CÁCH LÀM NGHỊ LUẬN XÃ HỘI CƠ BẢN CÁCH LÀM NGH LU N Ị LUẬN ẬN XÃ H I C B N ỘI CƠ BẢN Ơ BẢN ẢN CHUYÊN Đ NGH LU N XÃ H I Ề NGHỊ LUẬN XÃ HỘI Ị LUẬN XÃ HỘI ẬN XÃ HỘI ỘI Giáo án miễn phí Ngữ Văn THCS THPT S[.]
Trang 1CÁCH LÀM NGH LU N Ị LUẬN ẬN
CHUYÊN Đ : NGH LU N XÃ H I Ề: NGHỊ LUẬN XÃ HỘI Ị LUẬN XÃ HỘI ẬN XÃ HỘI ỘI
Giáo án miễn phí Ngữ Văn THCS - THPT Sách mới
https://www.facebook.com/groups/giaoanmienphinguvan
Trang 2KHÁI QUÁT V Ề
I.
Trang 3I KHÁI QUÁT V NGH LU N XÃ H I Ề Ị LUẬN ẬN ỘI CƠ BẢN
Ngh lu n xã h i ị luận xã hội ận xã hội ội là ph ương pháp nghị luận ng pháp ngh lu n ị luận ận l y đ tài t ấy đề tài từ ề tài từ ừ các lĩnh v c xã h i, chính tr , đ o đ c ực xã hội, chính trị, đạo đức ội ị luận xã hội ạo đức ức làm n i dung bàn ội dung bàn
b c nh m làm ạc nhằm làm ằm làm sáng t cái đúng cái sai, cái t t, cái x u ỏ cái đúng cái sai, cái tốt, cái xấu ốt, cái xấu ấy đề tài từ
c a v n đ đ ủa vấn đề được nêu ra ấy đề tài từ ề tài từ ược nêu ra c nêu ra T đó đ a ra m t cách hi u th u ừ đó đưa ra một cách hiểu thấu ư ội dung bàn ểu thấu ấu đáo v v n đ ngh lu n cũng nh v n d ng nó vào đ i ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ị luận ận ư ận ụng nó vào đời ời
s ng ống.
Trang 42 Các d ng ngh lu n xã h i th ạng nghị luận xã hội thường gặp ị luận xã hội thường gặp ận xã hội thường gặp ội thường gặp ường gặp ng g p ặp
1 • Ngh lu n v m t t t ị luận ận ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ội dung bàn ư ưởng đạo lí ng đ o lí ạc nhằm làm
2 • Ngh lu n v m t hi n t ị luận ận ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ội dung bàn ện tượng đời sống ượng đời sống ng đ i s ng ời ống.
3
• Ngh lu n v m t s v n đ xã h i đ ị luận ận ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ội dung bàn ống ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ội dung bàn ượng đời sống c rút ra
t trong tác ph m văn h c ngh thu t ừ đó đưa ra một cách hiểu thấu ẩm văn học nghệ thuật ọc nghệ thuật ện tượng đời sống ận
Trang 5a Ngh lu n v t t ị luận xã hội thường gặp ận xã hội thường gặp ề tư tưởng đạo lí ư ưởng đạo lí ng đ o lí ạng nghị luận xã hội thường gặp
• Đây là d ng đ nói v m t t tạc nhằm làm ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ội dung bàn ư ưởng đạo líng đ o lí, tri t lí nhân ạc nhằm làm ết lí nhân văn, câu nói mang tính nh n th c, m i quan h v gia ận ức, mối quan hệ về gia ống ện tượng đời sống ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời đình, xã h i, m t s tính cách th hi n các ph m ch t c a ội dung bàn ội dung bàn ống ểu thấu ện tượng đời sống ẩm văn học nghệ thuật ấu ủa con người i
• Cách nh n bi t: ận xã hội ết: là m t câu nói, ý ki n, t tội dung bàn ết lí nhân ư ưởng đạo líng thười ng
dưới dạng một câu danh ngôn ạc nhằm làm i d ng m t câu danh ngôn.ội dung bàn
Trang 6• Lí tưởng đạo líng s ng c a thanh niên hi n nayống ủa ện tượng đời sống
