BỘ CÔNG THƯƠNGTRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINHKHOA KHOA H C CƠ BẢN MÔN : PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA H C ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU ĐẾN NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN T
Trang 1BỘ CÔNG THƯƠNGTRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA KHOA H C CƠ BẢN
MÔN: PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA H C
ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU
NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI
HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM
Lớp học phần: DHKTPM16B Nhóm: 9
GVHD: ThS Đ, TH- TH.N
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2022
Trang 2BỘ CÔNG THƯƠNGTRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA KHOA H C CƠ BẢN
MÔN : PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA H C
ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU
ĐẾN NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM
Trang 3NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN
Trang 4
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 LÝ DO CH N ĐỀ TÀI 1
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2
2.1 Mục tiêu chính 2
2.2 Mục tiêu cụ thể 2
3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 3
4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3
4.1 Đối tượng nghiên cứu 3
4.2 Phạm vi nghiên cứu 3
5 Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 3
TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4
1 CÁC KHÁI NIỆM 4
1.1 Mạng xã hội tiktok là gì? 4
a Mạng xã hội 4
b Tiktok 5
1.2 Nhận thức và hành vi là gì? 6
a Nhận thức 6
b Hành vi 7
2 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC THEO KHUNG KHÁI NIỆM 7
2.1 Nghiên cứu trong nước 7
2.2 Nghiên cứu ngoài nước 10
2.3 Những vấn đề/ khía cạnh còn chưa nghiên cứu 11
NỘI DUNG – PHƯƠNG PHÁP 12
1 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU 12
Trang 51.1 Thiết kế nghiên cứu: Thiết kế nghiên cứu hỗn hợp 12
2 CHIẾN LƯỢC CH N MẪU 12
3 THIẾT KẾ CÔNG CỤ THU THẬP THÔNG TIN 13
3.1 Công cụ thu thập thông tin 13
3.2 Quy trình thiết kế công cụ 13
3.3 Mô tả công cụ thu thập thông tin 13
4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ QUY TRÌNH THU THẬP DỮ LIỆU 13
4.1 Phương pháp nghiên cứu 13
4.2 Quy trình thu thập dữ liệu 14
5 QUY TRÌNH PHÂN TÍCH VÀ XỬ LÝ DỮ LIỆU 15
PHIẾU KHẢO SÁT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI TIKTOK ĐẾN NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN ĐANG THEO H C TẠI TRƯỜNG ĐẠI H C CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 15
CẤU TRÚC DỰ KIẾN CỦA LUẬN VĂN/BÁO CÁO NGHIÊN CỨU 18
LỊCH BIỂU TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU 19
TÀI LIỆU THAM KHẢO 20
Trang 6PHẦN MỞ ĐẦU
1 LÝ DO CH N ĐỀ TÀI
Trong thời đại 4.0 hiện nay thì mạng xã hội là một trong những công cụ gán kết mọi người lại với nhau Bên cạnh đó đây cũng là nơi mọi người lưu lại các khoảnh khắc, kỷ niệm đáng nhớ Sinh viên, học sinh và trẻ em ngày nay cũng tích cực sử dụng mạng xã hội trong cuộc sống hàng ngày Với sự phát triển của khoa học công nghệ và các ứng dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo, Tiktok, Twitter, Instagram đang thu hút hàng triệu người dùng ở Việt Nam tham gia Đặc biêt, đối với Tiktok dù ra mắt cách đây không lâu nhưng nó đang dần trở thành ứng dụng mạng xã hội phổ biến mà hầu như ai cũng đều biết đến
Hiện nay, Việt Nam là quốc gia có số lượng người dùng Tiktok cao nhất Đông Nam
Á Thống kê cuối tháng 3 năm 2020, có 13 triệu người Việt sử dụng Độ tuổi chủ yếu là họcsinh, sinh viên từ 12-24 tuổi Trung bình mỗi người dành 28 phút/ngày truy cập TikTok
Không tiết lộ con số cụ thể, TikTok ước tính người dùng Việt Nam dành trung bình
28 phút mỗi ngày trên TikTok, tuy nhiên các công ty nghiên cứu truyền thông độc
Trang 7lập như Kantar hay Nielsen chưa xác nhận số lượng khán giả này TikTok cho biết Giờchính đối với người dùng Việt Nam là 6 ~ 8 giờ tối vào thứ Sáu và thứ Bảy Một số báocáo ước tính rằng khán giả toàn cầu cho ứng dụng này trong năm nay là khoảng 500 triệu.Tại Việt Nam, xu hướng nội dung thành công nhất trong năm – AFF Cup 2018, với hơn 120.000 video được phát hành về sự kiện này, thu hút 54,8 triệu lượt xem.
Dựa trên các số liệu trên có thể thấy được mức độ học sinh, sinh viên sử dụng mạng
xã hội tương đối cao Phần lớn đều sử dụng mạng xã hội như mục đích để vui chơi, giải trí vàtìm kiếm thêm nhiều mối quan hệ, bên cạnh những lợi ích trên thì nó cũng tác động không nhỏ đến hành vi, tâm lý và lối sống của sinh viên Chính vì những tác động trên nên nhóm đã
chọn đề tài: “những tác động của mạng xã hội tiktok đến nhận thức và hành vi của sinh viên
trường Đại học Công Nghiệp”.Với đề tài này, nhóm sẽ tìm hiểu xem ngoài những lợi ích mà
Facebook đem lại cho sinh viên, thì việc quá lạm dụng vào tiktok sẽ gây ra những tác động gìđến hành vi, nhận thức của sinh viên, từ đó đưa ra những đề xuất giúp thay đổi các tác động một cách tích cực hơn, tạo sự lành mạnh cho sinh viên khi sử dụng mạng xã hội tiktok
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
2.1 Mục tiêu chính
Tìm hiểu những tác động của mạng xã hội Tiktok đối với sinh viên Đại học CôngNghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đưa ra những đề xuất giúp nâng cao các tác độngthành tích cực giúp sinh viên sử dụng một cách lành mạnh hơn
- Mức độ sử dụng mạng xã hội TikTok của các sinh viên tại trường
- Đánh giá thực trạng về nhận thức, hành vi của sinh viên Đại học Công Nghiệp Thành phố
Hồ Chí Minh khi sử dụng mạng xã hội Tiktok qua các khảo sát
Trang 8- Đề xuất một số giải pháp để khắc phục tác động tiêu cực, nâng cao tác động tích cực giúp sinh viên sử dụng mạng xã hội Tiktok một cách lành mạnh hơn.
3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
Để có thể thực hiện các mục tiêu cụ thể nói tển nhà nghiên cứu đã đặt ra các câu hỏi nhằm định hướng cho đề tài đã chọn, các câu hỏi được đề xuất như sau:
- Việc sử dụng tiktok có ảnh hưởng như thế nào đến kết quả học tập và làm việc của sinh viên?
- Nguyên nhân và mục đích mà sinh viên trường đại học Công Nghiệp sử dụng tiktok là gì?
- Thời gian, địa điểm sử dụng mạng xã hội tiktok của các sinh viên tại trường như thế nào?
- Giải pháp để khắc phục tác động tiêu cực, nâng cao tác động tích cực giúp sinh viên sử dụng mạng xã hội Tiktok một cách lành mạnh hơn là gì?
4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Để thực hiện được đề “Những tác động của mạng xã hội tiktok đến nhận thức và
hành vi của sinh viên trường Đại học Công Nghiệp”, nhóm đã tiến hành khảo sát những
sinh viên thuộc trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh Trong đó, đối tượng phân tích chính của đề tài này là những tác động ảnh hưởng đến hành vi, nhận thức của sinhviên trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Đề tài được thực hiện tại trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, là nơi mà các sinh viên đang theo học Để có được những đánh giá một cách chính xác và nghiên cứu ra những giải pháp cụ thể, thiết thực cho đề tài, nhóm đã tiến hành thu thập dữ liệu thứ cấp
5 Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
Kết quả nghiên cứu giúp các giảng viên, sinh viên hiểu được những tác động nào đã ảnh hưởng đến hành vi, nhận thức của sinh viên Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ
Trang 9Chí Minh khi sử dụng mạng xã hội tiktok, qua đó có những giải pháp phù hợp để nâng caotác động tích cực cho các sinh viên trong trường về nhận thức, hành vi khi sử dụng mạng xãhội tiktok.
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
Theo tác giả Nguyễn Văn Thịnh, Mạng xã hội có thể hiểu là một trang web hay nền tảng trực tuyến với rất nhiều hình thức và tính năng khác nhau, giúp mọi người dễ dàng kết nối từ bất cứ đâu, bất cứ lúc nào Mọi người có thể dễ dàng truy cập mạng xã hội từ nhiều phương tiện, thiết bị như máy tính, điện thoại, Sau đây là một số nền tảng mạng xã hội phổ biến ở Việt Nam:
- Facebook: Mạng xã hội phổ biến nhất hiện nay Người dùng có thể tạo tài khoản bằng sốđiện thoại hoặc email Đây là một trong những mạng xã hội có lượng người Việt Nam sử dụngnhiều nhất
- YouTube: Trang mạng xã hội chia sẻ video, người có tài khoản trên YouTube có thể truy cập bằng điện thoại hoặc máy tính
- Instagram: Ứng dụng chia sẻ ảnh và video miễn phí trên điện thoại, máy tính Bạn có thểđăng tải hình ảnh hoặc video lên Instagram và chia sẻ chúng với nhóm bạn bè, họ có thể xem,bình luận và thích bài viết của bạn
Theo khái niệm về Mạng xã hội của tác giả Wil Kenton được đăng trên trang báoInvestopedia thì thuật ngữ mạng xã hội đề cập đến việc sử dụng các trang web truyền thông
xã hội dựa trên internet để duy trì kết nối với bạn bè, gia đình, đồng nghiệp hoặc khách hàng.Mạng xã hội có thể có mục đích xã hội, mục đích kinh doanh hoặc cả hai, thông qua cáctrang như Facebook, Twitter, Instagram và Pinterest
Trang 10Dựa trên những khái niệm trên về mạng xã hội chúng ta có thể hiểu Mạng xã hội là một nền tảng trực tuyến có thể gắn kết mọi người lại với nhau thông qua nhiều hình thức Mọi người có thể dễ dàng truy cập mạng xã hội ở bất cứ đâu có Internet thông qua điện thoại thôngminh, laptop, ipad, … Tùy vào những mục đích khác nhau mà người dùng sẽ truy cập vào các trạng mạng xã hội khác nhau Nhưng nhìn chung thì đặc điểm chung của các nền tảng xã hội
là tạo lập nhiều mối quan hệ ảo thông qua những bài viết, hình ảnh, video, … Bên cạnh đó mạng xã hội cũng là phương tiện rút ngắn khoảng cách giữa những người thân, bạn bè ở cách
xa nhau Nó giúp mọi người truyền đạt những tâm tư, tình cảm đến với những người mà
chúng ta muốn nhắn gửi mà không thể gặp mặt trực tiếp vì nhiều lý do
b Tiktok
Theo Wikipedia, TikTok là nền tảng video âm nhạc và mạng xã hội của Trung Quốc được ra mắt vào năm 2017, dành cho các thị trường bên ngoài Trung Quốc Được sáng lập bởi Trương Nhất Minh, người sáng lập của ByteDance Nó được sử dụng để tạo các video ca nhạc ngắn, hát nhép, khiêu vũ, hài kịch và tài năng từ 3 giây đến 15 giây, và các video lặp lại ngắn từ
Thông qua các khái niệm trên về Tiktok, chúng ta có thể hiểu Tiktok là một nền tảngmạng xã hội xuất phát ở Trung Quốc và được sáng lập bởi Trương Nhất Minh, đây cũng là người sáng lập ra ByteDance Sau này thì Tiktok được nhiều bạn trẻ trên nhiều quốc gia biếtđến và nó dần phổ biến rộng tải cho đến ngày nay Ứng dụng này được tích hợp cho cả iOs
và Android nên mọi người đều có thể tải về và sự dụng thông qua App Store hoặc Google Đặc biệt, người dùng sẽ không cần phải trả bất cứ chi phí nào khi sử dụng mạng xã hội
Tiktok Bên cạnh đó, nếu những video ngắn càng được nhiều người để ý và biết đến thì chủ nhân của video sẽ càng được biết đến nhiều hơn, họ có thể xây dựng
Trang 11thườn hiệu riêng của mình thông qua Tiktok Đây cũng là lý do mà ngày càng có nhiềubạn trẻ bắt đầu có hứng thứ với Tiktok và muốn trải nghiệm cảm giác được nhiều ngườibiết đến.
1.2 Nhận thức và hành vi là gì?
a Nhận thức
Theo Wikipedia, Nhận thức (tiếng Anh: cognition) là hành động hay quá trình tiếp
thu kiến thức và những am hiểu thông qua suy nghĩ, kinh nghiệm và giác quan, bao gồm
các quy trình như là tri thức, sự chú ý, trí nhớ, sự đánh giá, sự ước lượng, sự lý luận, tính
toán, việc giải quyết vấn đề, việc đưa ra quyết định, sự lĩnh hội và việc sử dụng ngôn
ngữ
Theo quan điểm của phép tư duy biện chứng, hoạt động nhận thức của con người đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn Con đường nhận thức đó được thực hiện qua các giai đoạn từ đơn giản đến phức tạp, từ thấp đến cao, từ cụ thể đến trừu tượng, từ hình thức bên ngoài đến bản chất bên trong, như sau:
- Nhận thức cảm tính (hay còn gọi là trực quan sinh động) là giai đoạn đầu tiên của quá trìnhnhận thức Đó là giai đoạn con người sử dụng các giác quan để tác động vào sự vật nhằm nắm bắt sựvật ấy
- Nhận thức lý tính (hay còn gọi là tư duy trừu tượng) là giai đoạn phản ánh gián tiếp trừu tượng, khái quát sự vật, được thể hiện qua các hình thức như khái niệm, phán đoán, suy luận
- Nhận thức trở về thực tiễn, ở đây tri thức được kiểm nghiệm là đúng hay sai Nói cách khác, thực tiễn có vai trò kiểm nghiệm tri thức đã nhận thức được Do đó, thực tiễn là tiêu chuẩn của chân
lý, là cơ sở động lực, mục đích của nhận thức Mục đích cuối cùng của nhận thức không chỉ để giải thích thế giới mà để cải tạo thế giới Do đó, sự nhận thức ở giai đoạn này có chức năng định hướng thực tiễn
Theo "Từ điển Bách khoa Việt Nam", nhận thức là quá trình biện chứng của sự phảnánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó con người tư duy và không ngừngtiến đến gần khách thể
Trang 12Theo quan điểm triết học Mác-Lênin, nhận thức được định nghĩa là quá trình phảnánh biện chứng hiện thực khách quan vào trong bộ óc của con người, có tính tích cực, năngđộng, sáng tạo, trên cơ sở thực tiễn.
Nhìn chúng thì Nhận thức nó là cả một quá trình mà con người tiếp cận với tri thức, chú ý đến nó như thế nào, nhận xét và đánh giá về nó ra sao, tiếp thu và cải tiến nó như thế nào Bản chất của nhận thức chính là quá trình phản ánh ý thế giới khách quan trong ý thức con người Thông qua đó, con người sẽ tư duy và không ngừng tiến gần đến một cấp bậc cao hơn, vượt trội hơn Nhận thức chính là việc sử dụng tri thức có sẵn để tạo ra tri thức mới hữu ích hoặc phục vụ mục đích nào đó của con người Có 3 giai đoạn của nhận thức là nhận thức cảm tính, nhận thức lý tính và nhận thức trở về thực tại
b Hành vi
Theo Wikipedia thì hành vi được hiểu như sau: “Hành vi là hành động và cách cư xử được các cá nhân, sinh vật, hệ thống hoặc thực thể nhân tạo thực hiện kết hợp với chính họ hoặc môi trường của họ, bao gồm các hệ thống hoặc sinh vật khác xung quanh cũng như môi trường vật lý Đó là phản ứng được tính toán của hệ thống hoặc sinh vật đối với các kích thích hoặc đầu vào khác nhau, cho dù bên trong hay bên ngoài, ý thức hay tiềm thức, công khai hoặc bí mật, và tự nguyện hoặc không tự nguyện”
Theo luật sư Nguyễn Văn Dương thì khái niệm về hành vi là: “Hành vi là một chuỗi các hành động lặp đi lặp lại Hành động là toàn thể những hoạt động (phản ứng, cách ứng xử) của cơ thể, có mục đích cụ thể là nhằm đáp ứng lại kích thích ngoại giới, là hành động hoặc phản ứng của đối tượng (khách thể) hoặc sinh vật, thường sử dụng trong sự tác động đến môi trường, xã hội Hành vi có thể thuộc về ý thức, tiềm thức, công khai hay bí mật, và tự giác hoặc không tự giác Hành vi là một giá trị có thể thay đổi qua thời gian”
