ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI : TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI TIKTOK ĐẾN NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM

2. CHIẾN LƯỢC CHỌN MẪU....................................................................................12 3. THIẾT KẾ CÔNG CỤ THU THẬP THÔNG TIN..................................................13 3.1. Công cụ thu thập thông tin...................................................................................13 3.2. Quy trình thiết kế công cụ....................................................................................13 3.3. Mô tả công cụ thu thập thông tin.........................................................................13 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ QUY TRÌNH THU THẬP DỮ LIỆU.........13 4.1. Phương pháp nghiên cứu......................................................................................13 4.2. Quy trình thu thập dữ liệu....................................................................................14 5. QUY TRÌNH PHÂN TÍCH VÀ XỬ LÝ DỮ LIỆU..................................................15 PHIẾU KHẢO SÁT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI TIKTOK ĐẾN NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN ĐANG THEO HỌC TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH...............................................15 CẤU TRÚC DỰ KIẾN CỦA LUẬN VĂNBÁO CÁO NGHIÊN CỨU.....................18 LỊCH BIỂU TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU..................................................................19 TÀI LIỆU THAM KHẢO.............................................................................................20

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN

MÔN: PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU

ĐỀ

TÀI : TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI TIKTOK ĐẾN

NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG

ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM

Lớp học phần: DHKTPM16B Nhóm: 9

GVHD: ThS ĐỖ THỊ THÌN

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN

MÔN : PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU

ĐỀ

TÀI : TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI TIKTOK ĐẾN

NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG

ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2

2.1 Mục tiêu chính 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 2

3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 3

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3

4.1 Đối tượng nghiên cứu 3

4.2 Phạm vi nghiên cứu 3

5 Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 3

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

1 CÁC KHÁI NIỆM 4

1.1 Mạng xã hội tiktok là gì? 4

a Mạng xã hội 4

b Tiktok 5

1.2 Nhận thức và hành vi là gì? 6

a Nhận thức 6

b Hành vi 7

2 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC THEO KHUNG KHÁI NIỆM 7

2.1 Nghiên cứu trong nước 7

2.2 Nghiên cứu ngoài nước 10

2.3 Những vấn đề/ khía cạnh còn chưa nghiên cứu 11

NỘI DUNG – PHƯƠNG PHÁP 12

1 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU 12

1.1 Thiết kế nghiên cứu: Thiết kế nghiên cứu hỗn hợp 12

2 CHIẾN LƯỢC CHỌN MẪU 12

3 THIẾT KẾ CÔNG CỤ THU THẬP THÔNG TIN 13

3.1 Công cụ thu thập thông tin 13

3.2 Quy trình thiết kế công cụ 13

3.3 Mô tả công cụ thu thập thông tin 13

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ QUY TRÌNH THU THẬP DỮ LIỆU 13

4.1 Phương pháp nghiên cứu 13

4.2 Quy trình thu thập dữ liệu 14

5 QUY TRÌNH PHÂN TÍCH VÀ XỬ LÝ DỮ LIỆU 15

PHIẾU KHẢO SÁT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI TIKTOK ĐẾN NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN ĐANG THEO HỌC TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 15

CẤU TRÚC DỰ KIẾN CỦA LUẬN VĂN/BÁO CÁO NGHIÊN CỨU 18

LỊCH BIỂU TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

Hiện nay, Việt Nam là quốc gia có số lượng người dùng Tiktok cao nhất ĐôngNam Á Thống kê cuối tháng 3 năm 2020, có 13 triệu người Việt sử dụng Độ tuổi chủyếu là học sinh, sinh viên từ 12-24 tuổi Trung bình mỗi người dành 28 phút/ngày truycập TikTok.

Không tiết lộ con số cụ thể, TikTok ước tính người dùng Việt Nam dành trungbình 28 phút mỗi ngày trên TikTok, tuy nhiên các công ty nghiên cứu truyền thông độc

lập như Kantar hay Nielsen chưa xác nhận số lượng khán giả này TikTok cho biết Giờchính đối với người dùng Việt Nam là 6 ~ 8 giờ tối vào thứ Sáu và thứ Bảy Một số báocáo ước tính rằng khán giả toàn cầu cho ứng dụng này trong năm nay là khoảng 500 triệu.Tại Việt Nam, xu hướng nội dung thành công nhất trong năm – AFF Cup 2018, với hơn120.000 video được phát hành về sự kiện này, thu hút 54,8 triệu lượt xem.

