(P) hướng dẫn làm nlxh cơ bản 1

CÁCH LÀM NGH LU N Ị Ậ

CHUYÊN Đ : NGH LU N XÃ H I Ề Ị Ậ Ộ

KHÁI QUÁT V Ề

I.

I KHÁI QUÁT V NGH LU N XÃ H I Ề Ị Ậ Ộ

1 Khái ni m ệ

Ngh lu n xã h i ị ậ ộ là ph ng pháp ngh lu n ươ ị ậ l y đ tài t ấ ề ừ các lĩnh v c xã h i, chính tr , đ o đ c ự ộ ị ạ ứ làm n i dung bàn ộ

b c nh m làm ạ ằ sáng t cái đúng cái sai, cái t t, cái x u ỏ ố ấ

c a v n đ đ ủ ấ ề ượ c nêu ra T đó đ a ra m t cách hi u th u ừ ư ộ ể ấ đáo v v n đ ngh lu n cũng nh v n d ng nó vào đ i ề ấ ề ị ậ ư ậ ụ ờ

s ng ố

a Ngh lu n v t t ị ậ ề ư ưở ng đ o lí ạ

• Đây là d ng đ nói v m t t t ng đ o lí, tri t lí nhân ạ ề ề ộ ư ưở ạ ếvăn, câu nói mang tính nh n th c, m i quan h v gia ậ ứ ố ệ ềđình, xã h i, m t s tính cách th hi n các ph m ch t c a ộ ộ ố ể ệ ẩ ấ ủcon ng i.ườ

• Cách nh n bi t: ậ ế là m t câu nói, ý ki n, t t ng th ng ộ ế ư ưở ườ

d i d ng m t câu danh ngôn.ướ ạ ộ

• Lí t ng s ng c a thanh niên hi n nayưở ố ủ ệ

• M c đích s ng và h c t pụ ố ọ ậ

• Các đ c tính c a con ng i: ứ ủ ườ tính trung th c, lòng khiêm t n, lòng ự ố bao dung, đ c tính kiên trì, ý chí ngh l c v n lên trong cu c ứ ị ự ươ ộ

s ng ố

• Các m i quan h gia đình: ố ệ tình m u t , ch hi u,s vô tâm th ẫ ử ữ ế ự ờ ơ

c a cha m đ i v i con cái, vô c m, ủ ẹ ố ớ ả

• M i quan h c a xã h i: ố ệ ủ ộ tình b n, tình yêu quê h ng đ t n c ạ ươ ấ ướ

• Đ o lí: ạ ăn qu nh k tr ng cây, u ng n c nh ngu n,… ả ớ ẻ ồ ố ướ ớ ồ

* Đ tài th ề ườ ng h ướ ng t i ớ

*Dàn bài chung ngh lu n v m t t t ị ậ ề ộ ư ưở ng đ o ạ

*Tri n khai thân đo n ể ạ

v i v n đ (n u có) ớ ấ ề ế

• Đánh giá các m t: đúng - ặ sai, l i - h i c a v n đ ; ợ ạ ủ ấ ề

bi u hi n c a hai m t ể ệ ủ ặ

c a v n đ y trong xã ủ ấ ề ấ

h i ộ

• An toàn giao thông

• T n n xã h iệ ạ ộ

• B o l c h c đ ngạ ự ọ ườ

• Ô nhi m môi tr ngễ ườ

• Trung th c trong thi cự ử

*Dàn bài chung ngh lu n v m t hi n t ị ậ ề ộ ệ ượ ng đ i s ng ờ ố

1 Gi i thích: ả

✔ Hi n t ng đó là gì? (là hi n t ng tích c c hay tiêu c c) ệ ượ ệ ượ ự ự

✔ Hi n t ng đó nh th nào? Nêu bi u hi n, th c tr ng ệ ượ ư ế ể ệ ự ạ

2 Phân tích, lý gi i, bàn lu n (tr l i cho câu h i t i sao?) ả ậ ả ờ ỏ ạ

✔ Hi n t ng tích c c ệ ượ ự  Nêu ý nghĩa, tác d ng c a hi n t ng ụ ủ ệ ượ

✔ Hi n t ng tiêu c c ệ ượ ự  Nêu tác h i, h u qu c a hi n t ng ạ ậ ả ủ ệ ượ

✔ Liên h đ n: b n thân ng i tr c ti p tham gia vào hi n ệ ế ả ườ ự ế ệ

 Đ i v i b n thân, đ a ph ng, xã h i, đ t n c, toàn c u ố ớ ả ị ươ ộ ấ ướ ầ

Tri n khai thân ể đo n ạ

c Ngh lu n v m t s v n đ ị ậ ề ộ ố ấ ề

xã h i đ ộ ượ c rút ra t trong tác ừ

ph m văn h c ngh thu t ẩ ọ ệ ậ

• Đây là d ng nói v m t v n đ xã h i, m t tri t lí nhân văn sâu ạ ề ộ ấ ề ộ ộ ế

s c nào đó đ c rút ra t trong tác ph m văn h c ngh thu t ắ ượ ừ ẩ ọ ệ ậ

• V n đ xã h i này có th h c sinh đã đ c h c trong ch ng ấ ề ộ ể ọ ượ ọ ở ươtrình sách giáo khoa c a mình ho c trích trong các m u báo, tài ủ ặ ẫ

li u khoa h c nào đó.ệ ọ

• Cách nh n bi t: đ th ng yêu c u rút ra thông đi p, ý nghĩa ậ ế ề ườ ầ ệ

t đo n th , bài th ho c đo n văn, bài văn, ừ ạ ơ ơ ặ ạ

Em i em đ t n c là máu x ng c a mình ơ ấ ướ ươ ủ

Ph i bi t g n bó và san s ả ế ắ ẻ

Ph i bi t hóa thân cho dáng hình x s ả ế ứ ở

Làm nên đ t n c muôn đ i … ấ ướ ờ

Ví d : Trong đo n trích ụ ạ Đ t N ấ ướ (tr ng ca c ườ M t đ ặ ườ ng khát

v ng ọ ) có nh ng câu th :ữ ơ

Theo anh, ch nhà th Nguy n Khoa Đi m mu n g i t i th h tr ị ơ ễ ề ố ử ớ ế ệ ẻ thông

đi p gì ệ qua đo n th trên ? Hãy vi t m t bài văn đ trình bày suy nghĩ ạ ơ ế ộ ể

c a mình v ý nghĩa c a thông đi p đóủ ề ủ ệ

Các v n đ xã h i sâu s c, nhân văn t trong tác ph m văn ấ ề ộ ắ ừ ẩ

h c nh lòng yêu n c, m c đích s ng, trách nhi m c a ọ ư ướ ụ ố ệ ủ thanh niên trong xã h i hi n nay, ý chí ngh l c trong cu c ộ ệ ị ự ộ

s ng, đ c tính khiêm t n, lí t ng s ng… ố ứ ố ưở ố

* Đ tài th ề ườ ng h ướ ng t i ớ

Dàn bài chung ngh lu n v m t s v n đ xã h i đ ị ậ ề ộ ố ấ ề ộ ượ c

• Đánh giá ng n g n, khái quát v v n đ xã h i đã bàn lu n ắ ọ ề ấ ề ộ ậ

• Phát tri n, liên t ng, m r ng, nâng cao v n đ ể ưở ở ộ ấ ề

*Tri n khai thân đo n ể ạ

 Nêu v n đ đ c đ t ra trong ấ ề ượ ặ tác ph m văn h c: V n đ đó ẩ ọ ấ ề

là gì? Đ c th hi n nh th ượ ể ệ ư ế nào trong tác ph m? ẩ

 Bàn lu n v v n đ xã h i y, ậ ề ấ ề ộ ấ nêu suy nghĩ c a b n ủ ả

Chú ý bài h c ph i đ c rút ra ọ ả ượ

t chính v n đ xã h i đ c ừ ấ ề ộ ượ

đ t ra trong tác ph m mà đ ặ ẩ ề yêu c u, ph i h ng t i tu i ầ ả ướ ớ ổ

tr , phù h p và thi t th c v i ẻ ợ ế ự ớ

tu i tr , tránh chung chung, ổ ẻ

tr u t ng ừ ượ

BÀI T P V N Ậ Ậ

II

Thao tác 1: Nh n di n d ng đ ậ ệ ạ ề

Hãy l p dàn ý cho bài văn ngh lu n xã h i v ậ ị ậ ộ ề

• D ng đ ngh lu n xã h i v m t t t ng đ o lý ạ ề ị ậ ộ ề ộ ư ưở ạ

• V n đ ngh lu n: ấ ề ị ậ v n đ t t ng, nh n th c “ý chí, ngh l c ấ ề ư ưở ậ ứ ị ự

