HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH VÀ QUẢN TRỊ CÔNG MA THỊ TRINH TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 4, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Đ
Trật tự xây dựng và các khái niệm liên quan
Quy hoạch đô thị
1.1.1.1 Khái niệm đô thị, quy hoạch đô thị
Đô thị ở Việt Nam được định nghĩa là khu vực có mật độ dân cư cao, chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực phi nông nghiệp, và đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội Đây là trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, văn hóa hoặc chuyên ngành, bao gồm cả nội thành, ngoại thành của thành phố, nội thị và ngoại thị của thị xã, cũng như thị trấn (Theo Khoản 1, Điều 3, Luật Quy hoạch đô thị năm 2009).
Quy hoạch đô thị, theo Luật Quy hoạch đô thị 2009, được định nghĩa là việc tổ chức không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị cùng với hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật và xã hội, nhằm tạo ra môi trường sống phù hợp cho cư dân đô thị Định nghĩa này được nêu rõ trong Khoản 4, Điều 3 của luật.
1.1.1.2 Các loại quy hoạch đô thị a, Quy hoạch chung
Quy hoạch chung đô thị là quá trình tổ chức không gian và hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, xã hội, cùng với nhà ở, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đô thị Điều này không chỉ đảm bảo an ninh, quốc phòng mà còn hướng tới sự phát triển bền vững cho khu vực.
(Khoản 7, Điều 3 Luật Quy hoạch đô thị 2009) [13] b, Quy hoạch Phân khu
Quy hoạch phân khu là quá trình xác định chức năng và chỉ tiêu sử dụng đất trong đô thị, bao gồm mạng lưới hạ tầng kỹ thuật và xã hội Mục tiêu của quy hoạch này là cụ thể hóa nội dung quy hoạch chung, đảm bảo sự phát triển bền vững và hiệu quả cho các khu vực đô thị.
Quy hoạch chi tiết đóng vai trò quan trọng trong việc phân chia và xác định chỉ tiêu sử dụng đất trong quy hoạch đô thị Nó yêu cầu quản lý kiến trúc và cảnh quan cho từng lô đất, đồng thời bố trí các công trình hạ tầng kỹ thuật và xã hội Mục tiêu của quy hoạch chi tiết là cụ thể hoá nội dung của quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch chung, đảm bảo sự phát triển bền vững cho đô thị.
Trật tự xây dựng
Theo Từ điển Từ và Ngữ Hán - Việt, trật tự được định nghĩa là “tình trạng ổn định, có thứ bậc trên dưới, trước sau” Điều này cho thấy trật tự là sự sắp xếp các bộ phận theo một quy tắc nhất định, nhằm tạo thành một chỉnh thể, nơi mà các bộ phận này hoạt động theo những nguyên tắc và quy định cần tuân thủ.
Trật tự xây dựng được hiểu là trạng thái thực thi hiệu quả các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động xây dựng, do các chủ thể tham gia thực hiện nhằm duy trì sự ổn định và đảm bảo tuân thủ các quy định này.
Giấy phép xây dựng
1.1.3.1 Khái quát về Giấy phép xây dựng
Giấy phép xây dựng (GPXD) là văn bản pháp lý do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho chủ đầu tư, cho phép thực hiện việc xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo hoặc di dời công trình.
(theo khoản 17 Điều 3 Luật xây dựng năm 2014 [15]
1.1.3.2 Căn cứ cấp phép xây dựng
Theo quy định tại Điều 91 Luật Xây dựng 2014 điều kiện cấp giấy phép xây dựng đối với công trình trong đô thị gồm:
Công trình xây dựng cần phải tuân thủ quy hoạch chi tiết đã được cơ quan nhà nước phê duyệt Đối với các khu vực đô thị ổn định mà chưa có quy hoạch chi tiết, công trình phải phù hợp với quy chế quản lý quy hoạch và kiến trúc đô thị do cơ quan có thẩm quyền ban hành.
- Phù hợp với mục đích sử dụng đất theo quy hoạch sử dụng đất được phê duyệt [15]
Đảm bảo an toàn cho các công trình và khu vực lân cận là rất quan trọng, bao gồm việc bảo vệ môi trường và phòng, chống cháy nổ Cần chú trọng đến an toàn hạ tầng kỹ thuật, bảo vệ các công trình thủy lợi, đê điều, năng lượng, giao thông, cũng như các khu di sản văn hóa và di tích lịch sử - văn hóa Đồng thời, cần duy trì khoảng cách an toàn đối với các công trình dễ cháy, nổ, độc hại và những công trình quan trọng liên quan đến quốc phòng và an ninh.
