Chuong 1 1 3,1 4

Minh họa hệ sinh thái bằng công thức toán học như sau: Hệ sinh thái ecosystem là một hệ thống bao gồm sinh vật và MT với các mối quan hệ và tương tác, tại đó thường xuyên diễn ra các ch

CON NGƯỜI ĐẾN MT

Khoa Môi Trường

ThS Nguyễn Lan Phương

1.3 Hệ sinh thái (HST)

1.3.1 Khái niệm

 HST là hệ thống bao gồm quần xã và sinh cảnh của nó

Minh họa hệ sinh thái bằng công thức toán học như sau:

Hệ sinh thái (ecosystem) là một hệ thống bao gồm sinh vật và MT với các mối quan hệ và tương tác, tại đó thường xuyên diễn ra các chu trình tuần hoàn vật chất, dòng năng lượng và dòng thông tin

Quần xã

sinh vật

Sinh cảnh Năng lượng

mặt trời Hệ sinh thái

1.3.2 Cấu trúc của hệ sinh thái

- Các chất vô cơ

- Các chất hữu cơ

1 Nhóm thành phần vô sinh:

Hệ sinh thái gồm 6 thành phần, chia làm 2 nhóm chính:

2 Nhóm thành phần hữu sinh

-Sinh vật sản xuất

-Sinh vật tiêu thụ

-Sinh vật hoại sinh

1.3.3 Phân loại hệ sinh thái:

HST được phân thành 2 loại cơ bản nhất

1 Hệ sinh thái trên cạn:

- Savan hay rừng cỏ đới nóng

- Hoang mạc

- Thảo nguyên

- Rừng lá rộng ôn đới

- Đài nguyên

- Rừng mưa nhiệt đới

 Hệ sinh thái nước ngọt:

- Các hệ sinh thái nước đứng

- Các hệ sinh thái nước chảy

2 Hệ sinh thái dưới nước:

 Hệ sinh thái nước mặn :

- Theo chiều thẳng đứng có thể phân thành:

+ Hệ sinh thái nền đáy

+ Hệ sinh vật nổi

+ Hệ sinh vật tầng giữa

- Theo chiều ngang có thể phân thành:

+ Hệ sinh thái vùng ven bờ

+ Hệ sinh thái vùng khơi

1.3.4 Vòng tuần hoàn vật chất trong hệ sinh thái

- Phân loại vòng tuần hoàn vật chất:

+ Vòng THVC hoàn toàn

+ Vòng THVC không hoàn toàn

Sơ đồ 2.1: Vòng tuần hoàn vật chất (vòng tuần hoàn sinh-địa-hóa )

CÁC CHẤT TRONG

MÔI TRƯỜNG

SINH VẬT 1 SINH VẬT 2

- VTHVC gồm 2 giai đoạn :

+ Giai đoạn biến đổi vật chất ngoài môi trường

+ Giai đoạn biến đổi vật chất trong cơ thể sinh vật

- Dòng năng lượng xảy ra song song & đồng thời với VTHVC

Khởi đầu là năng lượng mặt trời  được cây xanh hấp thụ

một phần (khoảng 1-2%)  chuyển sang sinh vật tiêu thụ  cuối cùng trả về MT dưới dạng nhiệt

- Năng lượng vào cơ thể đảm bảo cho 2 quá trình:

Xây dựng cơ thể và bù đắp năng lượng mất đi do hoạt

động

1.3.5 Dòng năng lượng trong hệ sinh thái:

* Sự biến đổi năng lượng tuân theo 2 định luật của nhiệt

NHẬN XÉT

Các yếu tố vô sinh (Đất, nước, chất vô cơ, chất hữu cơ, khí hậu )

Sinh vật sản xuất

Sinh vật phân hủy

SV tiêu thụ bậc 1

SV tiêu thụ bậc 2

SV tiêu thụ bậc 3

VTHVC

Mặt trời

Dòng NL

1.4 Tác động của con người đến môi trường & HST

hoach, khai thác quá mức dẫn đến:

- Nguy cơ cạn kiệt TNTN

- Gây ÔNMT

- Chu trình vật chất trong tự nhiên bị phá hủy

- Hệ sinh thái tự nhiên mất ổn định

- Cấu trúc MT bị thay đổi

*

1 3.2 Sử dụng hóa chất

- Nông nghiệp: phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật,

thuốc kích thích tăng trưởng…

- Chiến tranh: bom hóa học, bom hạt nhân,…

-Công nghiệp: sử dụng nhiều loại hóa chất độc hại khác nhau

1.3.3 Sử dụng nhiên liệu

Hậu quả của việc đốt nhiên liệu:

- Làm nóng bầu khí quyển của trái đất

- Làm biến đổi môi trường sống theo hướng không có lợi, thiên tai xảy ra nhiều hơn

1.3.4 Đô thị hóa:

Giảm diện tích đất nông nghiệp + Gây hiện tượng cuốn trôi, xói mòn đất ở vùng ngoại ô, ngập úng ở TP + Diện tích thảm thực vật bị thu hẹp  khả năng điều hòa vi khí hậu khu vực đô thị bị giảm

-Việc XD các công trình cao tầng, khai thác nước ngầm hoặc khai khoáng bề mặt đất bị biến dạng cấu trúc đất thay đổi sụt lún

- Việc phổ biến rộng rãi lớp phủ không thấm nước làm giảm hệ số thấm nước  Ngập úng

-Môi trường đô thị bị ô nhiễm vấn đề vệ sinh phức tạp