Ngô Thị Tú Quyên I.Mục đích – yêu cầu: Giới thiệu các khái niệm thông tin, dữ liệu, đơn vị đo lượng thông tin, các dạng thông tin.. Qua đó, học sinh hình dung rõ hơn về cách nhận biết, l
Trang 1§2 THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU
(Tiết 1)
Ngày soạn: 22/9/2008 Ngày dạy: 29/9/2008 Dạy lớp:
Người soạn: Mai Ngọc Hà Giảng viên hướng dẫn: Ths Ngô Thị Tú Quyên
I.Mục đích – yêu cầu:
Giới thiệu các khái niệm thông tin, dữ liệu, đơn vị đo lượng thông tin, các dạng thông tin Qua đó, học sinh hình dung rõ hơn về cách nhận biết, lưu trữ, đơn vị đo lượng thông tin trong máy tính
II Nội dung bài dạy:
1.Ổn định tổ chức lớp (1 phút)
Sĩ số: Vắng: Có phép:
2 Kiểm tra bài cũ (6 phút)
Câu hỏi:
Câu 1 : Nêu khái niệm tin học là gì? Vì sao tin học được hình thành và phát triển thành một nghành khoa học?
Câu 2 : Hãy nêu một ví dụ mà máy tính không thể thay thế con người trong việc xử lý thông tin
Đáp án :
Câu 1 :
-Tin học là một ngành khoa học có mục tiêu là phát triển và sử dụng máy tính điện
tử để nghiên cứu cấu trúc, tính chất của thông tin, phương pháp thu thập lưu trữ, tìm kiếm, biến đổi để truyền thông tin và ứng dụng vào các lĩnh vực khác nhau.(7 điểm)
- Tin học là một nghành khoa học vì đó là ngành có nội dung, mục tiêu, phương pháp nghiên cứu độc lập.(2 điểm)
Câu 2 :
Trong vấn đề tâm lý tình cảm thì máy tính không thể xử lý thay thế con người được.(1 điểm)
3.Bài m ới.
GV : Như trên đã nói, tin học là ngành khoa học nghiên cứu cấu trúc, tính chất của thông tin, vậy thông tin là gì, và làm cách nào để đưa thông tin vào máy tính, chúng ta sẽ tìm hiểu điều này trong bài ngày hôm nay :
Trang 2Nội dung Thời
gian Hoạt động của giáo viên và học sinh
§2.THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU
1.Khái niệm thông tin và dữ
liệu.
*Thông tin.( Information )
- Ví dụ: Nhìn vào bìa quyển
sách và biết đựoc: Sách tin học
10, bìa màu đỏ, nhà xuất bản
giáo dục → Thông tin về quyển
sách
10’
Gv : Trong đời sống xã hội, trước mỗi một sự vật hiện tượng, con người luôn muốn biết rõ về nó Mỗi một sự vật, sự kiện trong tự nhiên được gọi là thực thể
Ví dụ như : Quyển sách, ngôi nhà, sấm chớp, trăng, sao…Là các thực thể
Gv: Các em hãy nhìn vào bìa quyển sách giáo khoa này (sách tin học 10) và một em cho cô biết nhìn vào đó các em biết được những gì?
Hs: Trả lời
Gv: Nhận xét, khi nhìn vào quyển sách
ta biết được đó là sách giáo khoa tin học
10, màu đỏ, nhà xuất bản GD Đấy là những thông tin về quyển sách
Gv: Vì cô trò ta mới làm quen với nhau nên cô chưa thể biết hết các bạn lớp mình, vậy lớp trưởng có thể giới thiệu về một bạn nào đó cho cô biết?
Hs Trả lời
Gv nhận xét: Qua sự giới thiệu của lớp trưởng cô biết được bạn có tên và quê như vậy Những điều cô biết được về bạn
đó, chính là những thông tin về bạn ấy Vậy qua các ví dụ và việc tìm hiểu bài của mình, em nào cho cô biết thông tin là gì?
Hs trả lời
Gv nhận xét: Đó là thông tin trong cuộc sống, còn trong tin học thì sao? Thực ra không có sự khác biệt nhiều giữa khái niệm thông tin trong đời sống
xã hội với thông tin trong tin học Trước mỗi thực thể (sự vật, sự kiện) tồn tại khách quan, con người luôn muốn biết rõ
Trang 3- Thông tin: Là những hiểu
biết có thể có được về một thực
thể nào đó
* Dữ liệu.( Data)
- Dữ liệu: Trong tin học, dữ
liệu là thông tin đã được đưa
vào máy tính
- Ví dụ: Đánh một văn bản vào
máy tính là ta đã đưa dữ liệu
vào trong máy tính
về nó càng nhiều càng tốt, sự hiểu biết
đó càng ít càng khó xác định thực thể đó Chẳng hạn với ví dụ trên nếu ta chỉ biết mỗi thông tin là tên bạn ấy thì sẽ rất khó xác định bạn ấy là bạn nào
Hs chú ý nghe giảng
Gv: Ghi bảng và cho học sinh ghi khái niệm thông tin
Hs: Ghi chép bài
Gv: Các em thấy con người qua thực
tế, tìm hiểu mà có được thông tin, còn đối với máy tính muốn đưa thông tin vào máy tính, con người phải tìm cách biểu diễn thông tin sao cho máy có thể nhận biết và xử lý được Vậy máy tính có được thông tin là nhờ vào đâu? Đó chính
là dữ liệu
Hs: Nghe giảng
Gv: Ghi bảng khái niệm dữ liệu
Hs: Ghi bài
Gv: Lấy ví dụ về dữ liệu
Hs: Nghe giảng, ghi bài
Gv: Yêu cầu học sinh lấy ví dụ khác Hs: Lấy ví dụ
Gv: Các em đã biết được khái niệm thông tin, vậy một em hãy cho cô biết những thông tin về bạn lớp bí thư, ví dụ như họ tên, ngày sinh, quê, nơi ở…của bạn đó
Hs: Trả lời
Gv nhận xét: Các em thấy để nhận biết được bạn nào là lớp bí thư lớp mình chúng ta phải biết đủ lượng thông tin về bạn ấy Cũng vậy, trong cuộc sống để ta nhận biết 1 đối tượng nào đó thì phải biết
đủ lượng thông về nó Tương tự, đối với máy tính điện tử ta cũng phải cung cấp cho máy tính đủ lượng thông tin về đối tượng để máy tính nhận biết được Như
Trang 42 Đơn vị đo lượng thông tin.
- Đơn vị cơ bản đo luợng
thông tin là bit ( Binary digit
-hệ nhị phân) Đó là lượng thông
tin vừa đủ để xác định chắc
chắn 1 trạng thái của 1sự kiện
có 2 trạng thái với khả năng
xuất hiện như nhau
- Ví dụ: Tung 1 đồng xu 2 mặt
với khả năng xuất hiện của mỗi
mặt là như nhau, mỗi lần tung
chỉ cho 1 trạng thái hoặc sấp,
hoặc ngửa
- Kí hiệu biểu diễn thông tin
trong máy tính là 0 và 1
18’
vậy người ta không chỉ dừng lại ở khái niệm thông tin một cách định tính mà còn đi tìm 1 quan niệm định lượng cho thông tin, đó là xây dựng cho thông tin một đơn vị đo
Gv: Ghi bảng
Hs: Nghe giảng, ghi bài
Gv: Để các em hiểu về đơn vị đo lượng thông tin cô có ví dụ sau: Tung ngẫu nhiên một đồng xu 2 mặt, giả sử quy định một mặt là mặt sấp còn mặt kia
là ngửa thì khả năng xuất hiện mỗi mặt
là như nhau, mỗi lần tung chỉ nhận được
1 trạng thái là mặt sấp hoặc mặt ngửa Nếu ta kí hiệu mặt sấp là 1, mặt ngửa là
0, thì khi tung ta được kết quả hoặc là số
0, hoặc là số 1 và ta gọi là bit 0 hay bit 1 Như vậy, xét đơn giản một sự kiện có 2 trạng thái với khả năng xuất hiện là như nhau, thì 1 bit là lượng thông tin vừa đủ
để xác định chính xác 1 trong 2 trạng thái Vậy các em có thể ghi khái niệm bit
Hs: Chú ý lắng nghe và ghi bài
Gv nhận xét: Thuật ngữ bit thường dùng để chỉ phần tử nhỏ nhất của bộ nhớ máy tính
Gv: Lấy ví dụ với đồng xu như đã nói
ở trên, nếu ta kí hiệu một mặt đồng xu là bit 1, mặt còn lại là bit 0 Mà như trên đã nói để nhận biết 1 đối tượng nào đó thì phải biết đủ lượng thông tin về nó Vậy lượng thông tin đủ để xác định chắc chắn
1 trạng thái của 2 đồng xu là bao nhiêu bit?
Hs: Trả lời là 2 bit
Gv: Cũng với những đồng xu ở trên, nếu ta tung 4 đồng xu thì lượng thông tin
đủ để xác định chắc chắn 1trạng thái của
4 đồng xu khi này là bao nhiêu bit?
Hs: Trả lời là 4 bit
Trang 5- Ví dụ: 8bóng điện, bóng có
chữ s là sáng
Ta có dãy bit như sau:
0 1 1 0 1 0 0 1
1 0 1 0 0 1 1 1
- Đơn vị đo lượng thông tin
thường dùng là byte Kí hiệu là
B.
Byte là một tổ hợp 8 bit
1byte = 8 bit
- Các đơn vị bội của byte
1 KB (Kilo byte) = 1024 byte
1 MB (Mega byte) = 1024 KB
1 GB (Giga byte) = 1024 MB
1 TB (Tera byte) = 1024 GB
1 PB (Peta byte) = 1024 TB
3.Các dạng thông tin
7’
Gv: Tương tự như tung đồng xu, bóng điện cũng chỉ có 2 khả năng là sáng hoặc tắt Giả sử kí hiệu 1 là đèn sáng, 0 là đèn tắt Các em hãy quan sát hình 2 trang 8 SGK và cho biết có những bóng đèn nào sáng, bóng đèn nào tắt
Hs trả lời: các bóng 2, 3, 5, 8 sáng, các bóng khác đều tắt
Gv: Nếu với quy ước trên, ta sẽ có dãy
8 bit như thế nào?
Hs: Ta có dãy 01101001
Gv : Bây giờ cô thay đổi, đèn 1, 3, 6,
8 sáng, còn các đèn khác tắt, thì dãy bit khi này là thế nào?
Hs : ta có dãy 10100111
Gv: Để lưu trữ dãy bit đó, ta cần dùng
ít nhất 8 bit của bộ nhớ máy tính Ngoài đơn vị bit, đơn vị đo lượng thông tin
thường dùng là byte.
Hs: Ghi bài
Gv: Các đơn vị đo lường khác đều có đơn vị bội tương tự vậy thông tin cũng
có đơn vị bội của byte
Gv: Viết bảng
Hs: Ghi bài
Gv: Nhắc học sinh chú ý, về nhà đọc sách giáo khoa để nhớ các kí hiệu bội của byte và cách đọc chúng
Gv: Ta đã biết khái niệm thông tin vậy thực tế thông tin có những dạng nào, chúng ta sang mục tiếp theo
Gv: Ghi bảng
Hs: Lắng nghe và ghi bài
Gv: Cô có ví dụ sau: Ở mục kết bạn trên một tờ báo có hình của một cô gái, bên dưới có ghi: Trần thị huyền, sinh
Trang 6Thông tin có thể chia làm 2
loại:
+ Loại số (số nguyên, thực…)
+ Loại phi số (văn bản, hình
ảnh, âm thanh…)
cuốn sách, tấm bia…là các
phương tiện mang thông tin
dạng văn bản
b) Dạng hình ảnh: Tranh vẽ,
ảnh chụp, bản đồ… là phương
tiện mang thông tin dạng hình
ảnh
c) Dạng âm thanh: Tiếng nói
con người, tiếng sóng biển… là
thông tin dạng âm thanh, băng
từ, đĩa từ có thể dùng làm vật
chứa thông tin dạng âm thanh
ngày 22/1/1983, cao 1m60, nặng 48kg Quê Bà rịa – Vũng Tàu…
Gv: Theo các em đó có là thông tin không? Qua đó các em cho cô biết thông tin có những loại nào?
Hs trả lời
Gv: Nhận xét và ghi bảng, cho học sinh ghi bài
Gv: Trong thông tin loại phi số người
ta lại chia thành các dạng, dạng văn bản, dạng hình ảnh, dạng âm thanh
Hs: Chú ý lắng nghe
Gv: Theo các em thông tin dạng văn bản ta thường gặp ở đâu?
Hs trả lời
Gv: Nhận xét, ghi bảng
Hs: Ghi bài
Gv: Theo các em tranh vẽ, ảnh chụp, bản đồ, biển báo có mang thông tin không? Thông tin đó thuộc dạng gì?
Hs trả lời
Gv: Nhận xét, ghi bảng
Hs nghe và ghi bài
Gv: Các em hãy lấy ví dụ thông tin dạng âm thanh?
Hs trả lời
Gv: Nhận xét, ghi bảng
Hs nghe và ghi bài
Gv: Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, trong tương lai con người sẽ có khả năng thu thập, lưu trữ và xử ký các dạng thông tin mới khác
III Củng cố, dặn dò (3’)
1.Củng cố: Nhắc lại những nội dung chính.
- Khái niệm thông tin và dữ liệu
- Khái niệm đơn vị đo lượng thông tin
- Các dạng thông tin
2.Dặn dò.
Trang 7- Học bài và đọc trước mục 4, 5.
- Làm bài 1.5, 1.6, 1.7 trang 9 sách bài tập
IV Rút kinh nghiệm.
VI Nhận xét của giáo viên hướng dẫn.