Tìm hiểu chung Bố cục Tâm trạng và thái độ của quan viên coi ngục khi Huấn Cao người tử tù được giải... Nhân vật Huấn Cao Nhóm 1: Tìm những chi tiết trong tác phẩm để chứng minh vẻ đẹp
Trang 1Chữ người tử tù Nguyễn Tuân
Trang 2Nội Dung Bài Học
Trang 3I Tìm hiểu
chung
1 Tác giả
- Nguyễn Tuân: 1910 - 1987, người Hà Nội.
- Sinh ra trong một gia đình nhà nho.
- Ông là một nghệ sĩ tài hoa, uyên bác, phong cách nghệ thuật độc đáo: Luôn tiếp cận cuộc sống từ góc độ tài hoa uyên bác ở phương diện văn hoá, nghệ thuật.
Trang 4I Tìm hiểu
chung
1 Tác giả
- Ngòi bút phóng túng và có ý thức sâu sắc về cái tôi cá
nhân.
- Sở trường là tuỳ bút
Trang 5Một số tác phẩm
Ông được mệnh danh là: Bậc thầy
tuỳ bút
Trang 6Hán học tài hoa lỗi lạc Họ là lớp
nho sĩ cuối mùa, tuy buông xuôi
bất lực nhưng quyết giữ “Thiên
lương” và “sự trong sạch của tâm hồn”.
- Nội dung : kể về những phong
tục đẹp, cách ăn chơi thanh lịch
tao nhã có văn hoá: Thả thơ, đánh thơ, thưởng trà.
Trang 7Năm 1940 được đưa vào tập
truyện “Vang bóng một thời”
và đổi tên: Chữ người tử tù.
Trang 8I Tìm hiểu
chung
3 Tác phẩm “Chữ người tử tù”
Là ‘‘ một văn phẩm đạt tới sự toàn thiện, toàn
mĩ’’
(Vũ Ngọc Phan)
Trang 9I Tìm hiểu
chung
Bố cục
Tâm trạng và thái độ của quan viên coi ngục khi Huấn Cao (người tử tù) được giải
Trang 10II Tìm hiểu chi
tiết
1 Tình huống truyện :
* Cuộc gặp gỡ khác thường của hai con người khác
thường trong tình thế đối nghịch, éo le:
+ Huấn Cao là người
nổi loạn, đang chờ
chịu tội.
Xét trên bình diện nghệ
thuật
+ Họ đều có tâm hồn nghệ sĩ + Huấn Cao là người tài hoa: coi thường, khinh bỉ những kẻ
Trang 11II Tìm hiểu chi
→ cái đẹp, cái thiên lương đã thắng thế.
Trang 12II Tìm hiểu chi
tiết
2 Nhân vật Huấn Cao
Nhóm 1: Tìm những chi tiết trong tác phẩm để chứng
minh vẻ đẹp tài năng của Huấn Cao ?
Nhóm 2: Tìm những chi tiết trong tác phẩm và phân
tích để chứng minh vẻ đẹp khí phách của Huấn Cao ?
Nhóm 3: Tìm những chi tiết trong tác phẩm chứng vẻ
đẹp tâm hồn của Huấn Cao?
Nhóm 4: Nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật?
THẢO LUẬN
NHÓM
Trang 13II Tìm hiểu chi
tiết
2 Nhân vật Huấn Cao
Tài năng
Khí phách
Tâm hồn
Trang 14II Tìm hiểu chi
tiết
2 Nhân vật Huấn Cao
Vẻ đẹp tài năng
“ hay là người mà vùng tỉnh Sơn vẫn khen là có tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp”
o Tài năng của Huấn Cao được
miêu tả gián tiếp qua lời đồn
o Lời ngợi ca và mơ ước cháy bỏng
của Viên Quản Ngục: “ Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm,
vuông lắm có được chữ của ông Huấn là như có một vật báu trên đời”.
Trang 15II Tìm hiểu chi
tiết
2 Nhân vật Huấn Cao
Vẻ đẹp tài năng
Qua đó nhà văn Nguyễn Tuân bộc lộ
sự ngưỡng mộ, trân trọng với những người tài hoa và nghệ thuật thư pháp
cổ truyền của dân tộc.
