8,0 điểm Viết bài văn nghị luận không quá 600 từ về điều ông Ha-san, hiền triết ngời Hồi giáo đã quả quyết trớc khi qua đời: Điều thiết yếu trong cuộc sống là luôn làm một học trò.. Giải
Trang 1Sở Giáo dục - Đào tạo
Thái Bình Đề thi chọn học sinh giỏi lớp 12 THpt Năm học 2009-2010
Môn thi: Ngữ Văn
Thời gian làm bài: 180 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (8,0 điểm)
Viết bài văn nghị luận (không quá 600 từ) về điều ông Ha-san, hiền triết
ngời Hồi giáo đã quả quyết trớc khi qua đời:
Điều thiết yếu trong cuộc sống là luôn làm một học trò.
(Theo Quà tặng dâng lên thầy cô - NXB Trẻ 2008, trang 112)
Câu 2 (12,0 điểm)
Ngời Trung Quốc xa cho rằng: Thơ hay nh ngời con gái đẹp, cái để làm quen là nhan sắc nhng cái để sống với nhau lâu dài là đức hạnh; chữ nghĩa là nhan sắc của thơ, tấm lòng mới là đức hạnh của thơ.
(Theo Ngữ văn 11 - Sách giáo viên - NXB Giáo dục 2006, trang 170) Anh (chị) hiểu nh thế nào lời nhận định trên? Dựa vào những gợi ý trong
nhận định, hãy làm rõ vẻ đẹp của một bài thơ hay đã đợc học trong chơng trình Ngữ văn lớp 12.
(Lựa chọn một trong số các bài thơ sau: Tây Tiến - Quang Dũng; Việt Bắc - Tố Hữu; Đất nớc - Nguyễn Khoa Điềm; Đàn ghi ta của Lor-ca - Thanh Thảo; Sóng - Xuân
Quỳnh.)
Hết
-Họ và tên thí sinh: Số báo danh:
Sở Giáo dục - Đào tạo
Thái Bình Kỳ thi chọn học sinh giỏi lớp 12 THpt Năm học 2009-2010
Hớng dẫn chấm môn Ngữ Văn
(Gồm 03 trang)
Câu 1 (8,0 điểm)
* Yêu cầu về kỹ năng:
+ Biết cách làm bài nghị luận xã hội có bố cục rõ, các luận điểm, luận cứ xác đáng; vận dụng linh hoạt các thao tác lập luận nh giải thích, phân tích, chứng minh, bác bỏ ; diễn đạt chuẩn xác, trôi chảy.
+ Xác định trúng vấn đề cần nghị luận; lựa chọn đợc những dẫn chứng thực
tế tiêu biểu, sát hợp để tăng sức thuyết phục.
* Yêu cầu về kiến thức:
Trang 2Có thể bàn luận nhiều khía cạnh hoặc nêu các khía cạnh rồi đi sâu bàn luận
kĩ một vài khía cạnh cơ bản của vấn đề; có thể diễn đạt bằng nhiều cách khác nhau song bài viết cần đảm bảo nội dung sau:
1 Giải thích rõ vấn đề cần nghị luận:
- Từ ngữ: Làm một học trò: Cách nói bằng hình ảnh cụ thể, chỉ sự học tập,
tiếp thu, tích lũy kiến thức; tinh thần học hỏi
- Nội dung câu nói: Điều cần thiết nhất trong cuộc sống là phải thờng xuyên học tập, luôn luôn có tinh thần học hỏi
Rộng ra: Câu nói khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của học tập, đề cao tinh thần ý thức học hỏi không ngừng của con ngời.
- Những biểu hiện cụ thể của việc luôn làm một học trò:Học ở mọi lứa tuổi,
trong mọi hoàn cảnh (Bác học không có nghĩa là ngừng học - Đác uyn; Coi vạn vật
là thầy - Danh ngôn) Học bằng nhiều hình thức (Học có thầy hớng dẫn, tự học, học trực tuyến, học ở trờng đời ); Học trên mọi phơng diện (Học kiến thức khoa học đời sống; học đạo đức nhân cách làm ngời )
(Có thể trích dẫn vài câu danh ngôn nội dung tơng tự để làm rõ nh: Học, học
nữa, học mãi - Lênin )
2 Phân tích mặt đúng, bác bỏ những biểu hiện sai lệch có liên quan đến vấn đề cần nghị luận:
- Luôn làm một học trò mang lại cho con ngời nhiều điều tốt đẹp:
~ Tiếp cận đợc kho tri thức của nhân loại
~ Tầm nhìn đợc mở rộng, trí tuệ luôn vận động
~ Hiểu biết các mặt của đời sống xã hội, con ngời, thiên nhiên
~ Làm chủ đợc cuộc sống của mình, chủ động trớc mọi tác động của ngoại cảnh
~ Làm cho cuộc sống của bản thân, gia đình, xã hội có ý nghĩa hơn, tốt
đẹp hơn.
