Chương 7 Hệ Hô Hấp doc

Ch ươ ng 7

H Hô H p ệ ấ

ThS Nguy n H u L c ễ ữ ộ

Bài gi ng ả

H hô h p ệ ấ

• Cơ quan hô h p ấ

C quan hô h p chínhơ ấ Mang

C quan hô h p phơ ấ ụ

C quan trên mangơXoang mi ng h uệ ầDa

Ru tộBong bóng khí

Nhi m v : cung c p Oệ ụ ấ 2,

th i COả 2

C quan hô h p ph ngoài mang nh cá rô đ ng, cá lóc, ơ ấ ụ ư ồ

cá trê vàng, cá tra, lươn, cá ch ch ạ

i ả

CO

2

Lá mang: màu đ , trên m i cung mang ỏ ỗ

thường có 2 lá mang (còn g i là phi n mang) ọ ế

M i lá mang do nhi u tia mang mãnh, dài, ỗ ề

màu đ , vách m ng, x p khít nhau t o thành ỏ ỏ ế ạ

Màng nh y ầ xoang

mi ng h u ệ ầ

bóng khí

cá Trê h p th oxy qua da 17- 32% trong trấ ụ ường h p ợ

đ c bi t h p th t i 80% t ng lặ ệ ấ ụ ớ ổ ượng oxy hô h p Cá ấ

Chình hô h p qua da chi m 60 % t ng lấ ế ổ ượng hô h p.ấ

Da có nhi u ch m ng t p trung ề ỗ ỏ ậ mao

m ch ạ có kh năng hô h p nh da ả ấ ư

Ch ch, Lạ ươn, m t s trong h cá B ng ộ ố ọ ố

Gobiiodae, cá Chình Anguilla, cá Thòi

lòi Priophthalmus.

C quan hô h p có h u h t các loài cá, t n t i d ơ ấ ở ầ ế ồ ạ ướ i

• Mê lộ : là c quan th ph cho các loài cá thu c h ơ ở ụ ộ ọ

Anabanideia Ch y u kèm theo các t bào đan xen ủ ế ế

ch ng ch t v i nhau, phát tri n t m t góc trên c u trúc ằ ị ớ ể ừ ộ ấ

c a ủ mang

• Ph i ổ : ph i đ ổ ượ ạ c t o b i các mô c , các t bào bên trong ở ơ ế

ph i thu oxy trong không khí và chuy n nó vào trong máu ổ ể qua mao m ch và th i khí carbon dioxide ra ạ ả

Hô h p cá g m: ấ ở ồ

Hô h p ngoài: trao đ i khí gi a ấ ổ ữ

c th v i môi tr ơ ể ớ ườ ng qua b ề

Trao đ i khí c a cá x ổ ủ ươ ng

Ho t đ ng th vào ạ ộ ở , th ra c a cá ở ủ :

- Khi cá th vào, ở mi ng cá m ra, ệ ở th m mi ng ề ệ hạ xu ng ố , n p ắ mang đóng (đ ườ ng di m quanh n p ề ắ mang khép kín) d n đ n ẫ ế

th tích khoang mi ng tăng lên, ể ệ áp su t ấ trong khoang mi ng ệ

gi m, ả n ướ tràn qua mi ng vào khoang mi ng c ệ ệ

- Khi cá th ở ra, mi ng cá đóng l i, ệ ạ th m mi ng nâng ề ệ lên, n p ắ mang m ra ở làm gi m th tích ả ể khoang mi ng, ệ áp l c trong ự khoang mi ng tăng lên ệ có tác d ng đ y n ụ ẩ ướ ừ c t khoang mi ng ệ

đi qua mang.

