Tích hợp chủ điểm – thể loại Đọc, tiếng Việt, Viết, Nói - ngheKĩ năng Đọc – ĐỌC: Truyện thơ Nôm; NÓI: Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội trong tác phẩm văn học hoặc tác phẩm nghệ th
Trang 3Nguyễn Thành Ngọc Bảo – Trần Lê Duy
Phan Thu Hiền – Dương Thị Hồng Hiếu
Tăng Thị Tuyết Mai – Nguyễn Thị Hồng Nam Nguyễn Thị Ngọc Thuý – Đinh Phan Cẩm Vân Phan Thu Vân
Trang 4TẬP HAI
Chủ biên
Nguyễn Thành Thi
Tác giả
Nguyễn Thành Ngọc Bảo – Đoàn Lê Giang
Phạm Ngọc Lan – Tăng Thị Tuyết Mai
Nguyễn Thị Hồng Nam – Trần Lê Hoa Tranh
SÁCH GIÁO
KHOA NGỮ VĂN
11
Trang 5NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM
Trang 6Các quan điểm hiện đại
1
Trang 8 Nhận biết và phân tích được sự kết hợp giữa hư cấu và phi hư
cấu trong truyện kí
nhân vật và mối quan hệ của chúng trong tính chỉnh thể của tác
phẩm; nhận xét được những chi tiết quan trọng trong việc thể
hiện nội dung văn bản
như miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận
một vấn đề trong đời sống phù hợp với lứa tuổi
nhiệm với bản thân và với mọi người.
MỤC TIÊU VỀ NĂNG LỰC
(đọc, viết, nói và
nghe)
MỤC TIÊU VỀ PHẨM CHẤT
YÊU CẦU VỀ NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT THỂ HIỆN QUA TỪNG BÀI HỌC – CHỦ ĐIỂM
MỤC TIÊU ĐỌC, TV
MỤC TIÊU VIẾT, NÓI
& NGHE
Trang 9Tích hợp chủ điểm – thể loại Đọc, tiếng Việt, Viết, Nói - nghe
Kĩ năng Đọc –
ĐỌC: Truyện thơ Nôm;
NÓI: Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội (trong tác phẩm văn học hoặc tác phẩm nghệ thuật) NGHE: Nắm bắt được nội dung thuyết trình và quan điểm của người nói; …
…. TIẾP NHẬN VB (VÀO) TẠO LẬP VB (RA) GIAO TIẾP TỔNG HỢP … ….
9
Trang 10HỆ THỐNG CHỦ ĐIỂM, THỂ LOẠI VÀ VĂN BẢN ĐỌC HIỂU NGỮ VĂN 11, HỌC KÌ I (CTST)
1 THÔNG ĐIỆP
TỪ THIÊN NHIÊN Tuỳ bút, tản văn
Ai đã đặt tên cho dòng sông?
Cõi lá
Trăng sáng trên đầm sen
2 HÀNH TRANG
VÀO TƯƠNG LAI Văn bản nghị luận
Một cây bút và một quyển sách có thể thay đổi thế giới
Người trẻ và hành trang vào thế kỉ XXI
Hình tượng con người chinh phục thế giới trong “Ông già và biển cả”
3 KHÁT KHAO ĐOÀN TỤ Truyện thơ Lời tiễn dặn
Tú Uyên gặp Giáng Kiều
Thị Kính nuôi con cho Thị Mầu
4 NÉT ĐẸP VĂN HOÁ
VÀ CẢNH QUAN Văn bản thông tin
Sơn Đoòng – thế giới chỉ có một
Đồ gốm gia dụng của người Việt
Cung đường của kí ức, hiện tại và tương lai
Trang 11HỆ THỐNG CHỦ ĐIỂM, THỂ LOẠI VÀ VĂN BẢN ĐỌC HIỂU NGỮ VĂN 11, HỌC KÌ II (CTST)
Trang 12TẬP 1
TUỲ BÚT,
TẢN VĂN
Cách giải thích nghĩa của từ
Viết VB thuyết minh (về một quy trình) có lồng ghép một hay nhiều yếu tố
– Giới thiệu một tác phẩm văn học hoặc một tác phẩm nghệ thuật…
– Nắm bắt nội dung thuyết trình và quan điểm của người nói; …
VĂN BẢN
NGHỊ LUẬN
Cách giải thích nghĩa của từ
Viết VB nghị luận về một vấn đề
xã hội
Trình bày ý kiến đánh giá, bình luận về một vấn đề xã hội
TRUYỆN THƠ
Đặc điểm cơ bản của ngôn ngữ nói
Viết VB nghị luận về một tác phẩm văn học (truyện thơ) hoặc một tác phẩm nghệ thuật (bài hát)
Giới thiệu một truyện thơ hoặc một bài hát theo lựa chọn cá nhân
VĂN BẢN
THÔNG TIN Cách trích dẫn và lập danh mục tài
liệu tham khảo (trích dẫn, DMTK)
Viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên hoặc xã hội
Trình bày kết quả nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên hoặc xã hội
Trang 13Ma trận đọc, tiếng Việt, viết, nói và
Viết VB nghị luận về một vấn đề xã hội trong tác phẩm văn học
Trình bày ý kiến về một vấn đề trong tác phẩm văn học xã hội.