(Nêu vài tấm gơng về tinh thần học hỏi không ngừng để biểu dơng).
- Lời biếng, bằng lòng với những gì mình đã có, không thờng xuyên học
hỏi dẫn đến nhiều hạn chế, bất cập:
~ Kém hiểu biết bị động trong cuộc sống
~ Không theo kịp bớc tiến của thời đại (tụt hậu).
~ Nhận thức sai lệch các vấn đề của cuộc sống hành động sai lầm .
(Nêu vài hiện tợng lời biếng, không chịu học hỏi để phê phán).
- Luôn làm một học trò nhng phải biết chọn lựa đối tợng, nội dung học hỏi:
Nên học những điều tốt đẹp, hữu ích cần phải biết những điều xấu xa để tránh:
Sự cần thiết phải học tập, học hỏi không ngừng: Cuộc sống xã hội, vũ trụ rộng lớn và không ngừng vận động, biến đổi để tồn tại, con ngời phải hiểu biết
về nó Những tri thức về thiên nhiên, xã hội, con ngời là kết quả của sự học tập.
3 Nêu ý nghĩa, rút ra bài học:
- ý nghĩa: Tầm quan trọng của việc học tập, học hỏi không ngừng.
- Bài học: Bồi dỡng lòng ham học, tinh thần khiêm tốn học hỏi, ý thức tự học, tích cực tham gia xây dựng xã hội học tập
* Cách cho điểm:
Điểm giỏi (6,5đ - 8,0đ): Đáp ứng tơng đối đủ các yêu cầu về kỹ năng, kiến thức (Có thể lập luận cha thật sắc sảo, dẫn chứng cha thật phong phú); mắc < 2
loại lỗi.
Điểm khá (5,0đ - 6,0đ): Đáp ứng khoảng 2/3 yêu cầu về kỹ năng, kiến thức (Phải phân tích đợc mặt đúng của vấn đề và có một vài dẫn chứng thực tế); mắc < 3
loại lỗi.
Điểm trung bình (4,0đ - 4,5đ): Đáp ứng đợc khoảng 1/2 yêu cầu về kỹ năng, kiến thức (Phải phân tích mặt đúng của vấn đề, tuy còn sơ lợc); mắc < 5 loại lỗi.
Trang 3Điểm yếu - kém (0,5đ - 3,5đ): Hiểu vấn đề lơ mơ, bàn luận chung chung, sơ
sài; mắc > 5 loại lỗi.
Câu 2 (12,0 điểm)
* Yêu cầu về kỹ năng:
Biết cách làm bài nghị luận văn học (về một ý kiến bàn về văn học) có bố cục
mạch lạc; vận dụng linh hoạt các thao tác giải thích, phân tích; diễn đạt trôi chảy, có chất văn.
* Yêu cầu về kiến thức:
Có thể bố cục bài viết, diễn đạt bằng nhiều cách song cần bám sát những nội dung cơ bản sau:
1 Giải thích nội dung, ý nghĩa lời nhận định.
+ Từ ngữ: Nhan sắc: Hình thức (cái bên ngoài, phần xác )
cảm)
(Cách nói bằng hình ảnh)
+ Nội dung lời nhận định: Thơ hay là thơ có sức hấp dẫn, cuốn hút ngay từ ban đầu, đồng thời có sức sống lâu bền Làm nên sức hấp dẫn ban đầu là hình thức (chủ yếu là ngôn ngữ thơ), làm nên sức sống lâu bền là nội dung (chủ yếu là cảm xúc).