• M c đích s ng và h c t pụng nó vào đời ống ọc nghệ thuật ận
• Các đ c tính c a con ngức, mối quan hệ về gia ủa ười tính trung th c, lòng khiêm t n, lòng i: ực, lòng khiêm tốn, lòng ốn, lòng bao dung, đ c tính kiên trì, ý chí ngh l c v ức tính kiên trì, ý chí nghị lực vươn lên trong cuộc ị lực vươn lên trong cuộc ực, lòng khiêm tốn, lòng ươn lên trong cuộc n lên trong cu c ộc
s ng ốn, lòng
• Các m i quan h gia đình: ống ện tượng đời sống tình m u t , ch hi u,s vô tâm th ẫu tử, chữ hiếu,sự vô tâm thờ ơ ử, chữ hiếu,sự vô tâm thờ ơ ữ hiếu,sự vô tâm thờ ơ ếu,sự vô tâm thờ ơ ực, lòng khiêm tốn, lòng ờ ơ ơn lên trong cuộc
c a cha m đ i v i con cái, vô c m, ủa cha mẹ đối với con cái, vô cảm, ẹ đối với con cái, vô cảm, ốn, lòng ới con cái, vô cảm, ảm,
• M i quan h c a xã h i: ống ện tượng đời sống ủa ội dung bàn tình b n, tình yêu quê h ạn, tình yêu quê hương đất nước ươn lên trong cuộc ng đ t n ất nước ưới con cái, vô cảm, c
• Đ o lí: ạc nhằm làm ăn qu nh k tr ng cây, u ng n ảm, ới con cái, vô cảm, ẻ trồng cây, uống nước nhớ nguồn,… ồng cây, uống nước nhớ nguồn,… ốn, lòng ưới con cái, vô cảm, c nh ngu n,… ới con cái, vô cảm, ồng cây, uống nước nhớ nguồn,….
* Đ tài th ề tư tưởng đạo lí ường gặp ng h ướng tới ng t i ớng tới
Trang 7*Dàn bài chung ngh lu n v m t t t ị luận xã hội thường gặp ận xã hội thường gặp ề tư tưởng đạo lí ội thường gặp ư ưởng đạo lí ng đ o ạng nghị luận xã hội thường gặp
lí
*M bài ở bài : D n d t vào v n đ ngh lu n Nêu t t ẫn dắt vào vấn đề nghị luận Nêu tư tưởng, đạo lí (chú ắt vào vấn đề nghị luận Nêu tư tưởng, đạo lí (chú ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ị luận ận ư ưởng đạo lí ng, đ o lí (chú ạc nhằm làm
ý trích d n ý ki n, câu nói, câu danh ngôn n u có) ẫn dắt vào vấn đề nghị luận Nêu tư tưởng, đạo lí (chú ết lí nhân ết lí nhân
đ ng ội thường gặp
*K t bài: ết: Kh ng đ nh nh ng quan đi m, t t ẳng định những quan điểm, tư tưởng tích cực đối với ị luận ững quan điểm, tư tưởng tích cực đối với ểu thấu ư ưởng đạo lí ng tích c c đ i v i ực đối với ống ới dạng một câu danh ngôn.
v n đ ; liên h b n thân… ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ện tượng đời sống ản thân…
Trang 8*Tri n khai thân bài ển khai thân bài
nh n th c và ận xã hội thường gặp ức và hành
hành đ ng ội thường gặp
1 Gi i thích ải thích
Nh ng t ng quan ững quan điểm, tư tưởng tích cực đối với ừ đó đưa ra một cách hiểu thấu ững quan điểm, tư tưởng tích cực đối với
tr ng, nghĩa đen, ọc nghệ thuật
nghĩa bóng.
2 Bàn
lu n ận xã hội thường gặp
• Nh n xét m c đ đúng ận ức, mối quan hệ về gia ội dung bàn
đ n, t m quan tr ng c a ắt vào vấn đề nghị luận Nêu tư tưởng, đạo lí (chú ầm quan trọng của ọc nghệ thuật ủa
v n đ đ ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ượng đời sống c đ a ra T i ư ạc nhằm làm sao? Các lu ng t t ồng tư tưởng, ư ưởng đạo lí ng, quan đi m khác nhau đ i ểu thấu ống.
