/ Tư tưởng:

Giáo dục cho HS truyền thống yêu nước đánh giặc của dân tộc, biết kính yêu những anh hùng dân tộc hy sinh vì nghĩa lớn

3/ Kĩ năng:

- Rèn luyện cho HS kĩ năng rèn luyện bản đồ

để tường thuật diễn biến các cuộc khởi nghĩa

- Phân tích, tổng hợp, đánh giá các sự kiện lịch

sử

B/ THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC:

Bản đồ về phong trào Cần Vương cuối thế kỷ

XIX; tranh ảnh các nhân vật lịch sử: Hàm Nghi,

Tôn Thất Thuyết, Nguyễn Thiện Thuật, Phan

Đình Phùng; sử dụng những tư liệu lịch sử địa

phương

C/ HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:

1/ Ổn định, kiểm tra: Thông qua Hiệp ước mà

triều đình Huế đã ký với Pháp Hãy CMR: Đó là

quá trình từng bước thực dân Pháp xâm lược nước

ta, đồng thời cũng là từng bước nhà Nguyễn đầu

hàng?

2/ Giới thiệu bài mới:

3/ Dạy bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ

TRÒ

NỘI DUNG GHI

Hoạt động 1: Cá nhân

GV: Bối cảnh lịch sử của vụ biến

kinh thành Huế 5/7/1885?

HS: Dựa vào kiến thức sgk

I Cuộc phản công của phái chủ chiến tại kinh thành Huế Vua Hàm

GV: Sau 2 điều ước 1883-1884

triều đình Huế phân hoá thành 2

bộ phận

+ Đa phần chủ hoà còn gọi là

phe chủ hoà

+ Một bộ phận nhỏ hình thành

phe chủ chiến đứng đầu là Tôn

Thất Thuyết

GV: Em hãy trình bày vụ biến

kinh thành Huế 5-7-1885?

GV: Giành thời gian để học sinh

xem lại diễn biến chính sau đó

gọi 1 HS khá trình bày trên bản

đồ

GV: Giải thích thêm Sau hiệp

ước Pa-tơ-nốt 6/6/1884, Tôn Thất

Thuyết kiên quyết xóa bỏ những

ông vua không có tinh thần chống

Pháp: Dục Đức, Hiệp Hoà, Kiến

Phúc… Đưa Hàm Nghi lên ngôi vua

-> thẳng tay trừng trị bọn hoàng

thân quốc thích thân Pháp Thực

dân Pháp tìm mọi cách để thủ tiêu

phái kháng chiến… Sau vụ biến

không thành ông đã đưa vua Hàm

nghi ra “Chiếu Cần vương”

1/ Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến ở Huế (7-1885)

- Nguyên nhân:

+ phái chủ chiến (đứng đầu là Tôn Thất Thuyết) vẫn chờ cơ hội giành lại chủ quyền

+ Pháp lo sợ tìm cách tiêu diệt phe chủ chiến

- Diễn biến: Đêm 4 rạng 5-7-1885, Tôn Thất Thuyết ra lệnh tấn công vào đền Mang Cá và Hoàng Thành, Pháp hoảng

sợ sau đó phản công chiếm lại thành

2/ Phong trào Cần

Nghi ra căn cứ Tân Sở Hàm Nghi

đã ra “Chiếu Cần vương” phong

trào Cần vương bùng nổ

* Hoạt động 2: Cả lớp

GV: Giới thiệu hình 89, 90 vài

nét sơ lược về Tôn Thất Thuyết

và Hàm Nghi

GV: Trình bày diễn biến của

phong trào Cần vương?

HS: Dựa vào sgk trả lời

GV: Tại sao phong trào chỉ nổ ra

ở Bắc, Trung mà không nổ ra ở

Nam Kỳ

HS: Trả lời theo suy nghĩ của

mình

GV: Nam kỳ là xứ trực trị của

Pháp

GV: Minh hoạ diễn biến trên bản

đồ Những phong trào tiêu biểu ở

giai đoạn 1 Mai Xuân Thưởng,

Nguyễn Văn Ôn, Lê Trung Đình,

(Lê Thành Phương ở Phú Yên)

…

GV: Thái độ của dân chúng đối

Vương bủng nổ và lan rộng:

- Chia 2 giai đoạn:

+ Giai đoạn 1: 1885-1888: Khởi nghĩa nổ ra khắp Bắc, Trung Kỳ

+ Giai đoạn 2: 1888-1896

với phong trào Cần vương?

HS: Phong trào đã được đông

đảo quần chúng ủng hộ

GV: Trên đường đi ra Sơn phòng

Tân Sở, nghĩa quân đã nhận

được sự giúp đỡ tận tình chu đáo

của đồng bào các dân tộc vùng

biên giới Việt- Lào

- Kết cục giai đoạn 1 của phong

trào Cần Vương ntn?

HS: 1886 Tôn Thất Thuyết sang

Trung Quốc Cầu Viện

Vua Hàm Nghi bị bắt và bị đày

sang An-giê-ri 1-1888

GV: Sơ kết ý

* Hoạt động 1: Cá nhân (Tiết

2)

GV: Hướng dẫn các em quan sát

hình 91 Em có hiểu biết gì về

căn cứ cuộc khởi nghĩa Ba

Đình?

HS: Dựa vào kiến thức sgk trả

lời

GV: Lãnh đạo khởi nghĩa là ai?