+ ý nghĩa: - Bằng cách so sánh với phẩm chất của ngời con gái đẹp, ngời Trung Quốc xa đa ra một quan niệm về phẩm chất của thơ hay: Thơ hay là thơ
có ngôn ngữ đẹp, hấp dẫn, có nội dung cảm xúc phong phú, lắng đọng, sâu sắc Trong hai phẩm chất đó, ngời xa đề cao, nhấn mạnh yếu tố nội dung - cảm xúc của thơ, tức là đề cao sức sống lâu bền; coi sức sống lâu bền là tiêu chí quan trọng
đánh giá giá trị của thơ.
- Nhận định này cũng nói đến mối quan hệ giữa ngôn ngữ thơ (hình thức) với cảm xúc thơ (nội dung): là một chỉnh thể nghệ thuật, ngôn ngữ và cảm xúc thơ quan hệ mật thiết, hữu cơ với nhau nh phần hồn và phần xác của cơ thể con ngời Thơ hay là thơ có sự hài hòa giữa nội dung và hình thức Nhà thơ phải sử dụng ngôn ngữ thơ phù hợp với cảm xúc đợc nói tới
Đây là quan niệm hợp lý, có sức thuyết phục (Tơng tự quan niệm của Xuân Diệu: Thơ hay nh “Thơ hay nh con gà ngon hay của Tố Hữu: Thơ hay là thơ không ” hay của Tố Hữu: “Thơ hay là thơ không “Thơ hay nh
thấy thơ đâu ). ” hay của Tố Hữu: “Thơ hay là thơ không
2 Vẻ đẹp của một bài thơ hay:
Có thể tách thành hai luận điểm: Vẻ đẹp của ngôn ngữ thơ
Vẻ đẹp của nội dung cảm xúc trong thơ.
Hoặc làm nổi bật hai luận điểm đó trong quá trình phân tích theo bố cục của
bài thơ Bằng cách nào, ngời viết cũng phải bám sát văn bản (bài thơ) để làm nổi bật vẻ đẹp của ngôn ngữ thơ (Nghệ thuật sử dụng từ ngữ, hình ảnh, các biện pháp
tu từ, ngôn ngữ mang tính tạo hình, giàu giá trị gợi tả, biểu cảm, có âm điệu giọng điệu đặc sắc ) và vẻ đẹp của nội dung cảm xúc trong thơ (Cảm xúc của nhân vật trữ tình, cảm xúc của chủ thể trữ tình).
Khẳng định sức hấp dẫn, sức sống lâu bền của bài thơ.
* Cách cho điểm:
Điểm giỏi (9,5đ - 12,0đ): Đáp ứng tơng đối đủ các yêu cầu về kỹ năng, kiến thức (Phần giải thích có thể cha sâu sắc); mắc < 2 loại lỗi.
Điểm khá (7,5đ - 9,0đ): Đáp ứng khoảng 2/3 yêu cầu về kỹ năng, kiến thức (Phần giải thích có thể cha đầy đủ, phần phân tích thơ có thể cha sâu sắc); mắc < 3
loại lỗi.
Trang 4Điểm trung bình (6,0đ - 7,0đ): Đáp ứng đợc khoảng 1/2 yêu cầu về kỹ năng, kiến thức (Phần giải thích và phân tích thơ còn chung chung, sơ sài); mắc < 5
loại lỗi.
Điểm yếu - kém (0,5đ - 5,0đ): Hiểu vấn đề lơ mơ, không giải thích hoặc giải
thích lệch lạc; phân tích thơ cha bám vào những gợi ý của nhận định; mắc > 5 loại lỗi.
L
u ý :
+ Cả hai câu trong đề đều có yếu tố mở nên ng “Thơ hay nh ” hay của Tố Hữu: “Thơ hay là thơ không ời chấm cần rất linh hoạt khi sử dụng đáp án, biểu điểm.
+ Cần đặc biệt khuyến khích bài viết có những ý sáng tạo, độc đáo, có chất văn Mạnh dạn cho điểm khá giỏi ở những bài này.
+ Cho điểm 0 từng câu khi không viết gì hoặc viết vài dòng không liên quan
đến yêu cầu của đề.
+ Đây là kì thi chọn học sinh giỏi nên câu 2 phải cân nhắc kỹ khi tách điểm từng phần (VD: phần giải thích 2 điểm, phần phân tích thơ 10 điểm) vì nếu học sinh giải thích sai hoặc không giải thích mà vẫn phân tích tác phẩm tốt thì bài viết có thể không cân đối, kiến thức của học sinh có thể không toàn diện, cha đạt yêu cầu của học sinh giỏi.