Chương 1 kinh tế chính trị mác

tóm tắt kiến thức chương 1 học phần kinh tế chính trị mác Giúp sinh viên hiểu hơn về ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CHỨC NĂNG CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN MỤC TIÊU MÔN HỌC Trang bị cho sinh viên những tri thức cơ bản, cốt lõi của Kinh tế chính trị Mác – Lênin trong bối cảnh phát triển kinh tế của đất nước và thế giới. Giúp người học hiểu và nhận thức được những quy luật chi phối sự sản xuất, trao đổi sản phẩm trong đời sống kinh tế xã hội. Tạo lập cơ sở khoa học, nền tảng lý luận, phương hướng cho sự hình thành các chính sách kinh tế, định hướng chiến lược cho sự phát triển kinh tế nói riêng và thúc đẩy văn minh xã hội nói chung. Giúp người học hình thành tư duy, kỹ năng phân tích, đánh giá và nhận diện bản chất của các quan hệ lợi ích kinh tế trong phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam. Góp phần giúp sinh viên hình thành trách nhiệm xã hội phù hợp với vị trí việc làm sau khi ra trường. Đồng thời xây dựng lập trường, ý thức hệ tư tưởng Mác – Lênin với sinh viên.

KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN Political Economics of Marxism and Leninism

BỘ MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ

MỤC TIÊU MÔN HỌC

3

- Trang bị cho sinh viên những tri thức cơ bản, cốt lõi của Kinh tế chính trị Mác – Lênin trong bối

cảnh phát triển kinh tế của đất nước và thế giới

- Giúp người học hiểu và nhận thức được những quy luật chi phối sự sản xuất, trao đổi sản phẩm trong đời sống kinh tế - xã hội Tạo lập cơ sở khoa học, nền tảng lý luận, phương hướng cho sự hình thành các chính sách kinh tế, định hướng chiến lược cho sự phát triển kinh tế nói riêng và thúc đẩy văn minh xã hội nói chung

- Giúp người học hình thành tư duy, kỹ năng phân tích, đánh giá và nhận diện bản chất của các quan

hệ lợi ích kinh tế trong phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam

- Góp phần giúp sinh viên hình thành trách nhiệm xã hội phù hợp với vị trí việc làm sau khi ra trường Đồng thời xây dựng lập trường, ý thức hệ tư tưởng Mác – Lênin với sinh viên

HP KTCT là 1 bộ phận của CN Mác - Lênin

Học phần KTCT gồm 6 chương:

Chương 1: ĐT, PPNC và chức năng của KTCT Mác - Lênin

Chương 2: Hàng hóa, TT và vai trò của các chủ thể tham gia TTChương 3: Giá trị thặng dư trong nền KTTT

Chương 4: Cạnh tranh và độc quyền trong nền KTTT

Chương 5: KTTT định hướng XHCN và các QH lợi ích kinh tế ở VNChương 6: CNH, HĐH và hội nhập KTQT của Việt Nam

TÀI LIỆU HỌC TẬP

- Tài liệu bắt buộc:

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021), Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin (dành cho bậc đại học

hệ không chuyên Lý luận chính trị), Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật

- Tài liệu tham khảo:

Chu Văn Cấp, Trần Bình Trọng (2004), Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Nxb Chính trị

Quốc gia Sự thật

Vũ Văn Hùng, Hồ Kim Hương (2019), Một số vấn đề lý luận cơ bản của kinh tế chính trị Mác – Lênin, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật

CHƯƠNG 1ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CHỨC NĂNG CỦA

KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN

MỤC TIÊU CỦA BÀI HỌC

• Trình bày được: sự hình thành phát triển, đối tượng nghiên cứu; phương pháp và

chức năng nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác – Lênin

• Phân biệt được kinh tế chính trị với các khoa học kinh tế khác

• Vận dụng được các phương pháp để nghiên cứu một hiện tượng quá trình kinh tế

• Phân tích được ý nghĩa của sự cần thiết học tập với lao động và quản trị kinh tế