Thiết kế xây dựng công trình đã được thẩm định, phê duyệt theo quy định [15]
Hồ sơ đề nghị cấp giấy phép xây dựng phù hợp với từng loại giấy phép theo quy định [15]
1.1.2.3 Nội dung giấy phép xây dựng
Theo quy định tại Điều 90 Luật Xây dựng 2014, nội dung giấy phép xây dựng bao gồm: [15]
- Tên công trình thuộc dự án
- Tên và địa chỉ của chủ đầu tư
- Địa điểm, vị trí xây dựng công trình; tuyến xây dựng công trình
- Loại, cấp công trình xây dựng
- Cốt xây dựng công trình
- Chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng
- Mật độ xây dựng (nếu có)
- Hệ số sử dụng đất (nếu có)
- Tổng diện tích xây dựng, diện tích xây dựng tầng 1 (tầng trệt), số tầng, chiều cao tối đa toàn công trình
1.1.3.4 Mục đích của việc cấp giấy phép xây dựng
- Tạo điều kiện cho các chủ đầu tư thực hiện xây dựng công trình nhanh chóng, thuận tiện
Đảm bảo rằng các công trình xây dựng tuân thủ quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt, đồng thời tuân thủ các quy định pháp luật liên quan.
Căn cứ vào quy định, cơ quan quản lý có trách nhiệm giám sát quá trình thi công, xử lý vi phạm trong hoạt động xây dựng, lập hồ sơ hoàn thành công trình và thực hiện đăng ký sở hữu công trình.
Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị
Khái niệm
QLNN về TTXD là sự tác động tổ chức và quyền lực của nhà nước dựa trên pháp luật, trong đó các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền sử dụng các công cụ quản lý để điều chỉnh các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng Mục tiêu là đảm bảo các hoạt động xây dựng tuân thủ quy định pháp luật và duy trì trật tự xây dựng.
Mục đích của quản lý nhà nước về trật tự xây dựng
Thứ nhất, đảm bảo tính hiệu lực, hiệu quả trong việc thực hiện chức năng quản lý của cơ quan Nhà nước;
Nâng cao nhận thức của các bên liên quan trong hoạt động xây dựng về việc tuân thủ trật tự và kỷ cương là rất quan trọng Điều này đảm bảo rằng các công trình được xây dựng theo đúng quy hoạch, kế hoạch và tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành.
Thứ ba, huy động được nhiều nguồn vốn, nguồn lực vật chất cho đầu tư xây dựng phát triển và quản lý đô thị;
Thứ tư, tạo điều kiện giúp các chủ đầu tư thực hiện xây dựng các công trình của mình được thuận lợi, nhanh chóng và hiệu quả;
Vào thứ năm, cần thúc đẩy tối đa các lợi ích kinh tế trong xây dựng và phát triển đô thị, đồng thời tiết kiệm chi phí cho Nhà nước, Nhân dân và các nhà đầu tư bằng cách tránh tình trạng cưỡng chế, phá dỡ và thay đổi không cần thiết, nhằm giảm thiểu lãng phí.
Thứ sáu, đảm bảo xây dựng đô thị theo quy hoạch, hiện đại, văn minh, gắn với bản sắc văn hóa dân tộc.
Nội dung quản lý trật tự xây dựng
Theo Điều 56 Nghị định 15/2021/NĐ-CP, quản lý TTXD bao gồm các nội dung:
Đối với các công trình đã được cấp giấy phép xây dựng, cần kiểm tra kỹ lưỡng các nội dung trong giấy phép cũng như các quy định pháp luật liên quan để đảm bảo tuân thủ đầy đủ.
- Đối với công trình được miễn giấy phép xây dựng, nội dung quản lý trật tự xây dựng gồm:
Kiểm tra sự đáp ứng các điều kiện cấp giấy phép xây dựng cho công trình miễn giấy phép theo quy định, đồng thời xác minh sự tuân thủ của việc xây dựng với quy hoạch xây dựng và các quy định pháp luật liên quan, bao gồm quy hoạch kỹ thuật, chuyên ngành, quy chế quản lý kiến trúc và thiết kế đô thị đã được phê duyệt.
Kiểm tra sự phù hợp của việc xây dựng với các nội dung và thông số thiết kế đã được thẩm định là rất quan trọng, đặc biệt khi thiết kế xây dựng đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng xác nhận.
Nguyên tắc Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng
Quản lý TTXD phải bắt đầu từ khi nhận thông báo khởi công cho đến khi công trình được bàn giao và đưa vào sử dụng, ngoại trừ các công trình bí mật Nhà nước và an ninh quốc phòng không thuộc thẩm quyền địa phương Tất cả vi phạm hành chính trong xây dựng cần được phát hiện và ngăn chặn kịp thời, đồng thời phải xử lý nghiêm minh, khắc phục toàn bộ hậu quả theo quy định pháp luật.
Xử lý vi phạm trật tự xây dựng cần được thực hiện nhanh chóng, công khai và khách quan, đảm bảo đúng thẩm quyền Quy trình này phải tuân thủ kỷ cương, công tâm, công bằng và đúng quy định của pháp luật, đồng thời tạo điều kiện cho các cơ quan, tổ chức và Nhân dân tham gia giám sát.
