Chất có ở khắp nơi, ở đâu có vật thể là ở đó có chất, mỗi chất có tính chất vật lí và hóa học nhất định.. - Dựa vào tính chất vật lí khác nhau của chất ta có thể tách chung ra khỏi hỗc h
Trang 1Chơng trình ôn tập hóa học buổi chiều
Mục tiêu
- Kiến thức:
+ Hệ thống hóa kiến thức cơ bản, giúp HS ghi nhớ lại kiến thức
+ Vận dụng kiến thức vào làm bài tập, cũng nh áp dụng thức tế
- Kĩ năng:
+ Hs có kĩ năng làm bài tập, kĩ năng t duy
- Thái độ
+ HS yêu thích môn học
Phần I: Chất – Nguyên tử – Phân tử
A: Chất:
1 Chất có ở đâu?
Chất có ở khắp nơi, ở đâu có vật thể là ở đó có chất, mỗi chất có tính chất vật lí và hóa học nhất định
- Vật thể:
Vật thể Tự nhiên: Hòn đá, động vật, thực vật…
Vật thể nhân tạo: Bàn, ghế, sách , vở, bút…
- Chất: KH đã biết hàng chục triệu chất khác nhau
+ Chất tự nhiên: khí oxi, muối ăn, đờng, nớc…
+ Chất nhân tạo: chất dẻo, cao su, sợi tông hợp…
- Mỗi chất có tính chất nhất định:
+ TCVL: Trạng thái, mùi vị, màu, tính tan trong nớc, nhiệt độ sôi, nhiệt độ nc, khối l-ợng riêng, tính dẫn điện, dẫn niêt………
+ TCHH: Khả năng biến đổi thành chất khác
- Hỗ hợp: Trộn 2 hay nhiều chất lẫn vào nhau
Chất tinh khiết: là chất chỉ chứa 1 chất đó
- Dựa vào tính chất vật lí khác nhau của chất ta có thể tách chung ra khỏi hỗc hợp
B Nguyên tử:
1 Nguyên tử:
Nguyên tử là hạt vô cùng nhỏ trung hòa về điện
_ Ngtử gồm 2 phần: Vỏ: gồm 1 hay nhiều e(-)
Nhân: Notron(không mang điện)
Proton (+)
Khối lợng ngtử: vô cùng nhỏ
d = 10-8 cm
Tổng các hạt trong ngtử: p + n + e
p = e
2 Nguyên tố hóa học
*NTHH: Tập hợp những nguyên tử cùng loại, cùng số proton trong hậy nhân
Số p là số đặc trng của nguyên tố hóa học
* Kí hiệu hóa học:Mỗi NTHH có kí hiệu hóa học riêng
VD: Hidro: H, Cacbon: C, Canxi: Ca, Oxi: O……
* Nguyên tử khối: Là khối lợng của ngtử tính bằng đơn vị cacbon VD: H = 1đvC, C = 12đvC, O= 16đvC…
NTK = số p + số n (đvC) vì khối lợng e rất nhỏ
* Đơn chất: Là chất tạo nên từ một ngtố hóa học
KH: Ax,
Trang 2VD: Na, K, Ca, Fe, Al, Mg, Cu… đơn chất Kim loại.
C, S, P, O2, H2 …… đơn chất phi kim
* Hợp chất: Là chất đợc tạo nên từ 2 hay nhiều ngtố hóa học: KH: AxBy hay
AxByCz……
Hợp chất vô cơ: Nớc tạo nên tử 2 ngtố: H và O
Muối ăn : Na và Cl
Axit sunfuric 3 ngtố: H,S và O
Hợp chất hữu cơ: Mêtan tạo nên từ 2 ngtố: C và H
Đờng 3 ngtố : C H và O
* Phân tử: Pt là hạt đại diện cho chất, gồm một số ngtử liên kết với nhau và thể hiện đầy
đủ tính chất của chất
VD: H2, O2, H2O, CO2 Phân tử hidro, Pt oxi, Pt nớc, Pt cacbonic(cacbon dioxit)
- Phân tử khối: là khối lợng phân tử tính bằng đơn vi cacbon
KLPT = tổng KLNT có trong phân tử
VD : Nớc(H2O) = 2.1 + 16 = 18 đvC,
CO2 = 12 + 2 16 = 44 đvC
C Công thức hóa học
- K/n: CTHH dùng biểu diễn chất, gồm kí hiệu hóa học và chỉ số ở chân mỗi kí hiệu Cttq: Ax đơn chất: VD: C, S, P, O2, H2 , Cu, Ca, Na…
AxBy (AxByCz… ) hợp chất H2O, CO2 , NaCl, …
- ý nghĩa của CTHH: - Biết ngtố tạo ra chất
- Biết số ngtử của ngtố trong phân tử
- Biết PTK của chất
