Nhóm 10(Moitruong-nhatban,trung quoc) ppsx

Tại Trung Quốc có khoảng hơn một trăm dân tộc, trong đó đông nhất là người Hán, là dân tộc với sắc thái ngôn ngữ và văn hóa có nhiều khác biệt vì thực ra là kết hợp của nhiều dân tộc khá

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Khoa Thương Mại – Du Lịch – Marketing

Đề tài môn Quản trị kinh doanh quốc tế

Phân tích ảnh hưởng của môi trường văn hoá Trung Quốc và Nhật Bản đến hoạt động kinh

ĐOÀN THANH BÌNH_TM4

MỤC LỤC

Lời mở đầu……… 2

I.Các yếu tố văn hóa……….3

1.giới thiệu về văn hóa Trung Quốc……… 3

2.giới thiệu về văn hóa Nhật Bản………14

II.Điểm tương đồng và khác biệt của văn hóa Trung Quốc và Nhật Bản……… 33

III.Sự ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc và Nhật Bản đến kinh doanh quốc tế ……34

Kết luận……… 41

IV.Các tài liệu tham khảo……… 42

V.Phân công công việc và mức độ thực hiện công việc của từng thành viên…………42

LỜI MỞ ĐẦU

Kinh tế thế giới ngày nay phát triển theo xu hướng toàn cầu hóa, không có một quốc gia nào tách khỏi phần còn lại của thế giới Hoạt động kinh doanh ở các công ty cũng chịu tác đông của xu hướng toàn cầu Do vậy, đối với các quốc gia trên thế giới cũng như nước ta việc nghiên cứu hoat động kinh doanh quốc tế trở thành cấp thiết Thành công sẽ đến với những công ty biết

tổ chức thành thạo viêc nghiên cứu môi trường kinh doanh quốc tế từ đó hoạch định chiến lược kinh doanh phù hợp từng giai đoạn phát triển của công ty Để thành công trong kinh doanh quốc

tế, con người phải hiểu văn hóa của các nước khác nhau và biết cách thích nghi chúng Xét trong một phạm vi, tất cả các cá nhân sẽ có hướng hành động theo văn hóa nước nhà, thách thức trong kinh doanh quốc tế là phải biết cách mở rộng tầm nhìn để trách những quyết định dựa trên những quan niệm sai lầm

Nội dung

I Các yếu tố văn hoá.

1 Giới thiệu về văn hoá Trung Quốc.

1.1 Con người.

Tại Trung Quốc có khoảng hơn một trăm dân tộc,

trong đó đông nhất là người Hán, là dân tộc với sắc

thái ngôn ngữ và văn hóa có nhiều khác biệt vì thực ra

là kết hợp của nhiều dân tộc khác nhau được coi là

cùng chia sẻ một thứ ngôn ngữ và văn hóa Hiện nay,

Chính phủ nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa chính

thức công nhận tổng cộng 56 dân tộc, trong đó người

Hán chiếm đa số

1.2 Ngôn ngữ.

Tiếng Trung Quốc ( hay Hán ngữ, Hoa ngữ, Trung văn) là một ngôn ngữ thuộc hệ ngônngữ Hán - Tạng, sử dụng mẫu tự tượng hình Mặc dù thường được coi là ngôn ngữ duy nhấtvới lý do văn hoá, trên thực tế mức độ đa dạng giữa các vùng khác nhau có thể sánh với sự

đa dạng của các ngôn ngữ Roman Từ hàng ngàn năm nay giới trí thức Trung Quốc dùng mộtchuẩn viết chung là Văn ngôn Ngày nay Văn ngôn không còn là cách viết thông dụng nữa,tuy nhiên trong chương trình học nó vẫn tiếp tục được dạy và như vậy người Trung Quốcbình thường ở một góc độ nào đó có thể đọc hiểu được Các ngôn ngữ nói khác nhau củaTrung Quốc chỉ được nói mà không có cách viết không như Phổ thông thoại ( hay là bạchthoại: nghĩa là thứ tiếng bình dân dựa trên tiếng Quan thoại chuẩn - là ngôn ngữ mà tất cảmọi người nói các thứ tiếng Trung Quốc khác nhau đều dùng chung một dạng văn viết thốngnhất có từ đầu thế kỉ 20 dùng gần như cùng một bộ chữ Trung Quốc

Khoảng một phần trăm dân số thế giới hiện nay dùng một trong những thứ tiếng TrungQuốc làm tiếng mẹ đẻ, khiến nó trở thành thứ tiếng đứng đầu thế giới về phương diện này.Tiếng Trung Quốc nói ở thể Quan Thoại chuẩn là ngôn ngữ chính thức của Cộng hoà nhân

dân Trung Hoa và Trung Hoa dân quốc tại Đài Loan, cũng như là một trong bốn ngôn ngữchính thức của Singapore, và là một trong sáu ngôn ngữ làm việc chính thức của Liên HiệpQuốc Tiếng Trung Quốc nói ở thể Quảng Đông chuẩn thì là một trong những ngôn ngữchính thức của Hồng Kông (cùng với tiếng Anh) và của Ma Cao (cùng với tiếng Bồ ĐàoNha).

- Phật giáo : bắt đầu xuất hiện tại Trung Quốc vào khoảng thế kỷ thứ nhất sau Công

nguyên, tới thế kỷ thứ tư được quảng bá rộng rãi, dần dần trở nên tôn giáo có ảnh hưởnglớn nhất tại Trung Quốc Hiện nay, trên toàn Trung Quốc có khoảng 13000 ngôi chùamiếu Phật giáo và khoảng 200000 tăng ni Khoảng 8% (quy y Tam Bảo), bắt đầu du nhậpvào Trung Quốc khoảng từ thế kỷ thứ nhất Công nguyên Số người theo chủ yếu là Đạithừa, còn Tiểu thừa thì không đáng kể Ngoài ra, còn có những người theo Phật giáo TâyTạng, chủ yếu tại Tây Tạng và Nội Mông Cổ Con số thực của số lượng Phật tử trên danhnghĩa có thể đạt trên 660 triệu đến 1 tỷ người (50% - 80%) Nhờ vậy mà Trung Quốcđương nhiên trở thành quốc gia Phật Giáo đông dân nhất, theo sau là Nhật Bản và ViệtNam, chiếm khoảng 2/3 trong tổng số 1,5 tỷ người theo Phật Giáo trên khắp Thế Giới.Lưu ý là đa số người gốc Hán thường tôn thờ Phật Giáo cùng chung với các tôn giáotruyền thống Trung Hoa khác (như Đạo Giáo hay Khổng Giáo)