Nguyên tắc phối hợp trong kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật về trật tự xây dựng yêu cầu sự đồng bộ, thống nhất và tuân thủ quy định pháp luật Các cơ quan, tổ chức, cá nhân phải thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình, đảm bảo kịp thời trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm, đồng thời không được đùn đẩy hay né tránh trách nhiệm trong quá trình thực hiện.
Cơ sở pháp lý của đề án
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 4, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Thực trạng bộ máy Quản lý nhà nước và nguồn nhân lực quản lý trật tự xây dựng tại Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh
xây dựng tại Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh
2.1.1 Bộ máy Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng tại Quận 4
2.1.1.1 Cơ cấu tổ chức bộ máy
Bộ máy quản lý nhà nước về trật tự xây dựng tại Quận 4 bao gồm các cơ quan như UBND Quận 4, Đội Thanh tra địa bàn thuộc Thanh tra Sở Xây dựng, Phòng Quản lý đô thị Quận 4 và UBND 13 phường.
2.1.1.2 Nhiệm vụ, chức năng, thẩm quyền của các cơ quan
UBND Quận 4 thực hiện quản lý TTXD theo phân cấp và ủy quyền của UBND Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời tuân thủ quy định pháp luật Quận 4 chịu trách nhiệm trước pháp luật và UBND Thành phố Hồ Chí Minh về tình hình TTXD trên địa bàn.
Phòng Quản lý đô thị Quận 4 là cơ quan chuyên môn trực thuộc UBND Quận
Đội Thanh tra Quận 4 là đơn vị chủ trì trong việc tham mưu cho UBND Quận 4 thực hiện công tác quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn Đội có trách nhiệm phối hợp với Phòng Quản lý đô thị và UBND 13 phường để theo dõi, kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các công trình xây dựng vi phạm, đảm bảo tình hình trật tự xây dựng đúng theo quy định pháp luật.
UBND 13 phường chịu trách nhiệm điều hành trực tiếp công chức được giao nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn
2.2.1.3 Mối quan hệ giữa các cơ quan
Công tác quản lý nhà nước về trật tự xây dựng (TTXD) tại Thành phố Hồ Chí Minh yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ và đồng bộ giữa các cơ quan nhà nước có thẩm quyền Để tránh sự chồng chéo trong hoạt động quản lý TTXD, UBND Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định số 17/2024/QĐ-UBND vào ngày 01 tháng 4 năm 2024 Quyết định này quy định rõ nguyên tắc, trách nhiệm quản lý, nhiệm vụ và mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân trong công tác quản lý TTXD trên địa bàn.
2.2.2 Đánh giá về nguồn nhân lực quản lý trật tự xây dựng tại Quận 4
Phòng Quản lý đô thị Quận 4 là cơ quan chuyên môn thuộc UBND Quận 4, có nhiệm vụ tham mưu và hỗ trợ UBND trong việc quản lý nhà nước về xây dựng, kiến trúc, quy hoạch xây dựng, phát triển đô thị, nhà ở và công sở, vật liệu xây dựng, giao thông, cùng các hạ tầng kỹ thuật đô thị như thông tin liên lạc, cung cấp năng lượng, cấp thoát nước, vệ sinh môi trường, công viên, cây xanh, chiếu sáng, rác thải và bến bãi đỗ xe đô thị, cũng như công tác phòng, chống thiên tai.
Trình độ chuyên môn của công chức Phòng Quản lý đô thị đồng đều và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, đảm bảo hiệu quả trong công tác tham mưu quản lý nhà nước về trật tự xây dựng tại quận.
UBND 13 phường có trách nhiệm chỉ đạo, điều hành trực tiếp công chức địa chính xây dựng thường xuyên kiểm tra, giám sát tình hình xây dựng trên địa bàn phường; kịp thời phát hiện, lập hồ sơ xử lý VPHC theo quy định và theo thẩm quyền được phân công Tuy nhiên, hiện nay đa số ở tại các phường chỉ có một công chức phụ trách công tác quản lý trật tự xây dựng, ngoài ra lại còn kiêm nhiệm nhiều công tác khác như vệ sinh môi trường, trật tự lòng lề đường …; hạn chế về số lượng nhân sự đã tác động trực tiếp đến công tác quản lý TTXD ở cấp cơ sở
Nhân sự quản lý về trật tự xây dựng (TTXD) hiện đang thiếu hụt và phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau, dẫn đến trình độ nghiệp vụ không đồng đều Điều này gây khó khăn trong công tác tuần tra, phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm TTXD tại địa phương Đội Thanh tra địa bàn, dưới sự quản lý trực tiếp của Sở Xây dựng, có nhiệm vụ kiểm tra xây dựng tại quận Tuy nhiên, việc cấp Giấy phép xây dựng cho các công trình nhà ở riêng lẻ thuộc thẩm quyền của UBND quận, dẫn đến sự không thống nhất trong quan điểm giải quyết giữa các đơn vị và hạn chế trong quá trình trao đổi thông tin giữa các lực lượng.