VD: Pt CaCO3 - Ngtố tạo ra CaCO3: Ca, C, O
- Số ng tử: 1 ngtử Ca, 1 ngtử C, 3 ngtử O
- PTK: CaCO3 = 40 + 12 + 3 16 = 100 đvC
D Hóa trị
- K/n: Hóa trị của một ngtố hóa học(nhóm ngtử) là con số biểu thị khả năng lk của ngtử (nhóm ngtử), đợc xác định theo hóa trị H chọn làm 1 đơn vị và của O là 2 đơn vị
VD CH4 => C có hóa trị IV
H2O => O có hóa trị II
CaO => Ca có hóa trị II
H2SO4 => SO4 có hóa trị II
• Quy tắc hóa trị:
- K/n: Trong CTHH, tích của chỉ số và hóa trị của nguyên tố này bắng tích của chỉ số và hóa trị của nguyên tố hóa học kia
CTTQ: AxBy => a x = b.y ú x/y = b/a = b’/a’
chú ý: Nếu trong 1 CTHH AxBy , ta biết ngtố A chiếm a% về khối lợng của AxBy a% = x.NTK A/ PTK AxBy 100%
b% = y.NTK B/ PTK AxBy 100%
=> a%/b% = x.NTK A/ y.NTK B
ú x/y = a% y.NTK B/ b% NTK A => x/y = ?
Bài Tập: Phần I
Bài 1: Hãy lấy 5 VD về vật thể tự nhiên, vật thể nhân tạo
Bài 2: Trong các câu sau từ nào chỉ vật thể, từ nào chỉ chất:
a) Xoong đợc làm từ nhôm và sắt
b) Dây điện đợc làm từ nhựa và đồng
c) Cao su làm đợc lốp xe
Trang 3d) Chai nớc ngọt đợc tạo ra từ thủy tinh, nớc và đờng.
Câu 3: Lấy 5 VD, một chất làm đợc nhiều vật thể, một vật thể đợc làm từ nhiều chất Câu 4: Có 2 lọ, mỗi lọ chứa khí ôxi và khí cacbonic (CO2) Trình bày cách nhận biết 2 lọ khí
Câu 5: Chọn câu trả lời đúng, thành phần ngtử gồm:
a) electron – proton b) Notron – electron
c) Notron – proton c) Notron – electron – proton
Câu 6: Chọn câu trả lời đúng, thành phần hạt nhân gồm:
a) electron – proton b) Notron – electron
c) Notron – proton c) Notron – electron – proton
Câu 7: Trong ngtử A có tổng số hạt( p,n,e) là 28 hạt, trong đó hạt không mang điện chiến 35,7% Tính số hạt mỗi loại trong A? A là ngtố nào? NTK = ?
Câu 7:
- Hạt không mang điện (n)trong A chiếm 35,7%:
=> Số n = 35,7 28 : 100 = 10
Ta có: n + p + e = 28 n = 10
p = e => p = 9
n = 10 e = 9
A là nguyên tố F , NTK F = 19 đvC
Câu 8: Hãy hoàn thiện bảng sau:
Trang 4A Xoong Nhôm, sắt
d Chai nớc Nớc, Thủy tinh, đờng
Tính ntk - ptk Câu 9: Phân biệt NTK – PTK của chất?
Câu 10 Hãy cho biết ý nghĩa của các cách viết sau:
a) 2C, 5O, K, 4S, 10Cl, 7Ca
b) 3O2 , 6Cl2, CO2, 8NO
Câu 11: Hãy cho biết ý nghĩa từ cá công thức hóa học sau: O2, CO2, CaCO3, Al2(SO4)3, Fe2O3, Cu(NO3)2
Từ đó tính PTK của các chất trên
Câu 12: Một hợp chất của đồng với ôxi có PTK là 144 đvC Cho biết NTK Cu = 64, O =
16 (đvC) Hãy tìm công thức hóa học của hợp chất đồng với ôxi
Câu 9: * NTK là khối lợng của 1 nguyên tử, thính theo đơn vị cacbon
VD: C = 12, O = 16, Cl = 35,5, Ca = 40…
* PTK là khối lợng của phân tử, thính theo đơn vị cacbon.( Phân tử có 2 nguyên tử trở lên)
- Phân tử đợc tạo thành từ 1 loại ngtố hóa học: ( đơn phân tử)VD: H2, O2, Cl2, N2, Br2…
- Ptử đợc tạo nên từ 2 ngtố hóa học trở lên( đa phân tử)VD :CO2, CaCO3, Al2(SO4)3, Fe2O3, Cu(NO3)2, NO, NaCl…
Bài 12:
Đặt CTHH của hợp chất là: CuxOy
PTK CuxOy = 64x + 16y = 144 đvC
=> y = (144 – 64x)/16
=> x = 1 CTHH là: Cu2O
y = 2
Câu 13:
a)Thế nào là đơn chất, hợp chất?
