Riêng phần đọc – hiểu, trong tài liệu tập huấn tháng 12 năm 2020 của Bộ giáo dục, vụ Giáo dục trung học đã hướng dẫn: “ Đối với câu hỏi đánh giá năng lực đọc hiểu của học sinh trong môn
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài
Thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 29 - NQ/TW, ngày 4/11/2013
“Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” Trong những năm qua, ngành Giáo dục đã và đang nỗ lực trong việc đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và đã đạt được những thành công bước đầu Đây là những tiền đề vô cùng quan trọng
để chúng ta tiến tới việc dạy học và kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất của người học Đánh giá kết quả học tập đối với các môn học và hoạt động động giáo dục ở mỗi lớp và sau cấp học là biện pháp chủ yếu nhằm xác định mức độ thực hiện mục tiêu dạy học, có vai trò quan trọng trong việc cải thiện kết quả học tập của học sinh Bên cạnh đó, đánh giá năng lực không hoàn toàn dựa vào chương trình giáo dục môn học như đánh giá kiến thức kĩ năng, bởi năng lực là sự tổng hòa kết tinh kiến thức, kĩ năng, thái độ tình cảm, giá trị chuẩn mực đạo đức được hình thành từ nhiều lĩnh vực học tập và
từ sự phát triển tự nhiên về mặt xã hội của một con người
Đề kiểm tra môn Ngữ văn không chỉ giống các môn học khác là yêu cầu học sinh huy động những kiến thức liên quan để trả lời câu hỏi mà còn có đặc thù mà môn khác không có được Đó là cơ hội để người viết đối diện với mình,
để con người nhân văn trong con người mình lên tiếng Riêng phần đọc – hiểu, trong tài liệu tập huấn tháng 12 năm 2020 của Bộ giáo dục, vụ Giáo dục trung học đã hướng dẫn: “ Đối với câu hỏi đánh giá năng lực đọc hiểu của học sinh trong môn Ngữ văn, giáo viên nên chú trọng thiết kế được những câu hỏi mà qua đó, học sinh khám phá, lĩnh hội được những điều có giá trị và quan trọng về văn bản; khơi gợi nhiều câu trả lời đa dạng, phát triển tư duy phản biện ở học sinh; kích thích trao đổi giữa giáo viên, học sinh; thúc đẩy thảo luận và tranh luận trong lớp về những vấn đề đặt ra trong văn bản và kết nối những vấn đề đó với thực tiễn.” Để làm được điều này, ngoài việc các em phải ghi nhớ và vận
Trang 2dụng tốt các đơn vị kiến thức tiếng Việt, Văn bản, Tập làm văn đã học thì nội dung
các đề kiểm tra đánh giá cần tạo cơ hội để các em được đối diện với chính mình, huy động những tình cảm, cảm xúc, suy tư trong con người mình để đưa vào bài viết Đề bài cần đặt người viết vào tâm thế của người trong cuộc để bộc
lộ tiếng nói riêng của bản thân Như vậy, đòi hỏi giáo viên phải tư duy đa chiều
để từ nền tảng sách giáo khoa tài liệu hướng dẫn, ra đề kiểm tra mở Ra đề theo hướng mở sẽ phát triển được năng lực và bồi dưỡng nhân văn cho học sinh Đây
là một nhiệm vụ đòi hỏi năng lực, tâm huyết, sự sáng tạo và trách nhiệm của người thầy cũng như khả năng tư duy của học sinh Quá trình thực hiện chắc chắn sẽ gặp rất nhiều khó khăn, nhất là đối với học sinh dân tộc, học sinh vùng sâu, vùng xa Nhận thức được tầm quan trọng của đổi mới phương pháp giảng dạy, đổi mới kiểm tra đánh giá, dạy học theo định hướng phát triển năng lực
phẩm chất cho học sinh, tôi đã thực hiện đề tài: “Biện pháp hướng dẫn ôn luyện phần Đọc – hiểu trong bài kiểm tra môn Ngữ văn Trung học cơ sở”
(THCS) Đây cũng là một hướng học đi đôi với hành, chú trọng rèn kĩ năng,
kiến thức gắn liền với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đặt ra của giáo dục: dạy học theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh
II Mục đích và phương pháp nghiên cứu
Đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng bài kiểm tra phần đọc – hiểu trong môn Ngữ văn cho học sinh THCS Giúp các bạn hình thành tư duy độc lập, tích cực chủ động, tự tin trong quá trình làm bài
Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của học sinh Đặc biệt chú ý đến việc hình thành, phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh
Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi sử dụng một số phương pháp
nghiên cứu sau: Phương pháp tư duy, phương pháp điều tra; phương pháp quan sát thực tế; phương pháp vấn đáp, đàm thoại; phương pháp giao nhiệm vụ; so sánh, đối chiếu
III Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn
Trang 3Đọc - hiểu là hoạt động cơ bản của con người để chiếm lĩnh văn hóa Đọc
là một hoạt động, dùng mắt để nhận biết các kí hiệu và chữ viết, dùng trí óc để
tư duy và lưu giữ những nội dung mà mình đã đọc và sử dụng bộ máy phát âm phát ra âm thanh nhằm truyền đạt đến người nghe Hiểu là phát hiện và nắm vững mối liên hệ của sự vật, hiện tượng, đối tượng và ý nghĩa của mối quan hệ
đó Hiểu còn là sự bao quát hết nội dung và có thể vận dụng vào đời sống Hiểu
là phải trả lời được các câu hỏi: Cái gì? Như thế nào? Tại sao? Làm thế nào? Đọc- hiểu là đọc kết hợp với sự hình thành năng lực giải thích, phân tích, khái quát, biện luận đúng - sai về logic, nghĩa là kết hợp với năng lực, tư duy và biểu đạt
Theo định hướng Pisa, năng lực đọc - hiểu phổ thông là năng lực của một
cá nhân để hiểu, sử dụng và phản ánh trên văn bản viết, nhằm đạt được mục đích nâng cao kiến thức, kĩ năng và tiềm năng của cá nhân đó và tham gia vào đời sống xã hội Pisa cũng xác định năng lực đọc hiểu là: Hiểu, sử dụng, phản ánh
và liên kết các văn bản, nhằm đạt được mục đích của mỗi nội dung, nhằm phát triển kiến thức và tiềm năng để tham gia vào xã hội (chú trọng tính thực tiễn)
Bên cạnh đó, trong tài liệu tập huấn việc dạy học và kiểm tra, đánh giá theo theo định hướng phát triển năng lực của học sinh do Bộ giáo dục và Đào
tạo phát hành thì “Năng lực được quan niệm là sự kết hợp một cách linh hoạt và
có tổ chức kiến thức, kỹ năng với thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ cá nhân,… nhằm đáp ứng hiệu quả một yêu cầu phức hợp của hoạt động trong bối cảnh nhất định Năng lực thể hiện sự vận dụng tổng hợp nhiều yếu tố (phẩm chất của
người lao động, kiến thức và kỹ năng) được thể hiện thông qua các hoạt động của cá nhân nhằm thực hiện một loại công việc nào đó Năng lực bao gồm các yếu tố cơ bản mà mọi người lao động, mọi công dân đều cần phải có, đó là
các năng lực chung, cốt lõi” Định hướng chương trình giáo dục phổ
thông(GDPT) sau năm 2015 đã xác định một số năng lực những năng lực cốt lõi
mà học sinh Việt Nam cần phải có, với môn Ngữ văn, các năng lực hướng đến là năng lực giải quyết vấn đề; năng lực sáng tạo; năng lực hợp tác; năng lực tự quản bản thân; năng lực giao tiếp tiếng; năng lực thưởng thức văn học/cảm thụ
Trang 4thẩm mĩ Còn trong tài liệu tập huấn cụa vụ Giáo dục trung học năm 2020 có
hướng dẫn: “ Đối với câu hỏi đánh giá năng lực đọc hiểu của học sinh trong môn Ngữ văn, giáo viên nên chú trọng thiết kế được những câu hỏi mà qua đó, học sinh khám phá, lĩnh hội được những điều có giá trị và quan trọng về văn bản; khơi gợi nhiều câu trả lời đa dạng, phát triển tư duy phản biện ở học sinh; kích thích trao đổi giữa giáo viên, học sinh; thúc đẩy thảo luận và tranh luận trong lớp về những vấn đề đặt ra trong văn bản và kết nối những vấn đề đó với thực tiễn.”