- Lão giáo : xuất hiện dưới nhiều trạng thái khác biệt và khó phân ranh rõ ràng với những

tôn giáo khác nên người ta không nắm rõ số người theo Theo các tài liệu gần đây nhất(theo tài liệu nào) thì có khoảng 400 triệu người (30% tổng dân số) theo Đạo Giáo

- Cơ Đốc giáo: khoảng 1 đến 4%, một số nhánh của đạo này được truyền rải rác vào Trung

Quốc thành nhiều đợt bắt đầu từ thế kỷ thứ 8 Ngoài ra còn có những người Trung Quốcgốc Nga ở phía bắc và tây bắc Trung Quốc theo Chính Thống giáo với số lượng tươngđối nhỏ

- Nho giáo: đây là tôn giáo xuất phát từ Khổng Tử mà các triều đại Trung Quốc cố gắng

truyền bá theo chiều hướng có lợi cho chính quyền, tuy nhiên theo nhiều học giả thì bảnchất của nó không phải như vậy

- Hồi giáo: Đạo Hồi được truyền bá tại Trung Quốc vào khoảng giữa thế kỷ thứ 7, thời kỳ

Đường, Tống, khi những thương gia Ả rập và Ba Tư theo đường bộ tới vùng Tây BắcTrung Quốc hoặc theo đường biển tới miền duyên hải Đông Nam Đạo Hồi càng trở nênhưng thịnh vào đời Nguyên 1% đến 2%, có ở Tân Cương và các vùng có người dân tộcthiểu số theo Hồi Giáo sinh sống rải rác Đạo này phát triển mạnh vào thời nhà Nguyên(1271-1368)

- Tôn giáo cổ truyền Trung Quốc: tôn giáo đa thần của phần lớn dân Trung Quốc trước

năm 1949, là kiểu tín ngưỡng pha trộn giữa một số trường phái Đạo giáo và Phật giáo vàcác tín ngưỡng khác

1.4 Đặc trưng văn hóa ẩm thực Trung Hoa

Văn hóa ẩm thực Trung Hoa đặc sắc và độc đáo bởi sự

toàn vẹn trong suy nghĩ, sự kết hợp tinh tế giữa hương,

sắc, vị và cả trong cách bày biện

Trung Hoa cũng như đa phần các nước phương Đông

khác, là một đất nước thiên về nông nghiệp nên hai

thành phần chính trong ẩm thực Trung Hoa là "Chủ

thực" (gạo, mì hay màn thầu) và "Cải thực" ( là các

món cung cấp các chất dinh dưỡng khác như rau, thịt,

cá, hoặc những món bổ sung)

Người Trung Quốc rất coi trọng sự toàn vẹn, nên ngay cả trong các món ăn cũng phải thểhiện sự đầy đủ, nếu thiếu sẽ là điều chẳng lành, vì sự việc không được “đầu xuôi đuôi lọt”.Các món ăn từ cá thường được chế biến nguyên con, gà được chặt miếng rồi xếp đầy đủ lênđĩa…

Sự tinh tế trong các món ăn chính là sự hội tụ đầy đủ từ hương, sắc, vị đến cách bày biện,trang trí Món ăn ngon phải đảm bảo có màu sắc đẹp mắt, có hương thơm ngào ngạt làm saylòng thực khách, có vị ngon của đồ ăn được chế biến từ nguyên liệu tươi, và cách trình bàythật thu hút và ấn tượng Các món ăn không chỉ ngon, đẹp mắt mà còn bổ dưỡng bởi sự kếthợp tài tình giữa các thực phẩm và các vị thuốc như hải sâm, thuốc bắc…

Có đến mười mấy cách chế biến như hâm, nấu, ninh, xào, hấp, rang, luộc, om, nhúng, mỗimột cách chế biến đem lại những dư vị và cảm nhận khác nhau trong lòng thực khách Để cóđược các món ăn hấp dẫn đó không chỉ có khâu chọn thực phẩm, cách chế biến mà quantrọng hơn nữa chính là việc nắm vững được độ lửa, điều chỉnh lửa to, nhỏ sao cho phù hợp,

và thời gian nấu là dài hay ngắn

Cũng giống như Việt Nam, người Trung thường dùng đũa để gắp thức ăn Điều này thể hiện

sự điềm đạm, lịch sự và khoan thai khi ăn Đối với họ thì dao và dĩa được xem là vũ khí gâythương tích

8 phong cách ẩm thực truyền thống của Trung Hoa là: Sơn Đông, Tứ Xuyên, Giang

Tô, Chiết Giang, Quảng Đông, Phúc Kiến, Hồ Nam, và An Huy Người Trung Quốc đã hìnhtượng hóa các trường phái ẩm thực của mình một cách nghệ thuật, ví trường phái ẩm thựcGiang Tô và Chiết Giang như một người đẹp phương Nam; ẩm thực Sơn Đông và An Huygiống một chàng trai khoẻ mạnh, kiệm lời; ẩm thực Quảng Đông và Phúc Kiến là một thanhniên lãng mạn; ẩm thực Tứ Xuyên và Hồ Nam lại là nhà bác học, nhà bách khoa thư

- Ẩm thực Sơn Đông: bao gồm hai loại món ăn của Tế Nam và Dao Đông Các món

ăn mang vị nồng đậm, nặng mùi hành tỏi, nhất là những món hải sản, có sở trườnglàm món canh và nội tạng động vật Món ăn nổi tiếng của Sơn Đông là ốc kho, cáchép chua ngọt

- Ẩm thực Tứ Xuyên: bao gồm hai trường phái Thành Đô và Trùng Khánh Các món

ăn Tứ Xuyên nhiều mùi vị và có độ nồng đậm, cay Nổi tiếng với món Vây cá khokhô, cua xào thơm cay

- Ẩm thực Giang Tô: bao gồm món ăn của Dương Châu, Tô Châu và Nam Kinh.

Giang Tô nổi tiếng về các món hầm, ninh, tần, đặc biệt các món canh bảo đảmnguyên chất, nguyên vị Món ăn có tiếng như: món thịt và thịt cua hấp

- Ẩm thực Chiết Giang: Bao gồm các món ăn của Hàng Châu, Ninh Ba, Thiệu Hưng.