7

1.1 Khái quát sự hình thành và phát triển kinh tế chính trị Mác – Lênin

1.2 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác – Lênin1.3 Chức năng của kinh tế chính trị Mác – Lênin

CẤU TRÚC NỘI DUNG CỦA CHƯƠNG

* Lịch sử hình thành, phát triển KTCT Mác - Lênin

- Tư tưởng kinh tế của nhân loại từ thời cổ đại

- Thuật ngữ kinh tế chính trị xuất hiện vào đầu thế kỷ XVII (1615)

- Thế kỷ XVIII: Trở thành môn khoa học với sự xuất hiện của lý thuyết của A.Smith

-> * KTCT:

“là một môn khoa học kinh tế có mục đích nghiên cứu là tìm ra các quy luật chi phối

sự vận động của các hiện tượng và quá trình hoạt động kinh tế của con người

tương ứng với những trình độ phát triển nhất định của xã hội”

9

I KHÁI QUÁT SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN

-Sự xuất hiện của dòng lý thuyết KTCT của C.Mác (1818-1883)

-Sự kết thừa, bổ sung, phát triển của Lênin

-Sự kế thừa, bổ sung, phát triển sau Lênin

I KHÁI QUÁT SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN

II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN

CỨU CỦA KTCT MÁC - LÊNIN

1 Đối tượng nghiên cứu của KTCT Mác – Lênin

2 Mục đích nghiên cứu của KTCT Mác - Lênin

3 Phương pháp nghiên cứu của KTCT Mác - Lênin

11

1 Đối tượng nghiên cứu của KTCT Mác - Lênin

*Đối tượng nghiên cứu của KTCT Mác - Lênin: V.I Lênin nhấn mạnh: “Chính trị kinh tế học tuyệt

nhiên không nghiên cứu “sự sản xuất” mà nghiên cứu những quan hệ xã hội giữa người với người trong sản xuất, nghiên cứu chế độ xã hội của sản xuất”

-> “là các quan hệ xã hội của sản xuất và trao đổi mà các quan hệ này được đặt trong sự liên hệ biện

chứng với trình độ phát triển của LLSX và KTTT tương ứng của PTSX nhất định”

*Một số điểm lưu ý khi xác định đối tượng nghiên cứu KTCT:

- Kinh tế chính trị theo nghĩa hẹp và theo nghĩa rộng

- Nghiên cứu 3 mặt quan hệ sản xuất trong mối liên hệ biện chứng với nhau

- Nghiên cứu QHSX trong quá trình tái sản xuất xã hội

- Nghiên cứu QHSX trong mối liên hệ với LLXS và KTTT

*Mối liên hệ của KTCT với các môn kinh tế khác.

12

2 Mục đích nghiên cứu của KTCT Mác - Lênin

Nghiên cứu kinh tế chính trị nhằm mục đích:

+ Phân nhóm các quy luật

+ Phân biệt quy luật kinh tế và chính sách kinh tế

3 Phương pháp NC của KTCT Mác - Lênin

- Cơ sở phương pháp luận: phép biện chứng duy vật

- Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu của KTCT

+ PP trừu tượng hóa khoa học

+ PP logic kết hợp với lịch sử

14

III CHỨC NĂNG CỦA KTCT MÁC - LÊNIN

1 Chức năng nhận thức

2 Chức năng thực tiễn

3 Chức năng tư tưởng

4 Chức năng phương pháp luận

15

16

CÂU HỎI ÔN TẬP

• Câu 1: Phân tích sự hình thành và phát triển của kinh tế chính trị Mác - Lênin?

• Câu 2: Đối tượng nghiên cứu, mục đích và phương pháp nghiên cứu của Kinh tế chính trị Mác – Lênin?

• Câu 3: Chức năng của kinh tế chính trị Mác - Lênin ?

17

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 1: Hãy chọn phương án đúng

Kinh tế chính trị Mác -Lênin dựa trên sự kế thừa có phê phán lý luận kinh tế chính trị cổ điển ,

trực tiếp là tác giả nào?