Như vậy, việc chú trọng rèn các kĩ năng, kiến thức gắn liền với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đặt ra của giáo dục là dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh là cơ sở để nghiên cứu đề tài này
IV Kế hoạch thực hiện
-Về nội dung: Đề tài tập trung đi sâu vào phương pháp hướng dẫn ôn
luyện phần Đọc – hiểu trong môn Ngữ văn theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực cho học sinh khối 6,7,8,9 trường THCS , huyện , tỉnh Lâm Đồng
- Về Đối tượng khảo sát: Đối tượng chính của đề tài là học sinh lớp 9, trường THCS Khảo sát 2 lớp 9a2 (năm học 2020-2021) và lớp 9a3(năm học 2021-2022) thông qua phiếu điều tra
- Về thời gian: Đề tài được đưa vào thực nghiệm từ đầu năm học 2021-2022
B PHẦN NỘI DUNG
I.Thực trạng và những mâu thuẫn
Phần Đọc – hiểu trong đề kiểm tra môn Ngữ văn một vài năm trở lại đây
ở tỉnh Lâm Đồng nói riêng, thường chiếm tỉ lệ từ 30 - 40 % số điểm toàn bài Đây là câu hỏi nhằm tích hợp kiểm tra các kiến thức, kĩ năng thuộc phần Tiếng Việt và Văn trong chương trình, đồng thời kết hợp kiểm tra khả năng vận dụng các kiến thức kỹ năng được học và từ thực tiễn để giải quyết Ở phần kiến thức này, đề ra thường cho một ngữ liệu lấy từ các văn bản trong hoặc ngoài chương trình (nếu là văn bản nằm ngoài chương trình thì cũng đồng dạng với các kiểu
Trang 5văn bản đã học) Đó có thể là một đoạn thơ, văn xuôi nghệ thuật, văn bản nhật dụng,… Sau ngữ liệu thường có ba đến bốn câu hỏi theo các mức thang năng lực
ở các mức độ nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao Đọc - hiểu văn
bản là phần không hề khó nhưng học sinh lại hay mất điểm “oan” Bên cạnh đó như chúng ta đã biết đề kiểm tra thường sử dụng câu hỏi dễ, chỉ yêu cầu học sinh học thuộc lòng hoặc ghi nhớ máy móc, có khi dạng đề mẫu trong sách giáo khoa đã quá quen thuộc nhàm chán, hoặc đặt học sinh ở vị thế người ngoài cuộc, nói những điều sáo rỗng Cho nên những sản phẩm này thường là sự sao chép
từ khuôn mẫu, không tạo được sự kết nối giữa những kiến thức được học với những trải nghiệm và khả năng vận dụng Hơn nữa, nội dung câu hỏi trong đề kiểm tra cũng không phong phú do tỉ trọng câu hỏi thấp, lại thiên về kiểm tra kĩ năng học thuộc
Tuy nhiên lại có những mâu thuẫn như:
- Cách ôn luyện của giáo viên không có sự chủ động, sáng tạo, đổi mới đã dẫn đến tình trạng học sinh nhàm chán, ngại học văn, ngại đọc tác phẩm, chỉ trả lời câu hỏi đọc hiểu trong sách giáo khoa một cách qua loa, đại khái
- Hầu hết học sinh đều mệt mỏi khi phải ngồi lắng nghe mà không được chủ động tham gia vào bài giảng Nhiều học sinh không thể nhớ được hết những
gì mà giáo viên trình bày và thậm chí còn nhớ rất ít Giáo viên cũng mệt mỏi khi nói nhiều, từ tiết này đến tiết khác
- Không thể khuyến khích học sinh tích cực học tập và thường học sinh có tâm lý ỷ lại vào giáo viên
- Hiệu quả đạt được không cao, học sinh làm câu hỏi đọc - hiểu mất điểm nhiều, chủ yếu với các lỗi sai như chưa gọi tên chính xác đơn vị kiến thức như phương thức biểu đạt chính, biện pháp tu từ, không đọc kỹ yêu cầu của câu hỏi
và lập luận thiếu thuyết phục đối với các câu hỏi vận dụng
- Kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng cảm thụ văn bản, phát hiện chi tiết không phát huy được nhiều