v i v n đ (n u có) ới dạng một câu danh ngôn ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ết lí nhân
• Đánh giá các m t: đúng - ặt: đúng - sai, l i - h i c a v n đ ; ợng đời sống ạc nhằm làm ủa ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời
bi u hi n c a hai m t ểu thấu ện tượng đời sống ủa ặt: đúng -
c a v n đ y trong xã ủa ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ấu
h i ội dung bàn
Trang 9b Ngh lu n v hi n t ị luận xã hội thường gặp ận xã hội thường gặp ề tư tưởng đạo lí ệm ượng đời ng đ i ờng gặp
• Là d ng đ c p t i các hi n tạc nhằm làm ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ận ới dạng một câu danh ngôn ện tượng đời sống ượng đời sốngng ph bi n trong cu c ổ biến trong cuộc ết lí nhân ội dung bàn
s ng, các hi n tống ện tượng đời sống ượng đời sốngng đó có th là tích c c ho c tiêu c c ểu thấu ực đối với ặt: đúng - ực đối với
nh ng nó tr c ti p nh hư ực đối với ết lí nhân ản thân… ưởng đạo líng và thười ng xuyên x y ra ản thân…trong cu c s ng hi n nay.ội dung bàn ống ện tượng đời sống
• Cách nh n bi t: thận ết lí nhân ười ng xu t hi n các t hi n tấu ện tượng đời sống ừ đó đưa ra một cách hiểu thấu ện tượng đời sống ượng đời sốngng, hôm nay, hi n nay, ện tượng đời sống
Trang 10• An toàn giao thông
• T n n xã h iện tượng đời sống ạc nhằm làm ội dung bàn
• B o l c h c đạc nhằm làm ực đối với ọc nghệ thuật ười ng
• Ô nhi m môi trễm môi trường ười ng
• Trung th c trong thi cực đối với ử
• N n v t rác b a bãiạc nhằm làm ức, mối quan hệ về gia ừ đó đưa ra một cách hiểu thấu
• Hi n máu nhân đ oết lí nhân ạc nhằm làm
• Nghi n game, nghi n internetện tượng đời sống ện tượng đời sống
• L i s ng oống ống ản thân…
• L i h c hình th c đ i phó…ống ọc nghệ thuật ức, mối quan hệ về gia ống
* Đ tài th ề tư tưởng đạo lí ường gặp ng h ướng tới ng t i ớng tới
Trang 11*Dàn bài chung ngh lu n v m t hi n t ị luận xã hội thường gặp ận xã hội thường gặp ề tư tưởng đạo lí ội thường gặp ệm ượng đời ng đ i s ng ờng gặp ống
*M bài ở bài : Gi i thi u v n đ c n ngh lu n ới dạng một câu danh ngôn ện tượng đời sống ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ầm quan trọng của ị luận ận
Trang 121 Gi i thích: ải thích:
✔ Hi n t ện tượng đời sống ượng đời sống ng đó là gì? (là hi n t ện tượng đời sống ượng đời sống ng tích c c hay tiêu c c) ực đối với ực đối với
✔ Hi n t ện tượng đời sống ượng đời sống ng đó nh th nào? Nêu bi u hi n, th c tr ng ư ết lí nhân ểu thấu ện tượng đời sống ực đối với ạc nhằm làm
2 Phân tích, lý gi i, bàn lu n (tr l i cho câu h i t i sao?) ải thích: ận xã hội ải thích: ời cho câu hỏi tại sao?) ỏ cái đúng cái sai, cái tốt, cái xấu ạo đức
✔ Hi n t ện tượng đời sống ượng đời sống ng tích c c ực đối với Nêu ý nghĩa, tác d ng c a hi n t ng ụng nó vào đời ủa ện tượng đời sống ượng đời sống
✔ Hi n t ện tượng đời sống ượng đời sống ng tiêu c c ực đối với Nêu tác h i, h u qu c a hi n t ng ạc nhằm làm ận ản thân… ủa ện tượng đời sống ượng đời sống
✔ Liên h đ n: b n thân ng ện tượng đời sống ết lí nhân ản thân… ười i tr c ti p tham gia vào hi n ực đối với ết lí nhân ện tượng đời sống
t ượng đời sống ng, gia đình, xã h i ội dung bàn
