Mục tiêu cần đạt Giúp HS : - Cảm nhận vẻ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con cò để ca ngợi tình mẹ và lời ru - Thấy được sự vận dụng sáng tạo ca dao của tác giả - Rèn kỹ năng cảm thụ và p
Trang 1Tiết 111 - 112 : CON CÒ ( Chế Lan Viên )
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS :
- Cảm nhận vẻ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con cò để ca ngợi tình mẹ và lời ru
- Thấy được sự vận dụng sáng tạo ca dao của tác giả
- Rèn kỹ năng cảm thụ và phân tích thơ đặc biệt là những hình tượng thơ được sáng tạo bằng liên tưởng, tưởng tượng
B Chuẩn bị
- Ảnh chân dung Chế Lan Viên
- Tư liệu lời bình bài thơ
GV và HS soạn bài
C Khởi động
1 Kiểm tra: Hãy so sánh hình tượng Cừu trong cách nhìn của Buy - Phông với La Phông ten Từ đó ta hiểu cách nhìn nhận của nhà văn có gì đặc biệt?
2 Giới thiệu bài: GV cho HS xem ảnh Chế Lan Viên
Tình mẫu tử thiêng liêng - đề tài cho nhiều tác phẩm thi ca nhạc hoạ Nguyễn Khoa Điềm
‘Khúc hát ru …”- Chế Lan Viên “Con Cò”
D Tiến trình tổ chức các hoạt động
Trang 21 Trìng bày hiểu biết về tg’ bài thơ?
HS dựa vào chú thích * trả lời
GV chốt lại: Thơ ông là sự kết hợp giữa thực
và ảo thườngđược sáng tác bằng sức mạnh của
liên tưởng, tưởng tượng nhiều bất ngờ kì thú
GV đọc mẫu - HS đọc tiếp
Cách đọc: Giọng thủ thỉ tâm tinh như lời ru,
chú ýđiệp từ, điệp ngữ, câu cảm, câu hỏi như
đối thoại, những câu thơ dựa vào ý ca dao
2 HS nhận xét về thể thơ, bố cục
* Hoàn cảnh sáng tác: 1962- cách đây khá lâu
nhưng bài thơ vẫn nhắc nhở một cách thấm
thía về tình mẹ và vai trò của lời hát ru
? Bài thơ có gì đặc biệt?
? Vì sao tác giả lại chọn hình ảnh con Cò
xuyên suốt bài thơ? Mục đích tác giả nhằm nói
tới điều gì?
- Trong ca dao hình ảnh con cò rất phổ biến, có
ý nghĩa ẩn dụ:
+ Hình ảnh người nông dân
1 Tác giả: (1920 - 1989)
- Nhà thơ xuất sắc của nền thơ hiện đại Việt Nam
- Phong cách thơ suy tưởng triết lý,đậm chất trí tuệ và tính hiện đại
2 Tác phẩm
* Thể thơ tự do, âm hưởng hát ru
* Thể thơ: tự do các câu dài ngắn không đều, nhịp điệu biến đổi và có nhiều câu lặp lại tạo nhịp gần hát ru
* Bố cục
- Hình ảnh con cò qua nhửng lời ru bắt đầu đến với tuổi ấu thơ
- Hình ảnh con cò đi vào tiềm thức của tuổi thơ và theo cùng con người trên mọi chặng đường đời
- Từ hình ảnh con cò, suy ngẫm và triết lý về ý nghĩa của lời ru và lòng mẹ
* Điều đặc biệt của bài thơ
- Hình tượng bao trùm và đi suốt bài thơ là
Trang 3+ Hình ảnh người phụ nữ rất vất vả nhọc nhằn
nhưng giàu đức tính tốt đẹp và niềm vui sống
Mục đích: Diễn tả thấm thía tình cảm sâu nặng
của mẹ con và vai trò của lời hát ru
Hoạt động 2
HS đọc diễn cảm đoạn I
(1) Em hiểu ý nghĩa 4 câu thơ đầu ntn? Tại sao
tác giả lại viết: trong lời mẹ hát, có cánh cò
đang bay
(2) Trong phần 1 tác giả đã vận dụng những
câu ca dao nào? Đọc hoàn chỉnh? Nhận xét
cách vận dụng sáng tạo của tác giả? Cách vận
dụng ấy đã gợi ra không gian và khung cảnh
ntn?
