Con còn bế trên tay Con chưa biết con cò Nhưng trong lời mẹ hát Có cánh cò đang bay: "Con cò bay la Con cò bay lả Con cò cổng phủ Con cò Đồng Đăng..." Cò một mình, cò phải kiếm lấy ăn Co
Trang 2Người thực hiện: Lê Thị Liên – Bùi Thị Cúc
Trang 3I/ ĐỌC VÀ TÌM HIỂU
CHUNG:
1/ Tác giả
- Chế Lan Viên (1920 - 1989)
là nhà thơ xuất sắc của nền
thơ hiện đại Việt Nam
- Thơ Chế Lan Viên có phong
cách nghệ thuật rõ nét và
độc đáo Đó là phong cách
suy tưởng triết lí, đậm chất
trí tuệ và tính hiện đại.
?Trình bày những hiểu biết
của em về tác giả
Trang 42, Tác phẩm
I.
Con còn bế trên tay Con chưa biết con cò Nhưng trong lời mẹ hát
Có cánh cò đang bay:
"Con cò bay la Con cò bay lả Con cò cổng phủ Con cò Đồng Đăng "
Cò một mình, cò phải kiếm lấy ăn Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ
"Con cò ăn đêm Con cò xa tổ,
Cò gặp cành mềm
Cò sợ xáo măng "
Ngủ yên! Ngủ yên! Cò ơi, chớ sợ!
Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuân Con chưa biết con cò, con vạc
Con chưa biết những cành mềm mẹ hát Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân vân
Trang 5Ngủ yên! Ngủ yên! Ngủ yên
Cho cò trắng đến làm quen
Cò đứng ở trong nôi
Rồi cò vào trong tổ
Con ngủ yên thì cò cũng ngủ
Cánh của cò, hai đứa đắp chung đôi
Mai khôn lớn, con theo cò đi học
Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân
Lớn lên, lớn lên, lớn lên
Con làm gì?
Con làm thi sĩ!
Cánh cò trắng lại bay hoài khôngnghỉ
Trước hiên nhà
Và trong hơi mát câu văn
III
Dù ở gần con
Dù ở xa con Lên rừng xuống bể
Cò sẽ tìm con
Cò mãi yêu con
Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con
À ơi!
Một con cò thôi Con cò mẹ hát Cũng là cuộc đời
Vỗ cánh qua nôi Ngủ đi! Ngủ đi!
Cho cánh cò, cánh vạc Cho cả sắc trời
Đến hát Quanh nôi.
Trang 6Thể thơ: thơ tự do, âm h ởng hát ru
Bố cục: 3 đoạn
- Hình ảnh con cò qua những lời ru bắt đầu đến với tuổi ấu thơ.
- Hình ảnh con cò đi vào tiềm thức của tuổi thơ và theo cùng con ng ời trên mọi chặng đ ờng đời.
- Từ hình ảnh con cò, suy ngẫm và triết lý về ý nghĩa của lời ru và lòng mẹ.
Hình t ợng bao trùm và đi suốt bài thơ là
hình t ợng con cò
? Nhận xột về thể thơ
? Nhận xột bố cục của bài thơ Nội dung chớnh của mỗi đoạn?
? Bài thơ cú gỡ đặc biệt?
Trang 7II/ PHÂN TÍCH
1/Hình ảnh con cò qua đoạn I
Tác giả giới thiÖu h×nh ¶nh con cß mét c¸ch tù nhiªn hîp
lý qua nh÷ng lêi ru cña mÑ thuë cßn n»m n«i T¸c gi¶ muèn thÓ hiÖn ý lêi ru con g¾n víi c¸nh cß bay Lêi ru Êy cø dÇn thÊm vµo t©m hån con, tù nhiªn ©u yÕm nh lµ b¾t ®Çu tõ v« thøc b¶n n¨ng nh dßng suèi ngät ngµo nh dßng s÷a ngät ngµo, con ch a hiÓu vµ ch a cÇn hiÓu nh ng tuæi th¬ con kh«ng thÓ thiÕu lêi ru vµ nh÷ng c¸nh cß Êy.
Con còn bế trên tay Con chưa biết con cò Nhưng trong lời mẹ hát
Có cánh cò đang bay
Em hiểu ý nghĩa 4 câu thơ đầu như thế nào?
Trang 8“Con cò bay la
con cò bay lả
Con cò cổng phủ,
con cò Đồng Đăng "
Cò một mình, cò phải kiếm lấy ăn, Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ.
“Con cò ăn đêm, con cò xa tổ,
Cò gặp cành mềm,
cò sợ xáo măng "
Trang 9- H×nh ¶nh con cß gîi vÎ nhÞp nhµng thong th¶, b×nh yªn
cña cuéc sèng x a
- H×nh ¶nh con cß t îng tr ng cho ng êi mÑ, ng êi phô n÷ nhäc nh»n lam lò.