Thực trạng công tác Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng trên địa bàn Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh
2.2.1 Thực trạng công tác quy hoạch xây dựng đô thị
Quận 4 đã được phủ kín bởi các ĐAQH đô thị: 01 ĐAQH chung toàn quận,
07 ĐAQH phân khu các phường tỉ lệ 1/2.000, 02 ĐAQH chi tiết, tỉ lệ 1/500, 02 đồ án thiết kế đô thị riêng tỉ lệ 1/2.000
Hiện nay, Quận 4 chưa hoàn thành việc lập và phê duyệt các ĐAQH chi tiết 1/500, điều này dẫn đến việc chưa có đủ thông tin về kiến trúc và quy hoạch để quản lý xây dựng cho từng lô đất Thiếu sót trong nội dung thiết kế đô thị đã khiến cho việc cấp Giấy phép xây dựng (GPXD) chưa thể thực hiện.
Trong bối cảnh chưa có các ĐAQH 1/500, Quận 4 đã áp dụng quy chế quản lý kiến trúc theo Quyết định 135/2007/QĐ-UBND, Quyết định 45/2009/QĐ-UBND và Quyết định 56/2021/QĐ-UBND để làm cơ sở cấp giấy phép xây dựng.
2.2.2 Thực trạng công tác cấp phép xây dựng và quản lý trật tự xây dựng theo giấy phép xây dựng
2.2.2.1 Cở sở để cấp giấy phép xây dựng tại Quận 4
Theo quy định, để khởi công xây dựng, chủ đầu tư cần có Giấy phép xây dựng (GPXD) do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp, và điều kiện cấp GPXD là phải phù hợp với quy hoạch chi tiết đô thị Tuy nhiên, do Quận 4 chưa có Đồ án quy hoạch chi tiết đô thị 1/500, nên việc cấp phép xây dựng chủ yếu dựa vào quy chế quản lý kiến trúc chung của Thành phố Hồ Chí Minh và các Đồ án quy hoạch phân khu 1/2000.
2.2.2.2 Những bất cập, hạn chế trong công tác cấp phép xây dựng
Quận 4 gặp khó khăn trong việc triển khai các dự án theo ĐAQH phân khu 1/2000 do thiếu nguồn lực, dẫn đến nhiều khu vực quy hoạch đã tồn tại 15 năm nhưng vẫn chưa được thực hiện.
Vào ngày 28/12/2021, Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định số 56/2021/QĐ-UBND về quy chế quản lý kiến trúc, tuy nhiên, nhiều quy định mới đã gây ra sự phản đối từ người dân Một trong những điểm gây tranh cãi là việc hạn chế tầng cao xây dựng theo hệ số sử dụng đất, dẫn đến một số khu vực quy hoạch dân cư hiện hữu chỉ được phép xây dựng từ 2-3 tầng, không đáp ứng được nhu cầu thực tế Thêm vào đó, quy định về khoảng lùi phía trước và phía sau công trình đã thay đổi, trước đây chiều cao công trình phụ thuộc vào lộ giới đường, trong khi hiện tại lại phụ thuộc vào hệ số sử dụng đất và yêu cầu khoảng lùi công trình.
2.2.2.3 Thực trạng công tác cấp phép xây dựng
Từ năm 2020 đến 2021, đại dịch Covid-19 đã ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều lĩnh vực, trong đó có ngành xây dựng, dẫn đến việc giảm số lượng giấy phép xây dựng (GPXD) do các biện pháp giãn cách xã hội và phong tỏa được thực hiện nhằm phòng chống dịch bệnh.
Trong giai đoạn 2022 - 2023, số lượng giấy phép xây dựng (GPXD) tại Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục giảm Nguyên nhân chủ yếu là do những vướng mắc về quy định, đặc biệt là sau khi UBND Thành phố ban hành Quyết định số 56/2021/QĐ-UBND vào ngày 28/12/2021, quy định về quản lý kiến trúc.
2.2.3 Thực trạng công tác xử lý vi phạm trật tự xây dựng
2.2.3.1 Những kết quả đạt được
Trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2023, Quận 4 đã tiến hành kiểm tra hoạt động xây dựng đối với 2.540 công trình, phát hiện 399 công trình vi phạm trật tự xây dựng, chiếm tỷ lệ 15,7% Các trường hợp vi phạm hành chính (VPHC) về trật tự xây dựng trên địa bàn đều được phát hiện kịp thời và xử lý theo đúng quy định pháp luật, góp phần chấn chỉnh và giảm thiểu tình trạng vi phạm này.