Khi phát phiếu điều tra học sinh: lớp 9a2 (năm học 2020 - 2021), lớp 9a3 (năm học 2021 - 2022), tôi thống kê được:
Trang 6- Kĩ năng phát hiện, phân tích:
Nội dung Số học sinh có kĩ năng phân tích (em)Năm học 2021 - 2022 Năm học 2020 - 2021
Biết phát hiện các hình
- Kỹ năng liên hệ thực tế theo yêu cầu:
Nội dung Số học sinh có kĩ năng liên hệ thực tế (em)
Năm học 2021 - 2022 Năm học 2020 - 2021
Không biết liên hệ
Liên hệ sáng tạo, thể hiện
Đây là kết quả làm phiếu thăm dò trước khi hướng dẫn ôn luyện các kĩ năng trả lời câu hỏi phần Đọc - hiểu trong đề thi học kì:
Năm
Tổng số
HS điều
tra (em)
Số HS nắm
thuyết, tự tin
làm bài (em)
Số HS năm được một
thuyết, biết
làm bài (em)
Số HS không nắm rõ lý thuyết, lúng túng khi làm
bài (em)
Kết quả trên làm tôi băn khoăn, trăn trở phải cung cấp kiến thức lý thuyết như thế nào, rèn luyện kĩ năng ra sao, để các em tự tin làm tốt phần Đọc - hiểu trong bài thi Trên cơ sở mong muốn khắc phục hạn chế và phát huy ưu điểm của các giải pháp cũ, bản thân cũng đang trực tiếp giảng dạy bộ môn Ngữ văn lớp 9, qua những năm dạy đội tuyển học sinh giỏi, cũng như trao đổi với đồng nghiệp, tôi đã thực hiện đề tài “Biện pháp hướng dẫn ôn luyện phần đọc –
Trang 7hiểu trong bài kiểm tra môn Ngữ văn theo định hướng phát triển phẩm chất năng
lực cho học sinh Trung học cơ sở.”
II Các biện pháp giải quyết vấn đề
1 Bản chất của giải pháp mới
Từ năm học 2017 - 2018, đề thi môn Ngữ văn đã có sự thay đổi theo định hướng đổi mới kiểm tra, đánh giá Mục tiêu chính là đánh giá sự tiến bộ của người học để cải thiện việc học tập của bản thân Đánh giá theo mục đích này được hiểu là quá trình tương tác liên tục giữa hoạt động giảng dạy và hoạt động học tập Nó liên quan đến việc giáo viên kịp thời thu thập, phân tích, giải thích
và sử dụng thông tin kiểm tra, đánh giá như là bằng chứng về sự tiến bộ của học sinh
Với giải pháp “Hướng dẫn ôn luyện phần Đọc – hiểu trong bài kiểm tra môn Ngữ văn theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực cho học sinh
Trung học cơ sở ” thực chất tôi đã tiến hành dạy học kết hợp ôn tập trong không
gian mở, biến những tiết học rời rạc, nặng về lý thuyết khô khan trở thành một quá trình học tập sinh động, gắn liền với thực tiễn Trong quá trình ôn tập, tôi đã xây dựng trình tự thực hiện như sau:
Bước 1: Giáo viên chia nhóm, yêu cầu học sinh khái quát kiến thức lí thuyết của các phân môn: Tiếng Việt, tập làm văn từ lớp 6 đến lớp 9 theo các chủ đề: từ ngữ, biện pháp tu từ, ngữ pháp,…
Bước 2: Tìm hiểu tri thức về các kiến thức tiếng Việt, tập làm văn thông qua câu hỏi trắc nghiệm trí tuệ của trò chơi Rung chuông vàng giữa hai lớp
Bước 3: Thi thực hành các bài đọc - hiểu theo nhóm
Trong quá trình tổ chức, tôi chia nhóm, yêu cầu học sinh ôn tập kiến thức,
kĩ năng, tìm kiếm thông tin Để tiến hành dự án, tôi đã kết hợp nhiều phương pháp, kĩ thuật dạy học, kiến thức hiểu biết xã hội nhằm đổi mới, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Qua đó, phát triển năng lực cho học sinh như làm việc nhóm, thuyết trình… Đó chính là đổi mới dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh mà giáo dục hiện nay đặt ra
2 Tính mới của giải pháp
Trang 8Giải pháp của tôi đã khắc phục được những nhược điểm, tồn tại của giải pháp cũ, những cách thức dạy học truyền thống, những giờ ôn tập đơn điệu, nhàm chán, mệt mỏi Tính mới và sáng tạo của đề tài được thể hiện ở cách thức giao nhiệm vụ cho các nhóm học sinh về nhà thực hiện (dạy học dự án) khi ôn tập kiến thức, kĩ năng cơ bản Giáo viên hướng dẫn học sinh cụ thể và chi tiết hơn, còn học sinh có nhiều thời gian hơn để chuẩn bị Trong quá trình tái hiện lại kiến thức và thực hành bài tập đọc hiểu, để giúp học sinh ham thích và say
mê tìm hiểu kiến thức, thi đua trong học tập, tôi phối hợp nhiều phương pháp giảng dạy
Tính mới, tính sáng tạo được thể hiện cụ thể như sau:
Giải pháp 1 Xác định rõ cấu trúc của câu đọc hiểu văn bản trong đề thi
Trong các đề thi, câu đọc hiểu có cấu trúc hai phần: Văn bản cần đọc hiểu
và câu hỏi đi kèm Phần văn bản cần đọc hiểu (hay còn gọi là ngữ liệu) thường được in nghiêng hoặc tách biệt ra khỏi các phần khác, phía cuối có trích dẫn về xuất xứ, ghi rõ nguồn của văn bản
Hệ thống thứ tự câu hỏi:
Một là xác định kiểu loại văn bản
Hai là xác định các yếu tố liên quan đến hình thức của văn bản
Ba là xác định nội dung của văn bản
Bốn là vận dụng hiểu biết xã hội để nêu suy nghĩ, trình bày quan điểm
Các kiến thức, kĩ năng cần có khi làm câu đọc hiểu đó là:
Một là giải thích từ ngữ, khái niệm
Hai là xác định chủ đề văn bản
Ba là viết đoạn văn ngắn
Bốn là năng lực cảm thụ văn chương
Khi làm bài đọc hiểu, học sinh phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu về
cả nội dung và hình thức Với mỗi câu hỏi, giáo viên yêu cầu học sinh trả lời đúng, trúng vấn đề, ngắn gọn thành câu văn hoặc đoạn văn ngắn
Giải pháp 2 Đổi mới từ tiết dạy đọc - hiểu văn bản trên lớp
Trang 9Tôi hiểu rằng một giờ học tốt là một giờ học phát huy được tính tích cực,
tự giác, chủ động, sáng tạo của cả người dạy và người học nhằm nâng cao tri thức, bồi dưỡng năng lực hợp tác, năng lực vận dụng tri thức vào thực tiễn, bồi dưỡng phương pháp tự học, tác động tích cực đến tư tưởng, tình cảm, đem lại hứng thú học tập cho người học Ngoài những yêu cầu có tính chất truyền thống
như: bám sát mục tiêu giáo dục, nội dung dạy học, đặc trưng môn học; phù hợp
với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh (HS); giờ học đổi mới PPDH còn có
những yêu cầu mới như: được thực hiện thông qua việc GV tổ chức các hoạt
động học tập cho HS theo hướng chú ý đến việc rèn luyện phương pháp tư duy, khả năng tự học, nhu cầu hành động và thái độ tự tin; được thực hiện theo nguyên tắc tương tác nhiều chiều: giữa GV với HS, giữa HS với nhau (chú trọng
cả hoạt động dạy của người dạy và hoạt động học của người học) Vì vậy, tôi
rất chú trọng thiết kế giáo án theo bốn bước, bốn hoạt động, đổi mới từ đọc -hiểu chung đến đọc - -hiểu chi tiết văn bản:
Hoạt động 1: Khởi động
Tôi lựa chọn nhiều cách thức khởi động khác nhau trong mỗi tiết học để học sinh hứng thú tiếp nhận bài mới
Ví dụ: Hoạt động Khởi động khi dạy văn bản “Lặng lẽ Sa Pa” (tiết 2), tôi thực hiện như sau:
- Bước 1: Giáo viên tổ chức hoạt động chung, chiếu video giới thiệu về Sa
Pa, nêu yêu cầu: Qua video vừa xem, cùng với hiểu biết thực tế của bản thân,
em có cảm nhận gì về mảnh đất Sa Pa?
- Bước 2: Học sinh suy nghĩ, chuẩn bị bày tỏ ý kiến cá nhân.
- Bước 3: 1 hoặc 2 học sinh bộc lộ.
- Bước 4: Giáo viên định hướng, dẫn dắt vào bài: Bức tranh cảnh sắc thiên nhiên đẹp và thơ mộng của Sa Pa đã tạo nên chất trữ tình, chất thơ cho tác phẩm Tuy nhiên, ẩn sau bức tranh thiên nhiên ấy còn là chất thơ của những con người tràn đầy nhiệt huyết, lý tưởng
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Trang 10Tôi tổ chức các hoạt động ở mỗi đơn vị kiến thức một cách linh hoạt, đa dạng về phương pháp (cá nhân, cặp đôi, nhóm) và kĩ thuật dạy học (mảnh ghép, khăn trải bàn, viết tích cực, trình bày một phút…) tránh gây sự nhàm chán cho học sinh
Ví dụ: Hoạt động tìm hiểu vài nét khái quát về tác giả Nguyễn Quang
Sáng, tôi thực hiện như sau:
+ Giáo viên yêu cầu học sinh báo cáo sản phẩm đã thực hiện.
Ở cuối tiết học trước, tôi đã chia lớp thành năm nhóm (theo năng lực), phát cho mỗi nhóm một cánh hoa ( được cắt ra từ một bông hoa hoàn chỉnh), giao nhiệm vụ cho 5 nhóm:
Nhóm 1: Tìm hiểu năm sinh, năm mất của nhà văn Nguyễn Quang Sáng.
Nhóm 2: Tìm hiểu quê quán của nhà văn Nguyễn Quang Sáng.
Nhóm 3: Tìm hiểu phong cách viết văn của nhà văn Nguyễn Quang Sáng.
Nhóm 4: Tìm hiểu thể loại sáng tác của tác phẩm.
Nhóm 5: Tìm các tác phẩm tiêu biểu của nguyễn Quang Sáng
+ HS đính, dán sản phẩm vào bảng phụ chung của cả lớp:
Cánh hoa 1: 1932-2014
Cánh hoa 2: Quê An Giang
Cánh hoa 3: Lối văn: giản dị, mộc mạc nhưng sâu sắc, đậm đà màu sắc Nam Bộ.
Cánh hoa 5: Tác phẩm tiêu biểu: “Chiếc lược ngà”, “Đất lửa”, “Cánh đồng hoang”, “Mùa gió chướng”…
+ Lớp trưởng đại diện cho các bạn trong lớp báo cáo sản phẩm (Đọc
kết quả của tất cả các nhóm, nếu có chỗ nào sai thì chỉ định 1 - 2 bạn chỉnh sửa lại cho đúng).
+ Giáo viên biểu dương, nhận xét, chốt kiến thức.
Với cách thực hiện này, giáo viên không mất nhiều thời gian cung cấp kiến thức đã được gợi mở trong sách giáo khoa, học sinh lại được chủ động tiếp