Trang 10Ngủ yờn! Ngủ yờn! Cũ ơi, chớ sợ!
Cành cú mềm, mẹ đó sẵn tay nõng!
Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuõn, Con chưa biết con cũ, con vạc.
Con chưa biết những cành mềm mẹ hỏt, Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phõn võn.
Nhận xét nhịp diệu của câu thơ đầu?
Hình ảnh con cò là sự khởi đầu con đ ờng đi vào thế giới tâm hồn con ng ời, bắt đầu đến với tuổi thơ một cách vô thức
Trang 112/Hình ảnh con cò qua đoạn II
Ngủ yên! Ngủ yên! Ngủ yên
Cho cò trắng đến làm quen
Cò đứng ở trong nôi
Rồi cò vào trong tổ
Con ngủ yên thì cò cũng ngủ
Cánh của cò, hai đứa đắp chung đôi
Mai khôn lớn, con theo cò đi học
Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân
Lớn lên, lớn lên, lớn lên
Con làm gì?
Con làm thi sĩ!
Cánh cò trắng lại bay hoài khôngnghỉ
Trước hiên nhà
Và trong hơi mát câu văn
Trang 12-Lúc ấu thơ trong nôi:
Con ngủ yên thì cò cũng ngủ
Cánh của cò, hai đứa đắp chung đôi
-Tuổi đến tr ờng:
Mai khôn lớn con theo cò đi học
Cánh trắng cò bay theo gót đuôi chân
- Lúc tr ởng thành:
Cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉ
Tr ớc hiên nhà
Và trong hơi mát câu văn …
? Hình ảnh con cò trong đoạn
thơ này đã đ ợc phát triển nh thế
nào trong mối quan hệ với em bé,
với tình mẹ?
Trang 13? Em có nhận xét gì về những hình ảnh thơ đó?
Hình ảnh “Cánh cò trắng“-> điệp ngữ; nghệ thuật liên t ởng, t ởng t ợng phong phú, bay bổng, độc đáo
Con ngủ yên thì cò cũng ngủ
Cánh của cò , hai đứa đắp chung đôi
Mai khôn lớn con theo cò đi học
Cánh trắng cò bay theo gót đuôi chân
Cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉ
Tr ớc hiên nhà
Và trong hơi mát câu văn …
Trang 14Hình ảnh cánh cò trắng
gợi biểu t ợng về tình mẹ, sự
gần gũi, dìu dắt nâng đỡ
con từ thơ bé đến lúc tr ởng
thành.
?Hình ảnh …cánh cò… gợi lên
biểu t ợng gì
Trang 15Hình ảnh cò đ ợc nhấn mạnh ở ý nghĩa biểu t ợng cho tấm lòng ng ời mẹ, suốt đời yêu con.
? Từ sự thấu hiểu tấm lòng ng ời mẹ, tác gỉa đã khái quát điều gì ở 2 câu thơ tiếp? Cảm nhận của em về 2 câu thơ ấy ?
Hình ảnh cò->hình ảnh ẩn dụ->biểu t ợng cho tấm lòng ng ời mẹ-> Tình mẫu tử bền vững sâu sắc.
? Em hiểu như thế nào về 5 câu thơ đầu.
3/ Hỡnh ảnh con cũ qua đoạn III
Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con
Trang 16? Phần cuối gợi cho em điều gì?ý nghĩa?
Gợi âm h ởng lời ru, đúc kết ý nghĩa phong phú của hình t ợng con cò trong những lời ru ấy.
?Chỉ ra sự thống nhất và phát triển qua 3 đoạn thơ.
- Ba đoạn thơ đều có hình ảnh con cò, đều biểu t ợng cho tình nghĩavà ý nghĩa của lời ru.
- Đoạn 1: Lời ru ấu thơ, hình ảnh cò cảm nhận vô thức.
- Đoạn 2: Hình ảnh cò đi vào tiềm thức tuổi thơ trở nên gần gũi và sẽ theo cùng con ng ời trên mỗi chặng
đ ờng đời.
- Đoạn 3: Hình ảnh cò mang ý nghĩa biểu t ợng triết lý.
Trang 17III/ T ổng kết
Những nét đặc sắc về nghệ thuật nội dung và bài thơ ?
1 Nghệ thuật
- Vận dụng sáng tạo ca dao
- Giọng điệu suy ngẫm triết lý
- Âm h ởng lời ru
- Thể thơ tự do
-Hình ảnh ẩn dụ, liên t ởng t ởng t ợng
2 Nội dung
- Ngợi ca tình mẹ
- ý nghĩa của lời ru đối với cuộc sống con ng ời
IV/ LUYệN TậP:
Chỉ ra cách vận dụng lời ru ở hai bài thơ … Khúc hát ru những
em bé lớn trên l ng mẹ của Nguyễn Khoa Điềm và bài …Con cò… của Chế Lan Viên?