Huấn Cao là một nghệ sĩ tài hoa
trong nghệ thuật thư pháp
Trang 16II Tìm hiểu chi
tiết
2 Nhân vật Huấn Cao
Vẻ đẹp khí phách
• Trước khi vào ngục:
Là thủ lĩnh trong phong trào chống lại triều đình
Trang 17II Tìm hiểu chi
cái Then ngang chiếc gông bị
giật mạnh, đập vào cổ năm người sau, làm họ nhăn mặt Một trận
mưa rệp đã làm nền đá xanh nhạt lấm tấm những điểm nâu đen
Trang 18II Tìm hiểu chi
Trang 19II Tìm hiểu chi
tiết
2 Nhân vật Huấn Cao
Vẻ đẹp khí phách
• Khi vào ngục:
- Khi được viên quản ngục biệt đãi:
“Thản nhiên nhận rượu thịt” như
“việc vẫn làm trong cái hứng bình sinh”
=> phong thái tự do, ung
dung, xem nhẹ cái chết.
Trang 20II Tìm hiểu chi
=> Không quy luỵ trước
quyền cường
Trang 21II Tìm hiểu chi
Trang 22II Tìm hiểu chi
=> thể hiện tấm lòng trân trọng những người có
sở thích thanh cao, có nhân cách cao đẹp Bằng bút pháp lãng mạn,
Nguyễn Tuân đã xây dựng thành công hình tượng nhân vật Huấn Cao: một người vừa có Tài, vừa có Tâm Hiên ngang, bất khuất trước cái xấu, cái Ác; mềm lòng trước cái Đẹp, cái
Thiện
Trang 23II Tìm hiểu chi
tiết
Nhân vật Huấn Cao
Tâm hồn Khí phách Tài năng
Bằng bút pháp lãng mạn, Nguyễn Tuân đã xây dựng thành công hình tượng nhân vật Huấn Cao: một người vừa có Tài, vừa có Tâm Hiên ngang, bất khuất trước cái xấu, cái Ác; mềm lòng trước
cái Đẹp, cái Thiện
Trang 24II Tìm hiểu chi
Nguyễn Tuân.
Trang 25II Tìm hiểu chi
Cao làm em liên tưởng tới nhân vật lịch
sử nào?
Trang 26II Tìm hiểu chi
tiết
2 Nhân vật Quản ngục
Trang 27II Tìm hiểu chi
Trang 28II Tìm hiểu chi
tiết
2 Nhân vật Quản ngục
=> Sống trong hoàn cảnh như vậy, con người dễ
bị tha hoá, càng ngày càng dễ dấn sâu vào bùn lầy nhưng viên quản ngục vẫn giữ được phẩm
chất cao đẹp, sở thích cao quý.
Trang 29II Tìm hiểu chi
Ông có sở nguyện cao quý:
được treo trong nhà đôi câu
đối do Huấn Cao viết.
Trang 30II Tìm hiểu chi
tiết
2 Nhân vật Quản ngục
Tấm lòng biệt nhỡn liên
tài
Do yêu quý cái đẹp, ông yêu quý, kính trọng người tạo
ra cái đẹp: Huấn Cao Điều đó đã được bộc lộ qua hành
vi, suy nghĩ của ông:
Ông "biệt nhỡn liên tài" đối với Huấn
Cao.
Ông đã "biệt đãi" Huấn Cao - một người tử tù Đó là
một việc làm không đúng bổn phận của nhà chức
trách, có thể nguy hại tới tính mạng bản thân và gia
đình
Ông nhún nhường trước người tử tù: bị xua đuổi, không tức giận, lễ phép lui ra với câu nói "xin lĩnh y".
Trang 31II Tìm hiểu chi
tiết
2 Nhân vật Quản ngục
Tấm lòng biệt nhỡn liên
tài
Do yêu quý cái đẹp, ông yêu quý, kính trọng người tạo
ra cái đẹp: Huấn Cao Điều đó đã được bộc lộ qua hành
vi, suy nghĩ của ông:
Ông mong Huấn Cao dịu lại tính nết để ông trình bày
sở nguyện xin chữ của Huấn Cao.
Khi Huấn Cao cho chữ, viên quản ngục đã "khúm
núm" nhận chữ.
Được Huấn Cao khuyên rời khỏi hoàn cảnh "hỗnloạn
xô bồ", ông đã chân thành rơi lệ và"bái lĩnh".
Trang 32II Tìm hiểu chi
tiết
2 Nhân vật Quản ngục
=> Đó chính là những phẩm chất khiến Nguyễn
Tuân xem nhân vật này là một “thanh âm trong
trẻo” chen vào giữa một bản đàn mà “nhạc luật đều xô bồ, hỗn loạn” và Huấn Cao cảm kích coi là
“một tấm lòng trong thiên hạ”.
Trang 33II Tìm hiểu chi
sĩ, đều ẩn chứa
một tâm hồn yêu cái đẹp, cái
tài.
Cái đẹp chân chính trong bất
cứ hoàn cảnh nào vẫn giữ được “phẩm chất”, nhân
cách.
Có khi, có lúc, cái đẹp tồn tại ở trong môi trường của cái
ác, cái xấu, nhưng không vì thế mà nó lụi tàn, trái lại nó càng bền bỉ và mạnh
mẽ.
Trang 34II Tìm hiểu chi
tiết
3 Cảnh Huấn Cao cho chữ viên Quản ngục a Cảnh Huấn Cao cho chữ viên quản ngục - một cảnh tượng xưa nay chưa từng có.
Trang 35II Tìm hiểu chi
tiết
3 Cảnh Huấn Cao cho chữ viên Quản ngục a Cảnh Huấn Cao cho chữ viên quản ngục - một cảnh tượng xưa nay chưa từng có.
Hoàn cảnh cho chữ xưa nay chưa từng có.
Không gian và địa điểm: Buồng giam chật hẹp, ẩm
ướt, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân
chuột Đêm khuya, tiếng mõ
Thời gian: thường diễn ra công khai, tự do, đường
hoàng giữa “thanh thiên bạch nhật”, còn ở đây nó lại diễn ra bí mật, vào lúc đêm khuya khi “trại giam tỉnh Sơn vọng canh”.
Trang 36II Tìm hiểu chi
thơm từ chậu mực
><
→ Sự đối lập tương phản giữa ánh sáng và bóng
tối; cái thiện và cái ác; cái cao cả và cái thấp
hèn; cái đẹp và sự tầm thường, đề tiện
Trang 37II Tìm hiểu chi
tiết
3 Cảnh Huấn Cao cho chữ viên Quản ngục a
Hoàn cảnh cho chữ xưa nay chưa từng có.
Nhịp điệu chậm rãi
Câu văn giàu hình ảnh
→Cảnh cho chữ giống như một đoạn phim quay chậm, từng hình ảnh, động tác hiện dần lên dưới ngòi bút
“đậm chất điện ảnh” của nhà văn
→ Cái đẹp được khai sinh ngay giữa nhà tù, giữa chốn hôi hám, nhơ bẩn, giữa nơi bóng tối và cái ác đang ngự trị.
Trang 38II Tìm hiểu chi
tiết
3 Cảnh Huấn Cao cho chữ viên Quản ngục a
Tư thế, vị thế của người cho chữ, người nhận chữ xưa nay chưa từng có.
Người cho chữNgười xin chữ
Trang 39II Tìm hiểu chi
đã bị giải vào kinh chịu
án tử hình nhưng lại uy nghi, đường bệ, say mê
tô từng nét chữ.
Người xin chữ
là những người những kẻ hoàn toàn tự do và là
những kẻ có quyền hành thì kẻ “khúm núm”, người
“run run”→Tư thế: xo ro,
sợ sệt.
+ Kẻ có quyền hành thì không có uy quyền, uy quyền thuộc về HC, kẻ bị tước mọi thứ quyền.
+ Kẻ nắm quyền sinh quyền sát thì khúm núm,
sợ sệt, người tử tù thì đường bệ, hiên ngang.
+ Kẻ có chức năng giáo dục tội phạm thì giờ đây đang được tội phạm giáo dục, còn mình thì thành kính lĩnh nhận từng lời như nhận những lời di huấn
thiêng liêng về nhân cách,
về lẽ sống của một bậc hiền minh cao cả.
Trang 40II Tìm hiểu chi
tiết
3 Cảnh Huấn Cao cho chữ viên Quản ngục a
Tư thế, vị thế của người cho chữ, người nhận chữ xưa nay chưa từng có.
=> Vị thế: đảo lộn hoàn toàn
Điều đó đã nói lên rằng giữa
nơi ngục tù tối tăm không phải
là nơi cái ác, cái tàn bạo, xấu
xa đang thống trị mà cái đẹp,
cái thiện, cái dũng, cái tài hoa
đang làm chủ.
Trang 41II Tìm hiểu chi
tiết
3 Cảnh Huấn Cao cho chữ viên Quản ngục a
Lời khuyên của Huấn Cao và lời nói, hành động của viên quản ngục.
“Ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi Chỗ này không phải là nơi để treo một tấm lụa trắng với những nét chữ vuông vắn, tươi tắn nó nói lên những cái hoài bão tung hoành của một đời con người Thoi mực thầy mua ở đâu tốt và thơm quá Thầy có thấy mùi thơm từ chậu mực bốc lên không? Tôi bảo thực đấy, thầy Quản nên tìm về nhà quê mà ở đã, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã, rồi hãy nghĩ tới chuyện chơi chữ Ở đây khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi.”
Trang 42II Tìm hiểu chi
tiết
3 Cảnh Huấn Cao cho chữ viên Quản ngục a
Lời khuyên của Huấn Cao và lời nói, hành động của
→Lời khuyên là lời di
huấn thiêng liêng
Trang 43II Tìm hiểu chi
tiết
3 Cảnh Huấn Cao cho chữ viên Quản ngục a
Hành động bái lạy trong lời nó nghẹn ngào của ngục quan trước lời di huấn của người tử tù: “kẻ mê muội này xin bái lĩnh”.
→Sức cảm hoá mạnh mẽ của cái thiện, cái đẹp đối với
con người Bằng con đường của trái tim, sức mạnh ấy
càng được nhân lên gấp bội.
Trang 44II Tìm hiểu chi
Phát huy triệt để sức mạnh của thủ pháp nghệ thuật đối lập tương
phản, của bút pháp lãng mạn, sử dụng với tần số cao các từ HV, huy động kiến thức ở nhiều lĩnh vực như hội hoạ, điện ảnh, lịch sử, cùng ngôn ngữ miêu tả giàu chất tại hình, HC không chỉ làm nổi bật hình tượng HC và VQN mà còn thể hiện tài năng bậc thầy của mình trong việc “phục chế” không khí cổ xưa, hoàn thành tâm nguyện lưu giữ vẻ đẹp “vang bóng một thời” cho muôn đời.
Trang 45III Tổng kếtNỘI DUNG
Trong truyện ngắn
“Chữ người tử tù”,
Nguyễn Tuân đã khắc
họa thành công hình
tượng Huấn Cao – con
người tài hoa, có cái
tâm trong sáng và khí
phách hiên ngang bất
khuất Qua đó, nhà văn
thể hiện quan niệm về
hệ éo le, trớ trêu giữa viên quản ngục và Huấn Cao).
+ Sử dụng thành công thủ pháp đối lập, tương phản + Xây dựng thành công nhân vật Huấn Cao, con người hội tụ nhiều vẻ đẹp + Ngôn ngữ góc cạnh, giàu hình ảnh, có tính tạo hình, vừa cổ kính, vừa hiện đại.
Trang 46LUYỆN TẬP
Câu 1: Hành động rỗ rệp thang gông của Huấn Cao
là biểu hiện của:
A.Dũng khí, không run sợ trước cường
quyền
B Hành động theo thói quen
C Sợ hãi, run rẩy
Trang 47LUYỆN TẬP
D
Câu 2: Huấn Cao đồng ý cho chữ Viên Quản
ngục vì:
A Nể thầy thơ lại đã cầu xin
B Cảm ơn quản ngục đã biệt đãi
C Vì muốn được nổi tiếng
D Vì cảm tấm lòng “biệt nhỡn liên tài” của quản ngục
Trang 48A Người anh hùng chọc trời khuấy nước.