Dựa trên các số liệu trên có thể thấy được mức độ học sinh, sinh viên sử dụngmạng xã hội tương đối cao Phần lớn đều sử dụng mạng xã hội như mục đích để vui chơi,giải trí và tìm kiếm thêm nhiều mối quan hệ, bên cạnh những lợi ích trên thì nó cũng tácđộng không nhỏ đến hành vi, tâm lý và lối sống của sinh viên Chính vì những tác động

trên nên nhóm đã chọn đề tài: “những tác động của mạng xã hội tiktok đến nhận thức và

hành vi của sinh viên trường Đại học Công Nghiệp”.Với đề tài này, nhóm sẽ tìm hiểu

xem ngoài những lợi ích mà Facebook đem lại cho sinh viên, thì việc quá lạm dụng vàotiktok sẽ gây ra những tác động gì đến hành vi, nhận thức của sinh viên, từ đó đưa ranhững đề xuất giúp thay đổi các tác động một cách tích cực hơn, tạo sự lành mạnh chosinh viên khi sử dụng mạng xã hội tiktok

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu chính

Tìm hiểu những tác động của mạng xã hội Tiktok đối với sinh viên Đại học CôngNghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đưa ra những đề xuất giúp nâng cao các tác độngthành tích cực giúp sinh viên sử dụng một cách lành mạnh hơn

- Mức độ sử dụng mạng xã hội TikTok của các sinh viên tại trường

- Đánh giá thực trạng về nhận thức, hành vi của sinh viên Đại học Công Nghiệp Thànhphố Hồ Chí Minh khi sử dụng mạng xã hội Tiktok qua các khảo sát

- Đề xuất một số giải pháp để khắc phục tác động tiêu cực, nâng cao tác động tích cựcgiúp sinh viên sử dụng mạng xã hội Tiktok một cách lành mạnh hơn.

3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Để có thể thực hiện các mục tiêu cụ thể nói tển nhà nghiên cứu đã đặt ra các câuhỏi nhằm định hướng cho đề tài đã chọn, các câu hỏi được đề xuất như sau:

- Việc sử dụng tiktok có ảnh hưởng như thế nào đến kết quả học tập và làm việc của sinhviên?

- Nguyên nhân và mục đích mà sinh viên trường đại học Công Nghiệp sử dụng tiktok làgì?

- Thời gian, địa điểm sử dụng mạng xã hội tiktok của các sinh viên tại trường như thếnào?

- Giải pháp để khắc phục tác động tiêu cực, nâng cao tác động tích cực giúp sinh viên sửdụng mạng xã hội Tiktok một cách lành mạnh hơn là gì?

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Để thực hiện được đề “Những tác động của mạng xã hội tiktok đến nhận thức và

hành vi của sinh viên trường Đại học Công Nghiệp”, nhóm đã tiến hành khảo sát những

sinh viên thuộc trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh Trong đó, đốitượng phân tích chính của đề tài này là những tác động ảnh hưởng đến hành vi, nhận thứccủa sinh viên trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài được thực hiện tại trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, lànơi mà các sinh viên đang theo học Để có được những đánh giá một cách chính xác vànghiên cứu ra những giải pháp cụ thể, thiết thực cho đề tài, nhóm đã tiến hành thu thập

dữ liệu thứ cấp

5 Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

Kết quả nghiên cứu giúp các giảng viên, sinh viên hiểu được những tác động nào

đã ảnh hưởng đến hành vi, nhận thức của sinh viên Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ

Chí Minh khi sử dụng mạng xã hội tiktok, qua đó có những giải pháp phù hợp để nângcao tác động tích cực cho các sinh viên trong trường về nhận thức, hành vi khi sử dụngmạng xã hội tiktok.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Theo tác giả Nguyễn Văn Thịnh, Mạng xã hội có thể hiểu là một trang web haynền tảng trực tuyến với rất nhiều hình thức và tính năng khác nhau, giúp mọi người dễdàng kết nối từ bất cứ đâu, bất cứ lúc nào Mọi người có thể dễ dàng truy cập mạng xãhội từ nhiều phương tiện, thiết bị như máy tính, điện thoại, Sau đây là một số nền tảngmạng xã hội phổ biến ở Việt Nam:

