Bài dự thi giáo viên dạy giỏi vien

Tôi nhận thấy rằng, bên cạnh một số em có năng khiếu, đam mê Âm nhạc các em có thể tự tìm được cho mình cách học hiệu quả, hứng thú với môn học này thì phần còn lại học tập một cách thụ

BÀI DỰ THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI

BIỆN PHÁP: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH TRONG TIẾT HỌC HÁT Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

THANH AN"

PHẦN I LÝ DO CHỌN BIỆN PHÁP

Giáo dục Âm nhạc nói chung và giáo dục âm nhạc ở trường THCS nói riêng là nội dung giáo dục đã được áp dụng từ lâu và mang nhiều ý nghĩa đối với nhiệm vụ giáo dục đạo đức, nghệ thuật và thẩm mỹ cho HS Ở bậc THCS, HS ở lứa tuổi này rất nhạy cảm với âm nhạc và các loại hình nghệ thuật, do đó cuộc sống của các em không thể thiếu loại hình nghệ thuật này Âm nhạc giúp con người hướng tới cái đẹp, góp phần hình thành các năng lực thụ hưởng nghệ thuật Tuy vậy, trong điều kiện và bối cảnh hiện nay việc dạy và học cũng như đáp ứng các điều kiện học tập Âm nhạc cho HS còn nhiều vấn đề tồn tại cần giải quyết

Đối với hoạt động dạy và học Âm nhạc ở bậc THCS, thực tế cho thấy còn nhiều GV chủ yếu sử dụng phương pháp truyền thống, thuyết trình một chiều, ít đầu tư cho việc đổi mới phương pháp giảng dạy Đồng thời, cũng còn rất nhiều

GV chỉ đơn thuần là dạy Âm nhạc mà chưa có biện pháp tạo được hứng thú cho học sinh trong quá trình học tập

Từ đầu học kì II, tôi được sự chỉ đạo và phân công giảng dạy môn Âm nhạc tại trường THCS Thanh An Tôi nhận thấy rằng, bên cạnh một số em có năng khiếu, đam mê Âm nhạc các em có thể tự tìm được cho mình cách học hiệu quả, hứng thú với môn học này thì phần còn lại học tập một cách thụ động, thực hành một cách máy móc, phụ thuộc vào các công cụ hỗ trợ mà chưa chủ động, tích cực và sáng tạo chưa thật sự hứng thú trong quá trình học tập, cụ thể là phân môn học hát Từ đó, kết quả học tập và rèn luyện cho thấy một thực tế đáng buồn Thực trạng đó đã ảnh hưởng không nhỏ tới khả năng nghệ thuật, hình thành năng lực thẩm âm, nhận thức được cái đẹp, giá trị nhân văn, đạo đức trong

âm nhạc của HS Trong khi đó, một trong những vấn đề được giáo dục nước ta quan tâm hiện nay chính là đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) theo

hướng“lấy người học làm trung tâm”, tức là phải làm sao giúp học sinh (HS) có

động cơ đúng đắn, chủ động, tích cực và hứng thú trong học tập

Từ thực tế dạy và học vừa nêu, cùng với kinh nghiệm nhiều năm làm công tác giảng dạy môn Âm nhạc, và để giải quyết các câu hỏi được đặt ra, tôi mạnh

dạn chọn biện pháp“Một số giải pháp tạo hứng thú cho học sinh trong tiết học hát ở trường THCS Thanh An”

PHẦN II: NỘI DUNG THỰC HIỆN:

1.Cơ sở lý luận:

- Căn cứ Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT, ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về ban hành Chương trình giáo dục phổ thông;

- Thực hiện Quyết định số: 1224/QĐ-UBND, ngày 19 tháng 8 năm 2020 của Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ngãi về việc ban hành khung Kế hoạch thời gian năm học 2020 – 2021 đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên tỉnh Quảng Ngãi;

- Thực hiện công văn số: 1160/SGDĐT GDTrH ngày 11 tháng 9 năm

2020 của Sở GD&ĐT Quảng Ngãi về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2020-2021