2.2.3.2 Những bất cập, hạn chế
Thứ nhất, người vi phạm không chấp hành quyết định xử phạt và thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả
Các hành vi vi phạm phổ biến trong xây dựng bao gồm lấp ô thông tầng và cơi nới diện tích trong nhà, thường diễn ra nhanh chóng, khiến việc phát hiện và ngăn chặn gặp khó khăn Khi các vi phạm này được phát hiện, công trình đã xây dựng lấn chiếm không gian và sai quy hoạch, dẫn đến việc phải áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc phải phá dỡ công trình.
Vào thứ ba, quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính đã trải qua nhiều lần thay đổi, tuy nhiên, vẫn tồn tại tình trạng phụ thuộc vào văn bản hướng dẫn từ các sở ngành thành phố và cơ quan trung ương Điều này dẫn đến việc không thể triển khai kịp thời các quy định pháp luật mới.
Vào thứ tư, nhiều hành vi vi phạm tại các dự án phức tạp dẫn đến việc tồn đọng các quyết định xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả sau thời hạn xử phạt, cũng như quyết định cưỡng chế.
Đánh giá công tác Quản lý Nhà nước về trật tự xây dựng
Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về trật tự xây dựng tại Quận 4 đã được xây dựng một cách hoàn thiện, với sự phân công rõ ràng về trách nhiệm, thẩm quyền, chức năng nhiệm vụ và cơ chế phối hợp.
Về công tác quy hoạch, các đồ án quy hoạch phân khu 1/2000 đã được triển khai toàn diện trên toàn quận, đồng thời áp dụng quy chế quản lý kiến trúc của thành phố làm căn cứ cấp Giấy phép xây dựng (GPXD) cho cư dân.
UBND Quận 4 đã đề xuất UBND Thành phố cho phép người dân sở hữu đất có diện tích nhỏ dưới 20m² được xây dựng mới nhà cửa với quy mô 2 tầng, thay vì chỉ được sửa chữa hiện trạng như trước Đồng thời, quận cũng nhấn mạnh việc cải cách hành chính liên quan đến cấp giấy phép xây dựng, đơn giản hóa thủ tục cấp phép và rút ngắn thời gian xét duyệt giấy phép.
Thứ tư, các hành vi VPHC đều bị xử lý nghiêm theo đúng quy định pháp luật
2.3.2 Một số hạn chế trong quản lý nhà nước về trật tự xây dựng
Quận 4 hiện đang thiếu quy hoạch chi tiết 1/500, mặc dù đã có các ĐAQH phân khu 1/2000 Tuy nhiên, các ĐAQH này đã trở nên lạc hậu và chưa được rà soát, điều chỉnh kịp thời.
Cấp giấy phép xây dựng hiện nay chủ yếu là giấy phép có thời hạn, và những quy định về cấp phép xây dựng đã có nhiều thay đổi không thuận lợi cho người dân Điều này không đáp ứng được nhu cầu về nhà ở, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm về trật tự xây dựng và ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý trật tự xây dựng tại Quận 4.
Công tác kiểm tra và xử lý vi phạm về trật tự xây dựng (TTXD) hiện vẫn chưa được thực hiện kịp thời, đặc biệt là trong các trường hợp xây dựng cơi nới và sửa chữa nhỏ với quy mô thi công nhanh.
Thứ tư, các quy định pháp luật có liên quan đến công tác quản lý trật tự xây dựng thiếu tính ổn định
2.3.3 Nguyên nhân hạn chế trong Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng
Thứ nhất, do nhu cầu nhà ở của người dân quá lớn nhưng không đủ điều kiện để được cấp Giấy phép xây dựng
Thứ hai, do tổ chức bộ máy quản lý TTXD chưa hợp lý
Thứ ba, thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan
Thứ tư, đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 còn chưa phù hợp với điều kiện đặc thù của Quận 4
Thứ năm, do ý thức chấp hành quy định pháp luật của người dân.
GIẢI PHÁP VÀ LỘ TRÌNH THỰC HIỆN TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 4, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Phương hướng Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng trên địa bàn Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh
Để nâng cao tính khả thi của các dự án quy hoạch, cần đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong khu vực quy hoạch, từ đó đáp ứng nhu cầu tối thiểu về nhà ở cho cộng đồng.
Đơn giản hóa và tinh gọn các thủ tục cấp Giấy phép xây dựng (GPXD) sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho người dân khi xin phép xây dựng công trình, từ đó góp phần hạn chế tình trạng xây dựng không phép.
Để đảm bảo trật tự xây dựng, cần phát hiện và ngăn chặn kịp thời mọi hành vi vi phạm hành chính (VPHC), xử lý triệt để ngay từ khi mới phát sinh Điều này nhằm hạn chế việc cưỡng chế tháo dỡ công trình vi phạm và khắc phục các hậu quả do VPHC gây ra theo đúng quy định của pháp luật.