- Facebook: Mạng xã hội phổ biến nhất hiện nay Người dùng có thể tạo tài khoản bằng

số điện thoại hoặc email Đây là một trong những mạng xã hội có lượng người Việt Nam

Theo khái niệm về Mạng xã hội của tác giả Wil Kenton được đăng trên trang báoInvestopedia thì thuật ngữ mạng xã hội đề cập đến việc sử dụng các trang web truyềnthông xã hội dựa trên internet để duy trì kết nối với bạn bè, gia đình, đồng nghiệp hoặckhách hàng Mạng xã hội có thể có mục đích xã hội, mục đích kinh doanh hoặc cả hai,thông qua các trang như Facebook, Twitter, Instagram và Pinterest

Dựa trên những khái niệm trên về mạng xã hội chúng ta có thể hiểu Mạng xã hội

là một nền tảng trực tuyến có thể gắn kết mọi người lại với nhau thông qua nhiều hìnhthức Mọi người có thể dễ dàng truy cập mạng xã hội ở bất cứ đâu có Internet thông quađiện thoại thông minh, laptop, ipad, … Tùy vào những mục đích khác nhau mà ngườidùng sẽ truy cập vào các trạng mạng xã hội khác nhau Nhưng nhìn chung thì đặc điểmchung của các nền tảng xã hội là tạo lập nhiều mối quan hệ ảo thông qua những bài viết,hình ảnh, video, … Bên cạnh đó mạng xã hội cũng là phương tiện rút ngắn khoảng cáchgiữa những người thân, bạn bè ở cách xa nhau Nó giúp mọi người truyền đạt những tâm

tư, tình cảm đến với những người mà chúng ta muốn nhắn gửi mà không thể gặp mặt trựctiếp vì nhiều lý do

b Tiktok

Theo Wikipedia, TikTok là nền tảng video âm nhạc và mạng xã hội của TrungQuốc được ra mắt vào năm 2017, dành cho các thị trường bên ngoài Trung Quốc Đượcsáng lập bởi Trương Nhất Minh, người sáng lập của ByteDance Nó được sử dụng để tạocác video ca nhạc ngắn, hát nhép, khiêu vũ, hài kịch và tài năng từ 3 giây đến 15 giây, vàcác video lặp lại ngắn từ 3 đến 60 giây

Theo bài viết của tác giả Maryam Mohsin được đăng trên web Oberlo.com ngày

10 tháng 7 năm 2022, TikTok là một ứng dụng đa phương tiện mà cả iOS và Android đều

có thể sử dụng để tạo và chia sẻ các video ngắn Ban đầu nó được ra mắt với tên gọiDouyin vào tháng 9 năm 2016, tại Trung Quốc Năm sau, 2017, ứng dụng đượcByteDance tung ra cho các thị trường bên ngoài Trung Quốc TikTok và Douyin đều sửdụng cùng một phần mềm, nhưng duy trì các mạng riêng biệt để tuân thủ các hạn chếkiểm duyệt của Trung Quốc TikTok có sẵn trên khắp thế giới thông qua các cửa hàngApp Store hoặc Google Play

Thông qua các khái niệm trên về Tiktok, chúng ta có thể hiểu Tiktok là một nềntảng mạng xã hội xuất phát ở Trung Quốc và được sáng lập bởi Trương Nhất Minh, đâycũng là người sáng lập ra ByteDance Sau này thì Tiktok được nhiều bạn trẻ trên nhiềuquốc gia biết đến và nó dần phổ biến rộng tải cho đến ngày nay Ứng dụng này được tíchhợp cho cả iOs và Android nên mọi người đều có thể tải về và sự dụng thông qua AppStore hoặc Google Đặc biệt, người dùng sẽ không cần phải trả bất cứ chi phí nào khi sửdụng mạng xã hội Tiktok Bên cạnh đó, nếu những video ngắn càng được nhiều người để

ý và biết đến thì chủ nhân của video sẽ càng được biết đến nhiều hơn, họ có thể xây dựng

thườn hiệu riêng của mình thông qua Tiktok Đây cũng là lý do mà ngày càng có nhiềubạn trẻ bắt đầu có hứng thứ với Tiktok và muốn trải nghiệm cảm giác được nhiều ngườibiết đến.

1.2 Nhận thức và hành vi là gì?

a Nhận thức

Theo Wikipedia, Nhận thức (tiếng Anh: cognition) là hành động hay quá trình tiếpthu kiến thức và những am hiểu thông qua suy nghĩ, kinh nghiệm và giác quan, bao gồmcác quy trình như là tri thức, sự chú ý, trí nhớ, sự đánh giá, sự ước lượng, sự lý luận, tínhtoán, việc giải quyết vấn đề, việc đưa ra quyết định, sự lĩnh hội và việc sử dụng ngônngữ

Theo quan điểm của phép tư duy biện chứng, hoạt động nhận thức của con người đi từtrực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn Conđường nhận thức đó được thực hiện qua các giai đoạn từ đơn giản đến phức tạp, từ thấpđến cao, từ cụ thể đến trừu tượng, từ hình thức bên ngoài đến bản chất bên trong, nhưsau:

- Nhận thức cảm tính (hay còn gọi là trực quan sinh động) là giai đoạn đầu tiên của quátrình nhận thức Đó là giai đoạn con người sử dụng các giác quan để tác động vào sự vậtnhằm nắm bắt sự vật ấy

- Nhận thức lý tính (hay còn gọi là tư duy trừu tượng) là giai đoạn phản ánh gián tiếp trừutượng, khái quát sự vật, được thể hiện qua các hình thức như khái niệm, phán đoán, suyluận

- Nhận thức trở về thực tiễn, ở đây tri thức được kiểm nghiệm là đúng hay sai Nói cáchkhác, thực tiễn có vai trò kiểm nghiệm tri thức đã nhận thức được Do đó, thực tiễn là tiêuchuẩn của chân lý, là cơ sở động lực, mục đích của nhận thức Mục đích cuối cùng củanhận thức không chỉ để giải thích thế giới mà để cải tạo thế giới Do đó, sự nhận thức ởgiai đoạn này có chức năng định hướng thực tiễn

Theo "Từ điển Bách khoa Việt Nam", nhận thức là quá trình biện chứng của sựphản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó con người tư duy và khôngngừng tiến đến gần khách thể

Theo quan điểm triết học Mác-Lênin, nhận thức được định nghĩa là quá trình phảnánh biện chứng hiện thực khách quan vào trong bộ óc của con người, có tính tích cực,năng động, sáng tạo, trên cơ sở thực tiễn.

Nhìn chúng thì Nhận thức nó là cả một quá trình mà con người tiếp cận với trithức, chú ý đến nó như thế nào, nhận xét và đánh giá về nó ra sao, tiếp thu và cải tiến nónhư thế nào Bản chất của nhận thức chính là quá trình phản ánh ý thế giới khách quantrong ý thức con người Thông qua đó, con người sẽ tư duy và không ngừng tiến gần đếnmột cấp bậc cao hơn, vượt trội hơn Nhận thức chính là việc sử dụng tri thức có sẵn đểtạo ra tri thức mới hữu ích hoặc phục vụ mục đích nào đó của con người Có 3 giai đoạncủa nhận thức là nhận thức cảm tính, nhận thức lý tính và nhận thức trở về thực tại

b Hành vi

Theo Wikipedia thì hành vi được hiểu như sau: “Hành vi là hành động và cách cư

xử được các cá nhân, sinh vật, hệ thống hoặc thực thể nhân tạo thực hiện kết hợp vớichính họ hoặc môi trường của họ, bao gồm các hệ thống hoặc sinh vật khác xung quanhcũng như môi trường vật lý Đó là phản ứng được tính toán của hệ thống hoặc sinh vậtđối với các kích thích hoặc đầu vào khác nhau, cho dù bên trong hay bên ngoài, ý thứchay tiềm thức, công khai hoặc bí mật, và tự nguyện hoặc không tự nguyện”

Theo luật sư Nguyễn Văn Dương thì khái niệm về hành vi là: “Hành vi là mộtchuỗi các hành động lặp đi lặp lại Hành động là toàn thể những hoạt động (phản ứng,cách ứng xử) của cơ thể, có mục đích cụ thể là nhằm đáp ứng lại kích thích ngoại giới, làhành động hoặc phản ứng của đối tượng (khách thể) hoặc sinh vật, thường sử dụng trong

sự tác động đến môi trường, xã hội Hành vi có thể thuộc về ý thức, tiềm thức, công khaihay bí mật, và tự giác hoặc không tự giác Hành vi là một giá trị có thể thay đổi qua thờigian”

Nhà tâm lý học Mĩ J Watson cho rằng các phản ứng của con người đối với kíchthích của môi trường chính là cái tạo nên hành vi Nói một cách dễ hiểu hơn, hành viđược hiểu là tổng số các cử động bên ngoài nảy sinh ở cơ thể nhằm đáp lại một kích thíchnào đó theo một công thức nhất định

Kết luận lại thì có thể hiểu hành vi là các phản ứng chủ quan của con người đốivới các phản ứng từ môi tường khác quan bên ngoài Hành vi có thể được biểu hiện thôngqua các hành động hoặc thái độ của chủ thể đối với môi trường xung quanh

2 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC THEO KHUNG KHÁI NIỆM

2.1 Nghiên cứu trong nước

1Theo tài liệu nghiên cứu của bộ thông tin truyền thông nghiên cứu về thực trangcủa tiktok ở Việt Nam”: Việt Nam là một trong các quốc gia có tốc độ tăng trưởng ngườidùng Tiktok cao nhất khu vực Đông Nam Á Ứng dụng Tiktok ở Việt Nam đã thu hút sốlượng người dùng ngày càng tăng và có sự đa dạng về thành phần, độ tuổi người sử dụng,

có cả người sử dụng trong các đơn vị hành chính sự nghiệp và lực lượng vũ trang Tínhđến tháng 3/2019, có hơn 12 triệu người Việt Nam dùng Tiktok; độ tuổi người sử dụng vàthời gian sử dụng Tiktok thuộc diện cao trên thế giới

2Theo tài liệu nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Giang, Đinh Thị Hồng Duyên (2022).Người ta suy ra rằng kết quả học tập của học kỳ trước có ảnh hưởng mạnh nhất đến kếtquả học tập của học sinh, và nếu học sinh dành quá nhiều thời gian cho việc sử dụngTikTok đến mức nghiện thì nó sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả học tập Nhóm tác giảcũng đề xuất các giải pháp để các chủ thể trong ngành giáo dục tận dụng mạng xã hộitrong sư phạm và học tập

3Trong bối cảnh Covid-19 bùng phát, các nền tảng công nghệ như Facebook,Youtube, TikTok đã trở nên phổ biến, không chỉ mang đến cơ hội và thách thức trongthu thập thông tin, trí tuệ văn hóa và phát triển sáng tạo mà còn giúp xây dựng và duy trìmối quan hệ giữa những người dung Trong các trường hợp của thời kỳ Covid 19, mọingười thường dùng đến các trang mạng xã hội để giải tỏa sự cô độc và chán nản dothường xuyên tiếp xúc với các thiết bị điện tử và hạn chế các hoạt động ngoài trời Trongbối cảnh đó, TikTok nổi lên như một nền tảng mới giúp giới trẻ mọi người tự do thể hiệnbản thân bằng cách tạo video ngắn và tải chúng lên Tuy nhiên, điều này thực hành lầnlượt đặt ra một số ảnh hưởng đến các hoạt động khác, bao gồm cả quá trình học tập

1 Trần Văn Thắng (Ban Cơ yếu Chính phủ), 2021 “Ảnh hưởng và những vấn đề cần lưu ý khi sử dụng mạng xã hội

Tiktok” Báo Bộ Thông tin và Truyền thông

2 Nguyễn Thị Giang, Đinh Thị Hồng Duyên, Đặng Thu Hà, Bùi Quỳnh Trang, Doãn Thị Phương Anh (2022) “Ảnh

hưởng của việc sử dụng mạng xã hội Tiktok đến kết quả học tập của sinh viên trên địa bàn Hà Nội trong thời kỳ học tập trực tuyến” Tạp chí trường Đại học Ngoại Thương Hà Nội.