- Dạy và học Âm nhạc không chỉ cho thấy mục tiêu và chiến lược của nghành giáo dục, mà đó còn là cách thức để HS tiếp cận với các giá trị đạo đức, thẩm mỹ, nghệ thuật của cuộc sống Nâng cao chất lượng giảng dạy môn Âm nhạc nói chung và tiết học hát cho HS THCS nói riêng là một trong những yêu cầu cấp thiết đối với xu thế giáo dục ở nước ta hiện nay Đối với môn Âm nhạc

ở bậc THCS, ngoài giáo dục cho HS những hiểu biết chung nhất về âm nhạc, giáo dục các kĩ năng cơ bản về Âm nhạc cho các em, thì quá trình giảng dạy,

GV cần tạo hứng thú cho HS trong học tập, tránh tình trạng thụ động, nhàm chán, đối phó

- Ta đã biết rằng bất kì làm việc gì nếu có hứng thú thì sẽ đi đến thành công Đặc biệt là đối với học sinh do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của các em Nếu thích thú thì các em sẽ làm tốt, khi hoạt động nhận thức của học sinh dựa trên cơ sở của hứng thú nó sẽ trở nên hào hứng, thỏa mái và dễ dàng

2 Cơ sở thực tiễn:

2.1 Thuận lợi:

+ Chính sách của Đảng và Nhà nước luôn quan tâm coi trọng công tác

giáo dục THCS nói chung và giáo dục Âm nhạc nói riêng

+ Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường và các tổ chức, đoàn thể trong các hoạt động giáo dục

+ Công tác xã hội hóa giáo dục ở địa phương cũng dần được nâng cao, các tổ chức đoàn thể tham gia nhiệt tình

+ Đội ngũ giáo viên nhiệt tình, có năng lực và tâm huyết đối với chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng môn Âm nhạc nói riêng

+ Trang thiết bị, đồ dùng dạy học ngày càng được nhà trường và các cấp quan tâm đầu tư

2.2 Khó khăn:

+ Nhận thức và nhu cầu học tập Âm nhạc của một bộ phận không nhỏ

HS còn hạn chế Đi cùng với đó là các em chưa có hứng thú, tích cực, sáng tạo trong học tập

+ Kỹ năng học tập của HS nhìn chung là chưa cao, kĩ năng tham gia các hoạt động học tập còn hạn chế dẫn đến chất lượng và kết quả học tập chưa được như kỳ vọng

+ Các em hầu hết là con em người dân tộc thiểu số có hoàn cảnh gia đình khó khăn, đời sống kinh tế còn thiếu thốn nên cũng ảnh hưởng nhiều đến chất lượng học tập của các em

2.3 Nguyên nhân hạn chế:

+ Các em là người dân tộc thiểu số với bản tính nhút nhát, rụt rè nên dần

dần tạo thành thói quen thụ động trong giờ học

+ Các em chưa chủ động tìm hiểu bài mà chỉ trông chờ giáo viên lên lớp hát và hát theo

+ Các kí hiệu âm nhạc ghi trên bài hát thì các em ít nhớ và tỏ ra lúng túng + Năng lực cảm thụ âm nhạc của các em còn hạn chế

Từ những thực tế trên, với mong muốn đưa ra những giải pháp để tạo được sự hứng thú cho học sinh trong tiết học hát của môn Âm nhạc mà bản thân tôi đã nghiên cứu, lựa chọn những giải pháp căn bản, phù hợp và trọng tâm nhất

3 Thời gian thực hiện: Từ đầu học kì 2 cho đến nay.

4 Điểm mới trong quá trình nghiên cứu biện pháp:

- Sự nhạy bén linh hoạt trong việc kết hợp các giải pháp

- Sử dụng bộ gõ cơ thể( Body percussions)

- Viết lời mới cho bài hát đã học

PHẦN III THỰC HIỆN BIỆN PHÁP:

Để tạo sự hứng thú, sáng tạo cho học sinh và tránh việc học thụ động, nhàm chán trong tiết học hát môn Âm nhạc tôi tiến hành đồng bộ các giải pháp trọng tâm sau:

1 Tạo hứng thú cho học sinh ngay từ phần khởi động vào bài mới

2 Phát huy sự chủ động sáng tạo của học sinh trong việc phát biểu cảm nghĩ cho bài hát và tìm hiểu bài hát

3 Sử dụng bộ gõ nhạc cụ và bộ gõ cơ thể( Body percussion) trong giờ học hát

4 Thực hành biểu diễn bài hát và tổ chức các hoạt động Âm nhạc

5 Tạo hứng thú cho học sinh bằng việc khuyến khích các em viết lời mới cho bài hát đã học

6 Lồng ghép các trò chơi trong giờ học hát

7 Giáo viên Âm nhạc trong việc sử dụng các phương tiện dạy học

1 Tạo hứng thú cho học sinh ngay từ phần khởi động vào bài mới:

Tôi nghĩ rằng để có một tiết học tốt, thành công thì chúng ta phải tạo được hứng thú, hấp dẫn, sự chú ý của học sinh ngay từ phần khởi động để bước vào tiết học mới

+ Giáo viên bước vào lớp với thái độ vui vẻ, thân thiện và cởi mở, có như thế học sinh mới không bị căn thẳng

+ Tìm và chọn các hình thức và nội dung để khởi động và giới thiệu vào bài mới sao cho phù hợp,hấp dẫn học sinh

Ví dụ 1: Để bước vào tiết học hát " Ngày đầu tiên đi học" (Âm nhạc lớp

6) tôi có chuẩn bị một câu hỏi để hỏi các em: Em nào có thể nhớ lại và kể cho cô cùng cả lớp nghe kỉ niệm nào làm cho em nhớ nhất về ngày đầu tiên đi học?

Học sinh sẽ hào hứng kể lại kỉ niệm nhớ nhất của mình và tôi cũng sẽ kể lại kỉ niệm đáng nhớ nhất về ngày đầu tiên tôi đi học cho các em nghe

Ví dụ 2: Khi học hát đến bài " Tiếng ve gọi hè"( Âm nhạc lớp 7), tôi bước

vào lớp trên tay cầm một chú ve nhỏ và hỏi: Các em có biết cô đang cầm trên tay con vật gì không?( Có thể có rất nhiều câu trả lời đúng thậm chí là sai nhưng

sẽ tạo được không khí vui tươi, rộn ràng, gây được sự tò mò, suy nghĩ và sự tập trung cho học sinh) Sẽ hấp dẫn hơn khi tôi giới thiệu thêm: Đây chính là một chú ve, những bạn nào biết chú ve này kêu như thế nào không? Hình ảnh chú ve tượng trưng cho mùa gì trong năm? Đơn nhiên là sẽ có rất nhiều cánh tay đưa lên muốn được trả lời Sau đó thì giáo viên sẽ giới thiệu về bài học hôm nay mà chúng ta sẽ được học Tương tự còn có rất nhiều bài hát, nhiều cách giới thiệu vào bài hát như vậy mà tôi nghĩ học sinh sẽ rất thích thú và hào hứng để chuẩn

bị vào học bài mới

2 Phát huy sự chủ động sáng tạo của học sinh trong việc phát biểu cảm nghĩ cho bài hát và tìm hiểu bài hát

- Với bước này, GV có thể trực tiếp hát cho HS nghe, mở băng hay đĩa, cũng có thể mở video có hình ảnh và âm thanh về bài hát cần dạy cho HS nghe

và theo dõi Qúa trình nghe bài hát mẫu, HS bắt đầu nắm được giai điệu, ca từ

và lời của bài hát và dần khiến các em hình thành lòng yêu thích bài hát mà mình đang nghe Sau khi HS hình thành được kĩ năng về âm nhạc, GV có thể yêu cầu các em phát biểu cảm nghĩ, hiểu biết của mình về bài hát mà các em vừa nghe Thực hiện tốt khâu này ngoài việc tạo hứng thú cho HS, GV còn có thể kết hợp giáo dục tinh thần yêu nước, đạo đức cho HS thông qua bài dạy của mình

Ví dụ 1: Khi dạy bài hát “Niềm vui của em”, chương trình Âm nhạc lớp 6,

sau khi cho HS nghe bài hát, GV có thể yêu cầu HS trình bày cảm nghĩ của mình về bài hát theo cấu trúc sau: Cảm nhận của em về nhạc, lời của bài hát; nội dung mà tác giả muốn gởi đến trong bài hát; Em sẽ làm gì để xây dựng cho quê hương, Tổ quốc mình?

Hình 1: Các em hoạt động theo nhóm trong giờ học Âm nhạc

- Tổ chức hoạt động theo nhóm để tìm hiểu bài hát: Các em sẽ được chia thành 2 hoặc 3 nhóm và cùng nhau thảo luận để trả lời các câu hỏi mà giáo viên đưa ra để tìm hiểu về bài hát: Bài hát được viết ở nhịp mấy? Khái niệm của nhịp đó? Trong bài có sử dụng những kí hiệu âm nhạc nào? Bài hát được chia thành mấy đoạn, mấy câu?, Sau khi thảo luận xong các em sẽ đại diện nhóm của mình lên trình bày, các nhóm còn lại nhận xét, giáo viên chốt ý đúng và tuyên dương nhóm trả lời đúng Với cách học này các em sẽ chủ động trong việc tìm tòi, phát huy sự sáng tạo và thể hiện tinh thần đồng đội Tiết học sẽ trở nên hiệu quả hơn nhiều

3 Sử dụng bộ gõ nhạc cụ và bộ gõ cơ thể( Body percussion) trong giờ học hát.

- Sau khi tập hát xong, giáo viên tổ chức các hoạt động hát kết hợp gõ đệm

để thay đổi không khí học tập của học sinh với nhạc cụ gõ đơn giản như thanh phách, song loan

Có thể khuyến khích các em tự làm nhạc cụ gõ bằng tre, chai lọ không sử dụng,…

Đây là nhạc cụ học sinh thường sử dụng trong giờ học âm nhạc, thường dùng trong hoạt động hát kết hợp gõ đệm theo nhịp, phách, tiết tấu

Hình 2: Song Loan và Thanh Phách

Hình 3: Các em sử dụng thanh phách và song loan

- Ngoài ra, tôi giới thiệu và hướng dẫn cho học sinh thực hành biểu diễn bài hát thông qua bộ gõ cơ thể( Body percussion) Cơ thể chính là nhạc cụ ban đầu trong hoạt động dạy học âm nhạc, giúp học sinh trải nghiệm thông qua vận động để tạo ra âm thanh và nhịp điệu Tôi hướng dẫn cho các em cách vố tay, búng tay, vỗ đùi, để tạo ra âm thanh theo đúng giai điệu bài hát Phần kết hợp

gõ đệm này có thể khai thác được hết khả năng vận động và sáng tạo của các

em, tạo được sự sáng tạo và hứng thú cho các em trong giờ học Mặc dù phương pháp này còn mới mẻ tuy nhiên tôi thấy nó mang lại hiệu quả rất khả quan

4 Thực hành biểu diễn bài hát và tổ chức các hoạt động Âm nhạc:

- Trình bày tác phẩm âm nhạc có nhiều cách và thường mang dấu ấn sáng tạo của người biểu diễn, đạo diễn hay biên đạo Tuy vậy, ở mức độ của HS THCS, quá trình dạy học hát, để tạo hứng thú cho HS, tôi tổ chức cho HS trình bày và biểu diễn bài hát vừa được học Vấn đề này tôi thường hướng dẫn HS trình bày bài hát theo gợi ý của mình, như hát mấy lần, cách kết thúc ra sao Bên cạnh đó, tôi có thể đề nghị HS tìm những cách trình bày khác, sau đó sẽ khuyến khích, đánh giá kết quả việc làm của HS

Hình 4: Học sinh tập biểu diễn trong giờ học hát

Ví dụ: Khi dạy bài “Nổi trống lên các bạn ơi!”, trong chương trình Âm

nhạc lớp 8 GV đưa ra yêu cầu: Các em tự chọn nhóm 4 - 5 bạn và biểu diễn bài hát có động tác phụ hoạ Bên cạnh đó tôi hướng dẫn và gợi ý để các em tự chọn nhóm có giọng hát thích hợp về âm vực để trình bày bài hát Tôi không áp đặt các em vào từng nhóm, để các em tự chọn sẽ làm cho các em phấn khởi, vui thích khi được làm việc trong nhóm phù hợp về sở thích, về âm vực, chất giọng…