TRONG PHONG

VƯƠNG

1 Khởi nghĩa Ba Đình (1886-1887)

- Thuộc huyện Nga Sơn, Tỉnh Thanh Hoá được quý là 1 chuyến tuyến phòng thủ kiên cố bỡi 3 làng: Thượng Thọ,

Mỹ Khê, Mậu Thịnh

- Lãnh đạo: Là Phạm Bành và Đinh Công Tráng

- Thành phần nghĩa quân: Gồm người Kinh, Mường, Thái

HS: Phạm Bành và Đinh Công

Tráng

GV: Nói sơ lược về tiểu sử của

Phạm Bành và Đinh Công Tráng

- Thành phần nghĩa quân bao

gồm những lực lượng nào?

HS: Gồm có: Người Kinh,

Mường, Thái

GV: Hãy trình bày tóm lược diễn

biến cuộc khởi nghĩa

HS: Dựa vào sgk trả lời

GV: Hướng dẫn học sinh xem

lược đồ căn cứ Mã Cao hình 92

sgk Căn cứ vào lược đồ giải

thích tại sao nghĩa quân lại vét

lên Mã Cao

HS: Căn cứ hiểm yếu phòng thủ

tốt chỉ có độc đạo vào căn cứ

cho nên khi bao vây dễ bị tiêu

diệt

GV: Phân tích điểm mạnh và

điểm yếu của căn cứ

* Hoạt động 2: Cả lớp

GV: Em hãy trình bày về căn cứ

- Diễn ra từ

12-1886 đến 1-1887 rất quyết liệt song bị thực dân Pháp dập tắc

2/ Khởi nghĩa Bãi Sậy (1883- 1892)

- Thuộc Hưng Yên

đó là vùng đầm lầy

ở các huyện Văn Lâm, Khái Châu,

Mỹ Hào, Yên Mỹ

- Lãnh đạo: Nguyễn Thiện Thuật

- Diễn biến:

1883-1892 nghĩa quân thực hiện chiến thuật du kích, đánh vận động, khống chế địch trên đường

Bãi Sậy?

HS: Là vùng lau Sậy um tùm:

Yên Mỹ, Mỹ hào, Văn Lâm,

Khoái Châu (Hưng yên)

GV: Bãi sậy là căn cứ chính của

cuộc khởi nghĩa, do Nguyễn

Thiện Thuật chỉ huy, nơi đó

hiểm yếu, dựa vào địa thế hiểm

trở của đầm lầy, lau Sậy um tùm,

nghĩa quân có thể ẩn nấu ban

ngày, ban đêm ra truy kích, đột

kích địch

GV: Lãnh đạo nghĩa quân là

người ntn?

HS: Thời kỳ đầu 1883 – 1885 là

Đinh Gia Quế, 1885-1892 là

Nguyễn Thiện Thuật, thủ lĩnh

cao nhất của cuộc khởi nghĩa

GV: Nói một vài nét về Nguyễn

Thiện Thuật Khởi nghĩa Bãi Sậy

diễn ra ntn?

HS: + Khởi nghĩa bùng nổ năm

1883: nghĩa quân thực hiện

chiến thuật du kích, khống chế

5, 1, 39 1892 nghĩa quân hao mòn dần, cuộc khởi nghĩa tan rã

3/ Khởi nghĩa Hưng khê (1885-1895)

- Lãnh đạo: Phan Đình Phùng là người cương trực,

bị cách chức đuổi

về quê, 1885 ông chiêu mộ nghĩa quân khởi nghĩa

- Bên cạnh Phan

địch ở các con đường số 5, 1, 39

+ Giặc nhiều lần bao vây tiêu

diệt nghĩa quân nhưng đều thất

bại > nghĩa quân hào mòn dần

> 1892 khởi nghĩa tan rã

Củng cố: Điểm khác nhau giữa

cuộc khởi nghĩa Ba Đình và Bãi

Sậy?

+ Khởi nghĩa Ba Đình: Đại thế

hiểm yếu, phòng thủ là chủ yếu

khi bị bao vây, tấn công dễ bị

dập tắc

+ Khởi nghĩa Bãi Sậy: Địa bàn

rộng lớn khắp các tỉnh Hưng

Yên, Hải Dương, Bắc Ninh, Hải

Phòng, Quảng Yên, nghĩa quân

dựa vào dân đánh du kích, đánh

vận động, địch khó tiêu diệt

* Hoạt động 3: Cá nhân

GV: Giới thiệu hình 94 về Phan

Đình Phùng Em biết gì về Phan

Đình Phùng?

HS: dựa SGK trả lời

GV: Em biết gì về Cao Thắng

Đình Phùng có Cao Thắng (1864- 1893) trợ thủ đắc lực của Phan Đình Phùng

- Khởi nghĩa chia 2 giai đoạn:

+ Giai đoạn 1:

1885 – 1888 + Giai đoạn 2:

1888 – 1895

HS: Là dũng tướng trẻ, xuất thân

từ nông dân, trở thủ đắc lực của Phan Đình Phùng

GV: Minh hoạ thêm về tài quân

sự của Cao Thắng Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa

Hương Khuê

Gọi 1 HS khá lên trình bày trên lược đồ

HS: Trình bày: Khởi nghĩa chia

2 giai đoạn

+ Giai đoạn 1: 1885-1888: Lo chuẩn bị vũ khí, lực lượng

+ Giai đoạn 2: 1888- 1895: nghĩa quân dựa vào rừng núi hiểm trở tấn công địch đẩy lùi nhiều cuộc càn quét của địch, Pháp tập trung binh lực tấn công vào Ngàn Trươi 28-12-1895 Phan Đình Phùng hy sinh, nghĩa quân tan rã

GV: Sơ kết ý

4/ Củng cố:

5/ Hướng dẫn tự học:

a/ Bài vừa học: Như đã củng cố

b/ Bài sắp học:

Dặn dò HS ôn lại bài phần lịch sử Việt Nam chuẩn bị kiểm tra 1 tiết