Trang 133 Bài h c nh n th c và hành đ ng ọc nhận thức và hành động ận xã hội ức ội
Bài h c nh n th c ọc nghệ thuật ận ức, mối quan hệ về gia
Hành đ ng: N u là hi n t ội dung bàn ết lí nhân ện tượng đời sống ượng đời sống ng tích c c thì c n nêu ra nh ng ực đối với ầm quan trọng của ư
bi n pháp tuyên truy n phát huy N u là hi n t ện tượng đời sống ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ết lí nhân ện tượng đời sống ượng đời sống ng tiêu c c thì ực đối với
c n nêu ra nh ng bi n pháp kh c ph c, ngăn ch n ầm quan trọng của ững quan điểm, tư tưởng tích cực đối với ện tượng đời sống ắt vào vấn đề nghị luận Nêu tư tưởng, đạo lí (chú ụng nó vào đời ặt: đúng -
4 Đ xu t nh ng gi i pháp ề tài từ ấy đề tài từ ững giải pháp ải thích:
L u ý: C n d a vào nguyên nhân đ tìm ra nh ng gi i pháp kh c ư ầm quan trọng của ực đối với ểu thấu ững quan điểm, tư tưởng tích cực đối với ản thân… ắt vào vấn đề nghị luận Nêu tư tưởng, đạo lí (chú
ph c ụng nó vào đời
Nh ng bi n pháp tác đ ng vào hi n t ững quan điểm, tư tưởng tích cực đối với ện tượng đời sống ội dung bàn ện tượng đời sống ượng đời sống ng đ i s ng đ ngăn ch n ời ống ểu thấu ặt: đúng - (n u gây ra h u qu x u) ho c phát tri n (n u tác đ ng t t) ết lí nhân ận ản thân… ấu ặt: đúng - ểu thấu ết lí nhân ội dung bàn ống.
Đ i v i b n thân, đ a ph ng, xã h i, đ t n c, toàn c u ống ới dạng một câu danh ngôn ản thân… ị luận ương pháp nghị luận ội dung bàn ấu ưới dạng một câu danh ngôn. ầm quan trọng của
Tri n khai thân bài ển khai thân bài
Trang 14c Ngh lu n v m t s v n đ ị luận xã hội thường gặp ận xã hội thường gặp ề tư tưởng đạo lí ội thường gặp ống ất ề tư tưởng đạo lí
xã h i đ ội thường gặp ượng đời c rút ra t trong tác ừ trong tác
ph m văn h c ngh thu t ẩm văn học nghệ thuật ọc nhận ệm ận xã hội thường gặp
• Đây là d ng nói v m t v n đ xã h i, m t tri t lí nhân văn sâu ạc nhằm làm ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ội dung bàn ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ội dung bàn ội dung bàn ết lí nhân
s c nào đó đắt vào vấn đề nghị luận Nêu tư tưởng, đạo lí (chú ượng đời sốngc rút ra t trong tác ph m văn h c ngh thu t ừ đó đưa ra một cách hiểu thấu ẩm văn học nghệ thuật ọc nghệ thuật ện tượng đời sống ận
• V n đ xã h i này có th h c sinh đã đấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ội dung bàn ểu thấu ọc nghệ thuật ượng đời sốngc h c trong chọc nghệ thuật ởng đạo lí ương pháp nghị luận ng trình sách giáo khoa c a mình ho c trích trong các m u báo, tài ủa ặt: đúng - ẫn dắt vào vấn đề nghị luận Nêu tư tưởng, đạo lí (chú
li u khoa h c nào đó.ện tượng đời sống ọc nghệ thuật
• Cách nh n bi t: đ thận ết lí nhân ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ười ng yêu c u rút ra thông đi p, ý nghĩa ầm quan trọng của ện tượng đời sống
t đo n th , bài th ho c đo n văn, bài văn, ừ đó đưa ra một cách hiểu thấu ạc nhằm làm ơng pháp nghị luận ơng pháp nghị luận ặt: đúng - ạc nhằm làm
Trang 15Em i em đ t n ơn lên trong cuộc ất nước ưới con cái, vô cảm, c là máu x ươn lên trong cuộc ng c a mình ủa cha mẹ đối với con cái, vô cảm,
Ph i bi t g n bó và san s ảm, ếu,sự vô tâm thờ ơ ắn bó và san sẻ ẻ trồng cây, uống nước nhớ nguồn,….