Thứ tư, kiện toàn tổ chức bộ máy, đảm bảo số lượng và chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức trong lĩnh vực QLNN về TTXD
Vào thứ năm, cần phải nắm bắt tình hình thực tế trong công tác quản lý nhà nước về trật tự xây dựng (TTXD) và đặc thù của từng khu vực, từ đó đề xuất các giải pháp thiết thực, đồng bộ và khoa học nhằm cải thiện công tác quản lý TTXD trên toàn quận.
Vào thứ sáu, việc quản lý TTXD trên địa bàn cần đảm bảo tính công khai, minh bạch và công bằng, tuân thủ quy định pháp luật, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức và công dân tham gia giám sát.
Các giải pháp Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng trên địa bàn Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh
Để nâng cao tính khả thi của các ĐAQH, cần đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong khu quy hoạch, từ đó đáp ứng nhu cầu tối thiểu về nhà ở cho họ.
Để hạn chế tình trạng xây dựng không phép, cần đơn giản hóa và tinh gọn các thủ tục cấp Giấy phép xây dựng (GPXD), nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc xin phép xây dựng công trình.
Để đảm bảo trật tự xây dựng, cần phát hiện và ngăn chặn kịp thời mọi hành vi vi phạm hành chính (VPHC) ngay từ khi mới phát sinh Việc xử lý dứt điểm các vi phạm sẽ giúp hạn chế tối đa việc cưỡng chế tháo dỡ công trình vi phạm và khắc phục các hậu quả do VPHC gây ra theo đúng quy định của pháp luật.
Thứ tư, kiện toàn tổ chức bộ máy, đảm bảo số lượng và chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức trong lĩnh vực QLNN về TTXD
Vào thứ năm, cần nắm bắt tình hình thực tiễn trong công tác quản lý nhà nước về trật tự xây dựng (TTXD) và đặc thù của từng khu vực, từ đó đề xuất các giải pháp thiết thực, đồng bộ và khoa học nhằm cải thiện công tác quản lý TTXD trên toàn quận.
Vào thứ sáu, việc quản lý TTXD trên địa bàn cần phải được thực hiện một cách công khai, minh bạch và công bằng, tuân thủ đúng quy định pháp luật, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức và công dân tham gia giám sát.
3.2 Các giải pháp Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng trên địa bàn Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh
3.2.1 Giải pháp về quy hoạch, hoàn thiện quy chế quản lý quy hoạch kiến trúc phục vụ công tác cấp Giấp phép xây dựng
Về công tác quy hoạch
UBND Quận 4 cần tiến hành rà soát quy hoạch đô thị để đánh giá và xác định những khu vực quy hoạch không khả thi, kéo dài thời gian thực hiện, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người dân Đồng thời, cần xem xét những khu vực quy hoạch không còn phù hợp với thực tế và tình hình phát triển kinh tế - xã hội hiện nay.
Tổ chức lập, phê duyệt các ĐAQH chi tiết 1/500
Hoàn thiện quy chế quản lý quy hoạch kiến trúc là cần thiết để nâng cao hiệu quả cấp Giấy phép xây dựng Cần áp dụng cơ chế cấp phép xây dựng đặc thù cho các trường hợp nhà ở có diện tích nhỏ, nhằm đảm bảo đáp ứng diện tích tối thiểu cho người dân Đồng thời, việc này cũng giúp hạn chế các hành vi xây dựng không phép trong khu vực.
Rà soát các nội dung bất cập của Quyết định 56/2021/QĐ-UBND ngày 28/12/2021, phối hợp với Sở Quy hoạch – Kiến trúc để kiến nghị UBND Thành phố ban hành Quyết định điều chỉnh, nhằm đảm bảo quyền lợi cho người dân.
3.2.2 Giải pháp về tổ chức bộ máy Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng
Tổ chức các khóa tập huấn và bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ năng lực cho công chức trực tiếp thực hiện công tác quản lý nhà nước về trật tự xây dựng.
Xử lý nghiêm đối với cán bộ, công chức có vi phạm trong hoạt động công vụ
Để nâng cao năng lực quản lý trật tự xây dựng (TTXD) tại Quận 4, cần tăng cường lực lượng kiểm tra tại các địa bàn phức tạp Việc này bao gồm tăng cường công tác quản lý nhà nước về TTXD, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các công trình vi phạm, đồng thời công khai các trường hợp vi phạm theo quy định pháp luật Ngoài ra, cần nâng cao vai trò và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, kết nối thông tin thông suốt để đảm bảo việc phát hiện và xử lý vi phạm diễn ra một cách triệt để và kịp thời.
3.3.3 Giải pháp về mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước về trật tự xây dựng
Các cơ quan quản lý Nhà nước về trật tự xây dựng tại Quận cần phối hợp chặt chẽ để phát hiện và ngăn chặn kịp thời mọi hành vi vi phạm Việc xử lý dứt điểm ngay từ khi mới phát sinh sẽ giúp hạn chế việc cưỡng chế tháo dỡ công trình vi phạm và khắc phục các hậu quả do vi phạm hành chính gây ra theo đúng quy định của pháp luật.