s ng c a con ng i” ố ủ ườ

• Áp d ng dàn ý chung bài văn ngh lu n xã h i v t t ng đ o ụ ị ậ ộ ề ư ưở ạ

lý đ gi i đ ể ả ề

*Dàn bài chung ngh lu n v m t t t ị ậ ề ộ ư ưở ng đ o ạ

2 Thân đo n ạ

* B ướ c 1: Gi i thích khái ni m ý chí ngh l c ả ệ ị ự

• Ý chí, ngh l c là b n lĩnh, s dũng c m và lòng quy t tâm c ị ự ả ự ả ế ố

g ng v t qua th thách dù khó khăn, gian kh đ n đâu đ đ t ắ ượ ử ổ ế ể ạ

đ c m c tiêu đ ra ượ ụ ề

• Ng i có ý chí ngh l c là ng i có ý chí s c s ng m nh mẽ, luôn ườ ị ự ườ ứ ố ạ kiên trì, nh n n i v t qua nh ng khó khăn, chông gai trong cu c ẫ ạ ượ ữ ộ

đ i đ v n lên, kh c ph c hoàn c nh đi đ n thành công ờ ể ươ ắ ụ ả ế

2 Thân đo n ạ

* B ướ c 2: Ngu n g c, bi u hi n, vai trò c a ý chí ngh l c ồ ố ể ệ ủ ị ự

• Ngu n g c: Ngh l c c a con ng i không ph i tr i sinh ra mà có, nó xu t phát ồ ố ị ự ủ ườ ả ờ ấ

và đ c rèn luy n t gian kh c a cu c s ng ượ ệ ừ ổ ủ ộ ố

• Bi u hi n c a ý chí ngh l c: Ng i có ngh l c luôn có th chuy n r i thành ể ệ ủ ị ự ườ ị ự ể ể ủ may, chuy n h a thành phúc, không khu t ph c s ph n và đ l i th t b i do ể ọ ấ ụ ố ậ ổ ỗ ấ ạ

s ph n ố ậ

Ví d : Milton, Beethoven… Luôn bi t kh c ph c hoàn c nh khó khăn b ng cách t ụ ế ắ ụ ả ằ ự lao đ ng, m u sinh, v a h c v a làm, t m cho mình con đ ng đ n t ng lai ộ ư ừ ọ ừ ự ở ườ ế ươ

t t đ p Nh ng ng i b b nh t t hi m nghèo ho c b khi m khuy t trên thân ố ẹ ữ ườ ị ệ ậ ể ặ ị ế ế

th : c g ng t chăm sóc cho b n thân, c g ng t p luy n, làm nh ng vi c có ích ể ố ắ ự ả ố ắ ậ ệ ữ ệ

2 Thân đo n ạ

* B ướ c 2: Ngu n g c, bi u hi n, vai trò c a ý chí ngh l c ồ ố ể ệ ủ ị ự

• Vai trò, ý nghĩa c a ý chí ngh l c: Ngh l c giúp con ng i đ i ch i v i ủ ị ự ị ự ườ ố ọ ớkhó khăn, v t qua th thách c a cu c s ng m t cách d dàng h n ượ ử ủ ộ ố ộ ễ ơ

• Nh ng ng i có đi u ki n đ y đ nh ng không ch u h c t p, buông ữ ườ ề ệ ầ ủ ư ị ọ ậ

th , không nghĩ đ n t ng lai ả ế ươ

• Nh ng ng i khi g p khó khăn là buông xuôi, n n chí, phó m c cho ữ ườ ặ ả ặ

s ph n ố ậ

 L i s ng c n lên án gay g t ố ố ầ ắ

2 Thân đo n ạ

* B ướ c 3: Bình lu n, m r ng ậ ở ộ

Ph ươ ng h ướ ng rèn luy n: ệ

• Rèn luy n ý chí, ngh l c, luôn bi t v n lên, v t qua khó khăn ệ ị ự ế ươ ượtrong cu c s ng ộ ố

• Bi t ch p nh n nh ng khó khăn, th thách, coi khó khăn, th thách ế ấ ậ ữ ử ử

là môi tr ng đ tôi luy n ườ ể ệ

• Rèn luy n b n thân thành ng i có ý chí và ngh l c đ v t qua ệ ả ườ ị ự ể ượ

m i chông gai và th thách trên ch ng đ ng dài ọ ử ặ ườ

• Lên án, phê phán nh ng ng i s ng mà không có ý chí ngh l c, ữ ườ ố ị ựkhông có ni m tin v cu c s ng ề ề ộ ố

• H c t p nh ng t m g ng sáng đ đi t i thành công ọ ậ ữ ấ ươ ể ớ