B Người anh hùng thất thế nhưng vẫn hiên ngang
C Một tấm lòng trong thiên hạ
D Một con người có tài, có tâm, có khí phách hiên
ngang
Trang 49LUYỆN TẬP
C
Câu 4: Thủ pháp nghệ thuật tiêu biểu để xây dựng
hình tượng nhân vật Huấn Cao?
A.Ẩn dụ
B Nhân hóa
C Tương phản, đối lập
D Liệt kê
Trang 50LUYỆN TẬP
Câu 5: Cuộc sống hiện đại ngày nay, những giá trị
văn hóa truyền thống có còn được xem trọng? Suy
nghĩ về trách nhiêm của tuổi trẻ trong việc giữ gìn và phát huy những truyền thống ấy?
Nêu được thực trạng những giá trị văn hóa truyền
thống đang dần bị mai một.
Từ kiến thức của bài học, học sinh biết trân trọng
hơn những vẻ đẹp truyền thống của dân tộc.
Đưa ra được một số giải pháp cụ thể để góp phần lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
Trang 51LUYỆN TẬP
Yêu cầu: Hoàn thành các nội dung còn thiếu sau đây:
Câu 1: Kể tên các nhân vật chính trong tác
phẩm: Bằng 1 câu/cụm từ, anh/chị thâu tóm tính
cách/tài năng/số phận của từng nhân vật
đó? ?
Câu 2: Câu nói "Ông Huấn Cao là người viết chữ "rất nhanhvà rất đẹp"Ai
nói? Nói với ai? - Trong tac phẩm còn lời đánh giá tương đồng như trên không? (Trích dẫn nếu có)
Câu 3: Viết tiếp nhận xét về viên quản ngục:Trong hoàn cảnh đề lao người ta sống bằng
tàn nhẫn, bằng lừa
lọc
Câu 4: Theo em vì sao có cảnh cho
chữ ?
Câu 5: Điều cốt yếu nào tạo nên cảnh tượng “xưa nay chưa từng có” ấy? (trả lời ngắn gọn
bằng một
câu)
Câu 6: Viết tiếp câu chuyện: Hôm
sau,
Trang 52LUYỆN TẬP
Viết đoạn văn ngắn ( 5 đến 7 dòng) bày tỏ suy
nghĩ về cách sống
“biết trọng người ngay” trong cuộc sống hôm nay.
- Hình thức : đảm bảo về số câu, không được gạch
đầu dòng, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp Hành văn trong sáng, trôi chảy , cảm xúc
- Nội dung: từ việc quý trọng người ngay ( Huấn Cao)
của viên quản ngục, thí sinh liên hệ đến cách sống này thông qua việc giải thích thế nào là quý trọng người
ngay, ý nghĩa tác dụng của việc quý trọng người ngay; rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản thân.
Trang 53LUYỆN TẬP
Đọc văn bản trên và thực hiện những yêu cầu sau
từ câu 1 đến câu 4:
“Trong hoàn cảnh đề lao, người ta sống bằng tàn nhẫn, bằng
lừa lọc; tính cách dịu dàng và lòng biết giá người, biết trọng
người ngay của viên quan coi ngục này là một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ.Ông Trời nhiều khi hay chơi ác đem đầy ải những cái thuần khiết vào giữa một đống cặn bã Và những người có tâm điền
tốt và thẳng thắn, lại phải ăn đời ở kiếp với lũ quay quắt.”
Trang 54Thầy cô, học sinh có nhu cầu tham khảo bài
giảng vui lòng để lại số điện thoại zalo bên
Mỗi phần luyện tập đều có trò chơi, câu hỏi trắc
nghiệm, bài tập liên hệ ngay trong thực tiễn, cuộc sống.
Thầy cô có nhu cầu để lại số điện thọai để được
tư vấn