Các đơn vị liên quan cần duy trì chế độ thông tin chặt chẽ, không thực hiện thủ tục cấp số nhà, cập nhật kiến trúc xây dựng và các dịch vụ khác cho công trình vi phạm quy hoạch, xây dựng mà chưa tuân thủ các Quyết định xử lý của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Dựa trên thực tiễn địa phương, cần phối hợp chặt chẽ với Đội Thanh tra địa bàn và Đội Thanh tra cơ động để thực hiện hiệu quả Quyết định số 17/2024/QĐ-UBND ngày 01/4/2024 của UBND Thành phố Mục tiêu là đảm bảo quy chế phối hợp quản lý TTXD tại Thành phố Hồ Chí Minh, tránh sự chồng chéo trong kiểm tra và xử lý các công trình vi phạm.
Xây dựng quy trình phối hợp kiểm tra và xử lý các công trình vi phạm trật tự xây dựng cần xác định rõ thẩm quyền xử lý, cơ quan phát hiện vi phạm, cùng với trình tự và thủ tục xử lý Điều này đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật và mang tính thống nhất trong thực hiện.
Qua nghiên cứu các quy định hiện hành và thực tiễn trên địa bàn quận, học viên đề xuất quy trình kiểm tra như sau:
Quy trình kiểm tra công trình được chia thành ba giai đoạn: hoàn thành phần móng, hoàn thành phần thô và hoàn thành toàn bộ công trình Trước khi khởi công, chủ đầu tư cần thông báo cho UBND phường ít nhất 07 ngày Sau khi khởi công, trong mỗi giai đoạn thi công, chủ đầu tư phải tiếp tục thông báo cho UBND phường để đảm bảo việc tuân thủ các quy định pháp luật trước khi tiến hành thi công tiếp.
Quy trình kiểm tra công trình xây dựng
3.2.4 Giải pháp về tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát trong quản lý trật tự xây dựng
Lộ trình và nội dung thực hiện các giải pháp
3.3.1 Về rà soát quy hoạch, hoàn thiện quy chế quản lý kiến trúc phục vụ công tác cấp Giấp phép xây dựng
- Lộ trình thực hiện trong giai đoạn từ năm 2025-2026
Nội dung thực hiện bao gồm tổ chức rà soát quy hoạch, tập trung vào việc đánh giá các khu quy hoạch chức năng như đất dân cư xây dựng mới, đất hỗn hợp, và cải tạo dân cư hiện hữu kết hợp xây dựng mới Qua đó, sẽ đánh giá hiệu quả triển khai quy hoạch, lập điều chỉnh quy hoạch và hoàn thiện quy chế quản lý kiến trúc.
- Tổ chức thực hiện: Lãnh đạo UBND quận chỉ đạo các đơn vị thực hiện nhiệm vụ cụ thể:
Phòng Quản lý đô thị Quận 4 đã tiến hành rà soát và tổng hợp các kết quả liên quan đến quy hoạch, đồng thời đề xuất phân loại các đồ án quy hoạch cần điều chỉnh và các đồ án tiếp tục được quản lý mà không cần điều chỉnh Công tác này sẽ được thực hiện trong tháng 1 năm 2025.
Phòng Quản lý đô thị Quận 4 đề xuất chấp thuận điều chỉnh quy hoạch bằng cách rà soát các đồ án quy hoạch hiện có Đặc biệt, phòng sẽ xác định các khu vực có yếu tố đặc thù và tập trung đánh giá các khu quy hoạch chức năng, bao gồm đất dân cư xây dựng mới, đất hỗn hợp, và khu dân cư hiện hữu cải tạo kết hợp xây dựng mới Việc xác định ranh giới của từng khu vực sẽ giúp lập điều chỉnh quy hoạch phù hợp với nhu cầu phát triển, từ đó tham mưu cho UBND Quận.
4 có văn bản báo cáo gửi UBND Thành phố và Sở Quy hoạch-Kiến trúc để chấp thuận chủ trương điều chỉnh quy hoạch trong Quý I, năm 2025
Sau khi UBND Thành phố chấp thuận điều chỉnh quy hoạch, Phòng Quản lý đô thị Quận 4 sẽ lập kế hoạch triển khai các nhiệm vụ điều chỉnh Đồng thời, Phòng Tài chính Kế hoạch sẽ dự toán chi phí thực hiện và báo cáo UBND Quận 4 để phối hợp thực hiện.
Sở Quy hoạch-Kiến trúc, Sở Tài chính ghi vốn thực hiện Thời gian thực hiện trong Quý II, năm 2025
Phòng Quản lý đô thị Quận 4 sẽ hỗ trợ UBND Quận 4 thực hiện các bước cần thiết để lập, thẩm định và phê duyệt nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch theo quy định pháp luật Dự kiến, quá trình này sẽ được triển khai trong Quý III và IV năm 2025.