bức tranh, pho tượng)
– Giới thiệu về một bài thơ hoặc một bức tranh/ pho tượng; nghe và phản hồi …
TRUYỆN –
sửa
Viết VB thuyết minh (về một đối tượng) có
lồng ghép một hay nhiều yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận
Thảo luận, tranh luận về một vấn đề trong đời
Trang 14TÍCH HỢP CÁC MỤC TIÊU (YCCĐ) VỀ ĐỌC – VIẾT – NÓI VÀ NGHE
3 Phân tích được một số yếu tố
của truyện thơ dân gian và
truyện thơ Nôm…
Viết văn bản nghị luận về một tác phẩm văn học (truyện thơ) hoặc một tác phẩm nghệ thuật (bài hát)…
Biết giới thiệu một tác phẩm văn học (truyện thơ), nghệ thuật (bài hát) theo lựa chọn cá nhân…
5 Phân tích được một số yếu tố
của bi kịch… Viết văn bản nghị luận về một tác phẩm văn học (kịch bản văn
học) hoặc một tác phẩm nghệ thuật (truyện thơ)…
Biết giới thiệu một tác phẩm nghệ thuật theo lựa chọn cá nhân…
7 Phân tích một số yếu tố của
truyện thơ Nôm… Viết văn bản nghị luận về một vấn đề xã hội trong tác phẩm văn
học hoặc tác phẩm nghệ thuật…
Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội trong tác phẩm văn học hoặc tác phẩm nghệ thuật…
8 Phân tích được vai trò của yếu tố
tượng trưng trong thơ… Viết văn bản nghị luận về một tác phẩm văn học (bài thơ) hoặc
một tác phẩm nghệ thuật (bức tranh, pho tượng)…
Biết giới thiệu một tác phẩm nghệ thuật theo lựa chọn cá nhân…
Trang 16Lời nói đầu (tập 1)
Trang 17TRUYỆN THƠ NÔM – NGUYỄN DU
Trang 18Các mạch nhận thức
Nhận thức
– Thông điệp từ thiên nhiên
– Những chân trời kí ức (truyện kí, tự truyện)
– Hành trang vào tương lai (VBNL) – Khát khao đoàn tụ (truyện thơ) – Văn hoá và bản sắc (VBTT)
– Những điều trông thấy (Truyện thơ Nôm –Nguyễn Du)
Dạy tri thức + dạy kĩ năng sống
18
Trang 19Phân bố văn bản thuộc các loại, thể, kiểu văn bản
Nhóm loại thể Thể loại/ kiểu VB Số VB
Thơ trung đại, thơ trữ tình
có yếu tố tượng trưng
Văn bản thông tin tổng
hợp VB khoa học - thuyết minh 5
Trang 20VB 1, 2: thuộc thể loại chính của bài học
VB 3: Đọc kết nối chủ điểm, thuộc thể
Tri thức về kiểu bài
Hướng dẫn phân tích kiểu VBHướng dẫn quy trình viết
NÓI - NGHE
Tri thức về kiểu bài
Hướng dẫn quy trình nói - nghe
ÔN TẬP
Định hướng KQ cần đạt sau khi học
Cung cấp tri thức công cụ đọc VB
Hướng dẫn đọc;
Tri thức về tiếng Việt và thực hành đọc VB, viết
Cung cấp tri thức công
cụ để tạo lập VB.