Với bài hát " Nổi trống lên các bạn ơi!" này các em có thể chọn các cách hát như lĩnh xướng, hoà giọng, hát đuổi… Các em tự chọn động tác phụ hoạ phù hợp với nội dung bài hát và tập trình bày cho đều, đẹp (hát kết hợp vận động hoặc múa, hát kết hợp một vài động tác diễn xuất) Hay có thể sử dụng các đồ dùng như: thanh phách, song loan, các đồ dùng tự chế( chai nhựa, lon nước ngọt, ) để hỗ trợ cho phần trình bày của nhóm mình

Tuy nhiên để sự sáng tạo đạt hiệu quả cao, tôi thường tạo điều kiện về thời gian cho HS chuẩn bị, thường là thông báo trước một tuần để các em chọn nhóm

và tập cách trình bày, biểu diễn bài hát

- Tổ chức các cuộc thi, hội thi trong dạy học Âm nhạc nói chung và tiết học hát nói riêng là hoạt động mà ở đó GV có thể định hướng và phát huy tính sáng tạo cho HS Với quy mô ở cấp lớp, tôi thường tổ chức cuộc thi tìm hiểu về Âm nhạc, gồm chủ đề như: Em yêu làn điệu dân ca; chủ đề mùa xuân của em… Hình thức tổ chức cuộc thi có thể là những câu hỏi hiểu biết chung về dân ca, về mùa xuân để cho HS trả lời Thời gian tới nếu có điều kiện và sắp xếp được thời gian tôi kết hợp với tổ bộ môn, BGH và các tổ chức đoàn thể trong nhà trường

để tổ chức các hội thi về âm nhạc để các em có cơ hội được xem, được nghe, được thể hiện, được bình luận và say mê, phấn khởi hơn trong giờ học chính

5 Tạo hứng thú cho học sinh bằng việc khuyến khích các em viết lời mới cho bài hát đã học.

Viết lời mới cho bài hát đã có nhạc là hoạt động khó, tuy nhiên để phát huy tính sáng tạo, nghệ thuật và năng lực của HS, quá trình dạy học hát GV có thể khuyến khích các em viết lời mới cho những bài hát các em được học Song GV cần lưu ý, quá trình khuyến khích HS viết lời mới cần có định hướng của GV, việc viết lời mới phải dựa trên sự trong sáng, tâm lí của HS THCS Đặc biệt, viết lời mới phải dựa trên tinh thần và âm nhạc gốc của bài hát mẫu Để thực hiện hoạt động này, GV có thể khuyến khích HS làm việc theo nhóm, có thể thực hiện ở lớp hoặc ở nhà để phát huy tính sáng tạo tập thể của các em Để đảm bảo hoạt động này đạt hiệu quả, GV nên tiến hành hướng dẫn cách làm gồm những hoạt động sau:

- Hướng dẫn HS đọc thuần thục giai điệu của bản nhạc.

- GV giới thiệu một số lời ca mẫu (có thể do HS ở lớp khác) viết để các em tham khảo

Ví dụ 1: Vì các em là người dân tộc Hre nên khi học xong bài hát "Đi cắt

lúa" dân ca Hre thì giáo viên nên hướng dẫn cho HS đặt lời mới cho bài hát bằng tiếng Hre

Ví dụ 2: GV hướng dẫn HS tập viết lời mới cho bài hát " Lý kéo chài" dân

ca Nam Bộ (Âm nhạc lớp 9)

Lời 1: Tháng năm dài miệt mài chăm chỉ, gắng học chăm gương sáng noi theo hò ơ Ngày mai đi khắp muôn nơi khoan hỡi khoan hò lướt qua mọi gian khó khoan hỡi khoan hò tương lai đón chờ ơ hò ơ hò là hò hò ơ

Lời 2: Nước sông phù sa đầy tôm cá, mái chèo khua khuya sớm thêm vui

Hò ơ, vườn say hoa trái ngát hương Sóng lúa trên đồng khẽ lay như hát khúc ca ngày mùa, đi xa nhớ hoài, đi xa nhớ hoài Quê mình thật đẹp như tranh

- GV cần theo dõi và góp ý cách viết cho các em

- Lựa chọn lời hát hay do HS sáng tác và trình bày trước lớp để khuyến khích sự sáng tạo của các em

- Nhận xét, đánh giá, cho điểm