Nhà tâm lý học Mĩ J Watson cho rằng các phản ứng của con người đối với kíchthích của môi trường chính là cái tạo nên hành vi Nói một cách dễ hiểu hơn, hành vi đượchiểu là tổng số các cử động bên ngoài nảy sinh ở cơ thể nhằm đáp lại một kích thích nào đótheo một công thức nhất định
Kết luận lại thì có thể hiểu hành vi là các phản ứng chủ quan của con người đối vớicác phản ứng từ môi tường khác quan bên ngoài Hành vi có thể được biểu hiện thông quacác hành động hoặc thái độ của chủ thể đối với môi trường xung quanh
Trang 132 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC THEO KHUNG KHÁI NIỆM
2.1 Nghiên cứu trong nước
1Theo tài liệu nghiên cứu của bộ thông tin truyền thông nghiên cứu về thực trang của tiktok ở Việt Nam”: Việt Nam là một trong các quốc gia có tốc độ tăng trưởng người dùng Tiktok cao nhất khu vực Đông Nam Á Ứng dụng Tiktok ở Việt Nam đã thu hút số lượng người dùng ngày càng tăng và có sự đa dạng về thành phần, độ tuổi người sử dụng, có cả người sử dụng trong các đơn vị hành chính sự nghiệp và lực lượng vũ trang Tính đến tháng 3/2019, có hơn 12 triệu người Việt Nam dùng Tiktok; độ tuổi người sử dụng và thời gian sử dụng Tiktok thuộc diện cao trên thế giới
2
Theo tài liệu nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Giang, Đinh Thị Hồng Duyên (2022) Người ta suy ra rằng kết quả học tập của học kỳ trước có ảnh hưởng mạnh nhất đến kết quả học tập của học sinh, và nếu học sinh dành quá nhiều thời gian cho việc sử dụng TikTok đến mức nghiện thì nó sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả học tập Nhóm tác giả cũng đề xuất các giải pháp để các chủ thể trong ngành giáo dục tận dụng mạng xã hội trong sư phạm
và học tập
3
Trong bối cảnh Covid-19 bùng phát, các nền tảng công nghệ như Facebook, Youtube,TikTok đã trở nên phổ biến, không chỉ mang đến cơ hội và thách thức trong thu thập thôngtin, trí tuệ văn hóa và phát triển sáng tạo mà còn giúp xây dựng và duy trì mối quan hệ giữa những người dung Trong các trường hợp của thời kỳ Covid 19, mọi người thường dùng đến các trang mạng xã hội để giải tỏa sự cô độc và chán nản do thường xuyên tiếp xúc với các thiết bị điện tử và hạn chế các hoạt động ngoài trời Trong bối cảnh đó, TikTok nổi lên như một nền tảng mới giúp giới trẻ mọi người tự do thể hiện bản thân bằng cách tạo video ngắn
và tải chúng lên Tuy nhiên, điều này thực hành lần lượt đặt ra một số ảnh hưởng đến các hoạt động khác, bao gồm cả quá trình học tập
1 Trần Văn Thắng (Ban Cơ yếu Chính phủ), 2021 “Ảnh hưởng và những vấn đề cần lưu ý khi sử dụng mạng xã
hội Tiktok” Báo Bộ Thông tin và Truyền thông
2 Nguyễn Thị Giang, Đinh Thị Hồng Duyên, Đặng Thu Hà, Bùi Quỳnh Trang, Doãn Thị Phương Anh (2022) “Ảnh
hưởng của việc sử dụng mạng xã hội Tiktok đến kết quả học tập của sinh viên trên địa bàn Hà Nội trong thời kỳ học tập trực tuyến” Tạp chí trường Đại học Ngoại Thương Hà Nội.
3 Phạm Anh Tuấn (2022) “Sự phát triển của mạng xã hội và khả năng ứng dụng các lợi thế, tiện ích của mạng
xã hội trong công tác thông tin, tuyên truyền ở Việt Nam” Tạp chí Cộng sản điện tử ngày 13.9.2022.