A W.Pettty

B A Smith

C D.Ricardo

D Fransois Quesnay

Câu 2: Lý thuyết Kinh tế chính trị được định danh với tên gọi: Kinh tế chính trị Mác -Lênin vì lý do

nào sau đây:

A C.Mác và Ph.Ăngghen đặt nền móng nghiên cứu

B V.I Lênin tiếp tục nghiên cứu chủ nghĩa Mác

C C.Mác và Ph.Ăngghen và Lênin cùng nghiên cứu

D C.Mác và Ph.Ăngghen qua đời, V.I.Lênin tiếp tục kế thừa, bổ sung, phát triển lý luận kinh tế chính trị theo phương pháp của C.Mác

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 3: Đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác – Lênin là gì? Hãy chọn phương án đúng.

A Các quan hệ xã hội của sản xuất và trao đổi mà các quan hệ này được đặt trong sự liên hệ biện

chứng với trình độ phát triển của LLSX và KTTT tương ứng của PTSX nhất định

B Quan hệ sản xuất trong mối liên hệ biện chứng với lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng

C Các quan hệ xã hội của sản xuất và trao đổi biểu hiện ở những bộ phận như: quan hệ sở hữu; quan

hệ quản lý; quan hệ phân phối

D Các quan hệ xã hội của sản xuất và trao đổi trong mối liên hệ biện chứng với lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 4: Theo A.Smit, kinh tế chính trị hướng tới hai mục tiêu nào sau đây?

A Tạo ra nguồn thu nhập dồi dào và sinh kế cho người dân; tạo sức mạnh về chính trị cho nhà nước.

B Tạo ra nguồn thu nhập dồi dào và sinh kế cho người dân; tạo khả năng có được nguồn ngân sách đầy đủ cho nhà nước.

C Tạo công ăn việc làm cho giai cấp công nhân; tạo khả năng có được nguồn ngân sách đầy đủ cho nhà nước.

D Tạo thu nhập chính đáng cho giai cấp tư sản; tạo khả năng có được nguồn ngân sách đầy đủ cho nhà nước.

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 5: Để nghiên cứu kinh tế chính trị Mác – Lênin cần vận dụng thành thạo phương pháp nào

sau đây?

A Phương pháp trừu tượng hóa khoa học

B Phép biện chứng duy vật

C Phương pháp lôgic kết hợp với lịch sử

D Phép biện chứng duy vật và nhiều phương pháp nghiên cứu chuyên ngành thích hợp

Câu 6: Phương pháp nghiên cứu chủ yếu cùa kinh tế chính trị Mác – Lênin là phương pháp nào

sau đây?

A Phương pháp quy nạp diễn dịch

B Phương pháp trừu tượng hóa khoa học

C Phương pháp phân tích tổng hợp

D Phương pháp lôgic kết hợp với lịch sử

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 7: Chức năng nào của kinh tế chính trị Mác-Lênin cung cấp hệ thống tri thức lý luận về sự

vận động của các quan hệ giữa người với người trong sản xuất và trao đổi?

A Chức năng tư tưởng

B Chức năng thực tiễn

C Chức năng nhận thức

D Chức năng phương pháp luận

Câu 8: Kinh tế chính trị Mác-Lênin có những chức năng nào sau đây?

A Nhận thức; thực tiễn; tư tưởng; phương pháp luận

B Nhận thức, thực tiễn; giáo dục; phương pháp luận

C Nhận thức; thực tiễn; định hướng; giáo dục

D Nhận thức; thực tiễn, định hướng; phương pháp luận

THUẬT NGỮ

Kinh tế chính trị, chủ nghĩa trọng thương, chủ nghĩa trọng nông, kinh tế chính trị tư sản cổ điển, kinh tế chính trị Mác - Lênin, quan hệ xã hội của sản xuất và trao đổi, trừu tượng hóa khoa học, quy luật kinh tế

23