Phòng Quản lý đô thị Quận 4 đang xây dựng quy chế quản lý kiến trúc nhằm điều chỉnh quy hoạch theo định hướng đã đề ra Quy chế này sẽ giải quyết các vướng mắc liên quan đến khu quy hoạch chức năng đất dân cư xây dựng mới, đất hỗn hợp, và cải tạo dân cư hiện hữu kết hợp xây dựng mới, đồng thời đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người dân.
- Dự kiến kinh phí thực hiện: 1.830.000 đồng (Một tỷ tám trăm ba mươi triệu đồng)
- Dự kiến nguồn kinh phí: từ nguồn kinh phí chi thường xuyên của Ngân sách Thành phố
3.3.2 Về tổ chức bộ máy Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng
Thời gian thực hiện: Định kỳ hàng năm
Tổ chức các lớp bồi dưỡng và tập huấn nhằm nâng cao năng lực kiểm tra công tác cải cách thủ tục hành chính, đồng thời giải quyết hiệu quả các thủ tục hành chính và hoạt động công vụ liên quan đến lĩnh vực xây dựng.
Tổ chức thực hiện: UBND Quận 4 chỉ đạo
Hằng năm, Phòng Nội vụ phối hợp với Phòng Quản lý đô thị Quận 4 và UBND các phường tiến hành rà soát và thông tin về các lớp đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ, công chức Mục tiêu là tổng hợp đề xuất cử những người tham gia các khóa bồi dưỡng về chuyên môn, đạo đức công vụ, kỹ năng giao tiếp và thực hiện nhiệm vụ công vụ, đặc biệt cho những cán bộ trực tiếp quản lý trật tự xây dựng Thời gian thực hiện dự kiến trong quý II hàng năm với kinh phí khoảng 50.000.000 đồng, lấy từ nguồn dự phòng ngân sách quận.
Phòng Nội vụ sẽ chủ trì và phối hợp với các đơn vị liên quan để xây dựng kế hoạch kiểm tra công tác cải cách thủ tục hành chính, giải quyết các thủ tục hành chính và hoạt động công vụ liên quan đến cấp Giấy phép xây dựng tại UBND quận Thời gian thực hiện kế hoạch này sẽ diễn ra trong quý I hàng năm.
3.3.3 Về mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan quản lý Nhà nước về trật tự xây dựng
Thời gian thực hiện: Trong Quý 1/2025
Để hạn chế tình trạng tiêu cực trong công vụ và nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm trật tự xây dựng (TTXD), cần xây dựng quy trình phối hợp kiểm tra và xử lý các công trình vi phạm Quy trình này phải xác định rõ thẩm quyền xử lý, cơ quan phát hiện vi phạm, cũng như trình tự và thủ tục xử lý, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật Việc phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan sẽ giúp kịp thời phát hiện hành vi vi phạm và hạn chế sai sót trong việc xử phạt vi phạm hành chính (VPHC).
Thường trực UBND quận 4 chỉ đạo Phòng Quản lý đô thị phối hợp với Thanh tra địa bàn và UBND các phường để xây dựng quy trình kiểm tra các công trình xây dựng Thời gian thực hiện quy trình này sẽ diễn ra trong Quý I năm nay.
3.3.4 Về tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát trong quản lý trật tự xây dựng
Thời gian thực hiện: Định kỳ hàng năm
Nội dung thực hiện: tổ chức thanh tra, kiểm tra về công tác xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự xây dựng
Tổ chức thực hiện: UBND Quận 4 chỉ đạo
Phòng Quản lý đô thị Quận 4 sẽ lập danh sách các công trình để tiến hành thanh tra và kiểm tra, đồng thời xây dựng kế hoạch kiểm tra Hoạt động này sẽ được thực hiện trong quý I hàng năm.
Phòng Quản lý đô thị Quận 4 phối hợp với các cơ quan như Thanh tra, Phòng Tư pháp, Phòng Tài nguyên và Môi trường, và UBND phường để tổ chức kiểm tra các công trình xây dựng Hoạt động này được thực hiện theo kế hoạch và báo cáo kết quả về UBND quận, diễn ra trong quý II hàng năm.
3.3.5 Giải pháp về tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật về trật tự xây dựng
Thời gian thực hiện: Định kỳ hàng năm
Để nâng cao nhận thức cộng đồng, cần tăng cường công tác tuyên truyền về các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước liên quan đến trật tự xây dựng, đảm bảo mọi người dân đều được thông tin đầy đủ và kịp thời.
Tổ chức thực hiện: UBND Quận 4 chỉ đạo
Phòng Quản lý đô thị Quận 4 đã phối hợp với Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Tư pháp, và Thanh tra địa bàn để xây dựng nội dung tuyên truyền và báo cáo UBND Quận 4 nhằm được chấp thuận triển khai Thời gian thực hiện sẽ diễn ra trong quý I hàng năm.