Ph i bi t hóa thân cho dáng hình x s ảm, ếu,sự vô tâm thờ ơ ức tính kiên trì, ý chí nghị lực vươn lên trong cuộc ở
Làm nên đ t n ất nước ưới con cái, vô cảm, c muôn đ i … ờ ơ
Ví d : Trong đo n trích ụng nó vào đời ạc nhằm làm Đ t N ất ướng tới (tr c ười ng ca M t đ ặp ường gặp ng khát
v ng ọc nhận ) có nh ng câu th :ững quan điểm, tư tưởng tích cực đối với ơng pháp nghị luận
Theo anh, ch nhà th Nguy n Khoa Đi m mu n g i t i th h tr ị luận ơng pháp nghị luận ễm môi trường ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ống ử ới dạng một câu danh ngôn ết lí nhân ện tượng đời sống ẻ thông
c a mình v ý nghĩa c a thông đi p đóủa ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ủa ện tượng đời sống
Trang 16Các v n đ xã h i sâu s c, nhân văn t trong tác ph m văn ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ội dung bàn ắt vào vấn đề nghị luận Nêu tư tưởng, đạo lí (chú ừ đó đưa ra một cách hiểu thấu ẩm văn học nghệ thuật
h c nh lòng yêu n ọc nghệ thuật ư ưới dạng một câu danh ngôn c, m c đích s ng, trách nhi m c a ụng nó vào đời ống ện tượng đời sống ủa thanh niên trong xã h i hi n nay, ý chí ngh l c trong cu c ội dung bàn ện tượng đời sống ị luận ực đối với ội dung bàn
s ng, đ c tính khiêm t n, lí t ống ức, mối quan hệ về gia ống ưởng đạo lí ng s ng… ống.
* Đ tài th ề tư tưởng đạo lí ường gặp ng h ướng tới ng t i ớng tới
Trang 17Dàn bài chung ngh lu n v m t s v n đ xã h i đ ị luận xã hội thường gặp ận xã hội thường gặp ề tư tưởng đạo lí ội thường gặp ống ất ề tư tưởng đạo lí ội thường gặp ượng đời c
rút ra t trong tác ph m ừ trong tác ẩm văn học nghệ thuật
*M bài ởng đạo lí
• D n d t, gi i thi u tác ph m, tác gi có liên quan ẫn dắt vào vấn đề nghị luận Nêu tư tưởng, đạo lí (chú ắt vào vấn đề nghị luận Nêu tư tưởng, đạo lí (chú ới dạng một câu danh ngôn ện tượng đời sống ẩm văn học nghệ thuật ản thân…
• Gi i thi u v n đ c n bàn lu n trong tác ph m ới dạng một câu danh ngôn ện tượng đời sống ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ầm quan trọng của ận ẩm văn học nghệ thuật
• Đánh giá ng n g n, khái quát v v n đ xã h i đã bàn lu n ắt vào vấn đề nghị luận Nêu tư tưởng, đạo lí (chú ọc nghệ thuật ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ội dung bàn ận
• Phát tri n, liên t ểu thấu ưởng đạo lí ng, m r ng, nâng cao v n đ ởng đạo lí ội dung bàn ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời
Gi i thi u v ới dạng một câu danh ngôn ện tượng đời sống ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời
Trang 18*Tri n khai thân bài ển khai thân bài
Rút ra bài h c ọc nhận
nh n th c ận xã hội thường gặp ức và hành
Gi i thi u ớng tới ệm
V tác gi , tác ph m ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ản thân… ẩm văn học nghệ thuật
có v n đ ngh lu n ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ị luận ận
Chú ý bài h c ph i đ ọc nghệ thuật ản thân… ượng đời sống c rút ra
t chính v n đ xã h i đ ừ đó đưa ra một cách hiểu thấu ấu ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời ội dung bàn ượng đời sống c
đ t ra trong tác ph m mà đ ặt: đúng - ẩm văn học nghệ thuật ề vấn đề nghị luận cũng như vận dụng nó vào đời yêu c u, ph i h ầm quan trọng của ản thân… ưới dạng một câu danh ngôn ng t i tu i ới dạng một câu danh ngôn ổ biến trong cuộc
tr , phù h p và thi t th c v i ẻ ợng đời sống ết lí nhân ực đối với ới dạng một câu danh ngôn.
tu i tr , tránh chung chung, ổ biến trong cuộc ẻ
tr u t ừ đó đưa ra một cách hiểu thấu ượng đời sống ng.