C u t o c a mang cá ấ ạ ủ

• Hình d ng và c u t o: lá mang, l ạ ấ ạ ượ c mang,

đ ng m ch ra vào mang, dây th n kinh, ộ ạ ầ

x ươ ng cung mang

Cung mang m t c t đ i x ng d c ặ ắ ố ứ ọ (Bouins, H&E)

1 Lược mang, 2 Bi u mô, 3 Màng n n, 4 L p dể ề ớ ưới màng nh y, ầ

5 Xương, 6 Mô ch a m , 7 Ti u đ ng m ch ra mang, ứ ỡ ể ộ ạ

8 Đ ng m ch ra mang, 9 S i mang s c p, 10 S i mang th c pộ ạ ợ ơ ấ ợ ứ ấ

Hình d ng & c u t o: lá mang, tia mang ạ ấ ạ

M i cung mang thỗ ường có 1-2 hàng lược mang

M i cung mang thỗ ường có 2 lá mang

VD: cá di c 10g có di n tích ế ệ

mang t i 1596cmớ 2

C u t o mang, dòng máu di chuy n qua mang ấ ạ ể

cá

Cá đ ng vá cá tr ng ồ ắ : theo hi u thông th ể ườ ng

• Nhóm cá đ ng hay ồ cá đen: tiêu bi u là các h ể ọ Ophiocephalidae, Anabantidae, Clariidae,

Notopteridae, Synbranchidae,

không)

2 C quan hô h p khí tr i ơ ấ ờ

• Da: cá trê, l ươ n, cá chình

• Màng nh y xoang mi ng h u ầ ệ ầ : cá lóc, cá

b ng t ố ượ ng, cá kèo, thòi lòi

• C quan trên mang ơ : cá rô, cá s c (mê l ), ặ ộ

2 C quan hô h p khí tr i ơ ấ ờ

phân b nhi u ( do DO n ố ề ướ c th p & CO ấ

2 quá cao c n tr ả ở trao đ i khí) ổ

Có th l y t 5- 30% nhu c u Oxy c a cáể ấ ừ ầ ủ

Da cá trê, chình (17-32%); cá t m (9-12%); 3-9% ở ằ

T l tăng khi nhi t đ & đ m không khí cao.ỷ ệ ệ ộ ộ ẩ

C quan hô h p khí tr i ơ ấ ờ

• Hoa khế

Cá trê vàng, tr ng, phiắ

Cá trê tr ngắ

Mê lộ

Cá Hường (Helostoma temmincki

Cá Tai tượng (Osphronmus gouramy)

H Anabantidaeọ

Cá rô đ ng có th ra kh i nồ ể ỏ ước 6 ngày mà không ch t (n u nang ph không b khô),ế ế ụ ị

Đ n 20 ngày tu i, Cá rô đ ng đã ngoi lên kh i m t nế ổ ồ ỏ ặ ước đ p khí tr i; đi u đó ớ ờ ề

ch ng t c quan hô h p trên mang đã hình thànhứ ỏ ơ ấ

C quan hô h p khí tr i ơ ấ ờ

Bong bóng: hâu h t cá xế ương có bong bóng h i, là cái phao th y tĩnh c a cá ơ ủ ủ

Có 2 khoang, có ho c không có ng n i t i h u.ặ ố ố ớ ầ

Ch c năng ch y u c a bong bóng là giúp cho cá có th chìm n i trong ứ ủ ế ủ ể ổ

nước, ngoài ra nó còn tham gia vào hô h p, giúp cho s thăng b ngấ ự ằ

Bong bóng cá s u vàng có giá ửkho ng 100.000USD/kgả

Bóng h i: Bóng h i h ( ng thông v i th c qu n: chép, trích); bóng h i kín ơ ơ ở ố ớ ự ả ơ(b cá vộ ược) n m trong vách b ng ph n trằ ụ ầ ước bóng h i – ti t ra men ơ ế

C quan hô h p khí tr i ơ ấ ờ

C quan hô h p khí tr i ơ ấ ờ

Cá ph i (Dipnoi)ổ

Ph i đổ ược hình thành t ừbóng h iơ

Cá lau kính

Ph i: Dipnoi, Polypterusổ

• M t s loài hình thành c quan hô h p ph (cá rô, ộ ố ơ ấ ụ

ng d ng trong nuôi tr ng và khai thác ngu n l i cá