Chủ yếu là của Hàng Châu Món ăn Chiết Giang thường tươi mềm, thanh đạm, khôngngấy Nổi tiếng với món tôm nõn Long Tỉnh, cá chép Tây Hồ

- Ẩm thực Quảng Đông: hình thành từ 3 truyền thống nấu bếp là Quảng Châu, Triều

Châu, và Đông Giang, phong phú về thành phần, cách chế biến tinh tế và phức tạp.Quảng Châu nổi tiếng hơn cả về các món chiên, rán, hầm với khẩu vị thơm giòn vàtươi Nổi tiếng với món Tam xà long hổ phượng, lợn quay

- Ẩm thực Phúc Kiến: gồm các món ăn Phúc Châu, Tuyền Châu và Hạ Môn, chủ yếu

là món Phúc Châu Các món ăn Phúc Kiến với nguyên liệu chủ yếu là hải sản, chútrọng vị ngọt, chua, mặn thơm, màu đẹp vị tươi Nổi tiếng với món Kim phúc thọ, cákho khô

- Ẩm thực Hồ Nam: được hình thành từ thời nhà Hán, các món ăn của Hồ Nam

thường được chú trọng độ thơm cay, tê cay, chua, cay và tươi Đặc biệt là vị chua cay

Hồ Nam có món kho vây cá là nổi nhất

- Ẩm thực An Huy: gồm các món ăn của miền Nam An Huy, khu vực dọc sông

Trường Giang và Hoài Hà An Huy có sở trường về các món ninh, hầm Người AnHuy đặc biệt chú trọng về mặt dùng lửa, nổi tiếng với món vịt hồ lô

nông nghiệp và chế độ phong kiến Ngày nay tuy là đã có nhiều sự thay đổi nhưng vẫn cònnhiều giá trị tồn tại đến ngày nay, tạo nên một nền văn hoá đặc sắc, đậm đà bản sắc dân tộc.Các niềm tin, quan điểm sống ảnh hưởng rất lớn Nho giáo của Khổng Tử

Trong công việc:

- Người Trung Hoa rất coi trọng đến mối quan hệ cá nhân Hiếm người Trung Quốc nàođặt quan hệ làm ăn với người mà họ không biết rõ ràng Do đó, hãy giới thiệu thật kỹ bản

Món ăn Sơn Đông Món ăn Quảng Đông Món ăn Tứ xuyên

Món ăn Hồ Nam Món ăn Phúc Kiến

thân để tạo niềm tin khi bước đầu bắt tay vào kinh doanh Thêm vào đó, bạn cũng cần nắm rõthứ bậc trong tổ chức công ty Người Trung Quốc nhìn nhận mỗi cá nhân là một thành phầntrong hệ thống bậc thang của tổ chức Bạn đừng vào phòng họp trước người có chức danhcao hơn bạn.

- Quan hệ lâu dài cũng được xem là có giá trị hơn sự giao dịch, giải quyết công việc nhấtthời Vì thế, đừng vội vã “tấn công”, sự tin cậy là điều cần xây dựng trước và khiêm tốn cộngvới kiên nhẫn chính là chìa khoá của thành công

- Người Trung Quốc rất coi trọng thời gian Sự đúng hẹn là chìa khóa đã giúp ngườiTrung Quốc thành công trong thời gian vừa qua Họ sẽ không bao giờ đợi nếu bạn khôngđúng giờ

Ngoài ra, một điều bạn phải hết sức chú ý là người Trung Quốc rất kiêng kị số 4 Vì trongtiếng Trung Quốc có thể hiểu là “chết” Do đó, bạn không được tặng bất cứ cái gì có liênquan đến con số này

- Tính giai cấp: Người Trung Quốc rất coi trọng đẳng cấp của đối tác qua cách ăn mặc bề

ngoài, chỗ ở

- Nên khi giao dịch kinh doanh phải ăn mặc sang trọng: đối với nam giới thì comple sẫmmàu và cravat, không nên mặc quần bò thắt cravat, càng không nên màu sắc lòe loẹt Đối vớiphụ nữ thì tùy theo tập tục nước mình Thông thường là quần và áo vét sẫm màu

- Nên ở trong khách sạn từ hạng trung trở lên vì nhận biết đối tác thuộc đẳng cấp nào làchuyện rất quan trọng ở Trung Quốc Câu hỏi rất hay gặp phải ở Trung Quốc là bạn ở kháchsạn nào

1.6 Thói quen và cách cư xử.

Chào hỏi : Không nên bắt tay chặt, mà lỏng tay hoặc nhẹ nhàng Chào hỏi người có chức

quyền cao nhất trước chứ không chào hỏi phụ nữ trước Khi giới thiệu người khác với ai đóthì không bao giờ được phép dùng ngón tay trỏ chỉ về người đó, điều này được xem nhưkhông lịch sự, tốt nhất là dùng cả bàn tay đã được ngả lòng ra rồi chỉ về phía người đó

Làm quen : Khi gặp gỡ làm quen có thể hỏi những chuyện liên quan đến cá nhân như có

vợ chồng chưa, mấy con, thậm chí cả về mức lương Nếu được hỏi như vậy thì bạn không nên

lảng tránh trả lời Chủ đề trao đổi khi gặp gỡ làm quen nên là thể thao, tốt nhất là bóng đá, tuyệtđối không nên đề cập tới các chủ đề về chính trị,tôn giáo, không nên có lời phê phán.

Trao danh thiếp : Bạn nhớ luôn mang danh thiếp theo, trao và nhận bằng cả hai tay, nhớ

đọc danh thiếp nhận được rồi mới cất đi

Văn hóa trong ăn uống :

Không được lấy đũa gõ vào bát

Không bao giờ được cắm đũa vào bát cơm vì chỉ có cơm cúng người chết mới làmnhư vậy

Khi ăn tiệc ở chỗ người Trung Quốc, bạn không nên ngại những tiếng động do ănuống gây nên Người Trung Quốc coi đó là dấu hiệu khách hài lòng với bữa ăn

Khi được mời đến dự tiệc, người Trung Quốc thường lịch sự dụt dè, bạn phải thườngxuyên mời họ ăn uống, rót đồ uống (rượu, bia) thường phải đầy cốc, nếu không có ngườiphục vụ thì nam giới rót đồ uống cho phụ nữ, cấp trên rót cho cấp dưới

Đàm phán : Đàm phán với người Trung Quốc không đơn giản và thường kéo dài Ban

đầu thường là một bữa tiệc kéo dài mà trong đó không bàn về chuyện làm ăn mà để dành đếncuối bữa Nếu không đi đến nhất trí thì bạn cũng đừng bực bội mà hãy cố vui vẻ và quả quyết

là rất quan tâm tới việc đạt được sự nhất trí với nhau để hợp tác kinh doanh Thường sau đóvài ngày sẽ có được chuyển biến tích cực

Quà tặng : Tặng quà là thông lệ bình thường, có thể tặng hoa quả, bánh ngọt hay đồ

uống có rượu, nhưng không được phép tặng đồng hồ vì “tặng đồng hồ” trong tiếng TrungQuốc cũng có nghĩa là “đi dự một đám tang” Nếu được người Trung Quốc tặng quà thìkhông được mở gói quà trước mặt người tặng

Cách cư xử : Trung Quốc, bạn không được phê trách thẳng thắn và công khai mà nên

diễn giải theo cách khác, chẳng hạn như cộng sự hay nhân viên đó đã làm việc tốt, lần sauchắc chắn sẽ còn tốt hơn né tránh giao tiếp bằng mắt cũng bị coi là không đáng tin cậy.Bạn cũng không nên từ chối trực tiếp, sẽ bị coi là ứng xử thiếu lịch sự Thay vì trả lời

“Không” một cách dứt khoát, bạn nên nhẹ nhàng và tế nhị hơn để giữ thể diện cho đốitác “Có thể” hay “Tôi sẽ suy nghĩ về điều đó” là cách từ chối thường thấy của ngườiHoa

1.7 Thẩm mỹ.

- Hội họa Trung Quốc : Đối với những bức tranh mang đậm nét truyền thống, dân gian

thì giá trị cốt lõi của nó chủ yếu nằm ở chủ đề với ý nghĩ biểu tượng hơn là phong cáchhay kĩ thuật thể hiện Thí dụ như tranh có các chủ đề như: hoa điểu, rồng, ngựa, vượn, cá,tùng hạc, sơn thuỷ, v.v Những hình ảnh biểu

tượng trong tranh Trung Quốc có thể nhắc

đến là:

bậc quân tử, nên cũng được gọi là «tứ quân

tử»

chồng

Ngoài ra, trong tranh Trung Quốc người ta còn có thể phối hợp giữa yếu tố này với yếu tốkhác để tạo ra nhiều ý nghĩa độc đáo

Có hai điểm nổi bật của loại tranh này

Thứ nhất, trong cuộc sống người ta thường gán cho một sự vật nào đó một ý nghĩabiểu tượng Thí dụ: trúc là quân tử, mai là giai nhân, cây tùng và chim hạc ngụ ý trườngthọ (tùng hạc diên niên 松鶴延年), v.v

Đặc điểm thứ hai là thông qua ngôn ngữ (nhất là từ ngữ đồng

âm hay cận âm) người ta sẽ liên tưởng hình vẽ này đến một sự vật

nào đó với ý nghĩa biểu tượng nhất định trong tâm thức chung của

mọi người

- Thư pháp.

Thư pháp là nghệ thuật viết chữ của người Trung Quốc với các

công cụ gọi là văn phòng tứ bảo Nói đến thư pháp là nói đến khổ

luyện và đây là một môn nghệ thuật tao nhã của người Hoa

Thư pháp là một trong những nghệ thuật xưa nhất của Trung Quốc

Khi hân thưởng một tác phẩm thư pháp, người sành điệu thưởng thức

bút pháp và sự sáng tạo của tác giả thể hiện qua từng nét bút với tiết tấu nhanh chậm, với nétmực ướt đẫm lâm li hay xác xơ tiêu sái và với độ đậm nhạt của mặc tích cũng như sự tươngphản giữa giấy trắng mực đen Với sự am tường về chữ Hán, về tính cách ước lệ của thứ tựnét bút và số nét bút của từng chữ, người thưởng ngoạn sành điệu sẽ cảm thấy thân thiết vớitác phẩm và tác giả, đó là một thứ cảm xúc mà những bộ môn nghệ thuật khác ít khi tạođược Hình thức phổ biến nhất của thư pháp là đôi câu đối (đối liên) mà người Trung Quốcthường treo ở cổng nhà, bàn thờ gia tiên, phòng khách, cột nhà của họ Câu đối có nhiều loại:câu đối ngày xuân gọi là xuân liên; loại dán ở cửa gọi là môn liên; loại dán ở cột gọi là doanhliên (doanh là cột nhà lớn ở tiền sảnh) Vào dịp tết, những câu đối là những lời cầu chúc cáttường thể hiện khát vọng hạnh phúc của họ trong mùa xuân mới Khát vọng đó sẽ tựu thành

và phát triển giống như chồi non lộc mới trong tiết xuân sang

1.8 Giáo dục.

Phát triển giáo dục được Trung Quốc đặt là một nhiệm vụ hàng đầu và hết sức quantrọng Với chính sách "phát triển đất nước thông qua khoa học và giáo dục", trẻ em TrungQuốc được hưởng nền giáo dục bắt buộc, miễn phí trong 9 năm (từ lớp 1 tới lớp 9) "Hướngtới nền giáo dục hiện đại, tới thế giới và tương lai" là đường hướng chủ đạo cho sự pháttriển hệ thống giáo dục cả ngắn hạn và dài hạn

Hiện nay, Giáo dục Trung Quốc được chia thành 3 cấp : Giáo dục tiểu học, giáo dục trunghọc, giáo dục bậc cao Tổng số lên tới 2210 trường cao đẳng và đại học (1054 trường cao đẳng

và 1156 trường đại học) với số sinh viên theo học tại các trường lên tới gần 7 triệu học sinh.Giáo dục tiểu học : Bao gồm các trường phổ thông học cả ngày với thời gian học 6 năm Căn

cứ vào luật giáo dục bắt buộc ma chính phủ Trung Quốc đã qui định, chính quyền địa phương

có nghĩa vụ phổ cập giáo dục tiểu học theo chế độ bắt buộc

Giáo dục trung học : Bao gồm giáo dục phổ thông và giáo dục kỹ thuật nghề nghiệp.Giáo dục phổ thông được chia thành 2 giai đoạn sơ trung và cao trung (tương đương vớicấp 2 và 3) Chế độ học bình quân mỗi giai đoạn là 3 năm Các môn học bao gồm ngữ văn,toán, ngoại ngữ, chính trị, lịch sử, địa lý, vật lý, hoá học, sinh vật, kỹ thuật lao động Giáodục trung cấp kỹ thuật nghề nghiệp được chia thành 3 loại trường : Trung cấp chuyênnghiệp, công nhân kỹ thuật và dạy nghề Thời gian học tập từ 2 đến 3 năm tuỳ theo nộidung học tập cảu từng trường

Giáo dục bậc cao : Giáo dục cao đẳng và đại học : Hiện nay hệ thống giáo dục cao đẳng vàđại học ở Trung Quốc bao gồm các bộ môn khoa học toàn diện, đa hình thức với thời gianhọc tập là 4 năm, cá biệt có một số trường học 5 năm.Theo thống kê của Bộ giáo dục TrungQuốc, các trường đại học có tên tuổi ngày nay gồm đại học Bắc Kinh, đại học Thanh Hoa,đại học Phúc Đán, đại học Nam Khai, đại học Nam Kinh

Nguồn: hhtp://www.iced.edu.vnNgoài ra, Trung Quốc cũng là nước rất nhanh nhạy trong việc theo kịp xu hướng pháttriển giáo dục trên toàn thế giới, trong đó có giáo dục hệ tư thục Từ năm 1992, Trung Quốc

đã cho phép mở các trường tư thục, nhằm mở rộng cơ hội học tập cho thanh thiếu niên Đốivới giáo dục đại học và sau đại học, trong những năm qua, cải cách được diễn ra theo hướngthay đổi chức năng của chính phủ từ bảo đảm mọi thứ cho trường học sang kiểm soát và điềuphối vĩ mô Theo hướng này các trường ĐH của Trung Quốc không còn dựa hoàn toàn vàoviệc phân bổ tài chính theo các quyết định của chính phủ nữa mà trải tự tìm ra các phươngthức hoạt động và phát triển mới theo các điều kiện của riêng mình

1.9 Khoa học và kỹ thuật.

Trung Quốc cổ đại đã đạt được rất nhiều thành tựu

trong nghiên cứu khoa học và kỹ thuật Trong số những

thành tựu về khoa học của Trung Quốc cổ đại phải kể

đến la bàn, thuốc súng, kỹ thuật làm giấy và kỹ thuật in

ấn, được coi là tứ đại phát minh Ngoài ra cũng còn nhiều phát minh trên nhiều lĩnh vực khácnhau Chương trình không gian của Trung Quốc ngày nay là thành tựu đáng kể, sử dụng vàphối hợp nhiều tiến bộ khoa học và kỹ thuật tiên tiến:

+ Khoảng năm 1970, Trung Quốc có các kế hoạch để xây dựng chương trình tàu khônggian có người lái cũng vào với dự án 714 và tàu không gian có người lái Thự Quang Dự ánnày sau đó bị hủy bỏ vì một loạt những trục trặc chính trị và kinh tế

+ Năm 1992, chương trình tàu không gian có người lái theo dự án 992 được triển khai.Vào ngày 19 tháng 11 năm 1999, tàu không gian không người lái Thần Châu 1 được phónglên không gian coi như chuyến bay thử nghiệm đầu tiên của chương trình Sau ba lần thửnghiệm nữa, phi thuyền Thần Châu 5 được tên lửa Trường Chinh 2F phóng lên vào ngày 15tháng 10 năm 2003, mang theo nhà du hành vũ trụ Dương Lợi Vỹ, đưa Trung Quốc thànhnước thứ ba trên thế giới đưa được người vào không gian bằng khả năng của riêng mình Lầnphóng thứ hai tàu có người lái Thần Châu 6 vào ngày 12 tháng 10 năm 2005 với 2 nhà duhành vũ trụ Phí Tuấn Long và Nhiếp Hải Thắng cũng đã thành công Thành quả này củaTrung Quốc có thể dấy lên một cuộc chạy đua vào không gian mới

2 Giới thiệu về văn hoá Nhật Bản.

2.1 Con người

Một đặc điểm của người Nhật là mức độ thuần

nhất cao của họ, nếu không kể thiểu số người

Ainu hiện nay còn khoảng 18.000 người sống ở

Hokkaido và Sakhalin thì tất cả người Nhật đều

thuộc về cùng một chủng tộc và chỉ nói một ngôn

ngữ Một phần vì vậy mà tính cách của người

Nhật Bản mang sắc thái khá rõ ràng và đồng nhất

Ngoài ra, hiện nay trong lòng Nhật Bản có một bộ phận khá đông đảo cư dân mang quốctịch Hàn Quốc, Cộng Hòa Nhân Dân Triều Tiên sinh sống Những người này không có tạo

ra những nét riêng biệt khác văn hóa Nhật Bản Ở thành phố Yokohama có nhiều người Hoakiều sinh sống, không mang quốc tịch Nhật và họ tạo ra nét văn hóa Trung Hoa rất đậm nét

2.2 Ngôn ngữ.

Chữ Hán được truyền từ Trung Quốc sang

Nhật Bản từ khoảng 2000 năm trước, được sử dụng

phổ biến ở Nhật Bản từ khoảng thế kỷ 5 Sau đó,

dựa trên cơ sở chữ Hán, người Nhật đã sáng tạo ra

kiểu chữ của mình là chữ Hiragana và Katakana

(kiểu chữ biểu thanh)

Hệ ngôn ngữ Nhật Bản được chia ra làm 2

nhóm chính: tiếng Nhật và Lưu Cầu (Ryukyuan)

Nhóm tiếng Nhật chỉ gồm duy nhất tiếng Nhật

Nhóm Lưu Cầu (Ryukyu) chia làm 2 nhóm

ngôn ngữ, một nhóm bao gồm trực tiếp các ngôn

ngữ thành viên và nhóm còn lại tiếp tục phân thành

2 nhánh ngôn ngữ (hay trong một số trường hợp còn được định danh là tiểu nhóm ngôn ngữ)

Họ ngôn ngữ Nhật Bản có 12 ngôn ngữ thành viên, tất cả trong số đó đều đang được duynhất những cư dân đang sống trên đất Nhật sử dụng Tuy các ngôn ngữ thuộc hệ này đã đượcphát triển biệt lập, nhiều nhà ngôn ngữ học vẫn đang tìm kiếm các liên hệ giữa chúng với cácngôn ngữ khác Một thuyết được để ý nhất đề nghị xếp hệ này cùng với một ngôn ngữ đã maimột – tiếng Goguryeo – vào Nhóm Fuyu Một thuyết khác nhắc đến những điểm giống nhau

về ngữ pháp giữa các ngôn ngữ trong hệ này và tiếng Triều Tiên – tuy không giải thích được

về sự khác biệt về từ vựng

Tiếng Nhật được viết trong sự phối hợp ba kiểu chữ: Hán Tự ( Kanji) và hai kiểu chữ đơn

âm mềm Hỉagana (Bình Giá Danh) và đơn âm cứng Katakana (Phiến Giá Danh)

Kanji dùng để viết các từ Hán (mượn của Trung Quốc) hoặc các từ người Nhật dùng chữHán để thể hiện rõ nghĩa

Hiragana dùng để ghi các từ gốc Nhật và các thành tố ngữ pháp như trợ từ, trợ động từ,đuôi động từ, tính từ v.v

Katakana dùng để phiên âm từ vựng nước ngoài, trừ tiếng Trung và từ vựng của một sốnước dùng chữ Hán khác

Bảng ký tự Latinh Rōmaji cũng được dùng trong tiếng Nhật hiện đại, đặc biệt là ở tên vàbiểu trưng của các công ty, quảng cáo, nhãn hiệu hàng hóa, khi nhập tiếng Nhật vào máy tính

và được dạy ở cấp tiểu học nhưng chỉ có tính thí điểm Số Ả Rập theo kiểu phương Tây đượcdùng để ghi số, nhưng cách viết số theo ngữ hệ Hán - Nhật cũng rất phổ biến

Ngôn ngữ có nhiều mặt hạn chế ( như rất ít các nguyên âm, Phụ âm luôn đặt trướcnguyên âm, một tỉ trọng lớn từ ngữ gốc ngoại nhập được thể hiện dưới dạng chữ Kanji vàchữ Katakana ) góp phần khiến người Nhật Bản rất cẩn trọng khi phát biểu, thể hiện chínhkiến, và thường thông qua thái độ ngầm định, những yếu tố phi ngôn ngữ, sự nỗ lực thể hiệncủa bản thân để điền vào chỗ trống của ngôn từ Bởi vậy để hiểu họ thường phải kết hợpnghe họ nói, quan sát những gì họ thể hiện và thấu hiểu tính cách của họ

2.3 Tôn giáo.

Có thể nói Nhật Bản là một trong những quốc gia phức tạp nhất thế giới về tôn giáo Ởđây cùng đồng thời tồn tại các phong tục tập quán có nguồn gốc và theo phong cách tôn giáokhác nhau Người Nhật đến lễ ở các đền của đạo Shinto (Thần đạo) vào năm mới, đi thămcác chùa chiền của đạo phật vào mùa xuân nhưng tổ chức tiệc tùng và tặng quà nhau vào dịp

lễ Noel theo cách của đạo Thiên chúa Các đám cưới thường được tổ chức theo nghi lễ củathần đạo hoặc đạo thiên chúa Nhưng thủ tục ma chay lại tiến hàng theo nghi lễ của đạo phật

Có những người một lúc theo hai hoặc ba đạo, do đó vào năm 1995 theo thống kê của cuốnniên giám về tôn giáo của hiệp hội văn hóa thì tín đồ của tất cả các giáo phái cộng lại là219,83 triệu, gần gấp đôi dân số Nhật lúc bấy giờ là 120triệu

Theo truyền thống Nhật Bản, tôn giáo không phải là một tổ chức tách biệt với cuộc sốnghàng ngày mà gắn liền với mọi khía cạnh trong cuộc sống kinh tế và xã hội Các lễ nghi theosuốt cuộc đời một con người, từ lúc sinh ra đến lúc lập gia đình và xuống cõi âm Tôn giáo cóảnh hưởng sâu rộng đến nhiều lĩnh vực như tư tưởng, kiến trúc, văn hóa-nghệ thuật củangười Nhật.

Ba tôn giáo lớn của Nhật Bản là Thần đạo, Phật giáo và Thiên chúa giáo

- Thần đạo

Thần đạo là tôn giáo độc đáo của Nhật Bản Thời xưa, người Nhật có quan niệm rằng trênđất nước mình có nhiều vị thần Họ coi tất cả những vật chất hay hiện tượng mang tính thần

bí, đáng kính sợ đều là những vị thần Ngoài ra, người Nhật tin rằng mỗi dòng họ, mỗi xã đều

có vị thần tổ tiên, vị thần xã riêng Vì vậy, trong tiếng Nhật có cụm từ “tám trăm vạn vịthần” Cách suy nghĩ này hiện nay vẫn còn tồn tại

Trên toàn Nhật Bản, nơi đâu cũng có đền Ujigami Ujigami vốn là vị thần dòng họ và đềnUjigami vốn là đền của 1 dòng họ riêng vì ngày xưa ở Nhật Bản, những người thuộc 1 họsống tập trung ở 1 khu vực Xã hội Nhật Bản đã thay đổi nhiều và ít có trường hợp nhữngngười cùng dòng họ sống tập trung Trong bối cảnh đó, Ujigami biến thành vị thần của từng

xã, khu vực Nếu trong một khu vực nào đó có người dân tộc Nhật sinh sống thì đền Ujigamiđương nhiên coi họ là tín đồ của đền này Chính vì vậy, số lượng tín đồ Thần đạo tươngđương với dân số Nhật Bản

Giống như các dòng họ khác, Hoàng gia cũng có vị thần riêng Đó là Amaterasu-o-mi-kami –thần Mặt trời Trong thần đạo, vị thần của Hoàng gia được coi là vị thần của dân tộc NhậtBản Thần đạo có nhiều vị thần quan trọng khác như Ameno-minakanushino-kami là vị thầnxuất hiện đầu tiên trên thế giới, Izanagi-no-mikoto và Izanami-no-mikoto là hai vợ chồng vịthần sinh ra đất đai Nhật Bản Thần đạo có đặc điểm coi cái gì đáng kính sợ, thần bí đều làthần, nên có các vị thần liên quan đến thiên nhiên như thần gió, thần sấm Gió thổi là do vịthần gió sử dụng bao gió, sấm động là do vị thần sấm đánh trống, v,v… Núi Phú sĩ và các núicao khác cũng được coi là thần Có một số trường hợp, những người có cống hiến lớn, saukhi qua đời trở thành thần

- Phật giáo

Tuy vậy ở Nhật ngày nay đạo phật chiếm ưu thế hơn so với các đạo khác, với khoảng 92triệu tín đồ, mặc dù trên thực tế thì các tín đồ này cũng không tuân theo các qui định của đạophật một cách nghiêm ngặt.

Phật giáo được chính thức chấp nhận sau chiến thắng về chính trị và quân sự của dòng họSoga trước dòng họ Mononobe Dưới thời trị vì của Thiên hoàng Suiko, nhiếp chínhShotoku-taishi cho xây dựng nhiều chùa chiền, trong đó có chùa Horyu-ji và Shitenno-ji.Chùa Horyu-ji là kiến trúc gỗ cổ nhất trên thế giới còn lại đến đời nay Trong thời Nara (thế

kỷ 8), Phật giáo bắt đầu phát triển mạnh mẽ và nhiều đền chùa được dựng lên nhờ sự ủng hộcủa Nhật Hoàng Nhật Hoàng Shomu (701-756) lên ngôi vua năm 724 quy định lấy Phật giáo

là “tôn giáo nhà nước” và xây dựng chùa Todai-ji, trong đó có đặt tượng Đại Phật Nara cao15m, đồng thời xây dựng các chùa Kokubun-ji và Kokubunni-ji tại từng xứ trên toàn quốc.Nhưng cũng cần phải lưu ý rằng, trong khi đó Hoàng gia vẫn cúng vị thần tổ tiên, tức vẫntheo Thần đạo Vì vậy hầu hết các đền Thần đạo có chùa phụ thuộc còn các chùa Phật giáolớn cũng có đền phụ thuộc

Ở Nhật Bản hiện có 13 tông phái Phật giáo chính 6 phái được đưa từ Trung Quốc sangNhật vào thời Nara, trong đó phải kể đến 3 phái là Kegon (Hoa Nghiêm), Hosso (PhápTương) và Ritsu (Luật) Trong thời Heian, lần đầu tiên có 2 phái Phật giáo do các nhà sưNhật Bản thành lập là phái Tendai (Thiên Đài) và phái Shingon (Chân Ngôn)

Từ cuối thời Heian đến thời Kamakura có thêm 7 tông phái nữa là phái Yuzu-nenbutsu,phái Jodo, phái Jodo-shin, phái Ji, phái Nichiren, cùng 2 phái thiền lớn của Nhật Bản Rinzai

và Soto Vào đầu thời Edo, xuất hiện 1 phái thiền khác là phái O-baku, được đưa từ TrungQuốc vào Nhật Bản

Khi Phật giáo được đưa sang Nhật từ Triều Tiên và Trung Quốc, tại Nhật Bản đã có Thầnđạo nên các nhà sư gặp nhiều khó khăn trong quá trình truyền đạo Để 2 tôn giáo Thần đạo

và Phật giáo cùng tồn tại, các nhà sư xây dựng hệ thống tư tưởng “thần phật tập hợp” Theo

tư tưởng này, các vị thần của Thần đạo là hóa thân của các đức phật trong Phật giáo Ví dụ,

vị thần Amaterasu-o-mikami (vị thần chính của thần đạo) là hóa thân của Đức Phật Như Lai

mà tên tiếng Nhật là Birushana-butsu hoặc Dai-nichi Nyo-rai (Bì Lô Già Na Phật hoặc ĐạiNhật Như Lai) Tư tưởng này tiếp tục đến cuối thời Edo, trước khi chính phủ Minh Trị quy

định Thần đạo là tôn giáo nhà nước và đàn áp Phật giáo Nhưng sau đó, chính phủ Minh Trịcho phép Phật giáo cùng tiếp tục tồn tại vì trong khoảng 1200 năm, Phật giáo đã đóng vai tròrất quan trọng trong cuộc sống hàng ngày và không thể nào xóa bỏ được ảnh hưởng của Phậtgiáo.

Nói riêng về Phật giáo Nhật Bản, Thiền tông (hay Zen) là một tông phái khá đặc biệt.Việc đưa thiền vào Nhật Bản là một trong những sự kiện quan trọng nhất trong lịch sử tôngiáo của Nhật Bản Thiền được nuôi dưỡng trong những nền văn hóa vĩ đại của châu Á làTrung Quốc và Ấn Độ, đạt tới đỉnh cao ở Nhật Bản để rồi lan sang các nước phương Tây.Khi kỹ thuật đe dọa thống trị thế giới, thiền thức tỉnh nhiều người về những giá trị tinh thầncần thiết cho cuộc sống của con người

Thiền tông, với giáo lý chủ yếu là tham thiền nhập định để chứng ngộ Phật tính, vốn donhà sư Ấn Độ Bồ Đề Đạt Ma khởi xướng Khi Bồ Đề Đạt Ma 60 tuổi, ngài sang Trung Quốc

để truyền bá thiền nhưng vua chúa Trung Quốc bấy giờ không hiểu được nên ngài tới chùaThiếu Lâm và dạy thiền cho các nhà sư tại chùa đó Hai phái thiền của NB, tức phái Rinzai(Lâm Tể) và phái Soto (Tào Đỗng), cũng là do nhà sư Trung Quốc sáng lập ra trong thờiĐường, rồi đầu thế kỷ 13 du nhập vào Nhật Bản

- Thiên chúa giáo

So với Thần đạo và Phật giáo, lịch sử của Thiên chúa giáo Nhật Bản tương đối trẻ Năm

1549, nhà truyền giáo Francisco de Xavier, người Tây Ban Nha sang Nhật và lần đầu tiêngiới thiệu tôn giáo này Thời đó, cả triều đình và chính quyền Muromachi đều không có sứcchi phối toàn quốc nữa, các sứ quân daimyo chia đất nước Nhật Bản thành nhiều khu vực vàcai trị khu vực của mình Những người truyền giáo Thiên chúa giáo thời đó không chỉ giớithiệu Thiên chúa giáo mà còn mang đến nhiều máy móc, kỹ thuật, ấn phẩm tiên tiến củaphương Tây cũng như những điều mới lạ của các nước đông nam, tây nam Á Vì vậy có một

số sứ quân daimyo cho phép nhà truyền giáo hoạt động tại khu vực của mình để tranh thủ họchỏi kỹ thuật tiên tiến, giao dịch buôn bán, v,v…

Nhưng sau khi thống nhất đất nước, sứ quân Toyotomi Hideyoshi đã cấm các nhà truyềngiáo Thiên chúa giáo hoạt động trên lãnh thổ Nhật Bản vào năm 1587, khi đã có khoảng 150nghìn người theo Chính quyền Tokugawa sau đó cũng tiếp tục đẩy mạnh chính sách này,

nghiêm cấm người Nhật theo Thiên chúa giáo Năm 1637, tại vùng Shimabara-Amakusa(tỉnh Nagasaki hiện nay) cuộc chiến Shimabara bùng nổ, 37.000 tín đồ Thiên chúa giáo trongkhu vực này chiếm thành lũy, giao chiến với quân đội chính quyền Sau đó, chính quyền tăngcường đàn áp tín đồ Thiên chúa giáo tới mức những người theo đạo này phải che giấïu tínngưỡng của mình Sau Minh Trị Duy Tân, chính sách cấm Thiên chúa giáo được hủy bỏ.Nhiều nhà truyền giáo, hầu hết từ Mỹ, đã tới Nhật Bản để phổ biến Thiên chúa giáo và đặt cơ

sở tại Nhật Bản

Từ sau Minh Trị Duy Tân đến khi kết thức Thế chiến 2, vai trò của Thần đạo tăng lên.Trong thời kỳ đó, Thần đạo được coi là tôn giáo nhà nước vì Minh Trị Duy Tân có quanđiểm lật đổ chính quyền võ sĩ để tái lập chính quyền của Nhật Hoàng, và như đã nói ở trên, vịthần tối cao của Thần đạo là vị thần tổ tiên của Hoàng gia Tư tưởng này được sử dụng đểtăng cường chi phối dân chúng dưới sự chỉ đạo của Nhật Hoàng Nhưng, sau Thế chiến 2,chính sách “Thần đạo là tôn giáo của nhà nước” được bãi bỏ và Hiến pháp Nhật Bản hiện nayđảm bảo tự do tín ngưỡng

Ngoài ra, người Nhật cũng coi trọng đạo Khổng, nhưng trên thực tế thì đạo khổng đối vớingười Nhật có tư cách như chuẩn mực đạo đức hơn là một tôn giáo.Đạo khổng du nhập vàoNhật từ đầu thế kỷ thứ 6, có ảnh hưởng lớn tợ nếp suy nghĩ và cách xử sự của người Nhật,sau này ảnh hưởng của đạo này cũng suy yếu đi nhiều

2.4 Ẩm thực

So với những nước khác, cách nấu nướng của người Nhật hầu như không sử dụng đến gia

vị Thay vào đó, người ta tập trung vào các hương vị tinh khiết của các thành phần món ăn: cá, rong biển, rau, gạo và đậu nành Với ít đất đai, các loại gia cầm ở đây hạn chế nhưng Nhật Bản lại nổi tiếng với món thịt bò Kobe Cá thường được chế biến thành các món gọi là ashimi hoặc làsushi

Một bữa ăn ở Nhật chưa thể gọi là bữa ăn nếu như chưa có đủ ba mặt: việc trình bày món ăn, baogồm cả việc trang trí và hình thức bên ngoài, việc chọn đĩa hay các loại dụng cụ thức ăn, và hương vị của chính món ăn đó Một bữa tối của người Nhật là sự thưởng thức hài hòa cả ba mặt đó

Bữa ăn của người Nhật được bài trí rất đẹp mắt, nhưng cũng đơn giản và khiêm tốn Bữa tối là bữa ăn chính, bắt đầu bằng món khai vị và một ly nhỏ rượu sake, một loại rượu gạo lên

men thường uống nóng Bữa ăn được bày trên một bàn thấp, và người ta ngồi trên những chiếc gối kê trên nền nhà được trải tatami.

Bữa ăn thường gồm món hầm, món rau trộn, món chiên, món hấp hoặc món nướng, ăn với cơm hoặc cháo Những món ăn thường được chuẩn bị một cách đơn giản, nhưng hương vị vàbản chất món ăn tạo một sự thanh nhã và phong phú đặc trưng kiều Nhật Các món ăn được dọn

ra cùng một lúc và ai muốn ăn món nào thì gắp món đó

Mì là món ăn trưa điển hình Các quán mì ở khắp mọi nơi trên đất Nhật Thường thì loại

mì làm bằng lúa mì được ăn dưới dạng mì nước, trong khi đó loại mì làm bằng kiều mạch thường

ăn trộn với rau theo kiểu gỏi

Rau thường ít khi ăn sống mà thường muối dưa hoặc hầm hoặc xào kỹ, như trong món tempura (món sốt cá, cua, tôm) Những loại rau củ mọc tốt ở Nhật, do đó cà rốt, củ ngưu bàng,

củ cải thường được sử dụng Cùng với những loại củ này, dưa leo đóng vai trò quan trọng trong việc trang trí, thường được cắt thành hình quạt, hình cánh hoa hay những dạng vui mắt khác Mộtdạng đẹp mắt gây ấn tượng nhất là “lưới đánh cá” được làm từ một miếng củ cải trắng, thường thấy trong sushi

Không giống như những nước khác, Nhật Bản rất ít tập trung vào sự đa dạng theo địa phương Có lẽ vì ít có sự khác biệt về địa lý trong ẩm thực của người Nhật Tuy có những vùng

có món đặc biệt riêng của nó, nhưng nhìn chung người Nhật vẫn có một lối ăn chung cho cả nước

Người Nhật cũng có các thức ăn theo mùa Chẳng hạn như vào mùa đông, các loại quít tượng trưng cho mặt trời và được người ta dùng làm quà năm mới Mùa xuân có gạo anh đào Tháng 9 là tháng của mặt trăng, và những món hầm trắng được ưa chuộng – bào ngư, dưa leo và măng

Một số món ăn

Sashimi: cá sống xắt lát mỏng và chấm nước tương hay

wasabi (tương của một loại cây ngải ngựa)