Hướng dẫn các bước tạo lập VB
Cung cấp tri thức công cụ
Hướng dẫn nói, nghe
Củng cố, suy ngẫm
về câu hỏi lớn 20
3
Trang 21CÁC THỂ LOẠI: VĂN HỌC, NGHỊ LUẬN, THÔNG TIN
CÁC CHỦ ĐIỂM: TỰ NHIÊN, XÃ HỘI, BẢN THÂN
MỤC TIÊU
Trang 22vào tương lai
VB NGHỊ LUẬN Sống với biển rừng
Trang 23Các nguyên tắc mà NBS đặt ra và tuân thủ một cách nhất quán là:
Không được bỏ sót bất cứ YCCĐ nào bao gồm YCCĐ gắn với từng yếu tố của thể loại mà chương trình nêu ra
Ví dụ: Bài 5 có 03 YCCĐ lớn về đọc hiểu bi kịch
• Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của bi kịch như: xung đột, hành động, lời thoại, nhân vật, cốt truyện, hiệu ứng thanh lọc, => = 6 yccđ chi tiết
3.1.
Trang 24• “Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của bi kịch như: xung đột [a], hành
động [b], lời thoại [c], nhân vật [d], cốt truyện [e], hiệu ứng thanh lọc [g], ”[1]
[1.a]: câu 2
[1.b]: câu 1, câu 3 (vế 2)
• “Phân tích được các chi tiết tiêu biểu, đề tài, câu chuyện, sự kiện, nhân vật [a] và
mối quan hệ của chúng trong tính chỉnh thể của tác phẩm [b]; nhận xét được
những chi tiết quan trọng trong việc thể hiện nội dung văn bản [c].”[2]
[2a]: câu 3, câu 5
• “Phân tích và đánh giá được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà tác giả muốn gửi
đến người đọc thông qua hình thức nghệ thuật của văn bản [a]; phân biệt chủ đề
chính, chủ đề phụ trong một văn bản có nhiều chủ đề [b].”[3]
Trang 25• Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của truyện thơ Nôm…
• Nhận xét được những chi tiết quan trọng trong việc thể hiện nội dung văn bản.
• So sánh được hai văn bản văn học viết cùng đề tài ở các giai đoạn khác nhau;
liên tưởng, mở rộng vấn đề để hiểu sâu hơn văn bản được đọc;…
• Nhận biết được đặc điểm và tác dụng của biện pháp tu từ đối.
• Đọc mở rộng theo thể loại (VH, NL, TT)
ĐỌC MỞ RỘNG THEO TL
VD: TRIỂN KHAI MỤC TIÊU (YÊU CẦU CẦN ĐẠT: YCCĐ) VỀ ĐỌC QUA MỖI BÀI HỌC (B7)
ĐỌC HIỂU HÌNH THỨC
ĐỌC HIỂU NỘI DUNG
LIÊN HỆ, KẾT NỐI
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Trang 26Đảm bảo tất cả các kiến thức về tiếng Việt và VH mà CT yêu cầu.
Đảm bảo các thể loại VB (VH,
NL, TT) mà CT yêu cầu.
Diễn đạt ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với tầm nhận thức của HS lớp 11.
Là công cụ để HS đọc, viết, nói và nghe.
Tri thức
Ngữ văn
26
Trang 27Bám chặt vào các YCCĐ về phẩm chất, các kĩ năng đọc viết, nói, nghe
Hướng dẫn HS từng bước kiến tạo tri thức
Phù hợp với tầm nhận thức và đặc điểm tâm, sinh lí của HS lớp 11
Được thể hiện bằng phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ (sơ đồ, biểu bảng)
Các
nhiệm vụ
học tập
27
Trang 28Đặc điểm của các nhiệm vụ học tập
Trang 29Về VIẾT
29
Đáp ứng mục tiêu dạy học viết, nói và nghe theo yêu cầu của chương trình
Dạy viết theo kiểu văn bản và theo quy trình, tích hợp dạy viết với dạy đọc
Chương trình Ngữ văn 2018 quy định lớp 11, HS học về kĩ năng viết bốn kiểu văn bản chính sau đây:
- Văn bản nghị luận về một vấn đề xã hội
- Văn bản nghị luận về một tác phẩm văn học/ nghệ thuật
Trang 30Phân bố nội dung kiểu bài viết
- Nghị luận xã hội: phân thành 03 kiểu bài (bố trí ở Bài 2, Bài 6, Bài 7)
+ Về một vấn đề xã hội
+ Về một vấn đề xã hội trong tác phẩn văn học
+ Về một vấn đề xã hội trong tác phẩn văn học - nghệ thuật
5, Bài 8)
+ Về một truyện thơ/ bài hát
+ Về một vở kịch/ bộ phim
+ Về một bài thơ/ bức tranh - pho tượng
- Văn bản thông tin có lồng ghép một hay nhiều yếu tố, 03 kiểu bài: trong đó
Thuyết minh về một quy trình hoạt động (bố trí ở bài 1);
Thuyết minh về một đối tượng (bố trí ở bài 9),
Báo cáo nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên hoặc xã hội (bố trí ở Bài 4)
Trang 31Nghị luận xã hội
Viết văn bản nghị luận về một vấn đề xã hội được nêu lên trong tác phẩm văn học 6Viết văn bản nghị luận về một vấn đề xã hội được nêu lên trong tác phẩm văn học/ nghệ
Văn bản thông tin
Viết văn bản thuyết minh về một quy trình hoạt động có lồng ghép một hay nhiều yếu tố tự
sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận
Trang 321 Viết văn bản thuyết minh về một quy trình hoạt động có lồng ghép một
hay nhiều yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận
• Quy trình làm một chiếc nón lá (NBS tổng hợp)
2 Viết văn bản nghị luận về một vấn đề xã hội • Tầm quan trọng của việc học phương pháp học (Theo Trần Thị Ngọc
Huyền)
3 Viết văn bản nghị luận về một tác phẩm văn học (truyện thơ) hoặc
một tác phẩm nghệ thuật (bài hát)
• Giá trị nội dung, nghệ thuật của truyện thơ Trê Cóc (Theo Phạm
Thế Ngũ)
• Bài ca hi vọng của Văn Ký – những cánh chim chào đón tương lai
(Theo Hà Thu)
4 Viết báo cáo kết quả nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên hoặc xã hội Bảo tồn đa dạng sinh học chim ở một số khu bảo tồn vùng Đông Bắc
Việt Nam (Theo Hoàng Văn Thắng, Đỗ Nhật Huỳnh, Lê Mạnh Hùng,…)
5 Viết văn bản nghị luận về một tác phẩm văn học (vở kịch) hoặc một
tác phẩm nghệ thuật (bộ phim)
• Xung đột trong bi kịch Vũ Như Tô (Theo Phạm Vĩnh Cư)
• Ám ảnh nước trong phim Mùa len trâu (Theo Nguyễn Thị Minh Thái)
6 Viết văn bản nghị luận về một vấn đề xã hội trong tác phẩm văn học Thế nào là sống trọn vẹn? (Theo Lâm Hoàng Phúc) => qua tp trữ tình
7 Viết văn bản nghị luận về một vấn đề xã hội trong tác phẩm văn học hoặc
tác phẩm nghệ thuật
Tính chất phi thường trong con người bình thường Thuý Kiều (Theo
Vũ Hạnh) => qua tp tự sự
8 Viết văn bản nghị luận về một tác phẩm văn học (bài thơ) hoặc một tác
phẩm nghệ thuật (bức tranh, pho tượng)
• Con chào mào, một thông điệp đa nghĩa (Đỗ Lai Thuý)
• Thiếu nữ chơi đàn nguyệt – tranh lụa của Mai Trung Thứ (Theo bản
dịch của Lưu Bích Ngọc từ bài tiếng Anh)
9 Viết văn bản thuyết minh (về một đối tượng) có lồng ghép một hay nhiều
yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận
“Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh”: những thước phim đánh thức kí ức
tuổi thơ và tình quê hương (Nhóm biên soạn tổng hợp từ bài của Cát Khuê…)=> về đt
Trang 33Trong khuôn khổ một bài nghị luận nhỏ ở lớp 11, khó có thể phân tích đánh giá toàn diện, kĩ lưỡng về mọi mặt của tác phẩm, do vậy chỉ nên chọn nghị luận về một khía cạnh, vấn đề cụ thể trong tác phẩm
Chẳng hạn:
- với bi kịch Vũ Như Tô, tập trung vào xung đột bi kịch (như Ngữ liệu
tham khảo 1);
- với phim Mùa len trâu chỉ tập trung vào hình ảnh nước (như Ngữ
liệu tham khảo 2)
• Thiết kế dựa trên YCCĐ về viết của CT lớp 11
• Tích hợp đọc, nói và nghe (trong đa số trường hợp)
• Có đề bài mở, sơ đồ dàn ý – ví dụ, bảng kiểm cho mỗi bài học
Trang 34Các phần Văn bản nghị luận về một vở kịch/… Văn bản nghị luận về một bộ phim/…
Mở bài – Giới thiệu vở kịch, tác giả – Nêu luận đề
của bài viết
– Giới thiệu bộ phim, đạo diễn và ê-kíp – Nêu luận đề của bài viết
– Khẳng định lại luận đề
– Nêu kết luận bao quát về giá trị, đóng góp nổi bật của vở kịch
– Khẳng định lại luận đề
– Nêu kết luận bao quát về giá trị, đóng góp nổi bật của bộ phim
Trang 35Về NÓI VÀ NGHE
• Thiết kế dựa trên YCCĐ về nói và nghe của CT lớp 11
• Tích hợp với viết (trong đa số trường hợp).
• Có đề tài nói/ bảng kiểm cho mỗi bài học (đặt ở bài trước) VD: nói, thuyết trình về một tác phẩm văn học, vấn đề xh
35
3.3.
Trang 361 • Giới thiệu về một tác phẩm văn học hoặc tác phẩm nghệ thuật theo lựa
chọn cá nhân
• Nắm bắt nội dung thuyết trình và quan điểm của người nói; nhận xét, đánh giá,
đặt câu hỏi về bài thuyết trình
Giới thiệu và làm rõ giá trị của một tác phẩm văn học hoặc một tác phẩm nghệ thuật mà bạn yêu thích
2 Trình bày ý kiến, đánh giá, bình luận về một vấn đề xã hội Bài viết của bạn được lựa chọn để tham gia buổi toạ đàm “Những góc nhìn cuộc sống”, trình bày
ý kiến, quan điểm của học sinh về các vấn đề xã hội Từ bài viết, bạn hãy chuẩn bị nội dung bài nói để tham gia buổi toạ đàm
3 Giới thiệu một truyện thơ hoặc một bài hát theo lựa chọn cá nhân Hãy trình bày về giá trị của một truyện thơ hoặc một bài hát mà bạn yêu thích
4 Trình bày kết quả nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên hoặc xã hội Bài báo cáo của bạn được chọn để trình bày trong buổi toạ đàm “Khoa học và cuộc sống” Bạn
hãy chuẩn bị nội dung bài nói để tham gia buổi toạ đàm
5 Giới thiệu một vở kịch hoặc một bộ phim theo lựa chọn cá nhân Hãy lựa chọn và giới thiệu trước lớp một vở kịch hoặc một bộ phim
6 Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội Đoàn Thanh niên trường bạn tổ chức buổi nói chuyện với đề tài Thanh niên và các vấn đề sinh
thái – xã hội Bạn hãy chuẩn bị bài nói của mình để tham gia buổi nói chuyện ấy
7 Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội trong tác phẩm văn học
hoặc tác phẩm nghệ thuật
Hãy trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội được đặt ra trong tác phẩm văn học hay tác phẩm nghệ thuật mà bạn quan tâm
8 • Giới thiệu một bài thơ hoặc một bức tranh/ pho tượng theo lựa chọn cá nhân
• Nghe và phản hồi về bài giới thiệu về một tác phẩm văn học
hoặc tác phẩm nghệ thuật
Hãy giới thiệu một bài thơ hoặc bức tranh/ pho tượng mà bạn yêu thích với các bạn trong trường
9 Thảo luận, tranh luận về một vấn đề trong đời sống Lớp bạn tổ chức buổi thảo luận xoay quanh chủ điểm: “Vấn đề đời sống mà bạn quan tâm” Ban
tổ chức gợi ý một số vấn đề như sau: […]
Hãy chọn một trong các vấn đề nêu trên, chuẩn bị ý kiến để tham gia thảo luận, tranh luận