- Bài “ con cò mà đi ăn đêm” có ý nghĩa tư
tưởng sâu sắc: Con cò => tượng trưng cho
những con người là người mẹ , người phụ nữ
nhọc nhằn vất vả lặn lội kiếm sống =>Gợi
nhiều câu ca có hình ảnh con cò mang ý nghĩa
hình tượng con cò
II Phân tích
1 H/ ảnh con cò qua đoạn I
- Hình ảnh con cò gợi vẻ nhịp nhàng thong thả, bình yên của cuộc sống xưa
- Hình ảnh con cò tượng trưng cho người mẹ, người phụ nữ nhọc nhằn lam lũ
Trang 4tưởng tượng (Con cò lặn lồi bờ sông…,Cái cò
đi đón cơn mưa…), hay hình ảnh bà Tú lặn lội
thân cò…
(3) Người con trong đoạn thơ được nói tới ntn?
- H/a’ con cò => là sự khởi đầu con đường đi
vào thế giới tâm hồn con người
=> Con được vỗ về, chở che trong lời ru ngọt ngào và tình yêu sâu lắng của mẹ => con đón nhận bằng trực giác và đón nhận vô thức tình yêu ấy
* Củng cố: GV hệ thống lại nội dung kiến thức
Tiết 2
* Kiểm tra: Đọc TL đoạn 1 bài thơ “Con Cò”
Trình bày cảm nhận về đoạn 1 bài thơ ấy
Hoạt động 1
HS đọc lại đoạn II
(1) H/a’ con cò trong đoạn thơ này đã được
phát triển ntn trong mối quan hệ với em bé,
với tình mẹ?
2 Hình ảnh con cò qua đoạn II
- Hình ảnh cò đi vào tiềm thức của tuổi thơ và trở thành bạn đồng hành của con người trong suốt cuộc đời
-Hình ảnh cò gợi biểu tượng về tình mẹ, về sự
Trang 5(2) Em có nhận xét gì về những hình ảnh thơ
đó?
HS đọc đoạn III
? Em hiểu ntn về 5 câu thơ đầu tiên
? Từ sự thấu hiểu tấm lòng người mẹ, tg’ đã
khái quát điều gì?
? 4 câu thơ cuối gợi cho em liên tưởng điều
gì?
ý nghĩa biểu tượng của hình tượng con cò
? Chỉ ra sự thống nhất và phát triển qua 3
đoạn thơ
Hoạt động 3
Những nét đặc sắc về nghệ thuật?
-Vận dụng sáng tạo ca dao (so với Tú
Xương)
Hoạt động 4
nâng đỡ dịu dàng bền bỉ của người mẹ
3 Hình ảnh cò qua đoạn III
- H/a’ cò được nhấn mạnh ở ý nghĩa biểu tượng cho tấm lòng người mẹ suốt đời yêu con
III Tổng kết
1 Nghệ thuật
- Vận dụng sáng tạo ca dao
- Giọng điệu suy ngẫm triết lý -Âm hưởng lời ru
- Thể thơ tự do -Hình ảnh ẩn dụ, liên tưởng tưởng tượng
2 Nội dung
- Ngợi ca tình mẹ
Trang 6- ý nghĩa của lời ru đối với cuộc sống con người
IV Luyện tập
T1 : HS thảo luận: Cách vận dụng lời ru
* Bài “Khúc hát ru …”: Lời ru của mẹ, lời ru của tác giả => khúc hát ru biểu hiện tình
yêu con với tình yêu cách mạng, với lòng yêu nước và ý chí chiến đấu
* Bài “Con cò …” tg gợi lại những điệu hát ru => ý nghĩa của lời ru và ca ngợi tình mẹ
đối với cuộc sống con người
E Củng cố - dặn dò:
- BT trong SGK SBT
- Trả bài TLV số 5
- Viết một đoạn văn 5 câu trình bày cảm nhận về 2 câu thơ
“Con ngủ yên thì cò cũng ngủ yên
Cánh của cò, hai đứa đắp chung đôi”
- Phân tích 2 câu thơ
“Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con”