b) Cho các chất sau: Khí clo, khí ôxi, cacbon, vôi
sống(CaO), đồng(II)oxit, muối ăn, khí cacbonic,
đờng(C6H12O6), axit sunfuric, axit clohiđric
Chất nào là đơn chất, chất nào là hợp chất? Vì sao?
c) Tính phân tử khối của các chất trên
Trang 5Câu 14: Tìm hóa trị của: lu huỳnh, photpho, silic, canxi, kali, nhôm, sắt trong các hợp chất sau: H2S, PH3, SiH4, CaO, Al2O3, Fe2O3
Phần II Phản ứng hóa học
Phần I: Kiến thức nhớ
1 Hiện t ợng hóa học:
Đ/n: PƯHH là quá trình biến đổi chất này thành chất khác
Bản chất: Trong p hh chỉ có liên kết giữa các ng tử thay đổi làm cho ph tử này biến thành
ph tử khác
Đ/kiện xảy ra PƯ: Các chất p tiếp xúc với nhau
PƯ xảy ra khi có xú tác
PƯ xảy ra khi có nhiệt độ
Dấu hiệu nhận biết: - Chất mới tạo thành(màu sắc, trạng thái: chất rắn, chất khí…)
- Tỏa nhiệt hay phát sáng
2 Định luật bảo toàn khối l ợng:
- Đ/l: Trong một PƯ HH, tổng khối lợng của các sản phẩm bằng tổng khối lợng của các chất tham gia p
Giải thích: Trong PƯ HH diễn ra sự thay đổi lk giữa các ng tử( sự thay đổi này chỉ liên quan đến electron) Còn số Ng tử mỗi ng tố giữ nguyên và khối lợng của các ng tử không
đổi Vì vậy, tổng khối lợng các chất đợc bảo toàn
áp dụng: Cho PƯ: A + B -> C + D
mA + mB = mC + mD
3 PTHH: Biểu diễn P hh
ý nghĩa.( cho biết tỷ lệ các chất trong P)
II Bài tập:
Câu 3: tr61
CaCO3 -> CaO + CO2
a) mCaCO3 = mCaO + mCO2
b) Khối lợng CaCO3 PƯ là:
mCaCO3 = 140 + 110 = 250 (kg)
- Tỷ lệ % CaCO3 có trong đá vôi là:
% CaCO3 = 250/280 x 100% = 89,3%
Câu 4: tr61
a) C2H4 + 3O2 2CO2 + 2H2O
b) 1 Pt etilen tác dụng với 3 Pt Oxi
1 Pt etilen PƯ tạo ra 2 pt cacbonic
Câu 5: tr61
a) Al + CuSO4 Alx(SO4)y + Cu
Al(III), SO4(II) => x : y = II : III = 2 : 3
=> x = 2 ; y = 3
Al2(SO4)3
b)
2Al + 3CuSO4 Al2(SO4)3 + 3Cu
Tỷ lệ: Al : Cu = 2 : 3
CuSO4 : Al2(SO4)3 = 3 : 1
Trang 6BT:
Cho hh A gåm( CaCO3; MgCO3), nung nãng hh A hh A bÞ ph©n hñy t¹o ra hh oxit B(CaO, MgO) vµ khÝ CO2
a) ViÕt ph¬ng tr×nh P¦ cña hh A
b) Gäi tªn c¸c chÊt tham gia c¸c p
c) ViÕt c«ng thøc vÒ khèi lîng cña 2 p x¶y ra khi nung A
d) TÝnh khèi lîng cña hh B biÕt khèi lîng cña hhA lµ 368 gam vµ khÝ CO2
lµ 176 gam
lêi gi¶i
a) CaCO3 CaO + CO2
MgCO3 MgO + CO2
b) CaCO3 Canxi cacbonat
MgCO3 Magie cacbonat
MgO Magie oxit
CaO Canxi oxit
CO2 KhÝ cabonic
c) m CaCO3 = m CaO + m CO2
m MgCO3 = m MgO + m CO2
d) mB = mA - m CO2
= 368 - 176 = 192 (g)
Bµi TËp
1/ Al + O2 - Al2O3
2/ Na + O2 - Na2O
3/ K + O2 - K2O
4/ P + O2 - P2O5
5/ Cu + O2 - CuO
6/ Fe + Br2 FeBr3
7/ HgO Hg + O2
8/ N2 + H2 - NH3
9/ H2 + CuO - Cu + H2O
10/ Ca(OH)2 + Na2CO3 - NaOH + CaCO3
11/ P2O5 + H2O H3PO4
12/ HgO Hg + O2
13/ Fe(OH)3 - Fe2O3 + H2O
14/ CaCl2 + Na2CO3 NaCl + CaCO3
15/ Mg + H2SO4 MgSO4 + H2
PhÇn III: Mol vµ tÝnh to¸n hãa häc
A Lý thuyÕt:
1 Mol lµ g×?
Trang 7- Mol là lợng chất có chứa 6.1023 nguyên tử hay phân tử chất đó.
6.1023 gọi là số Avogadro( kh: N)
VD: 1mol Cu là lợng Cu có chứa N(6.1023) nguyên tử Cu
1 mol H2O là lợng nớc có chứa N(6.1023) phân tử H2O
2 Khối lợng mol là gì?
- Khối lợng mol (M) của một chất là khối lợng tính bằng gam của N(6.1023) nguyên tử, phân tử chất đó, có số trị bằng NTK, PTK
VD: KL mol phân tử H2O: MH 2 = 18 (g)
KL mol nguyên tử O: MO = 16 (g)
3 Thể tích mol chất khí là gì?
- Thể tích mol chất khí là thể tích chiếm bởi N phân tử chất khí đó
* ở cùng đk to, atm, 1mol bất khì chất khí nào đều chiếm những thể tích bằng nhau
* ở đktc(OoC, 1atm), thể tích mol chất khí là: 22,4 lít
* ở đk (24oC, 1atm), thể tích mol chất khí là: 24 lít
( Chú ý: Các chất khí luôn tồn tại ở dạng phân tử)
4 Công thức chuyển đổi giữa m, n, V
n = m:M V = 22,4 n
Khối lợng
m = n M n = V: 22,4
m = M(V: 22,4) V = (m:M).22,4
M : khối lợng mol chất
5 Tỉ khối chất khí:
+ dA/B = MA:MB Tỉ khối chất khí A đối với khí B
+ dA/kk = MA:Mkk ( Mkk = 29 g ) Tỉ khối chất khí A đối với không khí
6 Tính theo công thức hóa học:
( Chú ý: 2 cách viết %A và %mA)
• Xác định thành phần % theo khối lợng các nguyên tố trong hợp chất
• Biết thành phần % các nguyên tố, Xác định CTHH
B Bài tập:
Bt1 Hãy cho biết số ng tử hoặc phân tử có trong mỗi lợng chất sau:
a) 0,1 mol nguyên tử Cu
b) 0,25 mol nguyên tử H
c) 0,5 mol nguyên tử O
d) 0,75 mol nguyên tử C
e) 1,5 mol nguyên tử Cl
f) 3 mol phân tử H2O
g) 0,3 mmol phân tử O2
h) 0,05 mol phân tử CO2
Bt 2: Tìm khối lợng của:
Trang 8a) 1 mol nguyên tử Na
b) 1 mol phân tử SO2
c) 0,5 mol nguyên tử Ca
d) 0,25 mol phân tử MgO
e) 1 mol phân tử đờng( C12H22O11)
BT 3: Tìm thể tích ở đktc của:
a) 1 mol phân tử CO2
b) 0,25 mol phân tử H2
c) 0.5 mol phân tử N2
d) 1,5 mol phân tử SO2
e) 5 mol phân tử O2
Bt 4: Hãy tính số mol của:
a) 54 g Al
b) 6,4 g Cu
c) 16 g S
d) 22 g khí CO2
e) 5,6 l khí H2
f) 11,2 l khí N2
g) 28 l khí O2
h) 44,8 l khí H2S
Bt 5: Tính khối lợng của những lơng chất sau: a) 0,1 mol nguyên tử N
b) 0.3 mol nuyên tử C
c) 0,5 mol nguyên tử Fe
d) 1,5 nguyên tử O
e) 4 mol phân tử H2O
f) 2,5 mol phân tử N2
g) 0,75 mol phân tử CO2
h) 0,1 mol phân tử Cl2
Bt 6: Tính thể tích các chất khí sau:
a) 2,5 mol phân tử N2
b) 0,75 mol phân tử CO2
c) 0,1 mol phân tử Cl2
d) Hỗn hợp khí: